장음표시 사용
11쪽
omnibuι ab odii, iraeque , nedum indiridis , aut si ultatum causis , me prorsu alienum praestare volui., ad extremum , quum longiores .fermotus facere Celsitudinis vestrat 'veneratio haud permittat , restat mihi , ut Peniam expostam , qua hoc qualecunque venerationis vestrae , or Obsequii mei praesens testimo mi tibi Iure meritoque debitum , cum deliata fulm i animi rererentia oblatum benigno vultu intueri dimneris. Devi optimus maximus , vsram Celsitudinem , totamque se licissimam domum Nassovicam omnibus felicitatis huma nae partibus Met , perpetuo florentem Pomet ; cs' te ad publicos , salutares patriae nostrae , tuae militiaque usus , ad sotali , illustris familia vestrae ornamentum , . salutem , c piosissima frage avita prole senescentem , conferveti Vis Celsissime Princeps , sae Batavia invictim libertatem hesro uuius nomine restitutam vi ε prudenter ferves , moriens uT AG
CEPERIS , ITA RELINQUAs , or posteris illibatam
tradia : ut vestram Prudentiam , judicium supra aetatem , ingenuamque libertatis studium , quae Batapum decem , famaeo aeternitati tradas , ut summa invidorum et Cum , Priscit pumque Fusus nuretur , Satavos , qui strvitutem ferre numquam potuere ἔ in hisce summis rerum angustiis , Myo nmunebbertatem reservare potuisse. Quod vovet & auguratur
12쪽
edituram decrevi , quod neminem bactenus invinis , qui ad similis cogitationes; animum ansu et in incertus . essem an at quando iae , aut similia alicui in mentem ventura serent e mel ex
eo ipso fore flerans , ut qui Iuris docendi, distendi in modus ba tenus in avia, in praecipisia quosque deduxerit, exemplo πη 'o , ab initio quamvis incerti , atque pericias eventus in apertum σsarilem pergat , desinat. Neque in hoc festinato opere ambitiosa nostra vota sunt, sed sossicita A ut si quid in eo , quod b
minis est, erroris remanseris, ab abis docear r in eaeteris designatis rei, quam animo concepi meo , simulque signum exstaret, in id quod profitemr , bene lentiae nostrae. Hae, eum alter a do-emri , Ascendique praeliminari ratisne, vestris , Nobilissimi ,
Amplissimique Viri , nominibus , Iure meritoque inseribo , ut qui inter catera , da docendi iustendique Deus arte, er selen tia, summam curam susisperitis. Cujus causa vos Menter appe is , in qua publica rei maxime conduear: 1 cujus mos viri Frimcipes estis, ego me timem n reor , νι inbit in oeutas babeo , nisip blicum bonum, cui ornando, , promolendoque tomae incumbo. Vos ego judura atque anitros H- Bis quid maxime in re publiea sit. Deio , atque .luo , quo me ut vera I riserudentiae Maecenates , me inquam uberibuae αν iris Linatum alumnum, adversiae in dos, nee tamen ustra merita , tueri non dedignemini. Totum quicqui es, vestrum est , in cisi te , in Academia vestra natum.
Vane litem aequi judices , uti severe , atque redigisse judicare i litis , etiam atque etiam non ego, sed res ipsa rogat , atque pst ut, quae vestro 'disio subit , aut eadet. Varias fateor Iursons. torum famibas , genera disersissima attigi, ac de ipsis quoque jus docentibus , pro docendi arte , ac Hentia non pauca aeri , si ea lenitate ae modestia , quam si consilium intesiexerint meum, a me qui quam exigere posset. El.alios a me notatos , sed degeneres
proos, fio, nee muto factum, neque veniam peto , aut calumniam deprecor : ut quae res ὰ me tractari aliter non potuit, nec debuit. Neque hae sine petitione es oblatio : sed ea , neque alia,
13쪽
quam res ipsa emotui midaebere ut corrupta hactentia sint μι dentia. tu , in vestro prae omnibuν celeberrimo Milenaeo , is istae o doceatur , bim, qua intendim- , praesidiu , utque Aarficientiae , atque artis ejus in universum restauratis , a debitis emcitara siundamentis nee ibi Absistat, sed in ut ad Neram, ejur quod uris, praxis , qua ab alias maximo studiorum rerum ἀθω- dis nocta , transferatur , nostroque exempto , si modo placuerit hic, ubi maxime debet, s non Oronibus, provectionibus sectem, qui in Utasia eam , neque vident, neque auriunt Mnquam , tanquam anima corpori suo addatur, VELITIs, atque Ius EA Tis; ut sic Iuris sitientia non sis ampsius vaga , in incerta , sed solidas Iuris Cistia Romani , asiue rerepti , in prini, nitatur fundamentu, nec qua omnium ficientia in prima , atque princeps es , caeteris bacis parte minor sit , - inflebeior. 4- omnis noster s=ectat labor,ssectabitque inposterum , quo is voto , ni ita fiat, iasino. . mod
restat, aeripuris Nobilissimi, Amplissimique Viri , hoe ben
Nolentiae , vi reverentia monumentum , eo quo offertur animo,
quo , ac benigno, is eo, qui, in diu iacolumes, sarios in sessius Mipiabcae , Academiaeque bona vos praes sinat , V eum O L
mum Maximum ex animo precatari Halete. Lugduni Balamorum ex Moseo visera i s Kalend. Ianuar. CID ID C LXII.
14쪽
JURIS PRUDENTI ETHEO RETICO-ΡRACTI CAEStudiosos, Cultores, ac Fautores pro instituti ratione
Utis prudentis midium propter interpretumcopiam.& librorum
multitudinem sere in immensum excrevita. conqueruntur mul
ti, quasi nihil dici possit, quod non sit dictum prius. Verum, enimvero num satisjustae audiantur illorum voces: subsisto: quo eos . qui quotidie in acie M palaestra disceptationum civilium eausarum stant, Jc circa decisiones illatum sunt occupati coni stor: saepene illis occurrant visionum hydrae. 8c machaerae ipexplicabiles quae istis immensis interpretum voluminibus, δc quaestionum Maeandris, alias resertis, nequidem ab ullo tactae reperiuntur Proinde,casuum quaestionumve indies otie tium varietatem qui intuetur, nullus iniicias ibit. plures potius a nobis expeti libros,quam ut illorum multitudine onerati stomaclaus moveatur. Neq: enim ceriatis generum 3t quaestionum cancellis conclusum est id .in quo versamur.' Sed si piuime accidit . ut omnibus illis, quae in ipsa arte hactenus explicata, perpensis. ipecies alia existat quς ad antiquorum scripta aut minime pertineat,aut hactenus enodata non sit. Eo quod majus quoddam sit quod profitemur, quam homines opinentur. Si ex omni scientia disciplinaque collectum. Quum enim Prisprudentia, ju=i atque inju timentiam, divinarum, humanarumque rerum notitiam prosi
teatur. L io. S. a. , de Pint. γ Pre. Nihil est rerum in toto hoc universo, do quo Iurisconsultus, prout de eo, quid justum sive injustum sit, agitur, aut agi
debet, responsum neget. Et quemadmodum justitiae virtus, utjusti ab injusto. aequi ab iniquo. aequa vindicatio , ad omnes vitae humanae partes se quam late porrigit. ita etiam ipsa Iurisprudentia, ut sibi constet tota haec univertitas, se vatis degibus esscit, ut respublica conservetur, privatorum sit hominum tranquilla vita, aequalitas defendatur, justitia sartatecta maneat, dum, ut honeste vivamus praecipiendo, animo consulit, ut nemo laedatur, corpori prospicit. M suum cuique tribuendo, ficultates, ac fortunas singulorum detendit, custodit. atque tuetur. Hoc totidem verbis praedicat Imperator Iustinianus in Novem lx. Ubi inquit, Una omnium perfectissma inter homines vivis censenda est, quae ius suum cuique tribuit. Nise enim caeteras omnes virtutes hujus bona comitentur riferi non potes, ut recte aliquid geratur, sis ex oscio. Inde adeo, neque fortitudinem justitiae non coriunctam laudabimin, quamvis patria lingua robur, ω virilitatem Iolummodo quae in armis consistit, virtatem nominet I cui qui justitiam detrahat, improbitatis duntaxat, non etiam boni alic in causa raebiturus sit. Idem Chrysidipus, idem Demosthenes, alter Stoicae sapientiae summus Philosophus alter Ot torum Princeps ue uterque in legis descriptione , manifeste testantur: οinquit Chrysippus in libro quem vita ras is de lesibus inscripsit. -- ἐνὶ βα-s άνθρωπινων--μγμάτων, id est, lex est tam divinarum, quam huma
narum rerum omnium regina. x-ι ὀ F ἀνθρώπω εἰν , inquit Demosthenes in oratione de legibus . καν μεγαλοι. πόλον Oiκῶα κὰ, 6-διο κάται.
δὲ νίμοι , κνω s--ειν. Id est . Universa hominum vita . Me ma-vam urbem incolant osvelarvam, Graia 2 legibus gubernatur. Horum torro natura . . quidem
15쪽
uidem lxcerta ω versatilis, si sua cujusque hominis, leges autem estremuneror ordia rarae sent, idemque prirycribunt omnibu/. Quod si ad speciesdeducamus, sicut justitia omnium virtutum prima, atque unica est, eaque sublata. omnes alias cortuere necesse est, ipsa ita Jurisprudentia, quae in ejus arte consistit. omnium aliatum artium, scientiarum disciplinarumque prima atque princeps est, cui, ut sibi constent , quotquot sunt, aliae debent omnes. In artibus quidem, ut ne quid de illiberalibus. & Mechanicis, de liberalibus etiam satis superque constat,
Grammaticam , Dialecticam , Rhetoricam, in cam, Arithmeticam, Geometriam. Apronomiam, & si quae ejus generis plures, omnes propter depravatos homi num mores, 3cirrationalem sbi, etiam cum detriment alterius, favendi cupiditatem incommodo magis, quam commodo humani generis inventas nimi tum quod omnes e caelo datae sint humano generi, ut earum prosit usus . non vero ut eat undem obsit abusus) neque ulterius in republica utiles animadvertu tur , quam ut societatis , semiliaritatisque civium inter se conservatrices, mediatricesque: perniciosiissimae, si & quatenus eam destruerent, aut turbarent. Quem abusum, nec alio quam juris remedio ,justitiaque administratice praeveniri constat, cui omnis earum utilitas accepta ferenda: quod fines earum regat, easque moderetur, ac temperet. Neaue aliter in omnibus omnium rerum scientiis sese
res habet, quin iisdem de causis plus obsint humano generi, & in republica civium societati, quam prosnt, nisi&illae juris remediojuventur. Harum quaedam, ut plane inutiles sere propter incertitudinem cui, ne quid de , pleraque sunt in P0fico, dc Metaph scis, ta , quae quid utilitatis adferunt hominibus, eo utiliores, εt meliores sunt, quo magis juris. 8c justitiae prascripto nituntur, quo depravatam hominum vitam emendent, moresque eorum reso
ment, hominesque civili 3c humanae societati magis idoneos essiciant. Iant que hujus artis&scientiae praestantia in omnibus elucet rebus εἰ necessitas , ut nec ipsa Theolema , penes quam esse regnum At summa scientiarum creditur,
hae potior sit in iis, quae de fidei actionibus tractat: Illa namque quae de Deo dc fidei dogmatibus agit, non jubetur, sed creditur,.magisque persuasionem, quam scientiam spectat. Quid, quod extra fidei dogmata, T heologicae scientiae
Iurisprudentiam esse gubernatriceni . vel eo patet, quod haec in caeteris nulla fere praeter gener alia quaedam vivendi monita praescribat, & quidem naturalia. ac proinde ipsi juri consentanea sed ouae propter casuum, negotiorum, Zc ingeniorum varietatem non multum conducunt, magisque incertos reddunt quid agendum, quam certos, & sibi constantes homines, hos praesertim, qui minus
subacti, exercitatique suntjudicii. Quorum in multis per se consideratis, tanta imperfectio apparet, ut de rebus quam plurimis nequidem praecepta invenian tur, vide C ac. in praefat. ad ricanum. Cui desectui atque inopiae sola atque unicaJ urisprudentia medetur jubendo ubi nihil constitutum,de supplendo ea quae jam constitutis deesse reperiuntur Et quae constitutae sunt leges Mosaicae, unicaJurisprudentia dependentiquae divinarum atque humanarum rerum est notitia, justi atque injusti scientia, indeque veram recipit interpretationem, Theologis, quatenus Theologi, incognitam. Illud namque jus divinum si generaliter hoc ita vocare velimus, ex civili, de usitato in republica jure omnino supplendum, atque interpretandum, nullatenus ex ingenio ministrorum,qui
subsunt, nec praesunt Magistratui. Quod si detur,ut Juri Civili dissentaneum illud fingatur: eveniet, ut societati civili obsit, Ze adversiarios sibi de se ipsa si
periores cives, ministros Magistratus constituat,aut in reipublica ferat. mod ni Magistratus non est, sed mali, de inepti, arcanum hoc republicae vel utilissimum, vel perniciosissimum ignorantis. Et vel in eo omnium in omnibus
uri rudentiae elucet potentia, quod omnia hominu & civium studia, artes,
16쪽
& scientiae huie uni serviant, eamque juvare, si proderint. debeant: veraque haee sit Philosophia . cuj a doctrina, diversa non est vitae ratio, quae, quod
in ipsa actione quam vulgus praxin vocarin consistat, tam facile a profitentium vita non dissentit . quam caeterae artes & scientiae , quae plerumque ad ostentationem, es lucri faciendi gratia docentur, nec, ut illa proptet usum, &ut fiat id quia docetur. inventae, datae, aut traditae sunr. Neque haec, ut caeterae, monendo 3t docendo tantum, sed poenarum metu, & honorum dignitatumque praemio bonos facit. γω enim a justitia appentur, e ae ars bonis aequit e j- merito ptas quis Sacerrites antaei, Iastitiam namque cetimis , sir boni si aequi uotitiam profitemur . .equum ab iηiquo separantes . Deitam ab incito discernotes . beηos πρη stam metu parηaram , verum etiam iraemiorum gaeque exhortatisne esseere cupieη:er . veram Philosophiam , non Ismulatam Uectantes. Ut diserte Ulpiani irin I. I. as de stit. Pare. Haec, quum ali rum quidem attium tam liberalium, quam Mechanicarum inventio humanaes
gacitati possit adscribi . haec sola inquam, si ulla, originem suam non hominibus. sed Deo optimo Maximo acceptam ferre debet. N; inquit Demosthenes
omnes decet obedire , tum εἷ alia multa. tum vero maxime eo, quo emno lex est inves-
rum 2 donum Deorum, dogma vero homiηumprudeηtum. Quasi dicat homines s rudentes quidem docere letas: non tamen ab hominibus, sed a superis inventas. At caelitus datas. Cui rogatur Cicero is legibia. κbi. lex est . inquit, neque bomixum ingeniis excogitata . n que scitum aliquod p*ularam : sed aere num quiddam , quod universam mundam regeret , imperandi , probibendique
scientia Quod 3e imperator Iustinianus cum passim, tum in librorum Iuris civilis praefationibus. aperte confitetur . se divino adjutum auxilio .consilioque.&bella gerere, At leges condere, non fidere suae industriae, nihil propriis attribuere vitibus e sed .mnes victorias aut in fundendis Imperii hostibus. aut in reducendis sub jugum rebellibus, partas. 3t in emendandis Romanis legibus pios ios successius, acceptos serre soli Deo Omnipotentii ut cujus solius hoe sit opus, non alicujus homini S. Quippe quod Veus pro singulari sua providentia in genus humanum erexerit .& excitaverit gentem Romanam in impetii fastigium, ut per eam leges orbi terrarum praescriberet tam nias, tam justas. de salutares, quales nee ab ullo Rege, populove datae unquam ruerunt, nec inposterum dari potetunt: propterea quod secundum comnaunem chronologorum sententiam, Monarchia Romana tuerit ultima, neque alia futura sit Monarchia usque ad secundum Domini nostri adventum, ut ex lileidano. Carione, de
Castaldo recte notat Atthurus Duch, in eleganti suo tractatu. De UuΘ arcto-
ritate Paris Civilis Remarorum, lib. I cap. 2.
Procujus Iuris usu auctoritateque Christianarum gentium moribus recepta. qua generalem qua particularem pro tenuitate mea censuram proiitens, de insituti nostri ratione . deque vero Iuris tractandi modo paucula praefari, e ren stra sorejudicavi. Qui ut constet, ante omnia quidem inveteres Iuras Civilis au-bores,eoturiique scripta, ex quibus ipsae leges compilatae sunt inquirendum est. . ut quς ipsi interpletationi ex eorundem fragmentis quς supersunt, non exiguam lucem adserant, adeoque ut vel ex ipsis solummodo legum inscriptionibus, de . occulta alias earundem sententiaJudicari probabiliter possit.
Qui Iuris Civilis scientiam professi sunt usque ad Hadriani tempora praecipui
recensentur in I. 2. S. 18. de inuiκ. 3aria. ex quorum scriptis Digestorum libri compositi atque concinnati sunt. v assim ex inscriptionibus legum singularum, ordine enumerantur hi et Vetustissimus omnium Q. MuTiu s bea-
17쪽
voLa est P. F. Consul εe Pontifex Maximus: hujus huc accessitui unus libet iGALLus deinde A neu rLt u s. qui Ciceronem orantem Iudex audivit; hujus tantum responsis irrigantur Digesta. D νΑNTasTar L Aa Eo Nas asciscuntur libri octo Pitharau . id est eredibilium , seu veti similium itentristeriorum decem. Huic successit i. SALvius tu La Atius, qui floruit Hadriani fici oribus . . Anno post Christum 134. Qui Praetorum omnia edicta vage dispersa collegit.&imordi-ἱnem, certosque titulos digessit, edicti perpetui nomine. quod centum Ze n naginta libris interpretatus est, quos Digestorum appellavit e scripsi praeterem,
libros. de antiqaitatiό num, ad καιιum sex, a Urybum quiluor. I duoegitur & NERAT it e Risci I tajani imp. familiaris, requi iram quindecim, membranarum septem , respM3 seMi intres. hodem quoque tempore VOLusius M,ECRAMus Iurisconsultus est habitus celeber e veniunt
dia singularia quaedam. Fuit MARC, Atius, qui libros contulit sedecim, regularum quinque, de aventiombis duos, publicorum duos p itemsegulares . quos Graeci, mν--biblos, his titulis de Delatoribis, Hypotbeeariae. ad Seηatusco uti. Tarpillianum. lutius quoque UεL us Digesurum libros undequadraginta composuit, Distitutionum viginti , Epistolar in tredecim e d & 'Lau RHius VALEN a.
Fideuommissarκm septem. MARestitius sub Severo fideicommissorum scripsic unum. sex ad leges. Diagestorum libros xxxix. RespoUorum lib. singularem. Publicorum libros, Deescio Praesidis, ad libros Digestoram Iuliani, aά emonii libriim singularem. Item IavoLgnus, cujus acciti huc libri sunt ex Casso quindecim. E solarum quatuordecim . ad elantiam quinque. Ex posterioribus Labeonis libri decem. Claruit his temporibus etiam SERBx Drus SCAEVOLA. Antonini Pii Consiliarius . Severi impet totis Praeceptor Hujus libit deducuntur in Iustiniani Pandectas Digestarum quo draginta, quastionum viginti, respoUorum sex, regularem quatuor. Ie quaestiones mitia ianua, quaestionam publice tractatarum unus, & ad libros Digestoram Iasium Hujus auditor. PApitii Anus sub Severo imperatore . Hostilio Papiniano & Eugenia Gracili natus, libros ad Pandectas osseti quaestionum triginta septem, res Mis- m unde viginti, definitionum duos, librum singularem, & alios duos de aduis
leges viginti. pro tribunali decem, de oscio Processum decem, regatarum septem. fideicommvorum sex, Opimonum sex. de adulteriis quinque. de appellationiblia quatuor. de omitio Consuli S ties, iUitatorum duo, de censebin sex. responseram duo, ἀisputatiouum hibra decem, ad Edictum aedilium curulium libri duo. adi. e lium Sentiam libri quatuor. Singulares in R tarum , de vovalibus, de officia praesecti Urbi, deoscio Prssem nurum . de inicia curatovis reipublicς, de officio Prςtorti ta- . telaris . de assicio Osoris, de icio conseiariam, oe excUatioκibis tutorum. Pauxi enumerantur hi: adedicta octoginta trea, quotienum viginti sex. respansorum viginti tres, breviηm viginti tres, ad Plausam duodeviginti. ad Sabinum sedecim, ad leges decem, regularum septem,s ententiarum, vel factorum sex. sententiarum iterum quinque, adnteissiam quatuor, adNeratium iterum quatuor. fideicommissarum tres, decretorum tres, de adulterii tura, ma-Iinm tres, insueta
18쪽
rarum duo, deoscis Preconsula duo, ad letem Puliam, velut alii legunt, adium
aliam duo. adlegem ingliam Sentiam tres. de 3ure sciduo. hingulares, deicio Cassiis tres, &quaedam decens in. Reolarum rasus, Regularum tertio, de 'ηti DPκorum . defluenis misitum, ta aeuus omnium legum, de esse ris, degradbis. ωasui ur. de Dre codicissorum, de Excusationibus tutelarum, adregulam Catoηia-
ad Sta Lilavi a m seu Claudianum, de seio Praefecti rigilam, de Geso Praefecti Urbi . de vicio Praetoris Tutelaris, de Extraormario criminibras, Hypathecariis, ad Maricipaleis, de publicis 3udiciis, de Ine ipso testamento, deseptemdiralibus iacteus. de 3urefingulari, depreandis tabretis, adoratiosem Divi Sederi, adorationem Diri Marci, ad legem Helleiam , a legem Cinciath, ad legem Falaidiam, de tacito deicommio, idesertioniam quae tibisti dumstatorum conretiuntur. de Pris Θ facti ignorantia, de adulteriis, de instructo 2 instrumentst, de appellationibus, de Iure intellorum, de testamentis, de δε re patronaim. M Icte patronaim quod ex lege Iutia
Papia. de amouibus . de κωrrentibus actionibus. de intercessionisi arminarum, e donationibus inter viram ω uxorem , ii Zeledibus, de legitimis hereiatatilus. de A tertatibus dundis, de senatu ansultis, addet Fussam Callinium, ad Papinianam, ad A eram, deformulis, is dotis repetitisne'. oe de assignatioue silertorum. hodem tempore vixit PoΜpoNius. Alexandii imperatoris Consiliarius, qui varios etiam in Iure scripsit libros, velliti ad quintum Mutium, lectionum undequadraginta, ad Sabinum quinque & triginta, epistolarum viginti, variarum lectio nam quindeeim, ad 'lautium septem, b deicem ni illorum quinque, Senatusultorum quinque, regPlarum unum & Enchiridii librum Ggularem. hi ΛΑ Μυs Capitonis succetar ad quem Ulpianum Paulum&Pomponium scripsisse. diximus, Iuris civilis scripsit libros tres, ex Proculo singularem deeri alarum libros octo. CAii deinde, cujus praeter nomen nihil de ejus vita 8 nomine constat, adhibiti sunt ad eaedlamprovinciale libri dito Ic triginta, adlege, quindecim. ace λ-λmpublicii v quindecim, aureorum, seu rerum quotidianarum septem,
cim tabularνm ilix, Duitutionum libri quatuor. de manum ionibus tres , Mei- commissorum duo, de cast munus, regularnm unus, dotaticiorum uuus, spou
ii P dhaee Ux NirLAEI libri undeviginti , amoitum decem, to Proconsulis quatuor, depannis Paganornm unus publisorum tres, de Interdictis sex de disputationum libri septem. NA uincia Ni a leges sex, depaenis libri duo.
TERM Tia CLEMEN Tis ad leges viginti. RFxtCANι, qui 3c, LxT. CAE. Ex Lius dicitur, ρ aestionum novem. PLORENTI Ni Institutorum duodecim.
1 E LT u l. L I A N I de Castren peculio unus, quaestionum alter. IusTx coastiatatiouum viginti.jTRr pilo Nν Ni 'Disputationum libri unus 3t viginti. C AL-Lr s T R A T i de Cogniti/nibus sex, edictorum monitorum sex, de Iurenes quatuor, Utitutorum tres δt quaestionum plures. NENANDRI militarium quatuor. Non EsTINr exstant νsonorat mi iri undeviginti, Pandecta duodecim. Nealarum decem , t erratiarum novem, excusatienum sex, de paeκia quatuor, singulares, depraescriptionibis, de Inoscisso testamento, de mauum loribus, de legatis aera commisis, de testamentis, de eurematicis, de Enucleatis casibus, de disserentia dotis, de ritu nuptiarum, Zc depraescriptiquibus liber singularis.
. TARRUNTII P ΤΣRn I militarium quatuor. Macat miluarium duo,
Diblicorum duo. . de incio Praeso duo, Icastoη duo, de appellationib- duo. Ακ-cADix de testibis singulatis, de muneribus civilibus unus, δc alter de oscio Praefecti Praetorio. K u F I N a regulanim tredecem. A N T u ra . sive P u s L irruqir HNTisi ANI partis edicti libri quinque. MAXIMI ad legem Falcidiani.
19쪽
Et H xxxio GENIANa epitomarum libri sex. ΑI.FENi UAG-D Ostarum libri plurimi. CLAUDε r SATURNi NI liber singularis de Pinu Paganorum. Et EL a GaI LII deverinam quae adjus pertinentsignificatione litat. Quae juris conditiorum , eorundemque librorum 8c titulorum quibus Pand se debent. non eo, qui est in illo Pandectatum praeli minari indice , dignitatis aut praecellentiae , sed quo successerunt ordine. series est. Eorum scilicet,
quorum a Caesaribus, publice de jure respondendi data erat potestas: Praeter eos enim & alii fuerunt, qui librorid jus pertinentes seripserunt, sed quorum
scripturas nullis auctoritatibus receptaS, aut usitatas refert Iustin. I i. 9 4. O Hyareenacoaκdo. Horum omnium fragmenta tanturiquaedam supersunt pauca . quae si integra superessent. Iurisprudentia nobis longe purior ex ipsis sontibus proflueret, faciliorque in multis esset responsio, si ad ipsa princi a sua esset regressus. L nde tamen omnis Iuris 3c legum interpretatio petenda, ut quod multum juvet legum titulos inscriptionesque inspicere, earumque alias aliis hinc inde dispertas conjungere. Neque enim prolixioribus istis Iulis civilis Commentariis, temporis successu aliis ex aliis supra numerum adauctis, tantum debetur, ut exinde purus ex suo fonte prodeat intellectus, in quorum ingentes .immanes. 3t insanos Iutis richolastici commentarios, juxta alios, jure meritoque invehimur, deque accumulata supra modum librorum scribentium multitudine . quorum longiores commentariorum disputationes ipsi juri densissimas induxere tenebras, & a veris juris prinzipiis deflectunt, conquerimur ipsi. 1icut iis prorsus neglectis. ad ipsum textum .ejusque sontem cui manifestam vim inferunt illi, provocari sit necesse, neque de Iure, nisi penitius, quam eorum aliquis inspiciendo, vere judicari possit: interque eos magni etiam nominis Jurisconsultos, uno Ctuario excepto, vix aliquem reperias, unde recta
juris legumque interpretatio peti possit. Ecquis, quaesis, qui eo intendit
quo certe sola atque unica Theoretica Iuris consistit ars Sc scientia) negabit, ejus generis intelligentiores usque in hunc diem magis magisq; desiderari interpretes' Non dico commentatores quod Omiacm Juris Civilis periphrasin, commentariumque stricte vetuerit Justinianus Imperator et I . de tam φ . Disses. ad Senat.ct Populos. Sed monita tantii m quaedam brevia,quae Parmittis vocat,&κα- πνόδα interpretationes,aptas, nec pluribus multo quam leges ipsae, conscriptas verbis, edi permiserit, ne verbositas eoriam aliquid legibus adferat ex confusione dedecus: certo hujus ingruentis mali prospiciens eventum, quo jam rem devenisse pestimo Jutisprudentiae studiosbrum malo, conquerimur omnes.Innumeri exstant, qui in id Qtum incubuere,quod is vetuit,
permissa,qui praestiterunt nulli. aut certe perpauci. Angelus quidem Politianus, antiqui & in occulto positi Juris Enucleator egregius, multa ejus generis compilaverat, sed quae hactenus dcsiderata fatalis nobis invidit series , inter aliorum spinas redolentia Qui,ut ne fraus eorum fiat aperta, sua addendo dolendoque intermiscere: verum adeo inscii citer, ut, quam docti etiam habere velint, pessima elegisse,optima reliq sse reperiantur. Quod idem de Accursio veteri Glossatore Antonii Cretii aestimonium est, cum scilicet ex. zorri, praeceptoris sui ad singulas leges commentariis manuscriptis, suppressis, & nunquam typis expressis, majorem Glossatorum partem decerpsisse,ca interdumis scitia, ut pessima quaeque elegerit, optima reliquerit, verba Monis magistri
non satis intellexerit. Plurimum etiam in iis praestitit , Mntonius Augustinus Iurisconsultus, in suo emendationum tractatu, & ad Modestinam libro singulari .Quaedam etiam habent Vaconius a Vacuna Antonius Gove ψ,Antoniis
Consius,Renaldus Corsius: colatis Bedonias,yacobus Raesar έ,Ludovicus Charundas , Phannes Roberti, Francisicus Hottomamur , Guilhelmus Budaeus , & novissime quaedam quae ad verum luris intellectum , atque
20쪽
legum interpretationem pertinent excerpsit Euer Lemum Geld Oxcen rivi in suis emendationum libris. Solus vero atque unicus, si non in omnibus, in plurimis saltem, paucisqueexceptis, quae ad emendationem declaratione ve desiderantur nobis praestat, verus illo uris anteceor, &justitiae Sacerdos Iacobin C actus , qui omnium legum κατα πόδα interpretationem profitetur. Quem justissimo dolore commotum adversus magnos illos commentatores stomachantem audiamus, in Epistola, quam paratillis suis Digestorum praefigens.
conscripsit ad Georgium comesinum Patricium Genuensem. Haec quum κon explerent, inquit, obtu ora ingenia, ηα satis jus inlure viderentar, supervenere alii. qui non mutato nomine Glossas auctiores redderent , quam pateretur ipsum Glossaruns
nomen, atque ita paulatim stes gravida factae, quae erunt sibi libros, i entes,
immanes, insanos commentarios. Quod & paulo post adversus viva voce legum Interpretes, Prose res ,&Iurisconsultos Italos sui temporis, ita adurget:
bis, inquit, offendi, ne quid dissimulem, alius doceηdo distulauis mihi visitis
es plane delirare, majore licessastu, conoeutu. atque mercede, aliinyemstrem j que D e alienum ab eo, in quo versari se profitebatur, in medium pro ucere, alitisne inussigere quidem, quid ageret, quidve loqueretur miser, alius ὸsolio culis nunquam ρ scripto suo dimptis, de laterare cen a multa iure, quae uno verbo explicari potuisset, qua explicatione vel mprobationeindiget num , ω vibilati adtamen per horam agere, aliinjuris uηa parte sapere, quam ex verti Prisconsulto corraserat et corrogaverat, in cxteris plane desipere, ω in ηκsio probitatem Priscossulto dignam, quaeramen e omnis sapientiae caput, ostendere, in omnibus quaestus cupidi ratem, ambiti
se uminam .sive bonoru ,sive inescandorum auditorum, non solum utfrequeκtibus ae canteηt , quibus nequs doctieres neque meliores eos reddunt , se vero etiam, ut bene
remitati per plateas vicos ducautur Θ reducantur. Hactenus ille. Quae utinam non ita bene quadrarent in nostros jam nunc Iurisconsultos, quibus idem, nec
in X heoretica modo docendi scribendique arte id usu venire magis magisquoeest compertum : sed Jc ad praxin, id est, veramjuris ad sua quaeque subjecia applicationem, idem sacer morbus serpsici Nea mirum, quum ex spretis, neglectisque eum in ni umjuris principiis, haud aliter reS succedere potuerit, quam ut illi, qui ejus, quod e confiiso commentariorum cumulo perperam didicerant specimen daturi, in idem vitium inciderint. Et hinc consiliorum, conclusionum.
resolutionum, opinionumque variarum ingentia Volumina, in maximam excrevere molem. Quae si ad sontes reducas , neutrum eorum , nec ipsius juris principium, nec veram, ejus quod juris ad subjectum suum, applicationem reperies. In quo tum certe elucet, quam necessaria sit theoriae cum ipsa praxi conjunctio. quarum una sine altera nequaquam subsistit. Quod enim de virtutibus veri proditum est ue praecipuam earum laudem in actione , non in contemplatione consistere, illud, si de aliis omnibus, quae actionis penituS expertes non sunt. certe de Iurisprudentiae scientia vete praedicari debet. Namque illud explorati eventus est, etiam praestantissimos Iurisconsultos, qui in tradenda disciplina, ne Papiniano, ut videbantur, inseriores, ipsos etiam, quod pace eorum dixerim Duarenos. dc Donesios . &ipsum quandoque Cuiaciunt h1c in parte quam plurimum defuisse sibi, nec ullibi errasse: quam ubi has juris scientiae qualitates aut sejunxerint, aut non bene conjunxerint. Et hodiernos advocatos in judicium voco. nunquid inter ipsos existant, qui, quum nihil, quam in procedendi modo Zt actionum formulis, quam illi etiam praxin vocant, quid prosecerunt, tum quum ad veram praxin deveniendum sit, vel de minima re interrogati, aut tumescunt, aut inepte respondere deprehenduntur, aut rudioribus se ridendos praebent. Deridengi sane, detestandique , quod rem tam facilem, tam utilem,
tam necessariam discere neglexerint, quod eam nullo labore, vel ab imperito