장음표시 사용
141쪽
quae eminente parato: ut recto ad lineam ordine sedentes: non selum causae actooribus: sed populo frequenti conuenturo conspicui essent. Et subsellia dictinis ad uocatis testibullae ipsis partibus eorumque adioribus data suisse: tum indicat Asco, nius: tu apertius dicit Plinius ut inserius apparebit. Dumis diceret accusans oratorita pariter postea dum res poderet defendes: tes es quod supra diximus a praetore prius eaeaminati: suo loco singuli: a praetore interrogabanter qui palam: Malia uoce ut a cunetis cxaudirentur suum aperiebant confirmabatq; restimoniu. Nam resert Asco. vius in Milonianam Ciceronis orationem. Casmium stolam testem qui erat cum . P. Clodio quando occisus suit: dc atrocitatem rei saetae:q maxime potuit auxit. Cum interr' aietura praetore tanto tumultu Milonianae multitudinis circustantis exterristum fuister ut uim ultimam timens in tribunalia Domitio praetore reciperetur. Pompeius igitur postera die cum praesidio uenit:quare territi Clodiani silcntio uerba tostium per biduum audiri passi sunt. Unde accidit ut multi ex partis utriusq; testibus: cum ci rati ad dicenda palam ea quae praetori deposuerant:ob metum: ta timorem noataderent comparare:damnati sues int: quorum in maiorem partem Clodianorum suille resert Asiconius Et testes dicit Asconius iuratos productos seleremo solum ne salsa dicerent: uerum et ne quae uel aes sint tacerent adigi. Vnde Cicero ipse quarta iVei rem actione. Nunc quoq; una sunt testes:cum interrogabuntur obligenturno solum de iurisiurandi atq; existimationis petriculo et de c5muni: sed inter se conscientia admonebuntur. post i aduocati utrini dixerante teste'; auditi erant permittebatur accusato:&cius aduocatis rut laudatores uiros urbis grauissimos pstantissimos. prout poterant in suam comendationem producerent:quibus licebat: si coram ip/si dicere Ninteresse nolebant:aut si absentes essent per tabellas suffragari. Cicero tertia in Verrem actione. Vt in iudiciis: qui decem laudatores dare non potest Aaon stii ohe, in sui est ei nullum darc:u illum quasi lcgitimum numerum consuetudinis non explere comenda Asconius in orationem pro. M. Scauro laudaucrut Scaurum conseiares nouem quiri I pro aberant per tabellas: unus praeterea adolescens laudauit: frater eius Cornelius Pau/stus is in laudatione multa similiter occum lachrymis locutus non minus audientes pcramouit qScaurus ipse pmouerat. Que laudacii more in abusum breui defluxime. Pli .in hunc modu desset. Sequunt auditores actoribus similes:couenit a ductis:
e re deptis i media basilica: ta pala sportulae:qi triclinio dant ex iudicio i iudiciu pari
incrcede transit Piside latinu nome est laodiceni heri duo nomectatores mei habent sane aetate eos: qui nuper toga sumpserui: ternis denariis ad laudanda trahcbantur. Nec soli laudatores ad accuseti defensione cora praetore: dccostio ante sentenitur sedec supplicatores quos propinquiesamnes admittebanL A sconius Pedianus in ora
Supplica tionem pro .M. Scauro. ad genua iudicia cum sentetiae serrent fab uno latere Scaurus
xer Oxeo ipse:&.M. Glabrio sororis tilius:&Paulus: M. Pientulus Lentuli nigri flaminis fi R ΤΑ - liii&.L.aemilius bucea filius. N. C. Menia fausta natus supplicauerat:&altera parte Sylla Faustus frater Seauri &.C. anroius licinius: cui Pausta an paucos meses nupsiecisti tabel xat: dimissa a Mento . P. Peduceius&.C. Cato S. M. Olena scortianus. dat disitis plena a mus pilictos ante sentetiarec Asco. scrib. cusiniae ferrent supplicasser patiterucae fuit. ula Precir Napost auditos laudatores: aut eo' tabellis pala lectis:ptor per uiatorem cistam cir*μς ς'κ eunferri iussit tabellis plenam:nova:&pui accra delibutis: tuo praeeunte uiator subsecutuS: e familia praetoris digniorqspiam a supctiore essetis incipiens: singulis tu
dicibus tabellam ita dabat:ut ab uniuersio populo in spiceretvi, Intereaque tenente Testi si
t alia diceret aut uera tacet et
142쪽
manus itum supplices illi orabant: signabat euistigio iudex cu pio qd sui eet iudicia
quod quidem a nemine dum ficretilicet tabella praelum uiderentur: intelligi pote vat. Nam qui absoluebat. A. qui condemtiabat. h. litteras scribebat unicas:rouersi sillico praetoris nunciutabollas in eandem recipiebant cista. Et omnes duas: d quin
quaginta ad praetoris pedes in suggesto effundebantiquibus separatis ab inuicem tabcllis facile erat discernere:condemnatus nerati absolutus erat accusatus. Videmus in in duabus ab Asconio laetis enumerationibus:aliquos ex iudicibus non absolvis bu, nee ab se: ne condemnas etquorum litterar quaesectio traditum non inuenimus. In Milo soluisseniana enim sic tradit Asconius.Condemnauerunt senatores decem: absoluerunt se, Ptem, Condenauerunt equites R omani nouem: absoluerunt septem: sed ex tribu, nis aerariis absoluersit decem. Sex danaueruntiquo in computo tres iudicuin tabel lae quid habuerintritones traditum. De Scauri autem absolutione:sic tradit Asconius: ut similis praedicto computus fieri nequeat. Nam dicit: sententias tulerunt sena , tores duo& uiginti. Equites tres e uiginti: tribuni aerarii sex. Ex quibus danauerue senatorcs quatuor:equites duo: tribuni duo. Ad extremum dicit Asconius moris ueterum suis ercum satis uisum esset suxisse uerborum roratores hanc sibi necessitatem finiendae orationis imponere: ut dicerent dixi. Et ab utral parte oratione consum/ Dixipta: utconsilium dimitteretur: praetor soleret pronunciare: dixerunt. De tabellis prς
ter id quod longe supra diximus. Sic habet Cicero ad Quintum fratre. Quid plura de iudicibus: duo praetori sederunt Domitius o Caluinus. is aperte absolvit, ut om nes uiderent: dc Cato diruptis tabellis de circulo se subduxitide Pompeio prius nun clauit:&pro. C. Rabirio posthumio. Vbi est igitur sapientiato dicis in hoc ut non solum quid post t:sed etiam quid debeat ponderet datur tibi tabella iudicii.De subsellis praeter illa quae diximus ab Asconio sumpta:sic iudicat Plinius orator in suis iudiciis: quae tamen a superioribus stantis rei. p.plurimum disserunt: scribit enim episto. iam Romano. atria uiriola foemina splendidae nata: nupta praetorio uiror exhereditata ab octogenario parenter intra undecim dies: q illi nouercam amore captus induxerat: quadruplici iudicio bona paterna repetebat. Sedebant iudices. clxxx. tot enim q/tuoi iudiciis conscribuntur:ingens utrinq; aduocatorum numerus&numerosa liuo hai
sellia: praestantium corona latissimum iudicium publici circulo ambibat. Ad hoc sti. nu Gorii patum tribunal rati etia exsuperiore basilicae parte: qua foeminae: ecutrir& quod dis, a praetoreficite: Nuisendi studio imminebat. His quae supra: tam uarie sunt dicta expeditis: bona condenati omnia in manus sectosa piore potieban corractaeq; inde pecuniae p. tim laesis N dana passis:ex legibus repetudasforma dabat :ptim in aerariu rcferebas
BLONDI FLAVII FO LIVIENSIS OMAE TRIVMpHANTIS LIBER Q UINTUS VI ET ADMINISTRATIONIS. R. P. TERTIUS
AGNAM Reipublicae administrationis partem superiores duo
libri indicant potiusquam ostedur: caeteras partes pari inquisitionis labore: sed nescio an pari utilitate tertius hic absoluci: quam quam ipse omnes threr se administrationis partas parcs ti5 magis utilitatemqnecessitatemhabcreuidentur. Nam si pulchre1m: e gloriosum fuit orbem Romanu tam lare parent in unam rem. p.
coglutinare:si magistratib' deligedis: si postea iudiciis faeiedis ea
143쪽
adhibita es forma:iit tres ordines populum constitirentes Romanum omni gentiunationumque colluuione conflatum: suam publice: priuatim retinerent dignita/tem auctoritatena p. di quod in re pu . plurimi faciendum est:pro Artunarumi& uir. tutum modo aequalitatem: si inil praedieta magnae: ut suerunt re pubi .administradautilitatis suisse quis iudicabit:idem intelligere poteriti uectigalia: publicanos: tributarredemptores:portoria: al:pecuaria: aquarum distributionem:mercatores: Beneratores:auctiones:hastas:anonam & huiusmodi multatex quibus p eeunia reipublicae neruus:&omnis uitae adminicula publice de priuatim conficiuntur:non minora . superius dictisrreipubl.commoda emolumentaq; attulisse. Vectigalia quae sunt pu ', ' blieaeum ostendere pergit Vlpianus in uerborum significationi ous: uerbi etiam uim satis exprimere uidetur': hanc scilicet: quod praemium res pubi. capite ex his dis uersis modis convehi contingit publica inter habenture non sacra et nec rei igiosar nec quae publicis usibus destinata sunt:sed siqua sunt ciuitatum ueluti bona: seu pe/ealia seruorum ciuitatum: peuldubio publica habent . publica uestigalia itellisere debemus: ex quibus uectigalia fiscus accipit quale est uectigal portus: uel uenalium rerum.Item salinarum:&metallorum: ecpiscariorum. Festus p5peius scribit.Laeus lucrinus lueetigalibus publicis primus locatur emendus r ominis boni gratiarui in delectu censuve primi nominentur.Cieero in legem agrariam Lulli piimam.Censoribus uectigalia locare nusq licet nisi in conspectu populi Romani non licet. Et ista. H.Martii Vectigaliaticarenu licet nisi hae urbe. ec Macrobius 1 saturnalibus dicit. kl. Maruectig/lia xii cosueuisse uectigalia lorari. Quatu uero uectigalia inter se differat:Cicero isupioz 'Τ ti oratione se ost egit. An obliti estis italieo bello amissis caeteris uectigalibus: qui
tus agri capani fructibus exercitus alueritis An ignoratis caetera illa magnifica po/puli H omai uectigalia:perlevi saepe mometo fortunae fclinasione temporis pedere Quid nos Asiae portus:qd Syriae rura:quid onrnia transmarina uectigalia iuuabui: tenuissima suspitione praedonum aut hostium iniectas A t uero hoc agri campani uectigal est eiusmodi siti ut cum domi sit: dc omnibus praesidiis oppidorum regaturetcuneq; bellis insestum: nec fluctibus uarium: nec caelo aut loco calamitosum esse solet: maiores nostri non solum id quod capanis ceperant non imminuerint . uerum etiaquod ec tenebant a qbus adimi de iure non poterat coemerunt. De eodem uectigali
Cicero ad Atticu scribit portoriis italiae sublatisragro ea no diuiserqduectigasse
perest domesticum: praeter uicesimam quae uidetur una contiucula clamore pedisse quorum nostrorum ee perituraequod autem Cicero uicesima timere est uisus ine parua coliticula ea tolleret: breui euenisse uides qsseu paulo prius suis Ietistituta :nunq . h postea fuit continuataeeratque id onus Italiae additum: ut omnium rei frumentariaeta redditi reddituu uicesima p3rs populo Romano accederet. Vectigalibus autem publicis νhu, rei fru posse defendendis ampliandisqueCicero magnum semper studium impendit. Vnde
mentqΠV in Verris accusiatione actione siccunda in hae causia seu metaria coonoscenda hoc uo.
bis proponite iudices. Vos de rebus sortunisq; siculo' otum: de ciuiu Roanoae qui erat in Sicilia bonis de uectigalibus a maioribus traditis: de uita ec actu q ppsi Roa ni cognituros. Erat uero id uectigal dignum de quo Cicero diceret Victam uictum, vectigal populi Romani pendere. Nam subacta a. M. Marcello Siciliat agros omnes il amplissimi in ea insula seracissimique sunt: seut ab Hieronerocalus regibus fieri silei ueracipro reipub. uectigalibus retinuerunt:quos postea moris fuit aratoribus loca terdecimam de reddentibus: idq; uectigal praetor cum locare consueuisset:&recu
144쪽
peratores idest fideiussiores accipere: qiai tamen curam I triendi quid arator ageret: de simul decimandi haberent: Verres in facienda huiusmodi locatione: rccupcrato res ex suis ministris accepit homines suracillimos. Hinc est q, Cicero in pilieta actio nes e sic replicat. Illi ui1i optimide cohorte istius recuperatores: Et iba. Si me hercules ex omni copia conuentus Syracusani splendidisti morum hominum honesti simorumque sacercs potestatem oratori: non modo reiiciendi sed etiam sumendi recuperatores: tamen hoc nouum genus iniuriae nemo ferre posi et: ec item infra. omniucontrouer saru quae essent inter oratorem dc decamanum edicit se recuperatore da/turui Paulus iureconsultus. Uectigales alii dicuntur agri ciuitatui alii non. Me, ct igales sunt qui in perpetuu locatur: idest hac lege ut quadiu pro his uectigal peda, tur: tamdiu ne ipsis: qui conduxerunt. neque his qui in locum succedunt ipsorum auferri eos liceat. quantum autem non magis reipub. usuiqprouincus utilitati cesserit Vectigalium institutio: Ciceio ad Cultum Latiem Asiae propraetorem sic ostedit Simul de illud Asia eo tet: nullam ab se neque belli externi: Dci discordiarum do. inesticaru calamitatem absuturam fuisse: sic hoc imperio non teneretur. Id aut impe/rium cum retineri sine uectigalibus nullo modo positi aequo animo parte aliqua suorum fructuum pace sibi sempiternam redimat. unde non iniuria de laudibus Popeii disserens Cicero sic dicit. aguntur certissima oc maxima populi Romani uectigaliarquibus amissiis res pacis ornamentaret subsidia belli requiretis. Caeterum prouincia/rum uectigalia tanta sunt: ut his ad ipsas prouincias tutandas uix contenti esse postimus. A sia vcro tam opima ero sertilis ut: ec ubertate agi otu: id uarietate fructu um: ec magnitudine pensionis: εἰ multitudine catum rerum que cxpctuntur: cilc omnibus terris antecellat. Et vectigalia sua non solum res publi. Romana: sed utiliquod quae habuit munescipium: quae aliquando extia ipsius oppidi solum remotissima erat nam atellant: quod oppidum nunc est auersa urbs prope Neapolim in Gallia Cisalpina nunc longobardia:unius oppidi precio comparati ueet alia habuerunt:Cicero. Clunio locutus sum de agro ue gali municipi iratellam quiestet in gallia.&Cicero Bruto .p arpinatib'. Quo Fqdeoia comoda oesi facultates ub':ec aera colicere dclacra tecta aediu sacraru locorumqrcomunia tueri possint cosiliunt 1 his uectigalibusqhabent inproviincia gallia. Ad ea uisenda pecunia squae a colonis deb ntur exige/dis equites Romanos missimis. publicanos appellat ut maiores eos qui uectigalia: ecalios populi Romani redditus cxigedos certo constituto precio rc dimcbant: quos ordinem: ec numero amplistimum:& personarum dionitate potentis lurium fuisse costat. Na & equites Roniani pro maxima parte erant: qui conducebat: Nillis senatus caeter rixei. p. cura administ ratibis gereiitcs: libellus: qaliis ocabant: quod equites ipsi eo conservado proprii questus di cmolumeti commodo pacem potius uectigal iri amicissimamrq bellum optabant suadebantque: N prouincias in quibus militabant attentiori cura amotibus 8c hostiu incursionibus defensabant. Hinc cum his ordo plurimum i comitiis iudicii i sicut ostendimus ualerctreorum amicitiam magnatosqq; praeserti Cicero ipse quaerebat.Cicero i oratione pro Plancio . a Publicanorii or
do: quanto adiumento siti honore qs nescit: Flos. n. qtum Romanorum ornamentum ciuitati firmamentum rei. p. publicanoru ordine continetur. Cic. ite Dinto fratri Asiae,ppraetori potes et tu id iacerc:quod θ fecist iccire e dc facis: ut commemo/res quanta sit 1 publicanis dignitas: quantum nos illi ordini debeamus. Vt remoto 1 perio ac vi potestatis e lasciu:publicanos tame graecis gratia ecautoritate colungas.
145쪽
Et Lentulo se Mens Cicero hos amicissimo : θc quem l periculo constitutbm costio adiuvabat. Nosti consuetudine publicanorum. scis: si grauiter inimici ipsi illi quilo Scaeuolae fuerunt: tibi tamcn suadeo: ut si quibus rebus possis eum tibi ordinem aut reconciliest aut mitiges. Et Crassipedi idem. Meuniuerso ordini publicanorum semper libentissimc tribucrim: Et de prouietis consulat ibus decernendis orans Ciceronmaxio asiae prouinciae peliculo ut Popcius illi pi aeficerete suades. Ia uero publicanos imiseros me et misera illos ita de me merito 'miseriis ac dolor. E. domo sua ad potifices. Proximus est Euic dignitati ordo equestar: omnes olum publicanorum societates de meo consulatu:ac de rebus naeis gcstis amplis ima decreta secerunt. Et Caium Rabirium post humiu p quo olabat Cicero laudas: huius pater Caius Curius princeps ordinis equestris sorti inmus&maximus publicanus. Nec in exigedis uectigalibus aliisq; redditibus ipsi egres Romai militiae addicti opera dabant i ed alios habe.hant ministros ciues Romanos ad id idoneoSa mancipes appellati sunt. quos Asconius in diuinatione prima i Verre actione fac diffinit. Mancipes sunt publicanorum principes Romani homines:qui quaestus sui ca decimas redimunt. N Cicero ipse qn Mancipes ta in Verrem actione. gid est Vcrres ne illa quidem tibi defensionem reliqua secis sti:Mancipes in istis rebus esse uersaros: mancipes frumentum improbasse macipes precio cum ciuitatibus decidisse. Et alios equitibus Romanis ad id fuisse ministros Tributa Cicero ad A tticu 1ic innuit.Tu aut e litteras saepe das tabellariis publicanorum poteriisuis, ris per magistros scriptulae:&poti:&nostiarum diocesum. Tributum Vsi sit dictu. Et quo modo originem habuit. M. Varro de lingua latina sic ostendit . Tributum dictum a tribubus t ea pecula quae populo imperata erat:tributim a singulis exigebatur. Vfi per hanc occasionem tribuni uerbum sic idem Varro exponit. Vt militi redderent aes militare tribuni sunt dicti. quod aut tributum conferrent ciues: cuiuscunμφ ordinis status: bc gradus: pro modo facultatum: facta distributionc percontenasptes sicut aetate nostra vcncti obseruant:Cicero ad Bi utum scribens: Cuius imperato
iis exercitus apud Mutinam rei pecuniariae indigentia laborabat sic inuit. Maximus autem nisi sorte me falli Quodus est in rc.p.inopia rei pecuniariae robdurescunt enimagis quotidic boni uiri ad uocem tributi:quod centesima collatum impudenti costa locupletum viduarum legionum praemiis omne consumitur. Impendet autem in finiti sumptusicum in hos exercitus quibus nuc defiendimur tum uero in tuum. Et tributi soluendi uetusti simum fuisse morem Liuius secundo sic ostendit. Tiibutum inde indictum:patres conferreipii primi: Et quia nondum argentum signatum crat. res graue plaustris quidam ad aerarium convehentes speciosam etiam collationem faciebant cum senatus summa fide ex censu contulisset : primores plaebis nobiliu ami. ci ex composito conferre incipiunt quos cum a patribus collaudariSa militari aetate Tributa in tribunitio a uillio stipedi, certamen Conserendi est ortum. Et libro postea septimo Liuius: Levatas fuisse diciemilitum duas maximas res quia tributo dc delectu supersessum. Quo autem tempore tributa
ccitura postmodum in stipendra militum suerint collata: Liuius decimo ostendit. Nam post triumphum a Papirio cursore de lamnitibus ductum ipse nihil militi dederat: sed p/dam omnem in aerarium estulerat. Tributum tunc in stipendium militum sute collatum. Et libro primo trigesimo Liuius dicit. Cum carthaginenses argentum 1 stipenodium:impositum adduxissciit:quia probum non esse quaesstores reminciarundexporientibus t pars quarta decocta erat: pecunia mutua Romae sumpta detrimentum ax
146쪽
genti cxpleuerunt. Et ne mirum cui sit ' de argento est dictum: Plinius assiemat populum Romanum uietis gentibus argentum impetasu no aurum. Nec uero sola urbs komana: sed di multa prouinciae diurbes quod supra ostendimus:t1ibuta solue iunt: de Paulo cnim Aemilio supra est dicitum: i, macedonia: 5 illitio recopiis tribata imposuerit: editi tamen illius: qd regibus soluere consuevisscnt. Et Scipio nu/inatia funditus excisa multas his antae urbes tributarias cstecit. Pompeius bello piratico cofecto ponti urbes: ec circustates tributarias estecit. Berode rege albanoru tr butariu dimisit. ne aute prouinciales tributis indecenter graciarentur: nonnulli prυcipes prouideriat. Nam Suetonius de I iberio scribit. praesidibus onerandas tributo prouincias suadentibus rescripsit. Boni pastolis esse tondere pecus non deglubere. Et Helius Spartianus de Hadriano dicit: cum tributa mulo S i cmisisse. Fuerunt praedictissimiliacmoluinento rei. p. portoria: de quoruminisstris sic habet Nonius Mar Porro ria cellus: Portitores thelonati:qui portum obsidentes omnia sciscitantur: ut ex eo uee ih io halis
eligat arcipiant. Et R Bonius secunda in Verrem aetioe: Portorii: qui portoria redismut Liuius autem secundo dicit: portoriis quoq;:5 tributoplaebs liberata: ut diu tes conferrent:qui oneri ferendo essent. Pauperes satis stipendii pendere si liberos: educarent. Et diligentia quae cx edis portoriis adhiberetur Cicero secunda in Uer rem aetioe sic oscendit. Inuenio duos solos libellos a Lueeio Canuleio misios sociis
ex portu Synaculis:Ιnqbus erat ratio sicripta mens1ia: complurimaru rerum exporta tarum istius nominc sine portolio.Salis item aliud suit omanis maxima uectigal Salis uecti Liuius inquito. Ancum Marcum regem primo istitutile salinasta: populo salismo. Midia leae in congiarium dedisse dicit: sed postea undetrigesimo Liuius scribit. Vectigal
ctiam nouum ex salaria annona statuerut Sextante sal ae Romae t 6 per totam Italia erat. 8 sextantem docebimus sextam fuisse unciae partemaelis. suis ad nostrami choremus aetate duobus quamnis salis libra uederetur: Romae precio eodem:pluris nis oris ecconciliabulis: dc alio alibi precio prehendum loca uertit. Id uectigal commentum alterius ex censoribus satis crodebat populi: φ iniquo iudicio damnatus esset. In precio salis maxime oneratis tribubus:quaru opera damnatus erat credebant. Inde salinator Liuio cognome. Et no paruu ex pecuariis emolumentum publice simul: priuati Roma, prepertit. pecuarios aute A sconius sup diuinatione uerrinaria exponit:esse qui pecora publica redimiit. Videmus uero tradia uetustioribus Roma,
nos: Murbis 8 1 petiis undatorcsrnihil in bonis aliud praeter pecudes habuisse e. rideiauit Pes usucrbu peculatus pro surto publico potii. quia sic a principio dici coeperit nuc cum Romani praeter pecudes nihil habebant. Et Varro suis teporibus seruatusuisse dicit:quod pariter: ecnosi ra aetate seruatur: Lgrcgcsomum longe abigantur Peeuarii in Samnium eae Apulia aestiuatam .suitq; semper maxima hominum multitudior quae regibus culto diendis in Apulia est obuersata. Unde Cicero tertia in Catilinam. In. PecuIatus 4. Cepartu cui ad sollicitandos pastores Apulia est att1ibuta. fluas lucoso publi. cos Romani ucet sales habuere: Unde Lucar appellatum este:quod ex lucis capere Luzartur Fest usscribit. Et Cicero pro Milone orans de Clodio.Seruos aggrcstes: 5 barba
ros: ebus siluas publicas depopulatus erat lictruriam uexauciar ex ape uino. Vult aurem. M. Varro omnis p cuniae pecus suisse fundamendum . nec tamen quod aliqui pecaniae credidcrunt uult Varro pecuniam praedicta ratione dictantestea pecude. sed potius P L Ui xii quia quod infra ostendemus antiquistimum Ns quod est conflatum pecoro enotatu.
Celsus autem iureconsultus selibit: peculium appellatur quod praesidii causarcponei ii
147쪽
I Uς retur: ut paulus ait quibu dam bellis ciuilibus factitatum: Naii disse se senes rusticos
ita diccntes:pecuniam sine peculio fragilem esse. Ptimogemus tamen Maerborum sa/gnificationi Dus utili pecuniae nomine non solum pecuniam:sed omnes res: tam soli,
das: qmobilesrectam corpora: qiura contineti. Magnum quoq; uectigal dedisse rei publicae aquas performas inui bem introductas ribtinus de aquae ductibus tractas ostedit. Et nos castella lacus peccaeteras aquae ductuu partes in Roma desicribentes instaurata particularia 1dicauimus uectigalia. Mercatura: bc si priuatoria suerit exer/citiu:ex quo uectigalia plurimu acciperent incrementi: Aliquid tamen cu publica salute ex eo coniuetu habuit: quod pecunia quae diuersis modis tras mare traiiciebat rMb L RQm uel augebat prout successerat: uel imminuebat. De uerbi aute etcatu Uisic habet Nonius: Merxipecies ipsa. Mercatura aetus Et traiectitiam pecuniam esse dicit Modestinus iureconsultus quae transmare uehitur. caeterum sacodem loco coihaicist iis sumituri non erit traiectitia. Sed uidendum an merces ex ea pecunia comparate in ea causa habeantur. Et interest utrum ipsis periculo creditoris nauigent: tunc enim pe/cunia traiectitia iit. Et de ipsarum utilitate uel damno: de laudibus Popeii orans Cis cero sic habet. Deinde caeteris ex ordinibus homines gnaui: dc industrii : partim in Asia negotiantur: quibus uos absentibus consulere debetis:parum eorum in ea provincia pecunias magnas collatas habent. Et infra et Nam cum in Asia res magnas permulti amiserat scimus Romae solutione impedita fidem concidisse: haec fides allia tio pecuniarum:quae Romae:quae in soro uersatur implicitae cum illis pecuniis asiaticis x cohaeret. Vnde Cicero pro Plantio orans:eum ex bono loco uisus est laudare cum patrem eius equitem Romanum dixit maximarum secietatum auctorem: plurimarum fuisse magistrum. Et ad Crassipedem scribens ridem de bythyniis mercatoribus sic habet. Quamqtibi praesens comincndauu ut potui diligentisti me socios bis
thyniae quae societas ordine ipso hominum genere pars e maxima ciuitatis. Iuvertat Mercatox aut dissicillimis temporibus rempub. societates mercatorum. L . xxiii. cum Scipioes in Hispania frumentum uestimetaque exercitui supplenda postulassent nec unde da sui . rent senatus populusquc haberent: Fulvius praetor in contione exhortatus est eos gred titiis au1ilsent patrimonia: ut reipubli. ea qua creuisset tempus commodaret. Tres societates.xiff. hominum effecerunt pacti : ut quae in naues imposuistent ab hostium tempestatisq; ut publico periculo istent: exsoluitq; postea senatus N. xxiiii. Cucensores ob inopiam aerariiseia locationibus abstineret aedium sacraria tuendatur ciuiliuque equos praebedo trac similiu his resteonu mut ad eos frequentes: et hastae
huius genetis assueueracilioriantur scensoresruti omnia perinde agerent: locaret: ac si pecula in aerario eetrireminem nisi bello confecto: pecunia ab aerario perituria cὐse.Fuerut aut mercatoribus inseriores Mangones: Affranius iureconsultus nomer Man ea catores sed uenalitiarios appellari ait. Et malis mereatoribus poenam Vlpianus iure Venalitia/ consultus decernit. Stellionatum dicens maximem his locum habere: siquis pro re
si iiseisi, sorte alii oblicata: dissimiliter obligatam per calliditatem alii distraxcrit: uel pernimm tauerit: uel intolutum dederit: dc siquis merces supposuerit:uel obligatas aversit uel Aerariu L corrupit: siquis imposturam secerit: uel collusionem in mercem alterius. multa colle φω Nr gimus reipubl. neruo pecuniam facientia: quae omnis pecunia cum in aerarium inserretur:dem altius multa repetere libet:quae pro alteris Romae: ec rei publi.incunabulis haberi poterunt. aerarium fuisse dicit Plutarchus in Saturni aede:quia nullia eius dei tempore surtum suetit commissum: uel quia Valerius publicola ibi constitueriti
148쪽
ut puta in loco tuto:& munito natura:tabula'; publicas in eo sivisse seruara seribit quamqsupra a nobis ostensum cstulon modo tabulas: scd libros quo clepta acinos ibi suisse seruatos: inubus. xxxy. essent costriptae tribus: dc pariter alios ita quibus: Nsenatusconsulta conscriberentur. Nec dubitamus qui co in loco omncs publicaramiationum libri inseruarentur. Sucronius in Caesaris rebus gellis. Tabulas uetCres aerarii&dubitoruuel pcipuam calumniandi materia exussit. Plutarchus prςdictis addit. legatos undectaq; Roma in uenientes aede Saturni primo adiis et deinde a praescctis aerarii ubicdidissent nomina fuisse descriptos:qa quaestores leoatis mulacra mittebant: ec aegrotos curabant: qui si morbo interili cursumptu publico sepelicdos curabant. Et postea propter multitudinem legatorum sumptus nullo sublatos: mansiis seque ut praefectos aerarii adirentiquibus nomina stia cciant ac scribi faciant. inferc/γbantur uero in aerarium non modo aera a quibus dictum aerarium asicrit. M . arro: sed res quoq; utilitatem rei. p. allaturae: Liuius enim dicit. M. Pinnarium praetorem in acie ad duo milia Corsorum cecidi iterqua clade compulsi obsidcs scdeiunt:&caerae centu milia pondo. iama huiusmodi: aut praeda: aut praemia a vietis habita imprimis aerarium locupictasse uidetur: ut supra dicta a nobis diligentari nuinciata: uectigalia: portorias abstipolidia: sicut ordinc percipiebatur: sic ordinariis sumptibus satisfecisse uideantur. liabita autem de hostibus u1ctis spolia aerari iam inclicis cople. uerunt:adco ut Plinius Plutarchusque in I auli milii uirat concordi reserant sensu Tantum auri:&argenti in aerarium rct tulit c aenultu Paulum Persedet licto: ut nullum postea tii butu a ciuibus persolui oportuerit utque ad Hileii di Pansae consulatu qui circa pilanun Caesiuis A villislio . M. A latonia ciuile bcllum consilicss hietur. Deeoq; desectu pccuniae: quc in rcf. p. ctium prius pcr bclli scilicci Caecaris NI 'opcii ciuilis initia habero coepit: Cicero A trico sic seribit: Sumus imparati a pecunia: quam qdcm omnem non modo priuaram quae in urbe est sed etiam publicam quae in aerario est illi relinquimus. Et uero scripsit tuc Cicero. Nam Caesar reportam in aeratio prati/dem uim pecuniae abstulit: Unde ad anum inde quintum eo mortuo ps aedictis Hiiγcio: dc Pansa consulibus ciues gratiari oportuit. In aerario autem principali craera. Vnde locus e dictus roponebantur. erarcp cius pars quaedam DCrctiore i qua om iiii rei publi. introituti pars uicesima seruabat :ra in obstinare clausa: ut nisi difficillimis rebus praemercturrcs. publi. inde pecunia sumi non pollet. Iautius. Xxyii. Caercnic pedientibus quae ad bellum opus crant consulibus aurum uic simarunt quod in filiυctione aerario ad ultimos casus seruabatur promi placuit prompta ad quattuor mi ita podo auri. Sed sc locum &actum aetarii conscruandi: hil inani orcs: sicut Suos nunc:Fpcllaucro: cuius vcrbi origine Noain Asconius siccuda i Verre actioc sic exinponit. Sportae unde sportulae nummorum sunt receptacula: ut sacci: saccolit: lacculi: crumenae: uellae: coiticae:&manticae: ec marsupiabisti uero fisiciuaertiscellae: spartea: sunt utensilia ad maioris summae pecunias. Utido cluia maior summa iit pecuniae pia,
blicae et priuatae: aerarium dicitur loculus: Nai a i Kes aut i pro saecllo fisciis pccuia i , blieaia quod c5fiscati solet dicu in publicuius aerariti digerit. Quando autem pri inum pecuniae Romanus fuerit uius a Plinio sic habetur Populus Romanus uni epyri hum rcgem deuictum ne quidem argcuro signato usus crlibralis arare: unde: S libella inuc dicitur ecdip5dius appendebatur astis: Vnde- pensi in rationib'di cutur. 13indc militu stipendiu: hoc cli stipes potulcrata. argentusiguatia cinino urbis d.laxxy. u. Fabio consulc:anno quinto ante bellum primum punicu in placuit
149쪽
Pondo Libra a letora genera Prior arg
nis si auri denarius pro decem libris aeris:qumarius pro quis: sextertium pro d1p5dio ac semisse Librae autem pondus aeris imminutum bello primo punico cum inipensis respu biti non sussiceret Hannibale urgete: N. Qu. Fabio ductatore astes unciali faeti:pla. cuitque denarium sexdecim actibus permutari:quirinarium octonis: sextemiu qua . ternis. Ita res publi. dimidium lucrata. Lucius Brutus in tribunatu plaebis octauam pancm aeris argento miscuit qui nunc uictoriatus appellatur Est autem signatus uietoria . nde nomen. Haecq supra ut apud Plinium Liuiumque sunt tradita posuimus principia quidem habent:ad id quod quaerimus. sed sustus apertiusquc quoad Iolet imus declaranda sunt: Traditum cst ex Liuio post cladem naualem pi imo bebo punico a Fuluio Seruio consule in Aphrica acceptam Romae statim ducentas na/ues resectas:quo tempore Nummi primi argentei fuerint cust& nummus decima ps denarii aurei fuerit: Et paulo infra in eodem bello scriptu est: petita fuisse ab Aphris pacem eca Luctatio consule datam. dedisseq; aphros cx foedere omnesRomanorum captiuosita tributum spopondisse in uigint1 annos tria milia talenta: talentumq; id fuisse quinquaginta libras argenti singulum. sed alia quoque suerunt diuersissimi ab hoc pbderis talenta. de qbuscua nobis sit dice lu:alia quoq; monetas numero':&pondes uocabula asseremus. Quae omnia qualia per singulas aetates fuerint examusiim ostendere non magis dissicite:qimpossibile fuerit: no solum quia obscuris nostra aetate ignotis uerbis sunt a maioribus tradita:sed quia omnis sero aetas suam ha/buit cudendi uarietalcmec formam. Videmus cnim multos ex consulibus priscis sui uultus cuine nummos semper mensura: ecpondere uariatos: quod maiore postea studio singuli principes factitarunt. eg tamcn intcrea nutiqest cessatum ruietoriatos
bigatos ecquadrigatos cudi. Quae igitur uerba exponerc audeamuS ea pro Pon mus ratione: ut ab infinita aliorum turba supra ultra expone da liberi mancamus: crunt enim pccunia: ibia: pondo: asses mutiimus:denarius: talctusextercio nu&quς his conexa obligataque aut ab cis dependentia incident. Prima signati xiis: dc algeti nota fuit pecus. Unde pecunia cit dicta. pondor 5 libram idem fuisse Festus pompeius innuiticu dicit duo asses singuli liberam et pondo es iciebant: quare autem unicae rei duae fuerint appellationes: quid dicamus nihil aliud est q nobis nideri libram ab unciarutri diuersitate aliquando uariastc. pondo semperi defuisse quo omncs usi fuerint:qui librae nome si posvissent dubium: quod podere designabant fore credcbat. Talentum uero podus sui de costat multipliciter uariatum: Nam praeter supradictu
ab Aphi ita habitu quod fuisse diximus librarum quinquaginta: suit aegyptium: qd
Plinius quindecim coutinuicte pondo dicit. Duo item alia suere talenta: atticum: euboicurrursusq; atticu fuit duplex: maius ec minus. Liuiust libro. xxXyi. scribit ma gnum talentam atticum. lxxx. libras N paulo plus habuisse: qui'paulo prius libro. xxxiiii. dixerat talentum illud magnum. lxraiii. habere libras: ecquattuor uncias. Priscianus uero grammaticus talenti cius attici maioris computum ad Romani usius c5suetudinem hanc reducit: ut sex milia komanoru denariorum impleat . Constat ue ro ad praedictorum intelligentiam: ut quoties in praedictis fit ponderis mentio : argetum id pondus non aes aut asinini suisse: nisi ea auri: d aeris uocabula sint adiumsta. Romanis enim prior: ec crebrior argenti usus scutrilauii: Nargetiam ipsi non aurum uictis gentibus imperauere: Qq; ubi talentum oetuaginta trium librarum: unciaruquattuor fuisseditimus:id ad argeti ualore erit resei edum .Quod aut dicit Prisciatis sex milia denariorum Romanorum impicuisse talentum: ad aureos denarios non ereserendum
150쪽
referendum qui a ueta Ecforente re publ1. sunt sic appellatI. Sed ad prinios denarios quos sexdecim assibus aeris pinutari placuiste Fabio dietatori seps a est dictu. Sod his
omisiis minora Romanorum pondera dicemus: ex quibus maiora illa quo modo coficerentur intelligi potest. Siliqua fuit piimum minimumque: quod cilc constat granum recae inclusum fruetus: arbusti inde siliqua pariter appellatur : qcio abudat A pulia uarioquc uocabulo apud italicos appellati s r. I ccaque oblonga: ecpluita saporis dulcedinem habet. Post siliquam ciat Spultis glaece: dcobolus Latine dictus et qui sex siliquis conficiebatur. Dragma deinde tribus constabat sic pulis decem: Nocto siliquas complexa. Nummus dehinc argenteus quatruo clypulis: hoccs dragmanata teritam continebat: Et uncia sequabatur ex octo dragatis Consi eta. Libram de . hinc italicam duodecim unciae conficiebant: diagmas in se nonagini a sex habcntcs..haee libra as apud Romanos: apud graecos mina est dicta quam postea minam dies consuetudo obtiniui. Utrum uero librae nostri temporis par ci Scollespondens stierit dediti arithmeticae facili aer poterunt iudicas c. Et libras uiginti quattuor sexicitiuatticum paruum habuisse seneca ad Nouattim scribit. Vndc cum dicat. M. Varro uiginti quattuor sextertia libras scaeaginta conficcre: Apparet sextertium sit abus libi ista dimidia suisse consa tui D. Nam prosequitur idem Varro diponditis 5 semis anti. quum est sextertium .suit autem maioribus consuetudo ut aera inuocabuli compotiione post ponerent. Sicq; Iemisqntus: semi quartiis: semitrertius pii unciabat. Dixerunt et dipondium a duobus ponderibus. Diali pondus suit assi pondiu quasi libi sunius pondus. cliqua deinceps a numero dicebantur u i ad centustis. N a tribus assibius trossis: 5 paritor usq; ad Acem computabatur. A binde sumebatur a dccc co/positio. Decii stilas a decem allibus. a duobus doctis libus uicessis. dein dotriccssis usq; ad cerussis. Siri; Persius Et contum graecos uno centustelio turn d sh centum libriguedit per auctionem: quae perincrementuni prerii sicut sub hasta ficbat. Fucrurpariter diuer euntiarum supputatioes: diuersis appellatae nomiitibus. Et cum libra
uelas duodecim cis unciarii: Devias undecim unciarum diccbatur: q, uncia una demeretur a libra. Deitas unciae dece quasi dempto scianae cxassc. Dodrans unciae no/ue quasi de inpio quadrante ex asic. Bestis unciae octo quasi binus citcns. Septuras unciae septem.Semis iniciae sex: quasi semis astici libra media. Ousculas unci aequitaq;. Triens unciae quattuor ridestrertia pars assis. Qisadrans unciae tres siti aliquarta pars assis. Sextans unciae duae: quasi sexta pars allis. deinde uncia ab uno clicta est. Semi uncia semis est unciae: duae sextu laesti Ditertia pars tinctae id si sci*puli octo. Sici/licus selypuli sex. Sextulas crypuli quattuor. dimidia sextula: Corypuli duo. Adeo sol numeros cum hereditates diuidcrentur sic habet in orationepro Aulo Cecinna. M. Cicero secit herodcm cx deuiicia: Z semiuncia Ccctimam Ex duabus sextulis. NI. Fulcinium libertum superioris uiri: Ebutio sextu lamasipeigit. Satis per numeros ponderat balbutisse vidcmur. Et tamen maxima cius rei parrenussa nobis desidcrciat multos non dubitamus futuros. Sed ite res ipsa alii Pr aperiri: N absolute a nobis tractat ipotuerit multa obstant: luod per omnos ut dixitDus :xtates ab ut be condita in diis
cs nostros uariati nummirmutata cum ponderibus rimisque nominam deo ut p:urcissima ac scrine nulla ueram a tisi uerborum nota iam nunc habeant. Nec potuimus
in hac: sicut in multis secisse uidenti, Orci difficultatem ingenio ec indusii ia stiperare:quod nulla extant pris ortim uoltinatim in fibus apta dictorum iaci borum incru io fiat. Caraeteribus enim: id signis ubique taleta: sexieitia:pondo: libra: ruinamus: dcin