Gasparis Colinii Castellonii, magni quondam Franciae amirallii, vita. ..

31쪽

inistis ex singulis Partana entis aliquot sena toribus, edictum Regia auctoritate tactum totaque Gallia promulgavitia testivi religia onem in omnium opulorum suburbiis ercere liceret. Hoc editis promulgato, cium otium Regni constabilitum ac iam respi rasse Respub. videretur, atque in hinnium fere maiorum opidorum ipsiusque Lutetiat suburbijs conciones placidii ac sed altilia beri coeptae essent nuncius allatus est, Ducem Guisium, qui se in Campaniam rece perat, caedem in opid Vasseio,circiter duucentorum hominum fecisse, qui edicti Re vij auctoritate fieti concionem habuerant; Deoque hymnos , publicis precibus habitis;

in horreo quodam cecinctant. Eam carni. sicinam dicebatur exercui ste Guisiustus noua Nauarri Regis amicitia, initis a

nimum infirmum pollicitatione Rethisis dinyae induxerat, sibiq ue conspiritas alijs promi ius deui nxerA. Itaque fiducite, nictetus,paucis post diebum tribus mugito.que armatorum numero eg tristatus in Regiam profectus cst. ibique Regemi puerum de Reginam matrem, qui magno sietu vio lentiam illam deprecari videbantiisti m

prehendit et eosque primum moduli re,

32쪽

v la A L, AS PARI sinoit Lutetiam abduxit. Per id tempus Re vina mater crebros ad Amitallium nullos misit:Prineipi etia Condaro sua manu seripsit, ut sibi iussique liberis paruulis succuta reret,& Regni salute cum haberet. His tot rebus Condaeus excitatus, ac pleraeque nombilitatis Gallicae precib. adductu3, arma Capere,bellumque liberadi Regiije uisaGuidianis inferrem cum saepe palam dioitaret,non sibi metuendum videri, nequis eum calumniaretur , quasi religione arm is propagare xellet, aut Regi pu exotillum interre. Publicum enim totius Rengri Concilium A quae peractum: plebeia in eo ac nobilitatem religionis cultum postulasse.decretum fuissq,ne cui ea res deinceps fraudi esseCpetit etiam edictum amplissimo in conuentu factum, ut eam in suburbijs & pagis exercere liceret.quidnam i uris Guiuus e Lotharingis ortus , in Galliae regno hareret aut qua fiducia fiet s istam an Regis sudiectos crudelitatem exercereis denique nihil esse , quod contra vim sine vi fieri posset. non igitur se bellum inferre. sed bqllu pacatis illat , bello defender Tota jam Gallia promulgatu esse, atque C i. i reunt

33쪽

COLI NI I. ssreum Guisiorum limpulse blandi; sermonibus Henricum puerulum Regis fratrem squi postea Rex a Polonis creatu est tentato vi eum e tra Regni fines exportaret: quda institutum & consilium puer matri indicarat:Idque indicium per id, tempus in manibbis omniu versabatur Eclaei, Aegideia publici Conci iij & Regij ediisti dumitate, furioseatque i n sole ter Va s cain ca nificinam exescuisse: Regi ac Regiuae matri vim attulisse, inuitosque illos Meloduianum & Lutetiam quo commodum ipiis fuerat, abdu illae laliquanto ante in Gemmaniae fineis proglegos misse: postulasse ab aliquot Germanis principi bus ut in Protestantium numerum admitterentu, Tabernas quod oppido in est Argentorat, 'prota.

magni animi i magnique consilij Princi-- pem, inuitasse. Ibi, Cardinalem Dotharini gum duas apud illum Principem complu- reisque ae Germanos & Gallos religilonis lcultores, eiusmodi conciones palam inte- i

s plo habuisse, ut quaplurimis persuaserit de

se,N seatres suos rhligione amplecti iuuinque nomen inter Protestantesi inincipes profiteri cupere. ribus cogitas rebus Cd- l

34쪽

VITA . GAS PARIS diu instit itum in tam multis Galliae locia probatum est, ut paucis diebus complures Ei se ciuitates dederet seseque in illius bq Ii societatem adiungerent. In his Aurelia, Bleta, Turones, Bituriga, Rotho magum, Lugdunum, Vienna, Valentia, Nemausu mMouxaltanu : quae primi cimilis belli exordia crumi Vassiaca cupiscina causo Rici se si um parte. summa totius thelli ad Con-daeu iustae muni olamium voluntate delat esset: repente Condarus ciam omnivis omluntate prae sectu ram impexij sui A mira illo detulit, qumque lcgamini omperiique sui

vicarium, propter summam ustitim grauitatis. apientiae opinionem, constituit. inter haec megotia Regina mater de pace angraeinstitia it cuius re caussapetiit,ut in sua castra pndarus veniret.simuel, vittantis per

geri pontem habet,atque ad id colloquiuaptistito uin esse aiebat ad paucorum die irum xsum tibi con cederet Condaeus inter po sua ide,nullis acceptis obsidibus , solius fratos Nauarroru Regis fide S Reginae m Muris promissis fretus, in castra profici scitur.

Reginae est, xx du illud collo-

35쪽

huium haberetur Comestabulus, Guisius, re tantandraeus qui vulgo Triumuiri euertend, Reipub. dicebantur e castris exce derent. Qua re facta, Bogencio Iraesidium ded licitur,opidu que Reginae traditur.Huc eonfestim praesidium imponit, habitoquoad speciem de paee & reconciliatione coia

loquio, non mod5 Condarum retinet, V .rumetiam opidum occupat, rebusque ad bellum necessarijs muniendum curat. Qua perfidia permotusAmirallius deesse suo e ga Condaeum officio noluit. ac sine mora in aduersariorum castra cum equitatu profectus, tantum ijs terrorem intulit ut Regi-ha mater ei continuo reddi Condaeum imperaret. Paucis etiam post diebus Amirallius copijs ad Bogencium adductis, opiduexpugnauit, ac vi, no sine suoru detrimento ,recepit. Per il tempus Amirallij filius natu maximus,cui Gaspari nome erat,mo bo absumptus, Aureliae diem suum obijt: annos natus nondum nouem: sed indolis eximiae. qua de causa magnum ex ea modite luctum Amirallius percepit. Guisiani interea, cum se a plerisqu*Gallis, quorum res agebatur, destitiuos videret, maiorem. que partem Condianis fauere animaduere

36쪽

3d vi I A GAS, ARIS terent, ab exteris petendum sibi auxilium putarunt.Itaque missa inHesuetiun& Germaniam pecunia, pedestres ab illis: ab his, equestres copias conduxerant. Quod esse certissimum perduellionis atque hostilis in Galliae regnum animi Mocumentum , saepenumero Amiralixus dictitabatriam si de publico, in quibat, Gallorum iure , more maiorum disceptadum est, Concilij publici decreta extant: cuius summam in regno administrando semper post regnum Galliae constitutum, auctoritatem fuisse costatisin res, iusto duello committenda, malo, rem Gallorum partem a nobis facere, quis non videt Exterorum autem copias,ad Gai i Ios opprimendos accersere, nequaquam Gallici ingenij, sed barbarae atque efferatae mentis , animique hostilis argumentum est. Verumtamen, ne tantae suorum

voluntati, ac tot ciuitatum studio , quae se ad ipsius amicitiam adiunxerant, Ami- 'rallius deesset, cum iampridem certior factus esset,de singulari Principum quorum

dam Germanorum aduersus Gallicas e clesias studio,ut exteros exteris opponeret,

ab Andelotio fratre postulauit, ut ad illos Principes proficisceretur,atque ab ijs auxi- l

37쪽

lium imploraret: qui tribus post mensibus,

equitum tria, peditum sex millia tu Gal- liam adduxit. Inter haec hegotia nuntiatura A rallio deduci ad Guilium,qui tum Bi

turiga obsidebat, aliquot tormenta mura- ilia, simulque pulueris magna copiam, quoad illius urbis oppugnatione uteretur. His

praefectu Thonnium Lotharingum, haud ignaru belli, praesidioque illi sex equitum

turmas, & i Diu per cohortes aliquot attri- , butas. re Amirallius Lognita praeclari tfacinoris ansam nactus, paucis equitibus comitatus,eo magnis itineribus contendita,

Hostes vix primum impetum sustinuerunt: imagnaque eorum pars abiectis armis in fugam sese dare instituit. pedites iumenta et carris solusit: tormenta,carrosquae puluere , onustos relinquunt,ceterosquefugietes, sequuntur. Thonnius pugnans capitur. -

mirallius tanta praeda potitus,quemadmoR idum eam abduceret, tumetis)omnibus d astitutus,animo agitabat. Itaque necessarmi consilium capit tormenta puluere praeter modu onerata m misso igne, corrumperet. quod ubi non successit arcas puluere refertas,simul tormenta & carros omnes, unuD Lin locu aceruatim cogitigneque in puluet i

38쪽

qoj vlT A' GASIARI srem tamisso fragore magno aere complet, potestincendiosorrumpit. Reverso ex Germania Ande lotio, tribus equitum, sex peditum mulibus secum adductis,Con- iis non in ualido exercitu Galloru& Germanorum conflato, ad urbem Lutetia proficiscitur. Guisiani suas copias,in his Helvetiorum agmen, quo maxime confidebant, eduxerunt. : nostrisque ad opidum vetus, quod Druydum domicilium fuisse constat, 'propinquant bique praelium committitur. Cuius incertus atqueanceps euetus fui: Naex Guisianorum parte Comestabulus captus est: ex astera,Condarusiquisve superius demonstratum est summam imperij tene battet Hoc accepto in comodo cum acies in- clinare coepisset,pedit que coplures abi ctis armis partim concisi iacerent, partim sese aduersarijs dedidisset, Amiralius,equi- tatu in sylvam proximam coacto, cohorta

tus omnes, ne maiorem Vitae,quam religio

nis,patriae & dignitatis rationem ducerent, praelium redintegrauit: inibique unus e Franciae Mareschallis Santandraeus, homo summae in Aula potetiae, & Brotaus GuisjPraefectus,aliique nobiles complures inte fecti sunt. Comestabulus ad quem summa

39쪽

belli administrandi delata erat, cuiusque amplissima erat auctoritas,a Guillelmo Sta

cardo Vesinio, forti viro captus, cum a plurijs inis militibus ad nece quaereretur, ta eni

ti l propter cognationem Amiraliij,&Con L

tb periculum seruatus ab eodem, atque incorice lumis ad urbem Aureliam perductus est. it, Rebus ita exulceratis,& pace iam plane detis, sperata,cum Guisius castra prope Aureliam si admouisset, eamque una ex parte graui in sime oppugnaret: Amirallius, Andelottoli fratre ad urbis praesidium relicto,inNorimai. niam profectus, Cadomi oppidi arcem ob is sidere coepit, in quam se paucis illis diebus, ... Marchio Elbeuius,unus e Guisj fratrib. receperat qui urbe capta,de copositione age re coepit, arcemque & arma omnia in Amii rallij potestate tradidit. Erat per id tempus in Guisj castris adolescens Ioannes Poltrotus Meraeus,nobili familia natus. Hic cumta religionem amplexus S multos mens eis in Condianoru partibus versatus esset,LUgi d uni repent8 consilium cepit, interficiendit Guisj, quem ut certissimum patria parici

dam, & tantarum calamitatum auctorem,

erebro in familiaribus colloquijs precibus omnibus detestabatur. Itaque ciun identia

40쪽

r VITA i G ASPAR Isdem illud in ore haberet, Dolus an virtus, quis in hoste requirat'pro perfuga in illius castra proficisci statuit:rcique gerendae oc eason em,quibus posset modis, captare. Nas quo inquibat vel clientelae, vel beneficῆgenere,vel ullo iureiurando illi obstrictus essem,nulla conditione perfidiae infamiam subirem. Verum cum illi nulla fide smobstrictus,quidni Scaruolae virtutem in consilio de Porsena rege interficiendo imitarer Hac mente Poltrotus , aliquandiu in Gui si castris versatus, oblata occasione, dextrum

ipsius humeru glade plubea transfodit:quo vulnere paucis post diebus Guissus interiit.

nequeillo mortuo quid qua morae fuit quin pax continuo coagmentaretur. Edictoque renouato libertas colendae religionis ce tis conditionibus per uniuersam Galliam permissa est.Ex quo ratiocinari plerique o-nanes coeperunt, ut Helenam Troianis, sic Guisium Gallis talorum malorum caussam

praebuisse.quippe cum illo sublato, belsum

tam repente oppressum, extinctumque e

set. At paucis intermissis mensibus . cum Amirallius accitu Regis in Aula profecias eo set,notium illi muliebre bellu illatum est.

nam Guisii vidua suppliciter ad Regis pe-