장음표시 사용
71쪽
dandas. Alteruscnatusconsultu tui decemum sacru graeco ritu saceret.hisq; hostiis A pollini bove aurato:& capris duabus albis auratis. Latonae boue sceminea aurata ludos praetor in circo maxio cum facturus esset edixit: ut populusrq eos ludos spectaret stipe Apollini quantu commodum cstet coseret. haec es: origo ludorum Apolli nariu: uictoriae non ualitudinis. ergo factos populus spectauit coronatus. matronae supplicauertit: uulgo apertis ianuis in propatulo epulati sunt e cellaberi dies omnii uiueo cerimoniarum genere suit.Ludi A pollinares scnatus decreuit uti perpetuu uouere qua rex tur: quos ad noltra quois aetatem peruenisse constat: siquidem hi sunt quos per eis tremos carnisptiuii diesrineirco faminio ubi nucagonis est appellatio fieri quotan, halatu nis videmus. principio enim mutationis prudetersaetae agentilium superstitione ad pus fuit ritus christianos: ut aliqd Apollinarium appellationis ipsi ludo remaneretripe san/cti ApollinariseMesiam eat et ratione instituta. is locus ludis e retentus mec multu uariat tepus:quando hi sicut:&illi adfinem Februarii utplurimum eduntur & quado hostiae illoru sicut decuit sunt omissaeiretinet consuetudo aliquod uictoriae sima lachrum saciendi sicut eos uictoriae crgo inchoatos Liuius asseruit: quale proximis diebus suit spectaculum omnibus nonis gratissimum: si ecclesiasticae Romanae reis publicae membra curiam sequimur Romanam cum in eodem circi flaminii agone pili similitudo quaedam fuit: quod praeclarissimum aeternat dignum memoria aestaterxima gestum est: ad danubium qua fluuius influit:Sauus cu Maumeth turcho' 1 perator: supra centum milia in exercitu habes: ad bellogradum oppidum aliqualia oppugnatum:machini'; bombardis prope solo sequatum susus &suis quibusiq;
melioribus ad sexdecim milia occisis fugatus Bombardasmuim pene infinitam machinamentorum ac armoru amni terrai amisit.Laetum quippe nobisαdulcissimur fuit inspicere persenatum quedam Ioannem caruaiah Hispanum cardinalem sancti Angeli indumento de ornamentis resci etem christianoru&Romani pontificis excrcitui in illam ducendo Barbariem pi aec sic. sed laetius erat uidere alia in persona Ioanto,i hes nem capistraneum ordiniS sancti prancisci fratrem: qui multis continuata annis opicapsata nione sanetitatis lato impleta miraculo: milites adduxerit Iesu chi isti uexilla sequut i ςu tos: qui celeberrimo Ioanne nyat uayuoda transiluano duce:pauca hominum,/lia supradictam in barbaris caedem edidere: sueruntq; ad id circi agonis spectaculum ex nostratibusringenio ecdoctrina cultiores nonnulli r quibus ea die Romanam relacertos adhuc mouere: Romanu celebrat inomen apparuit:Cum tantas adhuc res aduersus scythas tanais olim lcrypheoru montium accolas tui chos: maxime panis
Asiae-Europae dominatores sub Romanis signis Romaniq; legati nomine gerit
non magis ob spectaculi quod ante oculos erat ostentionemrq ob recentis uictoriae testicatam memoriam uideretur. Equidem his in ludis apolinaribus semetis etiam quod habet Li.ppemodus ruas:ut uulgo apertis ianuis epulent . Nam die illa urbaniores Ma oani aut conuiuia celebrat: aut cibaria in id consuetudie introducta Seculares uicinis amicis missitat: cu in plissifitna ad tabernas uinarias 1 Ppatulo comedat. R i I , cibus epulte easto aromatib' cosectus. ludi et sue1 ut secugares quos Festus dicit centesimo quos ano fieri solitos. Vn miror Pliniudicere Stephanione primu togaesita' ludos seculares copulata rone teporii ab iis quos A ugu. dederat. Fuerue dc ludi Roani degbus Li. x. Coronati primu obresbngestas bello:ludos Roanos specta uerunt:palmaeque tunc primum translato ex more regio uictoribus datae. Et libro.
xq.lazzomani pro teporis illius copiis magnifice laeti di diem unum istavrati:&Conui
72쪽
congii olei in uicos singulos tirludos plebeios scribit Quintus as ius pedianus secunda aettoe in uerrem exactis regibus pro plebis libertate datos suisteraut pro reconciliatione plebis postscecssionem in aventinum:quos postea. L. Sylla post uictoriam instituerit. Et Liuius in. xayii. Aediles plebis cx mulctat itio argeto signa aenea ad aedem Cereris dedere & ludos pro temporis eius copia magnifici apparatus sece runt. Circenses ludos describere aggressum subiit animum recordatior ipsos N alios quosdam commodius G endi pollersi ludos simul dc spectacula prout si enumero dabantur ostendemus. specum aut Plutarchus in problematibus dicit locu esse uni de despicitur: inde sipectacula esse die a. Vt ita a promiscuis incipiamus.Cicero galui fio Circenses erant quo genere speetaculi ne leuis sim equidem tenor nihil nouur
nihil uarium enihil φ non semel spectasse su ffieiatiquo magis miror hoc millia uiro
rum currentes equos instantes curribus homines uidereTt ad Marcum mariu Cicero omnino si quaeris ludi apparatiissimi: sed non tui stomachi Deliciae uero tuae noster Esopus reiusmodi suit:ut ei desinere per omnes homines liceret. Is iurare cum caepisset uox eum desecit:in illo loco: si sciens fallo. Nee id quidem leporis habuerunt
solent mediocres ioci. Apparatus enim spectatio tollebat omnem hylaritatem: quia enim delectationis habent sexcentimuli in Clitemnestraraut in equo troiano crates rarum tria milliar aut armatura uaria:peditatus: Nequitatus in aliqua pugna: qu popularem admirationem habuerunt: delectationem tibi nullam attuli flent. non enim te oecdo graecos Moscos ludos desiderare.reliquiae sunt uenationes binae per singu/los dies magnificae:nemo negat: sed quae potest cssie homini politico delectatiorcum aut homo imbecillusa ualentissima bestia laniatur: aut praeclara bestia uenabulo trasverberatur. Extremus elephantorum dies suit: in quo admiratio magna uulgi atque turbae delectatio nulla extitit: quin etiam misericordia quaedam consequutacstrati opinio: huiusmodi esse quandam illi beluo cum genere humano societatem.Siue autem Plinius ab hac Ciceronis epistola siue aliud sumpsit:de elephantis haee diffusios scribit quae simul cum plurimis ab eo efferemus. Dcphantes in circo pugnarunt claudii pulchri aedilitate curruli:aduersus tauros. pompeii altero cobsulatu: dedica tione templi Veneris uictricis in circo uiginti getulis ex aduerso iaculantibus: mira/bili unius dimicatione: qui pedibus confostis repsit genibus in cateruasrabrepta scata iaciens in sublime. Vniuersi ruptionem tenrauere non sine uexatione populici cunductis claustris set reis. Qua de causa C sar dictator simile edens spectaculu principiis harenam circundedit. Nero autern equitatum disposuit.Sed Pompeiam amissa spe eruptionis supplicauere populo inenarabili habitu oris sese quadam lamenta. tione complorantcs tanto populi dolore: ut oblitus imperatoris ac munificentiae honori suo exquisitς. Flens uniuersus consurgerct. dura'; deneganti Pompeio poenas quas breui habuit imprecaretur pugnaueret Caesaii dictatori tertio consulatu uigiti contra pedites quingentos.Iterumq; totidem turriticu sexagenis propuo natorib' eodem quo priore numero peditum M pari equitum ex aduerso dimicante Leonum simul pugnam R omae primus dedit Scaevola prosectus in cu rruli aedilitate. Popeius magnus in circo iubatis. cccxy. Caesar dictator. cccc. Senatusconsultu fuit uetus ne liceret aphricanas pathca asini talia traducere. Contra hoc tulit ad plaebe. Gn.aufidi ustribunus plaebis:pmisitq; circensu gratia 1portari. Scaurus aedilitate sua prius uarias misit. Cl. pSpeius deinac. ccccx. August us.ccccxx.Ide postea in theatro Romae olludit tygrin masueti fiat cauea.Claudi. nero.iiii.pariter masucsactas. caelus e luci
Ludi plebei CircescSSpectacuIa
73쪽
similis collorpedibus&manibus boui: camelo capite:albis maeulis rutilum colore distinguentibus. Caesiar ludis circensibus primum dedit Pompeius ludis ostedit pri . inus chaum quem chalixastas uocabantem e lupi pardorum manibus. Ideccephas ex aethiopia:quorum pedes posteriores humanis: ec cruribus priores manibus fuere similes hippopotamu ec crocodillos quatuor.M.scaurus Uilitate sua teporario theatro dedit Domitius enobarbus aedilis currulis ursos numidicos centum:*totidem Vela thea, uenatores aethiopes in circo. Puerunt quoq; in spectaculis ludisq; plurima quae infi/tro superse nitum ec simul supersuum fuerit.hic referre:sed pauca quaedam non solum Ipectacula: sed ob ipsa diuersis edita temporisus praedictis addere non piget. Lentulus spin/ter primus in theatro uela superinduxit apolinaribus ludis.Caesaretia dictator totusorum Romanum eculam sacram inteauit:&Clivum capitolinum in niuerest adia torio. Marcellus Erore Augusti octauia natus pariter in auunculi sedilitate kaledis Aususti: ut litigates inumbra essent Caesar postea dictator in aedilitatis munere pa tris tunebri omni apparatu harenae argeteo usus est. Nero pompei theatrum operuit auro in unu diem quo Tytidiati regi armeniorum ostenderet.Claudius pulcher scaenam prius uarietate colorum adornauit. G. Antonius argeto. Petreius auro. Catulinius eboret auro. De Caesare aut i dictatura scribit Suetolus. Edidit spectacula uarii generis. Munus gladiatorium.Ludos et regionatim urbe tota: ecquidem per omnisum linguarum histriones. Item circenses athletas. Naumachiam in foro depugnauit
inu, ita FunuSi unius stirpe pr moria&. .calpenus senator quonda aetors causas pir/cile dicta rhicham saltauerui: AsiaeBithyniae principulibericuludus Venationes edi plore aeditis .y. dies: nouissime pugna diuisa in duos actus: anqgenis peditibus elephatis uicenisurecentis embus: hinc ecide 1 missis. Na quo latius dimicare ublatae met tingaea3t locumbia ex aduerso costituta erat repagula. Athletae stadio ad ips extructo iredoe capi martii cucui rerut per triduu nauali praelio in monte caelio desos o lacu : bis remes ac triremes quatrirem tyriae N aegyptiae classis magno pugnantium numero conflixerunt:ad quae spectacula tantum undis confluxit hominum rut pleriq; aduenae inter uias tabernaculis positis manerent acispe pro turba elisi exanimatique sint plurimi. Et in his duo senatores.De augusto autem Suetonius. Spectaculorum assii duitate ec magnificentia omnes antecesiit: secit nonnunquicati m. Athletas quoq;:
campo sedibus ligneis. Nauale praelium circa tyberim. Ad scaenicas quomst. Hi, 33'd'di tori S operas:& equitibus Romanis aliquando usus est. Spectandi con
tu fusiorem morem correxit: ut quotiens quid spectaculi ubiq; ederetur:ptimus subselliorum ordo uacaret senatoribus Romae legatos liberarum sociarumlgentium uetuit in orchestra considere cum quosdam etiam libertini generis inibi deprendis leta litem secreuita populorinultis e plaebe prius ordinem assignauitpraetextatis cuneum suum e proximu pedagogis: sceminis uero gladiatores quide quos promiscuciectare solemne fuerat nisi ex superiote loco spectare concessit.Solis uirginibus u Italibus locu in theatro seperatum contra praetoris tribunal dedit. Athletarum spe/ctaculo muliebrem sexum omnem semouitvpse cum speetaret nihil agebat. Caesaris reprehesionem timens qui solitus fuerit epistolas lectitare. Nucribere et di rescribere. Speetauit studiosssinio pugiles:&matime latinos: n5 legitimos atq; ordinarios:nSquos etiam comiscere cum graecis solebat: sed &cateruarios oppidanos iteranousti as uiarum pugnantes temere:ac sine arte. Athletis confirmauit priuilegia: Nampliauit histrionum licentiamadeo compescuit.utStephanionem culegataria in puerile
74쪽
habitum eiciscumtonsam matronam ministrasse compisscirper trina theatra uirgis caesum relegauerit. Et cla Gallicula Suetonius. scaenicos ludosecas uducr 8cuarii ge . Degassica neris ac inultifariam fecit: quos dana nocturnos: accensis tota urbe luminibus. Min. te spect ςumillonem cludo rudibus secum batuentem dc sponte prostratum consedit serrea sic Ci,udiica:ac more ui storumcu palma discurrit. Et Claudius circo maximo marmoreis car/ spectacula ceribus auratisq; metis: quae utraq;:6 toplicat lignea fuerant excultor propria senatoribus constituit loca promiscue spectare solitis ac supra quadrigarium certame troiae luxit. Exibuit thessalos equites:qui seros tauros pcr spacia circi agebant insiliebatqr defessos: M ad terram cornibus detrahebant. Germanoru legatis in orchestra sedere permisit simplicitate eorum o fiducia commotus:qui in populari deducti cu anis maduertis Ioni parthos N armenios sedentes in senatu ad cadem loca sponte tiransi runt nihilo deteriorem uirtutem aut conditionem suam praedicantes. A d athletarii spectaculum inuitauit Sc uirgines uesi ales: quia olimpia quoq; Ccxcris sacerdotibus sarii spe, spectare licet. Titus Vespasianus princeps optimus amphithcatro quod nunc colo/ ctaculaseum appellant dedicatio. Thermisi iuxta celebriter extinctis in quibus nunc sunt uineae fratrum sanctae Mariae nouae: nautius edidit apparatissimum largissimums: de nauale praemium in naumachia ueteri: quam fuiste docuimus prope ecclesiam sancti Petri ubi depraessus est locus post sancti Michaelis ecclesiam. Et gladiatorcs: atque uno die quinq; milia omnis gcneris serarum Domitialis N eius frater spectacula magnifica as sidue dc siumptuosa edidit. non in amphitheatro modo: uerum: dc in circo: tibi praetor solemnes bigarum ec quadrigarum cursus: pia lium etiam duplex aeque stic de pedestre commisit: ac in amphithcatro nauale quoq; uenationes gladiatores ;& noctibus ad lycnos: nec uirorum modo pugnas: scd eckemiarum. naualis pugna pene iustarum classum effosse: de circus ructo circa J yberim lacu : ubi nuc circa sancti Siluestri monasterium&uiam sammiam depresso in loco uineas esse ortosi ui/.demus. Nunc quia Helius spartianus Hadrianum scribit fabulas omnis generis more antiquo in theatro dcdis Iesuerba libet aliqua aponere quod supra a nobis deside/xatum suisse non dubitamus. Scaenam. Orchestram. Mirmillonos. Panthomiminos declarat Placidus grammaticus no incelebris. Scaenam esse dicit cameiam hinc inde compositas quaei in umbrae locum in thcat erat in quo ludi actitabanturalem fri Orchestranam dici arborum in se incubantium quasi concameratam dcnsationem: ut subicropositos tegere possit. Items aenam uocari compositionem alicuius criminis: quae diagna sit agi in theatio exclamationibus tragicis. Ulpianus autem iureconsultus tituolo de his qui notentur infamia scribit.Scaena est ut labeo diffinit quae ludorum faciendoririn causa quolibet loco: ubi quis consistat moueatur spectaculum sui praebiis turus posita sit in publico priuatoq; uel in uico: quo tamen loco passi m homines spectandi causis admittantur. Nost a Calliodoro in Roma esledimus instaurata: theatrum graeca appellatione uiso u iurerpretari: 'turba coueniens eminus uideatur de , uideat. Et scaenam theatri fronte binis plutetmisue cogitationibus constratam:in quibus histriones i citabat. Miminii mirmiloncsmeaeteri ludiruarios de Dus supra edictum ludos gesticulationes edebati scaena autem eum hemicisi forma habereti gradus sediliaq; suerer de Dus primarii magistratus honoratiore 1 spectarcnd corιως sedilia pars intima. Orcheth a est dicta:qfi aut theatra primum facta sint: ud in praedicta ditius instauratide urbisWinfra in rei pub. partibus dicturi sumus Mirmilloes A uimit,
75쪽
Erant ptigisses se ad duellum sed semiiudierum prouocantes. Qisosqdsuerant sestus
Pompeius sic edocet. Retiario pugnant1 aduersus Minnilonem cantatur. Non te peto: piscem peto:quid me suos gallae. Quia Miimiloneum genus armaturae gallicum Pamhomi mii millones ante galli appellabantur:in quorum galeis piscis e stigies ine.
rati quod genus pugnae institutum est a Pittaco uno ex sapientibus septem giςciae. pathominimi autem ab omnium uarietate ludorum in quos se gerebant appellati. Nascaenae seruientes Omnes edocti ludos erant. Sed ad principem Hadrianum reuerta Maahiihi mur. Is cum doctissimus estet fabularum recitationem omnis generis in theatro adspectacula scaenam ilicet orchestram dedit histriones aulicos publicauit. In circo multasse Antoniuβ saepe centum leones intersecit. Antonius autem pius e di si modestissimus suit
princeps munera dedit: in quibus elephanti crocurae rhinocerotes crocodilli: atque hippopothami es omnia ex omni orbe terrarum animalia etiam tygres Merc. Centuetiam boues una missione dati. Temperauit autem scaenicas donationes: ut quinos aureos scaenici acciperent.Ita tamen quod nullus editor decem aureos supergrederetur.Spectacula mirifica secit:in munere autem publico tam magnanimus fuit: ut cetum leones una missione simul exhiberet sagittis interfectos. Commodus Antonius
qui proprie est appellatus omnibus incommodus: huiusmodi spectaculorum infamiam per habitus gestationem:melius quam caeteri omnes ante se principes declarauit CG modus qui penulatos iussit spectatores non togatos ad munus conuenire: quod seneribus Antonius solebat:funebris enim nestis est penula ipser pariter in pullis uestimentis praesidens. ψῆ*ὴ-- Gordianus uero eum esset ditissimus:clausam indigentibus probis uiris per summa sordidamque auariciam liberalitatem suam exhibendis ferarum muneribus patcsecit Aedilitatis enim suae tepore. xii.popu .Ro. spectaculapsinoeulos. xii. dies dedit ita ut gladiatorum non unquam 'ngenta paria dc nunquam minus centum quinqua mea feras lybicas uno die quandoque mille ediderit. E rat ci silua in qua habuit ceruos
ducentos: britannos equos seros triginta:ouesseras mille albas: decem aureas capreas:quas scilicet ipse inaurari secerat: striationes mauros miniatos trecentos: onagros triginta:apros centum quinquagintaribiccsduccntasrdammas ducentas. Haec om
nia populo diripienda conces it:die muneris quod sextum edebat. Et Philippus ipse a s primus Romanorum principum: cui desuper ingens datum est munus: ut se Philipput retehristian sicum millesimus annus ab urbe condita suo ecfilii consulatu incidibbit.: seri culares ludos remunera edidit circensia.In quibus serae fiunt datae: quas Gos. dianus in triumphum persicum parauerat: elephanti duo dc triginta: tygres uigintit leones mansueti sexaginta:Leopardi mansueti triginta: belbi idest hyens decem: adiatores fiscales paria mille Rhinoceros unus: A 1 choleontes decem:Cameloparda lidecem:equi seri quadraginta. Quado autem ludos omnes&spectacula quo fieret modo magis particulariter quam supra est factum deselibere:nec possibile est: neque
etiam expedit: aliqua: de utriusque ex Casliodoro asseremus: eui ultimo omnium uati contigit:ut ea inspiceret: fc scriberetas detestabile actum certamenque in elix sieut debuit detestatus: quod homines cum feris uellent contendere:quas fortioresse non dubitarentinuenire: solam habuisse eos in praesumptione spem dicit:*tiniseu in deceptione solatiu qui seram s no effugissent: nec sepultura interdu poterat inuenire:m adhuc supstite hole periret corpus:&anteqcadauerem rete truculetis
sme absumeres ex pauci . limoi spectaculis O'reseredis coletus fuit hoc primu ς.
76쪽
Expositus in theatrum amphitheatrumue sanguinem habens uenale auaru Squispiam: unical cum redemptoribus erat paetus sexibili prica armabatur: dumi populus plenis desuper spectans sedilibus qua temeritate inicetiae ille leonem aut urium fame in id maceratum plica a se abigere confideret: inuleem disputat: emissa de repente sera in eum praeceps sertur: qui cum pari cursu in illam delatus estis: his anti hore imminentem non quidem pertica prout spectantes credebant: aut caesim:
aut punctim serire aggrediebatur: sed flexibili adminiculo ligni in laeus: laltu bestiam
transvolabat: quae tanquam pudore quodam superata: uictorem suum ultra impetere negligebat:isis parietibus adhaerens theatri: moestum e suae indolentem saluti po/pulum ut educeretur orabat. Alius pugnae cum bestiis commitendae scutum fragile cannis contextum deferre pactus in spectaculum laetus prodiit. Scd cauea civiliam voracem bestiam cum prope mord1cus apprehcnsuram expectasset illico in terrampstratus cannarumque in uolacro tectus deterruit: quae dc ultra contingere non est ausa: sicq quod ait Cassiodorus:haud secus quam spiris ericium in orbem collectum debilis cannarum munitio hunc seruabat. Tertium scripturi spectaculum: ucibi expositionem praemittere cogimur: quod licet Romanasaebs nunc pas Isim utatur: paucis alibi etiam doctistimis notum esse uidimus.cancellum idest crates rarior lineolis co pacta: lineis altrinsecus superpositis: inter quas semipedalia: ut plurimum soramina relinquantur: ruat usus eiusmodi claustra vineis pro ualuissoribusq; apponi.ital cancello oblongiore trinis aperto portis pariter inter se distantibus: in pateti area amphitheatri posito: erant qui constituta mercede. Ursum ibi leonumve Expectaret quem irruentem euasurus: ab uno ad aliud hostiolum seuertebat: si a cancellosis: ut ait Casso dorus se postibus occulens: Odois faciem modo terga bestiis monstras inter leonum detes ungues uolitabat. Alius labenti rota seris occurens: illas irruetes motus celeritate fallebat: sunt uero haec spectacula ex his quae Marcus Cicero ad
Marcum mariuetquod supra diximus scribit. Sed quae potest esse homini politico dolectatio: cum aut homo imbecillus a ualentissima bestia laniatur:autpraeclara bellum uenabulo transverberatur. Ouam Ciceronis sententiam secutus Seneca eas spectecula detestatus sic subiungit. Ni er in ludo bestiariorum unus egermaniscit ad matutina spectacula pararetur secessit ad exonerandum uentrem: nullum enim aliud ili
lidabatur sine custode secretum tibi lignum illud quod ad enumdadum obscoena adhaerens spongiae positum est totum in gulam farsit:&ibi praeclusis faucibus si ii itum
elisit. Et infra.cum adueheretur nuper quidam inter custodias ad matutinum spectaculum missus: tanquam somno praemente nutaret caputreousque dimisit donec radiis insereret: octandiu in sedili se tenuit: donee seruicem circumactu rotae frangere sccundo naumachio spectaculo unus e barbaris lanceam quam in aduersarios accepe
rat totam iugulo suo mersit. Satis iam supras ludis ci spectaeulis ostendendis imo/rati sumus. Supplicationes tensas pompamq; ultimas religiZis pres simul explicem' sicut eas saepenumero simul habitas fuisse vidcmus. Fueruli his similes:quas nos istanias processiones appellamus. supplicationes uero reseredis gcsta ire aliqua gratiis.ad deorum templaec Lacra ola loca institutastprius Q pompas inchoaste costat. Liuius quinto captis uehiis a Camillo senatus in quatriduum quot dierum nullo ante bello supplicationem decreuit. Forma autem supplieationis quae fuerit Livii uera bis ex. xxyi.appet. Post uictoria de Hasdrubalcnuciatu. Discursum ide ab aliis circa
77쪽
teplaruidus gratias age ent. Senatus.quod.M.Livius.G.Claudius incolumi exercitu ducem hostiumque legiones cecidissent: supplicationem in triduum decreuit omnia templa per totum triduum aequalem turbam habuere matronae cum amplis Ilma uestercum liberis perinde aes debelatum seret omni solutae metu: diis immorta libus gratias agerunt:& infra libro. xxx.praetor extemplo edixit: ut dirui ςdes sacras tota urbe aperirent:circumeundi salutandique deos agendiq; gratias per totum di, em populo potestas fieret:deσetumque ut quinque dies circa omnia puluinaria plicaretur. Victimque maiores imolarentur centum uiginti: posteris uero florentis reipu. temporibus eam uim habuit supplieatior ut cui ea decerneretur rem bellica administranti: is breui post imperator appellaretur. Cicero philippicorum. xiii. Nenicat his uiginti annis supplicatio decreta est: ut non imperator appellaretur aut mini inis rebus gestis:aut plaerunque nullis:& ad triumphum facilius obtinendum ualui, isse impetratam supplicationem. Cicero .M. Catoni cribens sic innuit. quod si triumphi praerogatiuam putas supplicationem. quo i praestantissimo senatus ec populi Romani uiris clarissimis decreto honore idem Cicero summum nactus est decus cui priuato uiginti dierum pro sua reductione supplicatior praeter consuetudinem decretasuit: de qua idem tertia oratione in Lucium Catilinam sie dicit. Quod meo nomineti supplicationem decreuistis qui honos togato habitus est ante me nemini: Nad Marcum Catonem Tu idem mihi supplicationem decreuisti togato. Sed ad tensam ueniendum est quam Festus Pompeius esse dicit uehiculum argenteum quo exuuiar deorum ludis circensibus in circum ad pulvinar uehebatur. Et Asconius pedianus actione in uerrem secunda.Tenta sunt sacra uehicula:pompa ordinume officiorum.Telas alii a diuinitate dici putant:alii quod ante eas lintea tenduntur: quae gaudent manu tenere Statigere qui deducunt:&tertia in Verrem Cicero quam tu nunc tensioriam atq; pompae ei usimodi curam egisti:& quinta actionerquireligiones deorum immortalium retinere uultaeimmana spoliare omnia: qui exicnsarum orbitis praedari sit ausus. Et scptima:omnes dii qui uehiculis telarum solemnes eius ludorum ire iussistis. Et de aruspicum remonsis oratione Cicero .Lentulum appellans potificem maximum:te appello Lentulae:cuius lacerdotii sunt tensae curricula praerentio: ludi
libationesiquod iras hic Cicero dicit sacerdotii esse p5tificis maximi: tensias: ec tu , dos:causam praebet nobis ostendenditquod supra diximus supplicationes pompam
ectensas de instiper ludos uno eodemq; actu fuisse colunctos. primum enim quanta ad tensarum ornamentum spectat Liuius nono. Triumpho Lucii papirii dictatoris de amnitibus:longe maximam speciem captiua arma praebuere: tantam magnificentiae in his ut aurata scuta dominis argentariorum ad forum ornandum diuiderentudinde natum initium seriornandi ab aedilibus cum tensae ducerenturi quas inter alia D p . sacerdotes:salii in primis pcedebat reost a numa institutos duodenario numerorciceria scribit Liuius quibus tunicas pietas insigne decreuit:&super tunicam aeneum pectori tegmemcaelestia quae arma quae ancilla uocantur deserre ac per urbem ire cantates earmina cum tripudiis: solemnit saltu iussit. Et Marcus Varro Salios a saltando a Ppellatos dicit. Maerobi uis scribit Appium claudium qui iter salios uir triumphalis consenuit pro gloria dicere litum:qis collegas saltando excelleret. Haec de suppli rationibus tensisque. pauca de pompis dicenda sunt: quae tamen supradictis duo μbus: aliquando suere communia. Festus Pompeius. Ciceria dicit appellata suisset
78쪽
effigiem quadam asgi iram e loquacem iidiculi oratia quae pompa uehi solita sit Cato in Marcum Cecilium quid ego cum illo di teptem amplius: quom ego denis
credo in pompa uisitatum ire ludis pro Ciceria atq; cum spectatoribus sermocinatu. Et infra Festus. Manduci effigies in pompa antiquorum inter caeteras ridiculas sora Petreiamidolosas ire solebat: agnis malis: ac latae dehiscens oc ingentem dentibus sonitu sacῖeris:de qua Plautus ait. quid si ad ludos meo manduco loce: qua proptodire crepito dentibus. Petreia autem appellabatur quae pompam praecedens imitabatur anuebriam: ab agri uitio scilicet petra abundantis appellata: fuit autem ducende pompae grauitas seruata. Nam cum circensium die pompa duccrctur ad placandum: propter pestem deos:puer stuperne spectans sacrorum ritus uidit: ec patri narrauit: quare constitutum: ut uice tegerentur uelis:per quas pompa esset ducenda. nde Caesarem dicit Suetonius uoluisse imprimis statuam inter regias: suggestu in ore laestra: rensam me tegebat ferculum circensi pompa. Et Augustum cum accidisset uotiuis circensibus: ut correptus ualitudine lectica cubaret tensas manu dedicaste. pompam unati Liuius uis gesimoseptimo talem scribit:Tacta de coelo aedes in aventino Iunonis reginae prodigiumsid ad matronas pertinet earuspices cum respondis ent:donoq; diuam placandam esse:aedilium currulium edicto in capitolium conuocatae:quibus in urbe Ro/ma intraq; decimum lapidem ab urbe domicilia esscnt: ipse inter se quinq; Nuiginti
delegerunt: ad quas ex dotibus stipem coserrent.Inde donum pelvis aurea facta. La talin auentinum purci eccastae a matronis Lacrificatum: confestina ad aliud sacrifi/cium eidem diue ab decemviris edicta dies: cuius talis ordo suit. Ab de apollinis botaes sceminae albae duae porta carmentali in urbem ductae. post eas duo signa cupressea in QP0
Iunonis reginae portabantur. Tum septemhuiginti uirgines longam indutae ueste νcarmen in Iunonem reginam canentes ibantulla tempestate sorsan laudabile rudishus ingenus nunc abhorrensr&inconditum si reseratur: uirginum ordinem seque bantur decemviri coronati laurea:pretextatiq;:a porta iugario uico in forum luerulin soro pompa constitit: per manus reste data uirgines sonum uocis pulsu pedum modulantes incesserunt. Elegantiorem uero pompam galienos duos principes du/xisse Iulius refert capitolinus: Convocatis patribus decendia celebrauit: magno ge nere ludorum noua specie popatum:exquisito genere uoluptatum:iam primum in terrogatos patres Nequcstrem ordinem albatos milites ex omni populo praeculatet seruis etiam prope omnium Sc mulieribus cum caereris:fascibus etiam praecedetibus capitolium petiit: piaecesserunt etiam altrinsecus ecntum albi boves cornibus auro iugatis: ec dorsualibus fericeis discoloribus praesulgetes. Agnae cadetes ab utra parte ducentae praecesserunt&decem clephanti qui tunc erant Romae. Mille duceti gladiatores pompaliter ornati cum auratis uestibus matronarum: ansuetae serae diuersi generis duccntae: ornatuq; maxime affectae: carpeta cum mimmis: N omni generghistrionum. pugiles faculis non ueritate pugnantcs. Cyclopea etiam luserunt on nesapenarii: ita ut miranda quaedam distupenda monstrarent. Onanes viaeludis strepituque ecplausibus resonabant. ipse medius cum picta togaec tunica palmata inter patres: ut diximus: omnibus sacerdotibus praetextatis:capitolium potiit:hastae auratae altrinsecus quingentae: uexilla centena praetor illa quae collegiorum erant: draco nes: dc signa templorum omniumllegionum ibant. Ibant praetcrea Vntes simulat
ut getaersiar mathae:thraces:pers :ut non minus u ducenti globis singulis ducercne sed iam de religione satis multa:ad alia transeundum est.
79쪽
LIBERBI ONDI FLAVII FOR LIVIENSIS TRIVMpHANTIS ROMAE TERTIUS LIBER . O VI ET ADMINISTRATIONIS REIPUBLI, CAE PRIMUS INCIPIT EO ELICISSIME.DMINISTRATIONEM. rei. p. Romanorum ostensuri: opus supra uires humanas aggressi videmur qui prςpotentis
omnium populi atq; sapientis limi mille amplius annorum consilia:cogitationes: dc demum gubernationem prope diui. nam totidem pene iam quot ab origine in finem suum habi, ta &conseruata fuit annis destitutam collapsam Sc obliuioni
magna ex parte datam:paucis enitamur libollis: in noticiam lucems educere. Sed forte neminem arbitror tam iniquu exi'stimatorem: qui non potius intentatos etiam supra uir Sco,
natus laudet: uinfinitae rei impos ibilem a nobis explicationem dcsideret: exigati absolutam.Illud autem polliceri ausim scripta a me reipu. Romanet administratione tanti suturam: tam multis abundaturam: uel institutis uel exemplis rut quaecunq; a
graecis dc aliarum gentium nationumq ac ipsius urbis Romae doctissimis sapientissinais eloquentis imis uiris:siue ut appellant politica sue de re publica: siue de princispum principatuum fregimine scripta sunt: inora atq; inseriora duci possint: hisq;
non disputata a nobis ec edocta quod nesciremus: sed prudenter excogitata a maioribus probe gesta:ec constanter conseruata inartam amplum:tam gloriosum peperisted auxisse imperium ostendemus: administrati5em uero esse dicimus ciuilern guber. nationem in qua nec rei militaris nec morum S consuetudinis singulos neq; hono/riso praemiorum publicae tributorum: tiiumphi: oratoris:tropheirpartim ratio alio qua habeatur. Sed praemittendam fortasse quis dixerit& causiam ec rationem conde/dae urbis:d ipsam aedificationem ab initio ad culmen atq; etiam inclinantis impqrii Causa no principia breui narratione perductasia. Cui parti videmus satisfecisse in Roma:quamae aedifiὸ descripsimus instaurata: aedificandae autem ipsius urbis causam: regis Romulid con fluentis ad eum multitudinis tuitionem quaesitam: non absurde dici posse videmus.
rationemq; si cauain&super caelestem quam singularem fuisse ab este luconstat dispositionem postponere uolumus:hanc dicere possvnius:quam apud Titum Liuiu Camillus libro quilo militibus Romam a Gallis captam linquere meditantibus in dissuasionem adducit saluberrimos esse in quibus sit edificata colles Flumen oportunum quo ex mediterianeis locis: fruges aduehantur: quo maritimi comeatus accipiantur: mare uicinu ad comoditates: nec expositum nimia propinquitate ad pericula classiu externa' nationum. Italiae mediu ad incrementum ut bis. nactam bonu loca argumentu suisse ipsam magnitudinem tam nouae urbis: trecentesimus na* sexage simus quintus annus urbis tunc agebatur. contrarium tame dixisse videmus milites
Romanos apud eundem Liuium in septimo. Qui. n.in praesidio sua iselaemcapano. ru manserant illecti dulcedine agri agitarunt consilia eo de scelere adimenda esse ca/panis capvam:per quod illi eam antiquis cultoribus ademisset. Aut . n. aequum esse dicebant dedititios suos illa sertilitate atq; amoenitate perfrui: se militando sessos in pestilenti ars arido circa urbe solo luctari. Et quidem Romanae urbis aerom autumno semper grauein:ac prope pestilentem suisse multi ex pristis scripsere. Sed unico Iulii Frontini testimonio contenti erimus:qui de aquae ductibus tractans sie dicit. De aquis
80쪽
De aquis in urbem a Traiano pricipe optimo introduetis nee peraunios quidcm aqotiosae sunt: alia munditiaru facies: purior spiritus d causaegrauioris caeli quibus apueteres aer urbis infamis erat remota sunt. Sed ad gubernationem: ea bipartite a no/bis tractanda erit: ut urbis ipsius ec illi continentium primo intrinsecum:post Italiqε prouinciarum imperio subditarum exterum regimen ostendamus . intrinsec 1 reogiminis tot erunt partes quot magistratus ab urbe suis eduxerimus ostendendum. a quibus etiam nasces ratio externi regiminis describedi. N omnes has partes sub ma tori alia diuisione traetari oportebit: ut regum primo deinde statis: Nitcgra reipub. - . . postprincipum siue imperatorum tempora seorsum singulas suas habuiis e guberna/ iomanos rionis formas doceamus. Quaude ipsa qua primo posuimus loco regia temporis ad ministratione pauea sunt quae ad nostra facere intentione iudicemus. Satis enim costat omnibus uel mediocriter eruditis: septem suis Iereges: qui per quattuor r&qua/ Magistradraginta ac ducentos annos urbis Romae impertia tenuerut .apudq; cos magna fuit senatos ecquorunda ex magistratibus auctoritas: a quibus Salus posica additis magistratibus uberae urbis Romae rescribere magistratus aggressuri:rei ipsius nome disyniamus. Magistrare inquit Festus cst moderari. Vnde magistri non solum docto/ὸ res artium: sed etiam pagorum: societatum: vicorum: collegiorum:equitum dic itur raa,istia quia oes hi caeteris magis possint. Vnde ec magistratus qui per imperia potentiores ita. sunt q priuati:quq uox duabus significationibus notaturma aut ipsam personam de monitrat: ut dicimus maῖistratus iussit raut honore ut cum dicitur Titio magistra tus est datus. Sed Cicerougum sieeudo Dicam de maoistratibus idest enim profectost, constituta religione republicam cotincat maxime. Magistratus habet hac uinu ut praesit prescribatq; rectata utilia dcconiuncta eum legibusuton1 magistratibus leges ita populo praesunt magistratus. Vercidicitur magistratu Ic esse loquentem lege
autem mutum magistratum quod cia dico legem a me intelligi nil aliud uolo imperium: sine quo nec domus ulla: nec ciuitas:nec gens: nec humanum univcrsumῖc
nus starernec rerum natura omnis: nec mundus ipse rotegri r a senatoribus in C paucicipiamus:quos centum numero Romulucreasse Liuilitam ibo lensit: patress ab Patricii honore: 5 patricioS eoru progenies e senatores ob aetate cedictos De quibus quid regum teporibus egerrint: quatui coria auctoritas ualuerit: pauca sunt diceda. Mora Decur1χd tuo .n. Romulo centu patres in decem decurias diuisi sunt:& uiginti singulis quinq; diebus regebat: suillano uno id interregnia. Ita patres contia: gratia inicrunt:su ma potestate populo facta: decreuerunt utcu rege populus lusimet id sic ratum esset ρ hs patres auctores fierent:quod quide bonu graucq; initium usi adeo ualuit:ut scm- gnum per postea quadiu res.p.stetit:in legibus magistratibusq; rogadis fuerit obseruatum Tullus rex postea allegit in senatu albanorum patres: Et Tarquinius priscicus cetualios patres addidit:qui deinde minoru gentiu appellati sunt. Ciuitate aut posticrcatos consules liberat quot numero senatoresus ad . C. Caesaris tepora per singulasmates erat: Satis erit nucost edere: ut alioru magistratuit origine pariter os lenita ad singulo tu officia'gestas res peredaruue facultare ac potestate redeamus. Secundo libro Liuius deprimis cossilibus tractans dicit. Deinde quo plus uirium in sena st Minorum tu frequetia et ordinis faceret caedibus regis diminutu patru numerum: primoribus inlum equestris gradus electis ad trecentorum uamma expleuit: tradituq; sertur: uti senatu uocarentur:qui patres quisv conscripti erant:cui finiae cocordat m Moysios primo machabeoru de Romanis se ibit in haec uerba: SP curia secerut sibi di quottidie con