장음표시 사용
121쪽
Hermogenis devire 1 tam&uisticia. Iure gentium introducta sunt bellaidi: cretae getes:regna conditardominia distincta: agris icta ini positi: aedilicia collata:comercia emptibes: uedmoes: locationes: coducti oes: Abligatio csistitutae: exccptisqbusda: qa iure ciuili idtroducta sunt. Ulpianus iis ciuile est quod ex legibus: plaebiscitis:se.
norarium natusconsultis:decretis principur auctoritate prudentiu uenit.riaspia torrum aut et quod praetores introduxerunt:adiuuandu uel supplendi: uel corrig&niturris gratia*pter utilitatem publicam: quod echonorarium dicitur ab honore praetoris sic nomii natum. Nam ec ipsum ius honoratu quasi uiua uox iuris ciuilis est. Ne autem omnia hic cumulemus: quae iuris ciuilis codices habent. Hoc soluex Pomponio addemus.
, Ius autem proprium est quod dicitur ciuileia ut sine scripto quod consistit in sola prudentia interpraetatio tui sunt legis actiones quae formam agendi continet: aut pitabis tu quod sine auctoritate patrum est constitutum:aut magistratuu edictum. UnI Ppria de ius honorariunas citur: aut senatusconsulta: quod solum senatu consentiente iducitur fine leger aut est principalis constitutio: ut quid ipse princeps constituit pro te ger seruetur. Et Martianus legumlator elegantissimus hanc legu commendationem a graecis affert:quae plurimi facienda est. Lex ut Demosthenes orator dissiniti est cui omnes holes decet obedirepp multar& uaria: o maxime quia in omnes lex est inacilio quidem ae donum dei dogma aut omnium sapientium:correctio omnium uol
tariorum&non uoluntarios peccatorum: civitas compositio communis:Fmquam
omnes decet uiuere quit ciuitate sunt. Et philosophus summae stoicae sapientiae. Cr111ppus sic incipit libru suu quem secti Lex est diuinas: dc humanaru rerum noticia: oportet aut eam praeesse bonista malis: bc principem &ducem hinc:&sm hoc regulaestiusto' ic iniustorum:& eo' quae natura licita sunt: praeceptos quidem faciendo' de prohibito inbiaciendo'. Sed iam plaebisscita ostendamus:rogationes&san Mettiones de quae legia species extiterui. Aulus gellius. Lex estgenerale iussit in populi: aut plaebis rogante magistrat Flaebiscitum lex qua plaebs non populus accipit: dc diplibri si ressi sunt rogationeSilanisspopuluSaurplaebs roget: non fieret. Priuilegia priuatae Rogatioeg psonae cocella. Poponius de origine iuris de plebiscitis sic habet. Cutilat in ciuitate Privilegia lex.rii. tabulas: ecius ciuile esset: taleges ec actiones:euenit ut plaebs in discordiamcu patribus perueniret ec secederecinit iura constitueret quae iura plaebiscita voca,tur.Mox cum reuocata est plaebs quia muliae discordiae nascebant de his plaebiseitist placuit ea obseruari lege Hortesia toc ita iactu est: ut interplaebiscitae lege species coficiendi interesset potestas autem eadem esset. Deinde quia dissicile pli sconueni re coepit:populus certe difficilius: prae tanta turba hominum necessitas ipsa curam reipub. ad senatum deduxit. Ita coepit senatus se interponerer ecquicquid constituis, set obseruabat . Idque ius appellabatur senatusconsultum. ogationem esse dicit. Festus pompeius cum populus consulitur de uno pluribusue hominibus:quod no ad omnes pertinci: M de una pluribusue rebus: de quibus non de omnibus sanetiatur. Nam quod in omnes homines resue populus sancit lex appellatur. Liuius septimo Senatusco/ in sequentiativo. C. Martio .C. Manlio consulibus denunciario laenore a. M. Duellio .L. Vetturio tribu .plaebis rogatio est perlata.&plaebs aliquanto eam cupidius: sciuit accepitque. Plutarchus in Pompeii vita. Catullo uiro clarissimo Pompeii ro /gationi ne mari praeficeretur aduersanter primum tacuit plaebs. Sed postea dicenti parcendum esse huic uiro. Et si eum amisissent in quo spem reposuissent suanui e
spondit:in te.Et post adeo indignatione commota clamauit plaebs Popeium praefici
122쪽
ui cordus superuolans cecidetit. Cieero Lentulo:cus Metellum unius tribuni plae bis rogatio me uniuersa res. p. senatu comitante Italia reuocasset. Et item Cicero ad Quintum fratrem. Sed magna manus piceno M Gallia expediatur: ut etiam Catonis rogationibus de Milone Lentulo resistamus. Quo autem modo plaebisscitar 8c ro gationes:6 sanetiones: de quibus breui post dicemus: in tam populi multitudine isam haberent conficicndi Armam pulchruatq; etiam necessarium est nosce. Nouissi/me enim credimus multos qui supra legerint: plaebem ita clamasse uno constantii tenoicat coruus superuolans ceciderit:ucci uero id tunc ec aliquando alias ob nimia populi asteistionem acciderit tamen in caeteris ordo hic erat: qui populum rogaturi erant consules aut tribuni sedilia in locum ordine locanda afferri curabat:inter quorum ordines maiora quaedam fuerunt tabulatarpontes appellata: per quae uiatores de apparitores publice dcputati euntes redeuntes p: tabellas perserebant singulis dandas ex iis qui considerant: quascum signatas recepissent ad tribunosiis in suggestum retulissent quid maior sciuisset pars attendebatur. Id Cicero ad Athicum scribens: sic indieat. Tribunus plaebis Fusus in contione prod uxit Pompeium. Res agebatur in foro flaminio & erat in eo ipse loco illo die nundinarum celebritas. Piso aut cosut lator rogationis ide crat dissuasor. Opere clodianae pontes occuparant tabellae mini, strabantur': ita ut nulla darctur nisi spondenti: hic tibi in rost a Caro aduolat comul, litium Pisonitas limitificu iacit: si idest cΘmultitium uox plena grauitatis: plena aucto1itatis: plena deniq; salutis. Accedit eodem noster etiam Hortensius. Multi interea boni. Insionis vcro opcra Fauonii fuit hoc cocursu optimatum comitia dirimutur: sienatus uocatur cum deccineretur frequentissimosenatu contra pugnante Piso ne ad pedes olum sigillatim accedente Clodio: ut consules populum adhortaret ui adrogationem accipienda. De sanctione sic habet Cicero inofone MCornclio Balbor primulacrosanc' unihil esse potes misist, populus plebsiue sanximet: deinde sanctio nes sacradae sunt autgenere ipso aut obtestatione di cossecratione Iesis aut poenae: cucaput eius qui cotras erit consecrat . Et priuilegia priuato' leges misse uidentur: st xii.tabullaru leges sustulisse. Sic Cicero legum lacundo innuit. De promulgatione: de singulis rebus agendis: tum lcges praeclarissimae. xii. tabularum duae: quarum altera priuilogia tolli: altera de capite ciuis rogari cum maximo comodo uetat i priuatos homines ferri leges uolucrunt. Idest enim pituite urserit.n. ac singulis ceturiatis comitiis noluerunt. Hinc tractum uidet ut princeps postea concesserint. Dipplomata quae singularium ultorum ec uicorum priuilegia sui sic tenemus.Cicero dictaturae
Caesaris perpetuae teporibus Cornelio Balbo Dipploma statim non est datam: quod mirifica est improbitas in quibusdam qui tulissent acebrius. Pansa quidem mihi gratus homo eccertus non solum confirmauit. Verum etiam recepit perceleriter se alla/turum dipploma&Cice. Athico. Et aapue iis dipploma sumpseris.Sueto. de Au/gusto 1 dipylomatibus libellisl N epistolis signadis initio sphinge usus est. MOY imagine magni Alexadi i. nouissime sua discoridis manu siculpta. quas nare caereri prin cipes colueuerui. Ndc Othone imperatore. Dipplomatibus primis. epistolis suis ad quo da praesides Neronis cognome adiecit. Cor. Taci. in Vitellii rebus gestis. Causa fingendi fuit ut dipplomata Othonis quae negligebantur laetiore nuncio revalesccorent. Et Cicero item pro Cornelio Balbo. Mitto dipplomata tota in prouicia pasim data. Asco. pedianus a xima pdicta uocabula duo sic diffinit actioc secuda in Verre. Inter syngraphas ta alia chyrogi apha hoc inretcst: q, i caeteris tui quae gesta sunt scri Quo
123쪽
hi solentun syngraphis et conti a fidem uentatis pactio uenit&non numerata quo/q; pecunia aut non integre numerata: pro temporaria uoluntate hominum scribi so/let. Et duo ite alia praedictis aliqua ex parte similia uocabulassiiuius octauo exhibet exponenda foedus. f. ec sponsionem:praefertim in populis Romano populo subigeni dis: non scedere pax caudina: sed per siponsionem facta est.. Supponderunt consules: lcgati quaestorestitibuni militum ubi laedere res acta esset praetcia duorum sincialium non extarent: ecppnecessari amscederis dilationemrobsides etiam ac equites DFcessu, perati qui capite lucrcnt: si pacto non staretur. Foedus itaq; erat quod Livii principio Sponsio descriptum porca caesa per duos populi Romani fisciales alicui populo fiebat.Sponsio autem cum pctenti accipientique adue alio aliquid selemniter est' promisi um: unde: i, longc supra ost endimus:ciuitates fuerunt multae Romanis foederat aer e multae per siponsionem in amicitiam acceptae. Vnde Cicero pro Cornelio Balbo. In foedere gaditano nil erat: nisi ut piae aetema pax sit. de legibus d eis similibus multa diximus: quas leges abrogari constat potuisse:nec ullum id fieri post tremedium adhiberi. Cicero Athico. Scis. n. Clodiu sanxiste ut uix aut oino non possit: nec persiconatum: nec per populum infirmari sua lex: sed uides nunquacste obseruatas sanctio nes earum legum quae abrogarentur: nam si id esset nulla sere abrogaripossiet neq;. n. i. ulla est quae non ipsa sepiat difficultatibus abrogationis. Sed eum lex abrogatur ilhia ' lud ipsum abrogatur. Legem agrariam ultimo seruauimus loco:quia de ea multiple.
ni sunt libriαincendium magis urbi Romae si lex fuiste uidetur: cuius originem q remotissimam sic libro seeundo Liuius ostendit. Spurio Cassio. Publio Uirginio comsulibus:agrum ernicis ademptum: tum primum lex agraria lata: ec tamen libro dao, de sexagelimo Liuius Tiberii gracchi perniciem ob eam legem latam ostendit: cum .ti Tiberius Numantia accesturus per thuscia transiret solitudine liberos seruo 'inductione uisa diuitibus saecta eam ferre legem a1um induxit: cuius rei causa id dedecus oma incidit: ut aphricanus Scipio aesDilianus luincti decusqucoloria Romaninois:qa plebis rabie minus fouere sit uisus moetu in cubiculo credat occ1fus: hac ueLεὰ eurii ro .agraria fieri no oportuisset sipilae leges duae. M. Curii pria: d Lieinii fecit da serua Lex sicinii tae suillant. Curius. n. post triuphos d terrasi perio additas: ecfuit pniciosum itelligi Stoloni. ciue cui. yii. iuoera agri non cent: q meiura plaebi piimu post: reges exactos assignata
suit.& Licinii Stolonis lex angenta iugera excedi uetuit:qua ipse prior fuit reus: qa filio subornato plus habuit iudicia post leges a qbus oriunt ordine poni debet: quae quam ad nostra attinet intentione Vlpia. sic ablude nobis accumulat. Publica iudυcia no oia sunt: 1 Ous crime uertit sed ea tin q ex legibus publicos iudicioν uentutut iuΙia maiestatis: Iulia de adulteriis. Cornelia desiccariis ec ueneficiis. Popeia de picidiis. Cornelia de restam elis. Iulia de ui priuata. Iulia de ui publica:Iulia ambit'.Iulia rcpetuda'. Italia de annonare Paulus ite iureco. publicos iudiciosqda capitalia iudicia pu sunt fida no capitalia: piralia sunt ex qbus poena mortis aut exiliti est: hoc est aquathlica Signi iterdicto. Per haς. n. poenas eximit caput de ciuitate. caeterano exilia sed re. iii I legati5 S pprie diar. tuc. n. ciuitas retinet '. capitalia sunt exqbus pecularia:aut1 Relegasies corpus aliqcoerctio poena est.Haecat iudicia maiori expleapcetuuiros habita fuisse
Iudicia no uideus de quo iudicio Festus Po. sic hel. cctuuiralia iudicia a cctuin is dicta sui. Nact ό. ., cueent Ron T. xxxy.mbusqd curiae dictae sunt: terni ex singulis tribubus sunt ele ita zdic: cti ad iudicandu: qcentu uiri appellatisiunt licet quinq; pluresq. c. essent quo faciliusnoiaretur Iudicios tame summa cice. pro domo sua ad potifices breuiter sic expoli.
124쪽
Hoc est denis proprium libere ciuitatistut nihil de cap1te ciuis aut de bonis sine iudicio senatus: aur populi: aut eoru qui de quaq; reconstituti iudices sint detrahi possit oc infra. Moderata iudicia populi sunt a maioribus constituta: primum ut ne poena capitis cum pecunia coniungatur: deinde ne indicta die quis accusetur: ut ter ante magistratus accuset intermissa cite qua mulctam irrogat aut iudicet: quarta sit accu/satio trinudinum pro dulta die iudicium sititurum. Et eum iudiciis litigiuna est co iunctum: de quo Cicero in Verr actione quinta. Eiusmodi respublica debet esse
critueritate iudiciorum constitutar ut inimicus neq; nocenti deesse positi: ne obese innocenti. Qitarum litiu aetiones fuisse constitutas eum alibi legum latores: tu Cicero habet oratione pro roscio amerino in haec uerba. Sunt iura: sunt rinae deo1bus rebus constitutae: nequis aut in genere iniuriae aut ratione actionis errare possit Expresse sunt.n .ex uniuscuiusq; damno dolore incomodo calamitate intuita publi, ca. Hae a praetore sermulae ad quas priuatalis accomodatur de qua astione idem Cicero oratione pro Aulo Cecinna. At D. si praetoris qui iudicia dat nunqua peritiori seribit qua actione illum uti uelit. Vcra autem suit uirtus Romana 1 qua nullus aiu/ditiis eximi potuit. Liuius undequadragesimo. Duo peritii diem Scipioni aphricaodixeriat. Duae maxime orbis tcrrarum urbes ingrato uno tempore inuentae sunt. RO Vmana ingratior: siquidem uicta Carthago: uictum Hannibalem in exilium expulir: ho ssed Roma uictrix uictorem aphricanu expulit. Alii dicebant ciueseminime unum ta se codenatum meruisse civem: ut debuerit legibus interrogari non posse. Nil tam aequandaeli, ridς hortati esse potentissimum quel posse dicere causam e infra. Non alius antea quisqnce ille ipse Scipio consul censorvo maiore omnisgcneris hominum frequentia: qreus illo die in forum est deductus. Plutarchusq; in Graccho i uita: siquis capitali iudicio accersebatur ec non ueniret ad se defendendu . tum eum domi ante ianua consistens praeco tuba citabat. Tantal fuit romanae ciuitat s grauitas ut licet iudicio si .cut diximus subiici possent. omnes quatumuis maximi: nullos tamen a paucis iudiscibus etiam centumuiris ad exterminium nisi per uniuersam ciuitatem idest comitii adduci pol crar. Cicero pro . P. sextio satis legibus ec duodecim tabulis sancitum est: ut de capite nisi centuriaris comitiis rogari non possit:& infra no posse quema de cibtiitate tolli sine iudicio de capite non modo fieri sed ne iudicare quemqposse nisi centuriatis comitiis. Non iust Marcellus scribit. Capital dici iudicium periculumqi ca pilis Et Cicero pro domo sua ad pontifices. Quid essct id capitis pericula sic edocer.
Qui crant rerum capitalium condemnati: non prius hanc ciuitatem amittebantaq culu quiderant in eam recepti: quo uertendi hoc est mutandi soli causa uenerant. id autem cues et faciendum non ademptione ciuitatis: sed testi aquae es ignis interdictione saciebant:quid uero fuerit haec interdici io: dc qua etiam stupra legum latores di xcrute Festus Pompeius per similitudinem uetusti moris nuptiarum de quo infra dicemus
ostendit. Nouae enim nuptae quamprimum mariti domum ingrediebatur aqua: ecignis a sponso per manus tradebatur: significante omnem uiram: de caetero utrique suturam communem. Quod duobus illis elementis maxime humana indigeat uitarpariter ei quem Romana ciuitate pellebant aqua: 5 igni interdiccbant: eum com/munione omni ciuitatis priuatum significantes. Cicero philippicorum primo. Et qde uiritem de maiestate damnatus sit aquaSigne interdicebatur. Plinius ad Corne. lium Minutianum fici ibens dicit cos quibus aqua di igni interdictum erat: caruisse omni togae iure. Quid autem inter praedictam aquae: dc ignis inicidi stionem o ium
125쪽
E Ies' maximam omnium aduersionem dc exilivdcportatione:&al1aς poenas interestet alibi ἡ qua ex parte dicendu est . Exulcs Nonius Marcellus sic diffinit. Eaules dicti Lextra solum. Sed Martianus exiliu triplex est: ut caerto't locoMinterdictio: aut lata fugaratoium locos habitatio interdicat praeter tertium locu:aut insulae uinculu idest rcle. gatio iti insula. Et in aliqn coniunctu fuisse uidetur exiliu aqua: ec ignis in rcrdictio, . ni. Liuius. y. plaebiscitu in posthumium pergensem publicanu . . Posthumius si ante kalendas Iunias non prodisset: citatu leo die nore spodisset: neq; cxcusatus es etruiderieu in exilio esse: bonas eius uenireripsi aqua dc igni interdici: fuit et quoddam quasi uoluntatiu exilium legatio libera quae non nisi iurisconsultoribus atq; prς
Legatio Ity torus concedebat : ut. Lad aliquas euntes prouincias eis dissinitas partem deserrent bςra in signum quibus magistratus utebans: sima cum proprias curarent resec interea ab aemolorum hostiumue in re. p. suo' coiispectu parumper se subtraherent: in honore
apud prouinciales ac reuerentia eratis Cicero Quinto fratri Asiae pro piori . illudatu, cupit Claudius est: legatio aliqua si minus per senatu per popula liberat aut bellatium: aut broica':aut uti unq;. Item Ciceib Athico. Dedi litteras legatione mihi op' est i honestior est uotiua: ec habent liberE legationes diffinitum tepus lege Iulia:nces acile addi potest. Brutus Bruto suo e Cassio cu in his angustiis uersiaret placitum est mihi ut postulare legationem libera mihi reliqsq; nostris ut aliqua causa proficiscendi fibheslarquaererctur: in paulo post futurum puto ut hostes iudicemur:aut aqua ecigni ititerdicatur. Ciceris cornificio.C. Auitius negbciorum suorum causa legatus taphriea legatione libera. Tertium item genus exilii id quidem iustissimu suit: de quo Suetonius in Tiberii uita sic habet.Foeminae semota : ut ad euitandas legum poenas
iure ac dignitate matronali exsolverent :lenociniu profiteri coeperant. Et ex iuuen/tute utrius p ordinis prosigariistisius quis : quo minus in opera scaenae harenaeque edenda. S.C. tener ec: famosam iudicii notam sponte subibat. Eoscasgo sne quod Exilii geus refugiu in tali fraude superesset exilio astecit. Poenas pondere qui pecunias condemnati sbluebant. Festus Pompeius inquit:quia ob delictum pecunia pensi aere pondebant. Sed ob capitalia sacinora quae es cnt punitiones Vlpianus de aedilicdicto. Capitalem si a iidem admittere est tale aliquid delinquere:ppquod capite puniendus sit
Vetcres enim fraudem pro poena ponere solebant. Capitalem fraudem admisisse a cepimus dolo malo & per nequitia:caetes si qs errore:s quis casu secerit cessabit deluctum. Vndep onius ait: neq; pue 1: neq; f rmosum capitalem flaudem uideri ad misisse. Et Calistratus de poenis capitalium poena a sere isti gradus siummum suppli pretii je, cita uidet esse adsurcadanatio. Qui crematior item capitis amputatio: dcide a ximadere morti poena. Metelli coerctio post deinde in insulam deportatio: caeterae poenae ad ex Punitio G timatione:ad capitis perieulu stitiet ueluti relegatio ad ips mel ppetuu: uel in istula Frau, pro uel cum in Opus qui iSpublicum datur ad tempus: uel cum sustium caesui subiicitur. poena Modestinus autem de uerborum significatione duo ex uerbis supradictis sic corrigit Capitalis licet latinae loquentibus omnis causa existi,atiotiis uideatur : tamen ap/pellatio capitalis:mortis: uel amissionis ciuitatis intelligenda si . Et deportatos id. est quibus aqua ec igni interdictum est fidei commissuin relinquere non posse Vlpianus inquit. Et quod supra dictum est. De existimatione sic paulus exponit. cxistima. tio est dignitatis laesae status legibus ac morib'comprobatus. Qui cae delicto nostro auctoritate legum aut minuitur:aut cosumitur circa statuni digilitatis poena plectis Sicuti cum relegatur quis: uel cum ordine mouetur: uel cum prohibetur honorib'
126쪽
publicis sensi: uel cum plaebeii sustibus caedis. poenae in praeter supradicitas a pricipibus uafiatae fuerunt. Galbam. n. scribit Suetonius Numulario pecunias no fide uersanti manus amputa uisse: ecisael eius affixisse. Et tutorem qui pupillum cui substitutus heres erat: uenenis necassctrcruce affeci die. Poenas facinorosoruni Celarem auxisse sic scribit Suetonius. Cuneta collegia praetcr antiquitus insitituta distraxit. Poenas lacinorosorum auxit eccum locupletes eo facilius scelere se obligarentiquia cuin magnis patrimoniis exultarent:patricidas ut Ciceio aiobonis Oibus: reliquos dunidia parte mulctauit. Quia uero delatores poenis infigendis causam penumero fla/mentuq; addiderant eos Titus Vespasianus pi inceps optimus accerrime insecutus ede quo sic scribit Suetonius. Inter aduersa tempo' delatores erant ex licentia ueν teri: hos assidue in foro etia sagellis ac sustibus coelos ac nouistime traductos per amphitheatri arenamrpartim subigi ac uenire iussit:partim in asperimas insulas aduehie post eum Domitianus frater Piscalescat unias magna calumniantiu poena ropres sal. Ferebaturq; uox eius ipi inceps qui delatores non castigat irritat A ntonius uero pius. Delatores si non probarent: capite affecit: si pro bai ent delato pecuniae praemio dimisit infames. Accusationes aut quae iure rei te ei ordine in iudiciis fierent. Et si minorem defensione gratiam habuerunt: searn laude non caruerunt: dumodo nimis accusatoris uiribus non innitcren Cicero pro Murena. Saepe hoc maiores natu dacere audiui:hanc accusiatoris eximiam uim ecdignitate plurimu Lucio coctae pro suisse. Noluerunt sapientissimi homines qui tum rcm illam iudicabant:ita qucmsi cadere in iudicio: ut nimis aduersarii uiribus uideret abiectus.Semper in hac ciuitatemmis magnis accusato' opibus M populus uniuersus ec stapientes in posui um pro spiscientes iudices restituerunt. De accusatione it &defensione quae in iudiciis capitalibus fierent die uri: multa Nuaiiaptius discurrere pymus quae in ipsis iudiciis sire quentia raro alibi in Ciceronis orationibus inueniant Ptimumq; qualiter accusatores internoscant Marcianus ad.S.C. I Drpilianum sic ectraccusatos lcmeritas tribus modis detegitur: S tribus poetiis subiicitur: aut. n. calumnianter ut praeuaric turia ulteroiuersane Caluntari est falsa crimina in ledere. Praevaricari est uera crimia
abscodere. Tergiversari in uniuersum ab accusatioe desistere. Qui accusati dicta die causam die uri cora populo erat:accusatoribus resp6suri insos uenietes sub rostris rei stabat: nec erat ta bonus: ta integer:& magnae famae vir: qn sub ipsum muste initium: multitudis ad audi edu couenietis psertim adolelcetiu eouitiis laceraret . Li. unii dequadragesimo. Tri. piae. o e. T. Sepronius Gracch' erat cui minime cu Scipione covcni bati scia uetuisset nomesuu decreto collegas ascribi tristior potis niam expectaret ita dccreuit. Cu. L. Scipio excuset morbue e causae fiam: assid sibi uidisti. se. P. Scipione priusqRoma uenistet accusari no passum: tu quos si se appellasset auxiliore ita sutu senecam dicat: ad id fastigiu rebus gestis: honoribuspo. o. P. Scipio. deo' Boium sc5ssensu puenister ut suo rostiis reustare: di pbere aures adolesce. tiuco uitiis po. o. magis deforme q sibi sit. Oberat at multu ires, itati iudicios corruptelae cotra lege de donis 5 muneribus no accipi edis saetae. Vn Plutar. in popci vita largitiois semp plurimia obsucrur.&Sciae. epistola duodecet sima ironice.Credat aliqς peeunia suisse uersata in eo iudicio in quo re us erat Clodi. ob id adulteriu ad cuCaeseris uxore comiserat ruiolatis religioibus eius sacrificiiqdppopulo fieri dicitur sic submotis extra cospectu oibus uirisaut picturae quos aialiu masculos cotesatis
tionibus De accusatoribus Calaniari Praevarica
Tergiversari De accusa tis Corrupte γ
127쪽
Cicero pro Aulo Cluentio. Sta ius ille bienio anteqcausam bono' Staphinci at.
tollere recepisset: sexcentis millibus nummum se iudicium corruptu e esse dixerat tab . infra in consilium crant ituri iudices. xxxiii. sententiis dece dc lex absolutio cofici pol Adu terat xl. num una in singulos iudices distributa sunt. In causis autem siue accusatio in ' tentanda esset: siue dcfensio quaerenda: patrono oc aduocato opus fuit. Festus aut dicit patrocinia appellari coepta sunt: cum plebs distributa esst inter pacres: ut eoru opibus tuta esset. Et Pompeius de uerboF significatiost. Advocatos accipere debemus omnes omnino qui causis agendis quoquo studio operant :no in qui pro tractu noastuturi causis accipere quid solent: in aduocato' numero erunt. Et Cicero pro Au
lo cluentio. Erat enim Romae summa copia patronorum: hominum eloquentistimoruin attamplissimo equi patroni: cum causas agerent oratores sunt dicti. Festus. n. Orare inquit Orate antiqui dixercit agere. Vnde S oratores causarum actores-oratores
Q xQres qui nunc lefati Populi Romani mandata peragerent. Unami semiliam Romae dii cit suisse Plinius curionum: qua tres continuisucre oratores. Vim aute eloquentiae oratorum fuisse in ciuitate libera maximam: non est nostru nunc dissereret sed uide, mus eam principia temporibus dignitatem suam:parua ex parte retinuisse. Plinius enim orator historici nepos Romano scribes:distringor centuuiralibus causis qme exercent magisquam delectant: sunt. n. plae s paruae N exilestram incidit uel persona' claritate uel ingenii magnitudine insignis rad hoc perpauci eum quibus iuuet di re : caeteri audaces atq; etiam magna ex parte adolescentuli obscuri ad declamanduo hamiibu, huc transieruntatam irreuerenter e temere: ut mihi altilius noster expresse diffisse uialiter in tu deas: sic in soro pueros a centu uiralibus causis auspicari: ut ab Homero in scholis. dicii di At mehercules ante memoriam meam ita maiores natu solebat dicere: ne nobilissi. ii taesu, quidem adolescentibus locus erat: nisi ab aliquo consulari producerente lata ubneratione pulcherrimum opus colebat . Facit uero Plinius: quem nunc in manibus habemus: ut unum dicamus ad oratos orationumq; materiam plurinari spectas. orationes. s. a Ciccrone 5 multomagis a caeteris oratoribus:aliter habitas distas suis sed nunc scriptas habeamus. Ipse enim Plinius Cornelio Tacito scribens oratori item suae aetatis praestantis limo se dieit. Et Ciceronis orationes pro Murena pro Vareno in quibus breuis&nuda quasi subscriptio quorunda criminum solis titulis indica et Ex his apparet:illu multa diaeissereum ederet omisisse. Idem pro Cluentio ait se tota causam ueteri instituto solum perorasse: pro Cornelio quatriduo e se. Ne dubita re possimus:quae per plures dies ut necesse erat latius dixerit: post ea recisaec purga. ta in unu libru grandem quidem. Unum in coarctasse. Et idem Cicero sic Bruto tuo accidisse comemorat:qui concionem a se habitam non prius ediderit q ab ipso Cicorone correcta suetit. Dolobellae enim sic scribit Brutus uero misit ad me orationem suam in cotione capitolina habitam: petiuit 3 a me ut eam corrigerem anteil ederer. Est aut cum scripta elegatissime:tum sententiis uerbisq; ut nihil melius potuerit. Et duo uerba Festus exponit aliqn nobis in hae causarum materia usui sutura. Cogni,
torem esse dicens:qui litem alterius coram eo cui datus est tractat: procuratorem autem absentis note actorem fieri. Nonius uero noxam esse leuem culpam: noxia nocetia. Et Cicero legum secudo.Decapite: pecuniis:de ambitalegis:quae non magis iudiciis querbis sancienda sunt adiungitur noxa poena parestor ut in suo uicio ciuissplectatura pite auaricia:mulcta honorificupiditatis ignominia sanciat 'iWmul sta Varro
128쪽
Varro de agri eultura ex uetere 1nstituto bobus: Moribus suisse dicit . eum tamen Plinius dicat in decernenda mulcta bovem priusquam ouem fuisse acceptum Liui us in quito scribit .l Consules L. Papirium Cassium. L.Iuliu tulisse legem. De mul, De rcere et aruestimatione. Post praedicta carcerta alia puniendis facinorosis instituta loca sequuntur. Dccarcere Cicero oratione in Catilina secunda. Sentiet esse carcere quem
uindice nesarioru ac manifesto' siceleria maiores nostri esse uoluerui. Et latumias q E a hi
carceris loco Romae fuerui. Asconius secuta actionei Verremiquit. Carcerem sara lumcusis suisse. quod ligua siculoruloca ex quibus lapides excavabante sic dicunt. Erga, ulu uero dicit Placidus grammaticus dici a graeco ubi damnantur no ii ad aliquod Cul Ie opus faciendum:ut solent gladiatores re qui exules marmora secat. Culleuml dicit
Placiades genere masculino dici saccum ex coriosaehu 1 quo paricidae cuilinia rec gal lo eg serpente inclusi in mare proiiciutur. Nonius aute Marcellus uerba haec nume/rat. Facinoiosis in potestate cum eorum 1eomodo cotinentis Numellas ligneas comoedes:pedicas:boias:neruos:catenas: Et Festus popeius magis diffuse Aulus γυlius: Brucianos dicut olim fuisse q seruilia ota apd magistratus exercetes sontes ueri berabat: qd. n. Bructi&Roanis pinnibale rebellauerutr&diutissime in rebellioe eo ona perseuerauertit: Romam eis in potestate receptis hane iusseruitiolam: ut a nemine serui alio qbruciano homie praedicta exerceri Leeret magistratus. Sub corona dicit: Aubius gellius diei eonsueuisse uendi captiuos in seruitutem: quia consueuerint uenuni dari coroalitin signum expositionis suae in uenditionem .Plinius uero alium i praedi/ pede, ista remorem seruatum fiuisse comemorat: Harenam inquites euillissimam re albam trans qua pedes transmare aduectorii qui uenales exponerentur denotarens . Addit Publium Liriniit Satyraescriptore: Cotisobrium eius Manliu astrologurec Antonium ei his gramaticu Tiberiumsorete ea harena pedes habuime noratos.Sed maiora nobismi notarataculo est:qdide Plinius de aliis seruis dicit:qui nullo sicut praedicti uenio steti: sed
quadam debaccahantis fortunae iniuria:proscriptost pulsem patria ciuiu Romano
tum sanguine:b opibus ditissimi a magnatibus suis fuerunt emecti. Sunt hi Chii sonus Syllae qui Roscium amerinui petisti Amphion. Qu. Catuli:hilariis Anto ditissinii. Menas 5 menagritus sexti Pompeii:hinam*qritu prose toru sanguine ditati Praetoria dignitate ornati sueruiuisitim de laureatis fascibus sortuna pmisit his qui creatis pedibus aduenissient: Ad hanc fortunae 1solentiam illusit Iuvenalis: nuper hanc urbem pedibus qui uenerat albis. Sed contra licet inspicere :&mirari eos quia nobilitate diutiis doctrina ecfastu ad calamitatem maxima deciderui: Seneca epistola quarta: de Popeii capite inquit Pupilluso spado tulere sentetiam: de Crata crudelis: dc insolens parthus. Caesar iussit Lepidum dextro tribuno praebere ceruicemripse coactrus praestitit. Et Oppimius qui primus in consulatu dietatoris obtinuit mis sus ad Iugurtham pecunia corruptus &condenatus infamis senuit. .Cepio praetor triumphalis pontifex maximus senatus patronus appellatus in publicis uinculis effecti obiitreuius cadauer in scalis gemoniis diu iacuit populo inspieiedum. L. Scipio post ,ruu speciosissimum triumphum de rege Antiocho ductum peride ac ab eo pecuniam ac,
cepisset damnatus est. Sed iam nimis uariorum fortunae morum mutatio ad impertinentia huic loco traxit: ad uerba redeamus licet sparsim corrigenda:quorum ignora, tis ea uaru siue accusationis s1uc defensionis declarationem cui novattigimus imp
dire posset. Seruos primum de quibus aliqua superius suntinchoataee ab eis depen/dentia attingamus. Florianus iureconsultus seruos ex eo appellatos dicit: st, impe il
129쪽
ratores captiuos uendere iubent:&per hoc seruarcti et occidere solcnt:&uenale iusseruorum tam ueteratorem st nouitium dici posse: sed dc ueteratorem non spaeio seruiendi sed genes:&causa est imadu: na qui culex uenalitio noui tioru emptus alicui ministerio praepositus sit: statim eu ueteratorii numero ee. Et Aulus gellius scribit. Pileati serui cu uenderens dominum nihil praestare debere. Et scruorum diem sestum fuisse Vult Festus Pompeius idibi is Augusti:quia eo die rex Tullius filius ancillaetaedem Dia a dedicauit: De qua Plutarchus in oblematibus sic habet. Idibus sextilibus die sestu agunt serui M servae:uxorcs aut capita purgare dc lauare consueue Seruiu regem quem eo die serua natum serunt capitis uero lauatio ab anmino, capta ad liberas quos peruenit:Quorudam eae seruis magnam suis se fidei costatiam tradita est: Antonium enim oratore stupri accusatur seruus accerime tortus n5 prodidit: icet conscius. Antistius restio seruum uehementius punierat & tamen is atriumuiris proscriptus fugiens: a seruo liberatus est qui sene sorte quoda obuio inter Qui exser laeto in rogumq; posito oc cremato: superuenientibus persecutoribus Restione ibi ostedit: Fuere tamen ex seruis non ulli magnae periculosaeis dominis proterat herib, uiae. L. CrassuSt,ibunus plaebis.C. Carbonem accusauerat ad populum : seruus cara bonis scrinium adtribunum detulitrinquo multa inueniti poterant accusationem adiutura. Crassus seruum catenis ligatuchi scrinio uitaetoremisit. Cicero pro Deio, raro. C. Domitius Tribunus plaebis. M. Scauru accusiare istituerat seruus Scauri ad illia aecessit: multa accusationi subministraturusiquem ille ligatu ad Scaurum misit. Vnde prudeter egisse uidetur A ugustus: que Suetolus seribit:aduertisse ne unquaseruus uinctus tortus ue ullo libertatis genere ciuirate adipisceretur. animaduertendum aut esset seruos protervos: Cicero pro Deiotaro oras sic dicit. Naista corrupte,
Animad . la serui si no mo impunita suerit sede contra auctoritate approbatamulli parictos nos ia uti strasse lutem nullae leges: nulla iuraci isto diciat. Vbi enim illud quod iritus est at noleicio, 'strii in impune euolare potest contras nos pugnare: fit in dominatu seruitus iri serui Furcifer tuto dfiatus. Spumedoruseruoru moda Plutarchus in prolematibus sic tradit.Curtii i Ahi Ruratio flagitio deprehensos surciseros appellant: an maiorum diligentia: Hiee pieu hoc quos certissimu signu est quia seruos in tali erato dephensos lignu quod curruitosos subest Furca appellarui collo per uicinia deferre curabat ut ab Oibus euitaretur taeὰti his, 'fagiri sus Merui aut noso lupniciosi priuati sed N publice periculosi. NaLi.lib.
mahu, in tertio tradit. Exules seruos p ad quattuor miliaecqngentos duce Apio Herodonio seruos sabino nocte capitoliuallaice occupauis etc5festim facta 1 arce caede cose bellais, i s is serui excitauere seruillisa: de Ous dicedi aliud ipserit. Et in Manitate iseruos utedufie ehi alii principeS uolueriit.Claudiu enim refert Suetonius cum qda aegra & affecta Vindicta mancipia in insula aesculapii taedio uidendi exponeret oes qui exponerentur liberos esse sanxisse:nec redire in ditione domini si conualuisiciat: ec siquis necare malletqexponere caediscrimine teneri. Hadrianus seruos a dominis occidi uetuit: eosque iussit damnari p iudices si digni essent de his uero qui liberi fuerint multa sui scripta quoν pauca colligemus. Nonius Marcellus scribit. Eos qui liberi fiebat caluos suis iseraso capite: uoue libetationis modu Li. in. ii. sic docet. Praemium indici prodito ris:pecunia ex aera io libertast ciuitas data .Ille primu dieitur u dicta liberatus da: uindictaeque nomen traci uinabillo putante uinditio ipsi nomen fuisse. post illuΤir Cice obseruatum ut qui ita liberaretur in ciuitatem accepti uideretur. de libertos multos
δ' dominis suisse charissimos videmus:iquis semp prius est numeradus duo Tullius
130쪽
Cicer5is libertus uir elegantissimc doetus: dignus 1genio Cicerois minister adiutorque suit:adeo ut multa eius auxilio uel auctaycoirccia: uiuo Cicerone: uel co de saeto collecta ecordinata sint habitat quae periissent. Unde ad athicum Cicero ipse seribens: De Tirone uideo tibi eum essetquemquiderio M si mirabiles utilitates mil1i
praebet cum ualeti omni genere uel negociolum uel studiorum meoru : tame priaeter humanitatem dc modestiam malo saluum Q propter usum meum. Et Plinius orator
unu habuisse libertum quem dilexit Paulino sciabens fie1 dicat Est milhi semperi ani i 'mo hoc nomen patrisfamiliae: quod si essem nucasperior ec durior frageret meisit mis bertustas liberti mei zosimi: est homo probus: ec officiosius:litteratus: ars cuius: ic quasi inscriptio comedus ut is cithara parua: ultra qua comedo neces le est . Et Vatinius imperator Asiae proconsul Ciceroni siescribit. Dicitur mihi tuus seruus anagnos cs fugi, tiuus cum nardacenis esse. De quo tu nihil mihi madasti. Ego tamen terra marique ut conquireret permandaui. Et profecto tibi eam reperiana. Et ipse Cicero ad Qxiicitu si atrem Asiae propraetorem. Esopi tragedi familiatis seruus tibi notas aufugit. Plato qdam sardianus hominem comprehedit: oc in custodiam ephesi tradidit: sed inpablica custodiam an in pristinum non satis ex eius litteris intelligere potuimus. Meliore aute loco seruos aliquando fuisse habitos: Liuius in nono se ostendit. Gracchus uolonis qui militauerant libertatem iis qui caput hostis rettulissent .suppliciuseriniale his qui loco cessissent promisit. Liberato postea beneuentum perdu xit: ubi a ciuiabus epulo por singulorum domos parator epulati sunt. Voloni omnes capite lana abbaiceto: partiin accubatcs qui probe egerant:partimst antos qui pignauiam scecs . rant cpulati sunt. Tradit Suetonius Tiberium Caesarem Libertinosqse pro ciuibus Romanis agerent publicaste : Ingratos N de qbus pa troni quaei eiens reuocas e i scruitutemraduocatis reorum negauit se aduersus Libertos ipsorum ius dicturum. MCornelius tacitus scribit Nerone imperante de manumisiis inseruitutem propicringratitudinem reuocandis in scnatu actu . N manumissionis sorma Festus tale tradit. Manumitti serinis dicebatur cu dominus eius aut caput eiusdem serui:aut al1ud me/hru tenens diccbat hunc homine liberum este uolo: Semittebat cu cmanu:proxiiDiuero abiectione 5 utilitate seruis ex his qui nascebantui liberi:ab cim:Lenoes a sur Caussirio habiti. a. M. aemilius Lepidus Gemitio matris magna deum Gallo hereditatem re abicisti pelieta abstulitii dignum ducens tui qui sponte abscissus:neq; utiellet: nes mulier Ee sire, ii i reditatem subiret alienam . prohibitumis enatusconsultorne abstidisse apsentia pete bimus . di iuris praerextu: tribunalia inquinarent. Qu. que Metellus praetor urbanus Ueti, ascederentlium Lenonem in causa testamentaria succumbere fecit nulla ratione alia: q quia cupro uiro habendumno fuit. Viliora quaeq; superiusi omni ciuium corpoic seruos hu, libertos rabscistbsque lenones attigimus: digniori conditioni oceius origini doctri. narum talitterarum: quae omnis uirtutis semites semper erui: culmi ibus mania apponere libct. critque a Cicerone principium :quem tanti litterae ac doctrinae esse secerunt ut Pliniusta eum imitatus Aurelius A ugustinus affirment solum in rebus Eu/manis suisse cuius ingenium Romano imperio sua magnitudine: dc excelletia par sit habitu.Is enim pro Aulo archia pocla orans sic habet. Ego multos homines excelleti animo ac uirtute sne doctrina naturae ipsius habitu appe diuino per se ips os N mo deratos N graues extitisse falcor: etiam illud adiungo saepius ad laudem atque uirtu/tem naturam sine doctrina: q sine natura ualuisic do strinam. Atq; ide ego contendo
cum ad natum eximiam atq; illustrem ac sicrit ratio quaeda consi malioq; doctrix: