장음표시 사용
61쪽
se morebi uidem .s.Cicero enim legum primo antiquissimu dicit fuisse genus sepul
tutae illud quo apu d Xenophontem cyrrus utituri l corpus terrae redditur: 8c ita lo/cato disito quasi operimentum matris obducitur gentems corneliam usq; ad memoliam suam hac si pultura suisse humatam: ec Liuius in primo dicit. A eneae ultimum operum moi talium fuisse apud numicum amnem ubi situs sit: Iouemq; indigetem appellari. Et tibi o. cxla Liuius dicit:uictum ab hirciod Caesare Antonium in galli as confugisset ac Hircium qui post uictoria ex uulnere ceciderit. Et Liuius pansam ex uulnere defunctum in campo martio Lepultos est e. In legibus ite Cicero. Cati marii reliquias apud Anienem dissipari iussisse Syllam uictorem acerbiore odio incita' tum quam si tam sapiens suisset quchemens: quod suo corpori cum timeret accide re primus e patriciis Corneliis igni uoluit cremari:& tamen sequitur Cicero declara,re Ennium de aphricano hic est ille situs uere. sito a dici illos qui condisi sint:eumqt Sili morem ius potificale confirmare. Et Plinius qui defunctos sese multi si stilibus soliis condi maluere.Nonius marcellus. membruin abscidi mortuo dicebatur: cum digitus eius decidebatur: ad quod seruatum iusta fierent:reliquo corpore combusto. Et item Plinius: hominem sulgure cxanimatum cremarisas non est:condi terra religio tradit. Et infra cremare coapus non fuit ueteris instituti. Terra condobantur. Ante
Syllam dictatorem nemo creatus est. Is quia Marii cadauer ludibrio fuit extractum cremari uoluit. Quod autem Plinius dicit. Syllam primum fuisse cromatum: de Pa triciis uerum suit:sed prius consueuiste corpora mortuorum cremaririnfra ex VirgihIIa pri lii uersibus undecimi libri ost endemus:& Terentius in andria ostendit. A ddit 3 Pli Ru crema linum inuentum est: quod igni non absumitur.In rogum sunebris cius lini tu nica corpori obducta favillam ab reliquo seperat cinerer nasciturii desertis adustisqJole indiae ubi non cadut imbres assuescit uiuere ardendo rarum inuenitur: difficile textu propter breuitat imaequat praecia ingensium margaritaria. Et Suetonius iGalliculae vita. Corinquit ueneno metu nitioncoburri usum aut oburendi coropora non diu durasse Macrobius innuit: qui scribit urendi corpora mortuos usum
suo saeculo nosuisse:quem Adriani principis temporibus satis constat soritis e. Ad diti quo tempore igni corpora dare fuit honor si quando uenisset ut plura simul cremarene uolitos siliste seneru ministros denis uirorum corporibus adderc singula munis iis citius di facilius arsisse.Non licuisse aut mortuos in urbibus sepeliri Coo,s ulla cero sic os edit in legibus ciuilibus caueri: homine mortuu in urbe non sepeli me uehus sepeli urito: credopp ignis pericului in urbe tamen scpulti sunt clari uiri: quibus ante hacu lege habitus est honor ut publicolae aut C. sabritio. Heliusq; spaitianus. Antoniumptu inqt intra urbes sepeliri mortuos uetuisse. id obstina iusseruasse attini elas scribit Ser. sulpitius ad Cicerone de morte.M. Marcelli his uerbis. Ab athemesibus locu sepulturae intra urbe impetrare no potui q, religione se spediri dicerent: nco, in id ante cesse iat. Et plutar. in pioblema. dicit: ciusqtriuphasset demucobustus csset licebat ossa capere: bc in urbe deserre ae locare mortui honoris causa:quo' posteris iso' delatis Ree subiiciebat: ut statim sublati inuidia honore sine sui dia uterens'. sedia satis ea sunt dicta q circa corpus fiebat: caetera sunt diceda q honori corpis uel po/. tius suo 'in eo adhibebane. priae serui laudationcs Mnerariae de abus Cice. in legibus honorato' uiro e laudes i cottoe memoratoreasq; ad catus ad tibicinersequiihili si Liuius. yii. Marcellus filius. M. Marcellum patrem consulem interfectum lauda uit. Et Suem linquillus. C.Caesares cribit annos natu duodecim Aulata postea tibe
62쪽
fium annos agetem nouem partem defunctum pso fotas laudasse Pliniusq; orator ad Romanum de Virginio ruso defuncto scribens. triginta annis gloriae suae ipsum superuixisse N posteritati suae intersuis Iescribit: qui laudatus fuerita cosule cornelio tacito:ut supraemus scelicitati suae cumulus accesserit laudator eloquetissimus: quod autem supra in legibus scribit Cicero ad Tibicinem e cantum mortuorum laudespsequendas ester seruat inpleris locis urbi Romae propinquis nostrae aetatis consue. 'Φbisti,
tucio. Secundus mortuo honor non uerbis ut superior. Sed me multa grandiq; im/ in funeri
pensa adhibitus suit: gladiatorum minus: quod quale fuerit postremus fere scrip ηι bus uex priscis quorum scripta ad nos peruenerunt Helius sinartianus in in imi siue Pu, pleni de A ibini gestis rebus ad alium tamen pibpositum sic habct unde tractum sit: α
ut proficiscentes ad bellum imperatores gladiatorum munus Nuenatus darent: brgui dicendum cs .multi dicunt apud ueteres hanc deuotionem factam contra hostes:
ut cum sanguine litato specie pugnatorum uim quandam sortunae satiarent. iturox iquos ad bellum Romanos debuisse pugnas uidere:5 uulnera:&serrum: dcruentes ilinter se cohortes me in bello intuentes hostes timerent aut uulnerar aut sanguinemihorrerent. Sed quod Spartianus dicit: ueteres consueuisse. Livius. yiii. sic ostedit Scipio carthaginem ad uota soluenda diis:munus 3 gladiatorum:quod mortis caui sapatris traii parauerat edendum rediit. Gladiatorum spectaculum fuit: non Ex G,05taeo genere hominum: quo lanistas comparare mos est seruorum qui sanguinem ue , einalem habent. Voluntaria omnis gratuita opcra pugnantium fuit. Nam alii iussi lab regulis suis: ad specime insitae genti utitutis ostendendum. Alii professi se pugna ituros ingratiam ducis. Alios aemulatio oc certame ut prouocarent:prouocative avd abnuerent traxit: quidare disceptando controuersias finirentauiuerant aut no/ Lluerant pacti inter se ut usistorein Legueretivis Mecreueruntuessi obscuri pene ltis homies: sed clar ustres patet imo exsuperior bia Liuii uerbisuladiatores: ex lanistisd seruis redimi e Guisse: dc magno quidem praecior cum infra ostentui isimus huiusmodi perditissimorum hominum uitam incertissimum discrime praecio i
exponentium: dum nudi acutis mucronibus dccertant:ram quempiam ultra sextam,
victoriae palmam reportasserquam quidem palmam Festus Lemuscatum appellarisb. Lemusta litam dicit:nis sorte credemus:miseratum eosdem populum omanum cum biniec tum nudi quando quaterni aut multa simul patria unico concuris digladiarentura caeo de Nuulneribus reuocasse:cumscribat Cicero in lcgibus. Etenim si in gladiatoriis pugnis ec infimi generis omnium conditione atq; fortuna timidos ut supplices diutuiuere liceat obsecrantes etia odist solemus: sortes ecanimosos&se acriter ipsi morti offerentes scruare cupimus: eorumque nos magis miseret: qui nostram misericor a
diam non requirunt:quam qui illam evia rant: e insta patebit: multa eorum paria addictam excarnifieationem saepenumero suisse exhibita. Sedad rem seribit.xyii. Liuius decimum Iunium Brutum fuisse primum qui munus gladiatorium in hono/ Brutu, prirem desuncti patris dedit: unde mirari soleo:qua ductus ignoratione Valerius Main mus ediximus scripserit gladiatorum munus primum in foro boario Appium claudium Fulviumque consules dediste. Et Plinius Cato principi uiginti paria gladiatorum fuere cibicinale
inludo. in his duo qui contra comminationes aliquis non conuiu rent ob id inui riu maxicti: Nipsta. G. Terentius luctatius primus triginta paria gladiatorum in foro pertriduum dedit. Macrobiusque insaturnalibus scribit. lapidandum Vatinium testem gladiatos munus dedissercodem quo lapidabatur tempore. ut populo mortes&diis
63쪽
simul herebi placeret Suetoniusq; scribit. Augustum caesarem gladiatores sine interamissione edi uetuisse. N Tiberium munus gladiatorum in memoriam patris: dc aut . Drusi diuersis temporibus ac locis. Primum in foro. Secudum in amphitheatron uis diariis quoq; quibusdam reuocatis auctoramentum cent num milium dedit. Rude uero uirgam suisse constat: qua praetor gladiatores sexagenarios ab eo munere eximebat quos cum probi fuissent qui multa reportassent:lemuscata Tiberius ad maiore ludorum suorum magnificentiam:reuocatos celenis numum milibus donauit. Gallicula uero munera gladiatoria partim in amphitheatro tauri:partim 1 septis aliquot edidit:quibus iniseruit cateruas aphrorum campanorumis pugilum ex utraq; regio, ne lectissimorum cun* populus ad ea spectacula frequenti stimus conuenisset septaq; qui locus semper tecto caruit ec pariter theatrum per aestatem frequentisssimam lineis: ec quandoq; bistinis intecta essent uelis. Gallicula ipse pniciosus sordidissimusq; princeps reductis eiusmodi uelis aestuantem in speetaculo populum: ui contineri iussit. Claudius uero princeps d ipse ineptus post munera gladiatoria multipliciter data: cum aliud requirensi populo daturus auaricia distineretur: quaestoribus uiro attulit ut pectiniam sternendis uiis paratam in id munus impenderent: scribitq; Suetonius Claudiu quocunq; gladiatorio munere: uel suo: uel alieno gladiatores etiam sorte prolapsos iugulati iussisse.Cuq; par quoddam mutuis ictibus concidisset: cultellos sibi paruulos ex utroq; ferto in usum suum fieri sine mora iustasse. Helius si rotianus scribit Adrianum per sex cotinuos dies gladiatorium munus eaehibuit. Et Antonium piam ex publico sumptum gladiato iis muneribus instituiste:pariteri Iulius capitolinus Marcum Antonium philosiophum gladiatoria speetacula omnifaria temperasse: quodquide optimi principis temperamentum adeo ualuisse videmus unpost Maximu siue pupienti: N A lbinu de quibus supra diximus nemo id senestissi.
mu horridui munus ediderit. Unde quod seribit Casiodorus facile credius. Theolericuin rcgemgothorum se ista arianum S tamen christianum idipsum munus Romanis optantibus ita denegalterut nune postea editum sucrit uel petitum. Tria nucsimul diccnda nobis occurrunt:funebrium apparatibus solita adhiberi. Nam ludi funebres simul cum gladiatorio munere suerunt quandoqicditi:quae senera scribit Fes ussi iamludearia maiores appellauisse: hisq; ludi se uisceratio quandos:&epulum addita ruere: quos quidem ludos illissimiles fuiste tenemus: de quibus paulo inseri. uscum spectaculis dicturi sumus. scribit. xxiii. Livius. M. aetnilii lepidi qui bis cosut augurq; fuerat filii tres Lucius .inreus: Ouintus ludos funcbres per triduum&gladiatorii paria duo dc uiginti per triduu in foro dederui. El. xxxi. Liui . ludi sunebres eo anno per quatriduum in sero matris causa Valerii Leuinii&Publii a Publio: 5 Marco filio eius facti:&munus gladiatorium datum ab his paria. xxy. pugna cruntdc. Yt .ae. Ylia tutus Publii Licinii seneris causa uisceratione data gladiatores cxx. pugnauerunt. e ludi fiunebres per triduum factu post ludos epulum: quo cum toto se ro strata triclinia eent: tepestas cum magnis procellis coorta coegit plerosq; tabernaeula statuere in foro. Eadcin paulo postqdeserenasset sublata. id autem interui scerationem datam Nepulum interfuerit 6 si infra in morum partibus dissu se certiusq; dicturi sumus tamen paucis hic docebimus: cum publii Licinii prestantis ditissimi ciui S curatores saneris:praeter ludos ec gladiatores oculis tantumodo populi Ro/mani satisfacturum: cibum quoquntenderent praebere. honoia toribus epulo opipare:ec laute dato gratificaturi plebem prius: ec multitudinem inuerecundam quae ad stipem
64쪽
stipem facile conqueret uisceratione pauerunt quae in erat o etsi ab initio uerbi ori Visceratio ginem habuit quando animalibus caesistem diainam facturi uisiceratis quis aerii.
cio intererant dispartiebantur.tame post eam consuetudinem tradium C: uisceratio.
nem quos appellari: cum carnes siue crudae siue coetae: quando panis: vinumque cum illis domum perserentibus singulis praebebantur. Epulum sui testis quod ecco Diuium:appellatus ciborum etiam uariorum lautus decens apparatus. Sed tricli,nium hic veteri latino moreraliter si multis retro saeculis sicut r6 nostro petabu/sionem factum videmus a Liuio positum est: non enim pars aliqua domusrsicut nucutimur: triclinium suit. sed coacta in Iocum unum parandae paucorum canae suppellex necessaria. Et quidem triclinii uerbum habuisse originem constat a tribus lectis qui contigui sternerentur: super quibus couenientes ad conuiuium sicut tu rei nunc se oraeci faciunt accubarent hinc Horatius. Saepe tribus lectis uideas coenare quaternos. Equibus unus auet qua uisalpergete cunctos: Praeter eum qui praebet aqua. Et Iuvenalis. Ergo duos post. Si libuit menses neglectum adhibere sietem tTertia ne vacuo cessaretculcitra lecto. Vna simus ait. Et Virgilius idet horo pater Aeneas scorsus ab alto. Sed postea sicut in multis factu mee videmus triclinium mutatae reserma uerbum remansit: Napparatus ad mensam factus tricliniuines dictus: quod aut eis tapetist quosdam alios uelis purpureis aut bissinis: argenteis nonullos eburneis uectatibus d laminis obduxisse: instat partibus morum allatis singulorum qui
usi sunt nominibus ostensuri lumus: qua in clausura poculorum: patinarum cratera trum: uinariorum aquariorum*uasorum ex arynto aurove rhcristallinorum mira
rhinorumq; abacus omnis cotinebatur ubi igitur toto soro strata crat triclinia: quae multa tam in spacto e e oportuit: tempestas cu proccilis coorta coegir se ros raber/ D sepur,nacula statuere. Sepulchra deinceps dicenda sunt:desibus Cicero legum primo. Ia cris tanta relisio est Uulchrorumtut extra sacra gentem inserri fas neget lex esse: id apud maiores nostros. Tarquinius ingente popilia iudicauitere insta decretum ap5tificumcollegio non esse ius in loco publico fieri sepulchrum. Item in legibus e duae praeterea leges sunt de sepulchris:quarum altera priuatoxam aedificiis: altera ipsisse
pulchris cauet. Nai rogum bustumue nouum uerat propius sexaginta pedes addaε ci aedes alienas: inuito domino incendiuueretur acerbum: quod autem uestibulusepulchris bustumue usu capi uetat tueturius sepulchrorum haec in. xii. tabulis secundum naturam quae norma legis est reliqua sunt in morte ec infra: poena est si quis bustum: etiam id credo appellari tumbam: aut monumentum inquit: aut columna uiolauerit:iecerit fregerit:imprimis sepulchrorum magnificentiam esse minuendaequa Monume legem eisdem pene uerbis nostri decemuiti in decima tabulam coniecerunt. Vetat et mini ex ex agro culto ue qui coli possit ullam pariem sumi sepulchro: extruit uetat abrius qq, quini diebus absolueretur: nece lapide extrui plusve poni u in capiat lau/dem mortui incisam quattuor heroicis uersibus:quos longos appellat Ennius. Cicero etia philippicorum octauo maloiores quidem nostri statuas multis decreuerunt: longi sepulchra paucis :sed statuae, tereunt tempestate uir uetustate: Sepulchrorum autesanctitas in ipse solo es :quod nulla ui moueri: neq; deleri potest:atq; Ut caetera cxtinguntur: sic sepulchra fiunt sanctiora uetustate. Nonius marcellus. Monumentum ad memoriam posteritatis: Ninfra Monumentum est :mmortui causa aediscarum est: ecquiequid ob memoriam alicuius sectum est: ut phana: porticus: scripta: dcca mina:sed monumentum quamuis causa mortui sit sactum non tamen significat ibi
65쪽
sepultum.Martianus in digestis.Monuimentum sepulchri id esse diuus Adrianusrescripsit:quod munimeti causa ides muniendi eius loci causa factuna. Florontinus de religione: dc sumptu funeris . Monumentum gerieraliter res in posteriis D momoriae cauta proditarin quasi corpus uel reliquiae inserantur fiet sepulchrur si uero nihil eoru inseraturrerit monumentum memoriae ca factu quod graeci caenotaphium appeti
Iane Cicero Athicophanum fieri uolones mihi hoc erui potest : sepulchri similitu dinem effuger. Plinius Cornelio tacito duilla Virginii rustieseivssepulehro libuie' et in onumentum eius uidere:& uidisse poenituit:cit enim adhuc impseeturn nec dis ficultas operis 1 causa modici ac potius exigui. At ille madauerat cauerati rut dinum illua etiam immortale faci um uersibus iscriberetur. Hic litus est Rufias pulso qui uindice quodam. Impertu asseruit: non sibi: sed patriae. Et montano Plinius .est uia tiburtina intra primu lapidem monumetum Palantis: ita inscriptum: hinc senatus ob fide pietate mi erga patronos ornameta praetoria decreuit. ec sextercium cenotios quinquagetis: cuius honore contentus suit. Seruius sulpicius Ciceroni de obitu.M. marcelli. Nos in nobilissimo orbis terrarum gymnasio achadcmiae locum delegimus.ibiq; cu combussimus posteaq; curauimus: Vt eidem Atheniciis es in codem
soco monumentum marmoreu faciendum curarent: sepulchra autem &suneralibus
cxpletis: quandoq; postea soribus odoramentis suisie sparsa multis legimus in locis:Plinius in historia naturali Scipioni sorum honos a populo Romano: funus Horii ho' e publico stipe collata & si sores quacui delatus.Cicero oratione pro. L .plac
indignabundus. Sepulchrum.L. catilinae floribus ornatum hominum audacis limo in funeri rum ac domesticorum. hostium conuentu epuli'; celebratum e. hic Virgilius Octav uio augusto οἱ eius sorori in Marcello adulatus .Heu miserande pauer: si quae lata a. spera rupes. Tu Marcellus eris manibus date lilia plenis. Purpurcos spargam fores animal nepotis: His saltem accumule donis:& fungar inani. Mut cre . idem 3 mos cum I plaeris p regionibusItaliae tum maxime in subiectis apenino collibus romadiolae alicubi aetate nos ra seruatur. Adhibita etiam sunt post funeralia in templis N pu/blic in locis ornamenta. Plinius Caesar post dictator in aedilitate insanere patris sunebri omni apparatu harenae argenteo usus est: serasq; etiam argenteis uasis 1 cedere tunc primo uisium. Et Macrobius templorum ornamenta clipei coronae. N huiusmodi donariatquod nostra quoq; aetas in nobilibus & honoratis uilis scruat. Iulius aut tem capitolinus&.M.antonio philosbpho. iussit ut filii septennis mortuiqerat CaeQuae bo sar imago aurea a circensibus per pompam ferretur. & ut falarii carmini insiererent. i, his gentiles nostri circa morruorum corpora Herint satis hactenus oc habu de uisia uitioiu demur dixisse. pauca nucdiceda sunt nobis de his: quae bonorum sue malorum an mortuo mis tam defunctorum a uiuorum contingere exstimabat. Cicero legum primo cum kum H de poenis disseruisset transgrestaribus legum inserendis haec habct . Sed nimis aliquos laepe videmus poenas euadere. Non enim recte existimamus quae poena diurna sit:& opinionibus uulgi rapimur in errore. nec uera cernimus. Mortae auζ dolore corporis aut liuetu animi aut offensione iudicii hominum miserias poderamus: quae fateor Euana ce& multis bonis uiris accidisse. Sceleris e poena tristis ecpteheos euetus: qui iequuntur per se ipsam maxima est:tantum dixerim duplicem poenam ce dis
namiquod constat ex uexandis uiuorum animis N ex sama mortuorum:ut eorum
cxitium Nuiuorum iudicio tagaudio comprobetur ridemq; Cicero oratione in Pisonem. Deinceps post: morte de transillitate bonost poenis 'impioru habetis explicati nolite
66쪽
nolite enim putare patres conseripti: ut in sicaena uidetis homines consceleratos 1 pulsu dcorum terremfuriarum taedis ardetibus sua ques fraus suum iacinus:suum lax.lus: sua audacia de sanitaterta mente deturbat: hae sunt impiorum furiae: haesammae faces. Et philippicorum.xui. illi igitur impii quos cecidisti etiam ad inferos poenas paricidii luent. Vos uero qui extremum spiritum in uictoria effudistis piorum estis se.
demta locum consecuti. Breuis autem a natura uita nobis data est. At memoria bene redditae uitae sempiterna.Cicero item in oratione pro Roscio merino. Nolite cn1 putare quemadmod um in sabulis sipenumero uidetis eos qui aliquid impie scelerateidi:
commiserint agitari ta perterreri suriarum taedis ardentibus: sua queml fraus: lc laus terror maxime uexat: suum queml scelus agitat:amentiat afficit et suae malae cogitationes amentiari animi rerrent. Hae sunt impiis assiduae domesticaeque furiae. Et in Vatinium testem. Cicero eum inaudita & nepharia scelera susceperis: cum inferora animas eli rercum pueros extis deos manes ad te citare soleres : Nomu et marcebolus.Lemures dicit sunt laruae nueturnae terrificationes imaginum: dc bcstiarum . . Lemuressius autem quem christianum fuisse videmus:sic scribit. Mundum gentiles ter in anno patere putabat diebus his: postridie uulcanalia: ante diem tertia nonas. Octobris:ec ante diem sextam idus Novembris inferiorem enim eius panem consecrata diis manibus arbitrantes clausam omni tempore praeter hos dies qui supra scripti succredebant: quos dies etiam religiosos iudicauerunt: ea de causa his diebus ca quae occulta ec abdita religionis deorum manium esset in lucem adducerentur re patefie rent:nihil eo tempore in re publi. geri uoluerunt. Itaq; per hos dies: non cum hoste manus conserebatur:non exercitus scribebatur: non comitia habebanturmon alid quicq in rc publi. nisi i ultima necessitas exegisset administrabatur. Suetonius d.C. gallicula. satis constat prius il mortuus transierretur ortorum custodes umbris inge latos.In ea quot domo in qua occubuerat nullam noctem sine aliquo horrore transactam: donec ipla domus incendio consumpta sit. Et de Nerone .ispe consessiis est agitari se materna specie umbri a furiarum accedentibus. Quin ec facto per magos sacro euocare manes ec exorare tentavit peregrinatione quidem graecis eleusinissa. cris quorum initiatione impii: ec scelerati uoce preconis summouentur:interesse noausus e. ut supradictis omnibus addere no uereamur:quod beatus aurelius Augurinus in ciuitate dei sic scribit. Et qm creberrima fama est multim si expertes uel d eis qui experti sunt de quorum fide dubitandum non esset audisse coiirmant Silvanosta Faunos quos uulgo incubos uocant improbos semper extitisse mulieribus:&ea rum appetisse ac peregisse c5cubitus:& quo fidam de moes quos deo galli assidue hac immundiciam di tentarer&efficere plures talesque asseuerant: ut hoc negare impu/ν dent uideatur non audeo diffinire. Sed ad gentiles redeundum est. Cum pia tracta suorum animis uiuentium: ac mortuorum animabus accidere crederent cis post sepulturael funebrium muncra parentabant: non dissimiliter nosti iS quando ad se parentali ptimum diem:aut aniuci farium:druma in animarum suffragia celebrant osticia. CL
cero in philippicis.ut parentalia cum supplicationibus miscerentur ec infra ut cuius sepulchrum nusq extet ubi parcntetur: ci publice supplicetur. Plutarchus in problematibus. Cum caeteri Romani februario mortuis inferias mittere dc parentarc con osueuissent:Decius ec Brutus ut Cicero scribit id decembri faciebant quia Saturno is
mensis consecratus cstrquem in inferorum deorum numero habent. Et cum saturnalibus diuoluptati ac genio oes nimiu indulgeat:hi nonullas diis etiam inseris 5 mox
67쪽
tuis iboluptates impartiebantur :&infra: Plutachus. Faba parentando absumitur equia in ea animas mortuorum pythagorici esse dixerunt. Flaminicamq; ob id ea n5uesci Varro tradit:qnando in Hore litterae lugubres reperiantur. Satis iam supras
ostendimus quid uirorum cuiuscunque si alus fiunebribus siepulturis: ec animarum statui curandum esse gentiles opinati sunt: maiora nunc Caesaribus suis imperatori, bus a populo Romano excogitata es tributa ostendemus: quid enim maius ne dixe/rim demetius: q homines id quaerere tui hominem de plerun sordidissimum sese deum sacere existiment:&intentent notum esse non dubitamus: atque adeo uulgatur ut a nobis particulariter scribi non oporteat principum Romanorum plurimos inumerum deorum fuisse relatos: sed quo id fieret modo: quis adhiberetur in re ordo: Iatinos nodum inuenimus. Nuper uero Marcus barbus patriciae gentis uenetus ecclesiae trauisinae antisitis uenotandus a nostro omnibono brendulesiuincentino graecis latinisque litteris apprime erudito munus nobis attulit : quale bonarum artium:
studiis innutrito qui detulit: dc qui misit in nascentem Aomam triumphantem conserre decussi Eae traducta er Herodiano scriptore graeco Seueri imperatoris de fimo quam ipsus omniboni uerbis pene totam inserimus. Mos est Romanis con. secrare imperatores qui superstitibus filiis uel successoribus moriuntur. Et eiusmo/di honorem deificationem appellant: luctus quidem per omnem urbem ostenditur festa celebritate permixtus. corpus enim desuncti pro ritu hominum sumptuoso su nere sepeliunt. sed caeream imaginem defunctosimillimam fingunt: quam sub uestis bulo praetorii proponunt in eburneo lecto magno atq; sublimi uestibus aureis istra.
rei ει imago illa sub aegrotantis specie pallida percumbit, ta ab utra lecti parte ad
mulium diei dent leua quidem senatus omnis uestibus atris indutus. Dextra uero mulieres quae uirorum uel parentum dignitate honorem dc gloriam sortitae sunt: ea. rum autem quaelibet conspicitur.nelaurum gestans monilibus ornata: sed uectibus albis exilibus induta maerentium speciem prebens. At qui septem dies haec qdicta sunt continue geruntur: introeuntes medici pasim ad lectum accedunt: b aegrotum diu contemplati grauius utiq; habere pronunciant. postquero diem obus se uisus est: lectum huminis tollentes equestris ac senatolii ordinis nobilissimi dele octi iuuenes per sacram uiam deserunt: Sc ad uetus forum magnum proponunt: ubi magistratus inomani imperium deponunt: utrinq; uero gradus quidam in scalarum modum constructi sunt di in altera parte puerorum chorus ex nobilissimis atque patriciis consistit in altera:mulierum ex his quae digniores este uidentur: ta utrit hymnos in destinetum canunt & laudes uerendo:Klamentabili carmine conditas. post: haec lectum suscipientes per urbem deferunt in campum marsium:ubi serma quaedaquadrangula aequis lateribus qua latis Itinc campus patet aedificata est in tabernacuoli modum:quod materia fixum est alia quidem nulla praeter q lignorum ingentium. Id quidem interius totum est aridis mitibus plenum: exterius aureis uestibus: de
. eburneis signis tabulisq; pictis ornatum. Itilia uero alterum breuius positum e fon ma & ornatu simile. tertium autem quartum perficitur:& sub ultimo quod est mini. mum aquila iacet. aedificii Armam turribus quispiam comparet et q in portubus cmi nentes noctu per ignem naues in tutas stationes dirigunt. pharos eas uulgo appelti lant. Ad secundum igitur tabernaculum deserunt lecyumribis: Naromatad omne suave olentium genus siue fructus sint:siue herbae succis imponuntrac coaceruata fundun. ne gens ulla nesciuitas: ne eum dignitate quisquet honore:quino suprema
68쪽
suprema haec munera in honorem pietatis ambitiose mittat. Vbi uero aromatu aceruus ingens aggestus fuerit eclocus omnis expletus: equitatio fit circa aedificium iblud: di omnis equester ordo circumvehiture moderatione quadam eccursus replica.tione: uersus interea pirrhichios decantando :currus etiam circumvehuntur personatis quibusdam purpura amictis onerati: quibus similitudo quaedam superi ducta
Est komanorum ducum aut imperatorum ex his quorum fama nominisq; celebritas integrior extat. His itaq; con Ais qui ad imporium successurus est facem tabernaculo admouet: di reliqui deinceps ionem undiq; circumponunt: omniat illico utpote arido fomite & aromatum cogerie plena igni ualido corripiunt Ex tabernaculo aut ultimo alis breuissimo uelut a pinnaculo quodam: Aquila simul cum subiecto igne dimittitur aetherem petitura quae a Romanis de terris in caelos imperatoris animam uehere creditur: cum aliis diis perpetuo mansura hoc honore filii patrem consecrantes ad pretorium deducuntur. Hanc uero sunebrium magnificentiam aliqua ex paro te Virgilius imitatos suis Ie troianos facit. Ac neide undecimo : cum mandarentur sepulturae corpora in praelio desunt torum. Aurora interea miseris mortalibus almam. Extulerad lucem referens opera atq; labores. Iam pater Aeneas iam curuo in littore tarchon. Constituere pyras huc corpora quisq; suorum. More tulere patrum: subie ctisq; ignibus altis. Conditur in tenebras altum caligine coelum. Ter circum ac noses cincti sui gentibus armis. Decurrere rogos: ter moestu seneris igne Lustrauere in equis ululatus ore dederunt. Sparmur ectellus lachrymis: spargutur&arma.It lo clamori uirum clangorq; tubarum Hinc alii lyol ἰa occisis direpta latinis . Conii ciunt igni: galeasq; enses 3 dccoros. Frcnaq; seruentest rotas pars muncra nota:Ι'sorum clypeos 5 non scelicia tela. Multa boum circa mactantur corpora moni. Seti. gerosq; sues:raptasq; ex omnibus agris.In sammam iugulant pecudes: tum littorcto . Ardentes spectant socios: semiustaq; seruant Busta neq auelli postlint: nox humida donec. Inuertit caelum stellis ardentibus aptum. Superiorem quos referendrin numerum deorum morem aliqua ex parte imitari videmus sancris. Romanorum pontificum curatores: aedificata enim sorma tabernaculi in turris phariae formam castrum doloris nostri appellant sericii iis undiq; pendentibus ornatur: 8c sedet ad sinistram longus atra ueste idulorum ordo. lectus alub tabernaculo amplissimus aureis
cbtegitur: super quem uideri uolunt mortuum iacere pontificem: non autem medici
sicut in superiori per septem dies ad simulachrum hic conueniunt: sed stantes hinc ide ad lectum seruita ipsi atrati ventilabrum pide muscis abigendis frequeter agitat ac si in lecto iaceret uel aegrotans uel defunctus pontifex quem multis ante diebus
condiderant sepulturae. Sumpsisse etiam videmus nostros se multorum supra lacu.-lorum nobilcs ec honoratos morem ornandi defunctorum suorum:praesertim arma tractarctaut magistratus amplos administrare solitorum senebria: equitibus non ullis atra ipsis:& simul equis ueste intinis circa ducendum senus obequitare iustis: adi ipsi cum uirgilianis. lustrauere in equis ululatussore doderunt. Reliquum est nobis in religionis partibus: ludos: spectacula: de pompam sicut supra polliciti suimus ostedere. Iudi qua causa fuerint instituti. Cicero logum primo etiam Platonis aucto/ Deritate ostendit: suntque haec legis uerba. Ludis publicis: quod sine curriculo : sine corporiam certatione fiat. popularem laeticiam cantu de fidibus de tibiis moderanto. Ea eum diuino honore iungunto: infra:iam ludi publici cum sint: pauea clam laconclusi sint corporum concertationes cursu N pugillatione luctantum cutriculis o
69쪽
equorum uD ad certam uictoliamun circo constitutis cauea cant i uoce : Κ fidibus dumodo ea moderata intrut lege prescribitur. Assentior Platoni: nil tam facile in animos t ncros atq; molles influere: quarios canendisonos: quorum uix dici posset quanta fit uis in utrant partem na mi&incitat languentes. dc languefacit excitatos&tu retrahitanios: tu cotrahit. De ludo' ueteri ornamero. Qu. asconius pedianuS.
Olim cum in soro ludi populo darentur: ligi iis ac tabulis pictis: partim ab amicis partim e graecia accomodatis utebantur ad scaenae speciem :quia adhuc theatra no erant nec amphileatra. De ludorumq; laudibus Cicero pro Murena haec habct: Na quid ego dicam populum ac uulgus impotitum ludis magnopere dclectari minus cst nub/randum. Qitamst huic satis et sunt enim populi ac multituduiis comitia: quare si pospulo ludorum magnificentia uoluptati cstmon est miranducam. L. murcnae apd populum profuisse: Quid tu admiraris de multitudine indocta. Lucius Otho uir sortis equestici ordini restituit: non solviar dignitatem sed otiam uolii plate. Itaq; lex haec qad ludos pertinctost omnium gratillima: st, honestissimo ordini cum splendore frui ctus quos iocunditatis e restitutus. Oilomo autem ludi fieri possint:quos diis non placere crederes' de aruspicuresponsis Cicero docet. At si ludus constitit: aut tibicen repen rc conticuit:aut puer ille patrimus ta matrimus:si tela no tenuit: aut tensiam silorum cinist. aut si aedilis uorbo: aut si nutu abcrrauit ludi sunt non recte facti. ea/. v errata cxpiantur: dc mentes deorum immortalium ludorum tristauratione pIacantur:quomodo aut nesti: perniciosi esse postent ludi: eodem loco insa sic ostenditur. Si ludi ab laeticia ad metum traducti sunt:si non intcremissi: sed perempti atque sublati sunt: si ciuitati uniuersae sexiere eius qui ludos adludum conferre uoluit funcin extiterunt:dies illi prosccti pene senesti ludosq; a Romulo rcge primum suisse introductos Liuius in primo se ostendit: cum de Romulo multa dixisset sic sequitur. Ludos ex industria parat Neptuno equestri lemnes: cosse alia uocant:quibus qui/dem costialibus stabit Plutarchus in problematibus coiis cui se asinos S cquos ronis exornari:quia cum Neptuno equestii dies sestus ageretur. cum instituatna, uigatione multa nauibus aduehercntur otium:d remissio illis animalibus data erat Tullus hostilius seeundo loco ludos dedit novendiale sacrum seriatis nouem dic/bus: quia lapidibus pluisse nunciatu erat. Et Tarquinius priscus rex. Tcrtio loco lui dos instituit Troianos de quibus in Roma instaurata diffuse descripsimus Villius Troiaqt nunc pueri troianum ducitur agmen:de quo ludo Suetonius in Caesa. 1is rebus gestis: Troiam iussit turma dupi cx maioria minorial pueroru r quem luduretinere aetatem nostram pueri nos ipsi uic simus Arimini munus a Caroloma alesta praestati doctoq; principe datum: non auicni pueri sed uiri lusci ut nobiles qui ad nuptias Gala orti malatestae ex omni Italia inuitati eranti numero ad trigila in equis desultoribus uelocissimis Q singuli arma id uti ex corio fabrefacta p pulchre uariis ornata coloribus: cri cum ensem nequaqacutum manu gcstabant: decurrentesq: incit cultum galeas in id tumentiores saetas &humeros caesim inuiccm caedobant: dc proximum prisco ludus nomen retinet pro troiano agmine torniamen. primiqr libera iam Roma ludi fuerunt capitolini:quos Liuius inqiunto datos suisse dicit φ Iuppiterop. max.suam aedem seruastet. Anno postea in urbe pestilentissimo scribit Liuius in quinto exlibriss b , linis duumviri sacris faciendis lectist ernium in urbe Roma primum secerunt per dies octo:Apollinem: Latonam: Dianam: Herculem: Morcuriu:
Neptunum tribusq; amplissimis cum parari poterant stratis lectis placarunt. praua, tim
70쪽
tim quos sacrum celebratumr tota urbe patentibus ianuis promiscuo usu rerum omnium in propatulo posito: notos ignotosque passim aduenas in hospitium du,9etos serunt: cum inimicis quoq; benigne ac comiter sermones habitos: iurgiis ec litibus temperatum: vineti s quot dempta in eos dies uincula .Simile nos pueri uidimus accidisse ad annum unde quaterdecies a christi dei natalibus centenum cum ingenti laborantes petite singulatum pene urbium N oppidorum Italiae populi alba:lcunea induti uestem: cateruattinuicinas adirent ciuitates: ubi publice dc priuatim hospitio acceptu diuinam carminibus in id compositis miselicordiam implorabant nullum tune litigium:nultae suerunt priuatae disiensiones: simultates ecinimicitiae:quas non populi publico gaudio composuerint. Supradicto etiam quinto libro scribit Liuius. Ludiones exhetruria acciti ad tibicine modos saltantes haud indecoros more Eetrusco dabant:imitari deinde eos iuuentus simul inconditis uersibus inter se iocularia sundentes coepere. Et paulo post Liuius: histriones impletis modis:satyras scripto iam ad tibicinem cantu: motus congruenti egisse. Liuiumque qui ab satyris ausus est primus argumento fabulam instruere carminum auctorem puerum ad caneo
dum ante tibicinestatuisse: inde ad manum cantare historionibus coepturdi uerbialtantum ipsorum uoce relicta. Post ludus in artem uerterat: iuuetus fabellaru aetarelicto histrionibus:ipsa inter siemore antiquo ridicula intexta uersibus recitare coe ptaq;:quae exodia postea appellata:m sertas fabellis potissimum atellana sunt:quod genus ludorum ab ostis acceptum tenuit iuuentus: nec ab histrioibus pollui passa. Et institutum est: ut actorcsatellanarum nec tribu moverentur: ec stipendia tangexpertes artis accipiant. paulo post sequitur Liuius. Ab sano rcs initio ad hanc uix opulentis regnis tolerabilem insaniam uenit.Continuauimus supra tribus in rebuς Livii textum inludionibus histi ionibus 5 atellariis: uteorum uocabulorum origi ne doceremus:de primis duobus sic habet Ualerius max1us. Ludii hetruscorum clυν sciplina et apud eos histriones iturpes N leuissimi histriones meliore instituto ad scaenica ec mutationes: tu i inter latinos Festus dicit histriones dictos φ primum ab histria uenerunt. Macrobius autem insaturnalibus Recitabantur ultra comoedias mimmiambi a mimmis: ob histrionibus Unde Laberius uir senatorius a Caesare actus quos secerat ipse homo sexagenarius mimmiabos recitauit: dc tamen in probe mio suum deplorauit insertunium. Istamen libertate ingenii multa in Caesarem di. xit Ledoriaequale ein Syri serui personam:porro quirites libertatem perdidimus dixit etiam: deceperunt se multi: frugalitas miseria est rumoris boni: quae cantabant histriones ec saltabant: hine Illas Palladis discipulus cum iam magistrum superaret: id Peleganter cantauerat a populo coaetus est saltare: histrioes pinter turpes uiros nohabitos suis se ostendit Rosicii amerini eum Cicerone amicitia dc oratiorin qua populum Romanum reprehendit Cicero: q, Roscio cantate tumultuatus sitiqui scripsit librum 1 quo histrioniam oratoriae coparauit. Habebant autem histriones mercede ex publico diurnam mille denarios:sine pregalibus. Unde Esopus ex hoc quaestu fi
lio ducenties sexteretu reliquit.ludorum lceorum a quibus maiori exparte edebant tur origie didia: uarias ipsos aut partis maxiae species breuiter coplectemur. Fueriit
nai de Ous est dictu troiani eo capitolini: fiuelut scaenici: quos Li. Lxxiiii . primu ab
aedilibus currulibus saetos eo anno memoriae proditum dicit . Fuerunt Apollinares de ubus Liuius. xxy. censuerunt patres Apollini ludos uouendos faciendo id quodo ludi essent saeti duodeci milia aeris praetorii ad rc diuina duas:ec hostias maiore a