장음표시 사용
21쪽
quolibet addisci facile putent. Quod eo devenit, cum maximo Iurisprudentiae.&totius etiam Reipublicae detrimento, ut indefacti audaciores, &jam alioqui per imperitiam procliviores, quam par esset, ad negligenda ea, quae ad veram juris scientiam pertinent, adeo sibi placeant miseri & blandiantur ut quasi conserat, illam omnino negligant, hanc unam sectentur, totumque illud quod in Seholis addidicerant, dediscere se debere, & potius ad imaginariam , 8c cuique sibi fictam, quasi naturalem rationem dc 'quitatem, ex quibus omnia satis facile judieati posse putant, confugiendum statuant. Quo quid injustius, aut in ptius, aut ad procreandos errores magis idoneum excogitari possit 3 quam si in tradendo jure, culque animi sui propriam sententiam pro ratione sequi, & imaginariae aequitatis commento, veris legibus illudere concedatur Solent enim. sive delirent, sive recta sentiant, quod casu quandoque contingit, omnia ad aequitatem referre . quam ipsi sibi fingunt, ut magni juris 3t aquitatis arbitri ha beantur. Qui, si ad prosligendas eorum ineptias, legis auctoritas, Zi vera juris ratio objiciatur, quum nihil habeant, quod commode respondere possint . ut inscitiam suam honeste reticescant, aut quod longe pejus est. opinionis suae velamento tegant, haec tanquam nudas subtilitates, & juris aptem traducunt. Ut ergo, nec sola Theotia sine praxi. ita nec praxis sine Theoria alicujusvius
esse potest, ideoque se invicem comitari semi r 3t ubique est necesse, quod
commentando servaverunt, Phannes dei castisso Salmajor in Hispaniae patrimonii Regii Senatu Consiliarius , in suis quotidianarum controversiarum Iuris voluminibus , 3c Antoηiin Faber in Senatu Sabaudiae Praeses pii marius, eumque secuti, Paulus christinaeis in suprema Brabantiae Curia Advocatus , &Beiledictis carrimus Saxono-Germaniae Antecetar. In Gallia idem με- stitere . Eguinarius Baro . Phannes Fonseca, autumη- , Mornac . M alii. Cui tum postea accedit, Iuris novissimi, mutati, abrogati, aut ex pati deis
rogati cognitio, juncta patrii cujusque sui. juris enodatione. Multi enim odaddiscere neglexerint, nec in viridi observantia quotidie observati noverant. abrogatum statim, mutatumve sibi persuadent: quum tamen quicquid nova lige non speetaliterfuerit expressum, veterum legum constitutionumque reguli lictum intelligatur. ι. 3 a. ira me coaede ave atione. adeoque quod non ratione introductum, sed errore primum, deinia consuetudine obtentum est, in aliis similibus non obtinet, neque vim juris habere potest, L 39. Is de legibM. Et male
adinventa, malaeque consuetudines neque ex longo tempore, neque ex longa consuetudine conirmantur. Novia. I 34. cap. I. Ex diverso, multi frustra deci
sionem ex Romano Iure his in causis quaerunt, in quibus propriae leges , aut ce tae constitutiones haud deficiunt, in quas primum inquirendum : ut quibus
demum deficientibus JusRomanum succedere,quaeque Gentes sinant.Namisque passim cernimus rerum humanarum pro varietate .gentium mutabilitatem, atque inconstantiam esse tantam, ut quod uno tempore justum sit, alio
injustum videatur, de quod uni populo bonum dc aequum, alteri pro morum
varietate iniquum eodem modo censeatur. Tempus enim omnia mutat,ac in
rebus permutandis personae vicem gerit, de cuncta sua periodo determinat. Quo refer Ovidii locum, Metamorpbos.
Nec Decies sua cuique maret, rerumg novatrix, Atque aliis alia1 reparat natura figuraι. Hinc morum, regionumque diversitas, cassiumque supervenientium dissimia litudo, antiquarum legum abrogationes, interpretationes,& mutationes,quas
non leviter intueri modo, sed diligenter conserre necesse est: ut quod nihil
prius, nihil antiquius in omni re sit, quam quod quisque sibi propriu jus constituit. inod tamen cum ipso Jure Civili ita conferendum, ut in nullo extra
22쪽
expressina causam, abrogatum , mutatumve statuere fas sit seaque ejus inter pretatio sumenda, quod id quam minime laedatur, ut quod propter summam aequitatem de praestantiam communi quasi consensu, apud omnes pro communi jure sit receptum. Haec qui methodice simul congessit. liacienus existit nemor introductionem quidem ejus quoad Batav/s reliquit nobis Vir incomparabilisΠVoc, rotii quod utinam ad ulteriora perduxisset, Habemus &Guublilium. Christineam. Damhoata rum, Merulam, aliosque Jurisprudentia Belgicae commentatores. quos admixtis plerumque Galliae moribus , ur suas quasque Leges quasi per indicem. latis felicia
ter collegit , suique commenti ampla dote adauxit simoua Groeneu egeu, tractatu
moribus atque Constitutionibus scripsere Quitiarius Baro. Antonius Merηacivi. Carolus Mal --, Lud vicus CharunIII. Berarardua dutumavi, de totius Franciae
sive Galliae Statutorum sive Consuetudinum Generalium, se particularium Omnium duo edidit volumina Gabriel Michai m. De patito Germaniae jure multa scripsere Matheus citeris, crargiuu Schulta, Matthias Perlichaia, & novist me Benediaris carnwius, qui potissimum de Iure Saxonico commentati sunt. 3ebannes Dauressitu Baltharar, qui de Iigre rurico. &Thomvi Dresoris Duocitantia. qui Ius Polonicum ex Statutis 3c Constitutionibus Regni Polonia collectum edidit. Lxtant etiam typis excusae, Constitutiones Regri II sarrae, pia Ἀλιηse, sive Jus Provinciale Ducatus plussae Paschim Scheptiis Consuetudines Brandenburgen- es, de alia diversatum Gentium Statuta atque Constitutiones. Iuris 21 nglicani Methodum 3c seriem conscripsit bannra cereia Ceatabriguois Prosessor Regiis. deque Italia,Πspaniaque Regnorum Ducatuumque Jure,&Constitutionibus multa apud Plium Clarum Gomerrum, turea, AVis sum deAae ab &alios DD.& post omnes apud et letum Fariraeiani in venimus. E quibus de saxoniae Gemnoniisque moribus Carpetorii scriptis, plurimum prae cateris auctoritatis datur,
quae ex j dicialibusArchivis totiusGermaniae clebriorum iurisconsultoruimin sinetulis causis, responsis,dcrescriptis,quibusibidem in judicando uti solent, collem 5e transcripta noverim. Sed quscunque ejus generis exstant,aliis pcr- mixta, planeque confusa, nulloq; scribendi ordine nec methodo servatis,iunt cranscripta, ncq; rectam docendi,discendique formam habent ullam Quς me res impulit,ex quo suo merito aestimare Iurisprudentia coepi,aliquidsupra, de praeter quam alii lacissent, praeclare enitam,quamvis insciau,judicili, scientia, usus, atque experientia in multis, aut deessent, aut delicerent idque quod antea de jure patrio, vernacule in quodam specimine conatus fui, nunc etiam aggredi audeo, alia quodammodo ratione, Latia & communi quasi omnium gentium lingua ipsum Ius certum,cum usu practico,& moribus atqueCons btutionibus uniuscujusq; christianorum gentis®ionis methodice conscrre. Quo non tanta Juris κ omani fundamenta,ad rationis te veritatis jus tam censuram,singulari methodo reseruntur, scd ad usum practicum, ad quodq; subjectum suum, de Gentium mores ita transferuntur, ut de decisiones per casus, mores, Constitutiones Sc Statuta non tantum generaliora, verum etiam particularia cujusque sere regionis de provinciae comprehendat. Neq;absicrruit,
quod aptiores proculdubio, id peritiores multi sint alii, magisque assueti huic Latine scribendi generi: quod illi id ndia facerent; 8: hoc opus quanqua omne verae Iurisiprudentiae studium restituere in integrum non possit, quod quoad Theoriam ipsam,aliis ulterius suo modo tractandum relinquo)juvare saltem, aliosq; magis idoneos ad id genus studii excitare possit,eaque praeterea fretus fiducia, nos non ςgre benefaciendi propositum laturos, malosque indignos esse quibus etiam hoc opus qualecunque demum sit, scribatur. ham in his ichm
23쪽
hendis adhibui artem v mella em.ut in unoquoque Iuris prudentiae tractando
argumento, post justam rationis&veritatis censuram. ipsum Ius fio manum. ut certuna. profundamento posuerim. Scholasticis altereationibus illis, quae ad rem ipsam usumque practicum, parum, aut nihil conserunt seco pede transgressis: quod eorum tractatio apud alios satis sit stequen 3, e q rubus supervacua suppressi, ne desideraremur necessaria, magnopere cavi on quod disceptationes illas Scholasticas, minus necesssarias existin emui quidam discipulis suis, maeno etiam stuciorum suorum dii pendio, persuasunt haheat: quas ego vel maxime necessarias statuo, non solum ad ingenii culturam. Si juὰicii sui exercitationem, quo promptiores in exprimendis animi sui sensibus evadant, sed ut ad ipsius rationis certitudinem perveniant Quomodo enim quis se. vel in i psacertitudine. 8c jure indubitato ad x ersariorum technis ex iliconit, si nulla ratio- ei natione legitima utatur; Ecquis certus esse posset, qui non perpensis ii S. quae dubitationem adferre Possunt, de res certitudine ratiocinando concludit. Nullae si scientia certa, ejus, de quo nunquam fuit dubitatum. Sane qui ejus atrogantiae atque ambitioniS sunt, ut discipulis suis, vel ipsum Ius certum este, nullo alio argumento persuadenr, quam quod dicant certum esR . neque ulla habita discussione ejus , quod pro captu discipulorum ad inculcandam illam certitudinem .requiritur,asi irment: non doceat,sed discipulos laciunt qui neque doctiores. neque meliores evadere possunt unquam, illudque agunt unice, ut ipsi met delirantes, illos ad deliramenta verius, quam ad certam doctrinam tandem
perducandi Verum non in antiquis sabulis consenescendum:sed ea quae docendi causa. ad lineamenta magis super iis, quae usui aliquando sutura sunt, quam super plane obsoletis instituenda disceptatici Quo pertiner praescriptum Im- peratoris. in prooemio IUitui. S. 3. Ubi sedulo monet Mob aκsequbfamb tagam Iastitati es ediscantur: se tam aares, quam aximi uia seram, nihil inariis, nihilque perperam positum, se quo in ipsis rerum obtinet argumentis, accipiant. Quod etiam in tractatione nostra, licet non Scholasticorum more prolixe oonscripta, praeci suum invenitur: ut nihil omnino pro certo sit positum, quod non ratione aut lege probetur. Embescimus sine lege loqui, NoveII. I S. cap r.Dum Lis. Ceae de Nouatienis. de nihil est, ne consuetudo quidem,quod vincat rati nem, aut legem L qaaesit is a Uaetari. extra quam consuetudo non
est, sed eorruptela, & quod non ratione introductum, sed errore primum. deinde consuetudineobtentum est, in similibus non obtinet. l. 3 3. ιτ δε legibin. Quae non ideo a vobis pro certo jure accipi volo, quod ab eo, qui secundum fidem. & veritatis conscientiam se eat trabasie promittit, posita sint .sed ab eo. qui ipsam certitudinem, Zt quatenus eam. ratione aut lege probet. Est enim uri rudentia ars εἰ scientia, quae non ex auctoritate prostentis. sed ex cognitione certa dignoscitur. Scire enim nquit Aristoteles tibi,est per esu 1 cog ηὐere. ducimin, quam causam est cai mres est oe eam causam esse, 9 iari κνη se, ut res alio modosese haἷeat, cegnoscimM. Aliter, quam pleriquepragmatiei nostri.quibus
nihil familiarius. nihil antiquius , quam ut inveteratos pragmaticorum errores, pro certojure nobis obtrudant, i quibus in judicando, aut consulendo. aut cousulendo recedi non oportere perhibent. Quorum tamen opinio , licet
communis 3c recepta, ut vulgo diei solet. N per aliquot secula steterit, in multis . aperte salsa quotidie apparet, isquibus non stetisset. nisi exauctoritate primi scribentis, posteriores se invicem, ut grus gruem fuissent secuti, deinquirendarei veritate. deque investigandi si psisjuris principiis, minime solliciti Auctoritas DL . quam ita vocant, quae non nisi opinio est, necessaria non est, sed probabilis tantum .imo obstpleramqvo, inquitCicero I.de naturai eorum, is qui discere volaxi, auctoritas eorum, qai se ducerepi teatur; desis t exis suam
24쪽
iadiciam adbibere . idhabent ratrem . ρπε ab eo, quem, iuditam videra. Quippe quod te ipsa constet.communem opinionem progressu temporis mutari. ut quae opinio ante aliquot annos communis fuit, hod.e desinat esie communis, &contraria fiat cominu nior, & omnium, ea quae particularis iuerat ante. Omnis enim opinio rejicitur, eo quod contraria opinio probabilior sit. vel verior Quod ut in aliis, tum maxime in Iuris prudentiae scientia&studio usu venit. Quo pertinet imperatoris nostri institutum in I. i. s. Sed neque. cod Dent nyare enucleano. Ubi ille disertis verbis Digestorum compositores in hune modum monet. Sed neque ex multitudine auctarum. δεd qu/δ melius est judicate qarim passi uniui Jorsitani, sir deterio Mententia, cς multos majores iaaliiva parte soperare. 'Sed 3t nobis objiciet aliquis ; 'crebra doctorum allegatio est ἰ quam non eo a nobis adductam sciat, ut eorum auctoritati quicquam deseramus. sed tanquam remissiores eorum . qui quum brevis esse voluerimὶ idem mecum sentientes. eadem latius fractitarunt, quorum opiniones ut veras, reprobatas simul defendere suscipimus: tum, ut ne quid ex aliquo eorum observa verim, quod non ei simul deseratur , inque eo unicuique suus detur honos. Ne, ceu humano capiti cervicem equinam jungens. absurda quadam furtivaque novitate variis avem convestiens plumis, hujus a Venusino vate monstri insimulet Hamano capiti cervicem pictor equinam Vere si velit. 2 vari in i aducere plamas e
dique contis membris , ut turpiter atrum
Desinat in piscem laxiter frenissa superne rvectatam admi risum texeatis amicito uo, ut -- si 1serte suas repetitam veηerit elimGrex avium plumas, moveat cornicula risam Furtivis κudata cstoribus.
Aut hoc Bibilensis aculeiscommare excipiare recito meus est θ Fidenti ne sileris i. ' Se male dum recitas , incipit esse Ixtae. Quod & eommune multorum vidum est,ut quoties hic aut illic quid invenerine veluti proprium inventam pro suo venditent. Ex quibus inter cς teros hujuspee-eati redargui solet in commeritariis suis ad consuetudines Burgundiae quod multa ex Matthiae de Uict. commentariis ad constitituti es Neapolitanus deseripserit. nec A uctorem nominaverit. Quo pertinet arg. ex L heredit. 68S. f. ad legem Falciae quae probat, occultatorem alienae laudissuri similem: nihil enim interest, utrum subtraxerit, an occultando quis alterius esse negaverit Quam turpiter alias verae Iuris prudentiae, Ic juris nostri arti, scientiaeque imposuerit inveterata illa Doctorum communis per aliquot secula, opinio,nunquam satis laudato laudandoque proposito in plurimis re ipsa ostendit doctissimusIurisconsultus veraeque praxeos cultor primus atque unicus Antonius Faber in suis de Erroribus Pragmaticorum Libtis. Sed nec veterum. modo is error fuit quo alter alterius opinioni ita servirent, ut eam inquirere, aut de ea dubitare propter scripturae auctoritatem vix aliquis ausus suerit. multo minus, ne eam quisquam improbaverit. Verum δc jam crescente magis magisque Pragmaticorumquorundam nostroruni in retitia. simul ac impudenti. a. non per cuniculos ut ante ; sed
aperta sere vi irrumpit quotidieiqua Consultationes suas nullius legis aut tali nis legitimae argumento suu illas. ex sola scribentis auctoritate . quod ipsis ita justum videtur si ita diis placeti consirmantes. indies magis magisque tribun bum subselliis pro jure obtrudunt, quasi eorunde nudis actitionibus tuto fides h beatur, necde iis dubitari posit aut debeat.Quoquid ineptius,apt ipsi veritati. . ' ' a eique
25쪽
eique quod justum est, magis adversum excogitari potest:iis fidem adhibere, qui sibi ipsis haud fidunt ut qui . quoties perperam-contra ipsum jus. quod profitentur ipsi respondisse conviti cunturin facillima enim eorundem inscitae est detectio propriam turpitudinem jam tum statim agnoscunt seque ex tempore aliis forte intentos negotiis incogitanter ita respondisse confitentur: qui tum etiam solenni clausilla quam apponere solent salva saniorismitentia judicia aut consitis honestius seseςxcusant. Quae quidem se ut laudabilis est in iis, qui cum omnibus
3t singillis pondera is,secundum legum argumenta responderunt consilii postea responsive. diligentiori examine instituto. sententiam corrigere se mutare non erubeseunt: quod magis laudabile sit consilium. erroneam mutantis sententiam, quam ignoratilis:aut defendentis. postquam convictu sest. Nec enim dissitendum, ea quae scimu8 magnam esse part m eorum quae nescimus .laudatutque ob id sententia Pomponii Iurisconsulta dicentis etsi alterampe emin tumulo haleret,nonpigeret aliquidaddiscere, I ao. j. ae Fidereo min. liberi. Et Muciu/. Sertito Se icto respondebat. Turpe eqse causas eraηti. iiu aequo versatur uti orareti 1 S 43j. de Orix Tur. ergo, multo magis,contrarium suggerere neque in iis, per talem clausulam excusariqiai potes , quam pri estitis ut non addidisse, 6c. contulto respondisse, qua eo veIamento certum responsi sundamentum, unde dus veritas aut cer- Φtitudo constare possit, omittendo, propriam turpitudinem & supinam ignorantiam agnoscere. Nos ut certi simus,cle omnibus prius dubitare magno studiorum compendio dicimus quo nihil prius, nihil antiquius, halNndu re ipsit comperimus quς,nobis si naturam intueamus humanam,qua ratione prsditi sumus,non scripta sed sata lex ossis videtur, quam utCiceronis verbis utad nou dia dicimtu.ace iminaetimara; eram ex ipsa natura arripui mau,bausimis, expres min: ad quam ris Amsedfacti, νθη instituti. sed imbuti sumus: Quid enim est,quod nos 1 brutis animantibus discernat, quam quod ratione utamur Et hinc,quum jus semper aestimandum si ex ratione,& ubi ratio non est sve ea tum publicam, sive privatam respiciat utilitatem) ibi necjus esse possit: quum Iustitia sit an, mi nostri voluntas,quae cum ratione sit, & sine ea esic non possit, nec in bruta jus cadere necesse est: inter caetcra quoque sui Sc primm ejus ex nostris, speciem proferamus erroris redargui eos, qui brutis animantibus praeter caecos naturae instinctus, aliquod jus attribuunt cum hominibus quasi commune.
Qiiod & ex ipsis Juris nostri principiis facile distinguendum&cognoscendum esset. Haec ut inventu faciliora, certioraque quam olim, Magno debemus Cartem, Philol. bomni omnium, facile Principi, qui quae occulta,&dcnsa caligine sepulta haerenus, Si plane incognita, admirabili sua inventionis methodo, in quavis arte, ge disciplina forte etiam praeter intentionem 3e propositum suum, qui Philosopbm tantum cste voluit, nec immiscere se rei ad se non pertinenti per dubitationis, δc redis rationis viam ad certum cujusque fontem reducere nos docuit, ipsamque ejus veritatem tanquam ex naturae antro protrahere. Cujus sateor, Sc quidem lubens, doctrinae in iis sum addictus atque eo magis, postquam magno studiorum meorum compendio, in ea inventionis arte de methodo, veram cujusque rei ut ne quid de caeteris dicam etiam Iuris scientiam consistere, pro certo affirmandum esse, mihi dfuerit exploratum. Neque movet me Theologoriim quorundam praedicantium, cui vocant) aliorumque illata injuria, qui antiquam consuetamque tyrannidem, pro sita docendi auctoritate exercenmes, hanc docendi discendi- . que rectam rationem, incertae dubitationis commento, non modo ab ipsis Theologiae Christianae institutis diversam, sed & contrariam clamantes,de eidem vel modiiue addictos heterodoxiae insimulant: vcrum etiam ex aliis liberalium artium disciplinis, si modo Deo ita visum fuisset, pro virili, maximo
26쪽
juventutis malo exstirpare palam conati x occulte machinati sunt: se in hune
usque diem.hoc Sisyptii saxum volvunt.ac revolvunt. Hi haec sors illoriam.qui radiis solis excaecati lucem non s grunt. eorumve.qui quum in praeceptor in si o- tum falsis vestigiis, atque inveteratis Pi illosis phorum terminis insenuerint . aut pro ignavia meditandi libereque plii losophandi laborem protenus abjiciunt.aut quod tanto conamine in juventure perperam didicerunt. vel convicii. in senectute dediscere non solum sed ne confiteri quidem volunt. Verum hosce ad Anticyras he lleboro curandos mittamus: nos ut ad veritatis cardinem & cujusque rei certitudinent perveniamus: dubitando eam nos posse nancisci, neque alio modo, post longam dubitationem tandem certi. jam nunc sine ulla dubitatione credimus. Si enim ex auctoritate docentis scientiatu principia addisci debeant .. quomodo quaeso discipuli ille sese Sophistarum.tea linis. & machinationibus extricabunt, in re de qua nςc dubitare. nec judicate, quod idem est, nunquam didicerint. Vertim si in hac re non oculis ot ium. sed mentibiis conspicua. errorem confiteri,aut quod pejus est ne emendare quidem velint demus illis. disseipulos sacere. suo quo diximus modo, nobi Sin nostra, quam profitemur. arte, eo . nec alio, quo diximus modo. ad perse stam certamque scientiam perveniri posse demonstrasse sussieit. Posito ex Iurisiundamento. cum vera. quam diximus, praxi conjuncto, usum quΣstiones practicas, iis ita adjunximus, ut quid eorum cum eo conveniat aut discrepet,in singulis appareat: iubjectis Constitutionibu Decisionibuς Moribus. 8e S tatutis qua generalibus, qua particularibus.cujusq; sere Christianorum gentis. regionibus atque Provinciae. Cujus tiactationis necessitas per se innotescit. Parum enim est jus nosse, si non ad usum applicetur. Quid
quod vel ex ipso usu jus nascatur I 31.j. decenbm. Et optima interpres legum
iit consuetudo. l. 37.ὸ eod. Stultissimosfieri exista massi Petrνnius, qui ibilex iis qxae in usu babebant. vitaext aut audiunt, sir hoc tantam proicere, ut quum inferam veneriηt, pateat se in alium terrarum edem dilator, να magissapere, qui inter in uatimniatur. Pam benὸ olere, qui in culina habitant. Quem instituendi modum, quo vel iraim R/mauum cum moribus, utque practicosiro modo confertur, nemo sani judicii. nisi ipsi rationi, & conscientiae vim inserat. necessarium negare unquam poterit. Reclament licet illi. pro lubitu. qui ne proprium Iurisprudentiae
inscitiam consileantur. magno stipercilio antiqinrios agere. quicquid antiquum expiscari At emcre eonantur, 3t tum demum se Iurisconsultos, munereque suo probe defunctos putan, eorum prae caeteris gnari sint deque eo. quod nostro tempore frequentiori uis servatur adeo parum solliciti, ut susscere contendant.. nudam se Iurisprudentiam Romanam prolateri .caetera in solo addisci Quos antiquit alis & Historiae Romanae amatores, D enucleatores nudos.ut ut suo modo doctos. & eruditos. videri miles habentibus marsupiumplenum rectesignatapezu-xia, sed in Dasnodi re ρne, ubi contrahendum, aut coemendum aliquid, κνη curreηte, cs expendibili. Recte alibi Barthaoniam Rensneris, IC. Germanus. Ad forum
enim quum ventum est ibi, ex adverso Iuris prudentiam solam in actione potius N praxi,quam in theoria.& scientia consistere sibi persuadent, dc consultius fore judicant. si subtilioribus legum intellectibus neglebis. animum realibus, ut Vocant, sut quae magis de pane lucrando adjicianti licet interim legum & rationum monumenta vera non attingant, multo minuS penetrent: sic quum ad rem
ventum est serio ut mus in pice herent, ae gravissime impingunt. Utrique necessaria ignorant, qui in hunc modum cruda sua studia in forum propellunt. Quo
tamenni bit frequentius accidere, &jam pro inveterato more positum. maximo
Jori sprudentiae studii detrimento videmus. Ecquis hiate debitum studii sui cut-
sum absolvi aut gi adlis sui merita attingit put si alter Di rues Cynicus prodeat, media luce. faceque accensa, neque verum juris studio m , nedum peritum ulium inter eos inveniret. Unum habui mihi iamiliarem, eumque unicum, ejus,
27쪽
quod laudavimus generis, verae Iurisprudentiae cultorem, quem pari laude assicere possum. juvenem nobilem, ex antiquissima lyten-hagiarum apud Batavos familia oriundum et in quo anta ejus . inter caeteras me liorum litetarum dotes, elucet scientia, ut vel maximos nostri temporis facile superet Iurisconsultos, eoque colloquet te mecum frequenter enim studiorum causa convenimusὶ non tantopere injure, Veraque ejus praxi me profeci sie lubens agnosco quin omnia a fonte de vero principio suo deducendo. cum pudore saepe me traxerit in sententiam suam quod aliter sentirem.quam ipse jure vellet runde rectam semper 8e genuinam juris scientiam sis naendam re placomperimus Lonoe aliter, quam his nostriSusu Venite solet, qui quum vix primoribus labris . Iuris prudentiam degustarunt. R extremis digitis eruditionis totos attigerunt. 1
suis hine praeceptorinus fle Professoribus, amplo ut iam latis studiorum: tcstimonio, favore. &quandoque auctoritate amicorum, aut parensum. p taeter merita extorta, adserum protruduntur quotidie: a quo pol illimum fonte . semper ego in animum induxi meum, ingruentis barbariei, veterisque ignotantiae malitin
profecturam. Milla maior nata estpesto ut recte nostri temporis Philosephis summus in Praefat. Logicae Erotematicae in gratiam Purio rudentia ae Medicinaeditu. diosorum conscriptae) isque magonuηc obtiηet, atque oscit . quam praecipitantia. qua cruda ruaeia adforumprotruduntpraece es 3urision Di,atque ιηte recreri tradunt.
Quibuscum certe res ita se habet; nequeibi subiistit mali contagies sed eo quum perventum est. inani statim M falsa scientiae persuasione turgidi.Olympum vicisa sese somniant, cum vacuis spici& caput attollentes, Si cereis ingenii alis ad sublimiotes Iutisprudentiae facultates, it Reipublicae gudernacula ambiguo di titubante gressu procedentes,cruda illa di immatura studia ad graviora etiam pt trudunt, sed astus At arrogantiae spectaculum risumque omnibus datuti quod
utinam in publici modo Juris Sc soliticae gubernationis orchestra vere objici posset)quibus eAcultae eruditionis tanta haud requiri, quin & proprii ingenii,
aut naturae dotibus satis se sustultos putans. QMd ut cum Cicerone pro archia Poeta multi homiras excellemianimo ac virtute mi. ω'ne Misi a , ηatara habita prope μηρ .persei ros mea rati. ω vavas existaηt: adeoque Ioivi ad laudem atquι virtutem natura, quam In ea aestrina tialeat: Quibus te hoc ejusdem Cieer nil responsum sit: Disciis hoc emulsu. nedam de omnium a marii mulsique emeellere .st ad uasuram eximiam, atque illustrem accesserat ratio quadam cpκ irmatioque
Sacrosanctae S cerdotes, Judices,de jus dicentes foeda haec contages t nvasit ut etiam in majoribus ubi haec secra aliter non constant , in nullo magis de sic iat, . qua in co,quo maxime opus est;inter eos, quos aut familiae potestas,aut c aecus amicorum favor,praetor doctrin meritaeo evexit.Quibuscu certi: melius sese res haberet,si, ut a majoribus solebat, nullus qui ambiret,aut se ipsum offerret ad munus illud admitteretur, sed ex libera electione optima cujusque merita, immediate illum oceu paret locum inod quam turpe,detestandumque utjus euiqi suum tribuere se posse praedicent,qui Iuris artem, nunquam, aut non ne didiceret. Quod in inserioribus; quos subalternos vocat,judicibus,bene se habet, quousque juramento steterint suo, quo eorundem Clectores, se ad hoc munus neminem nisi Probiorem,peritiorem, ipsiqticjustitiae gubernandae aptiorem,cleisturos sc invicem selenni juramento obstringi int. Proh Deum atq; hominum fidemiquaeest, si etiam in his deficere, sicci sq,lcrvire, non sit injuria summa. Tanta certe hujus artis indistribucndo civibus,quod cuiq; debetur,csi
necessitas,ut eadem paene,quae animae&vitae, bonorum,quibus honeste se e
hibere quis possit, per hanc injuriamjactura sat. l antiam mehercule cst inter partesj iis dicere,& cotrovcrsias legitime dijudicare. Ad csterosjustitis mini.
28쪽
stros, & causarum patronos, si oculos convertamus i satis magnos progressiis in Iure cisili fecisse se arbitrantur, si quaestionibus aliquot Barti ob, alterii Ibe vel mGlosatoris colorati, Zr tractatuum cognitione imbuti, pro praxi. nudam tantum sistensium formulatum circa procedendi modum . quam illi praxin vocant, copiam prostituant. E quorum numero plerosque novi , qui cum omni copia rensium formularum. commentariorum . singularium, decisionum. 3c cousiliorum abundarent, de sub hoc inutili onere, tanquam aselli sit pra modum on rati, suspirarent, Corpus brutis civissis penes se non haberent. aut eo nunquam, aut quam raro uterentur, imo quum vel eo utendum esset, nescio quibus non excusationibu , se tuerentur ne exhibetent: I urpe, credo. putantes, eos producere libros, ex quibus, quod eos non intelligerent, aliis sorte quippiam interrogant i-bus respondere non auderent. Neque certe, etiam nunc inter probe versatos coram j udice, de recta Iuris, aut legum interpretatione disceptatur, sed omnissere ex nuda Doctorum auctoritate. ejus quod Iutis proba. io desumitur, quos qui majori numero recitando cumulaverint . bene causam perorasse sibi persita- dent Hos Ammiauis MarcellinMRer. Gel. Itb 3o. cap. s. sub ejusdem generis qua to ordine vocat. gellus impudeM, pervicax.2 indoctam instrum, qui quam immatardaliterariti eripuerint ludisper augulo, civitatκm dissurrumi. mimoiambos. non cofaram
remediti cεκννκa commentastes, fores divitum deterendum, amitarum, ciberumque aucupa ηtes issicias exquisitas. eui qνum semel umbratico lucru, 2 irhianuae Ead que,eania sese dediderint, litigare Irustra fresibet innace.tes hortantur εἰ cic ad depende dum causam a Jmici, quod rarὸ canti it . epti nomeu 2 vim negotii ,ssbole aest
plateris inter ipses coUictes articulos i ruantur, circum leontionibus indigesti, itas. a. teries, ut convionis teterrima audire existimes Atalari si clamore Thei siteli. Cum aκ-tem adinyiam muniendarum venerint aregati exam, ad teηatam defectant caudiiciaηdi luestiam , qua nemine ob assidua tu personas hexerabiles profra diebus aera aliquoties fam damnati: e quibus itasant rudes nonnulli, at nunquamst cedices habasse neminerint. Et iacirculo Dossorum, autheria veter biηcidetit nomen , scis, aut edu-hiperegrinum esse locabulam arbitrantur: veris advena quisquam notatam fili amtea Narcianum verbolentia ρη serit oratorem, omnes confestim Marcianos apprimit se infiγηt. Nec fas jam ullum prae oculis habent, sed tanqηam avaritiae vexundati,ina capitini hilpraeter inseminatam petradi liceutiam norunt. Eis quem semel intra retia carpe int, casum mille impericant, per mεrborum simulati rem, vici m resulto cessantes. Utquepervulgati γηrt preseratar lea e lina .septem vendibiles introituspra parant .dilationuni examina undisiima contexentes. Et cum nudato litigatoribu . diese erant,c menses cs anni, tandem obtrita vetustate controversia. intromissaque pira plendoris ingressa , alia secum Advocatorum imastbra indurant. camque intra cancellarum venerintnta, oe agi cmerint alicuis ortunae, vel lus, atque labora idebeat, ut ab insonte gladivi, velcalamitoso Atramenta pellantar, corrogatti hinc indefr uribus, brachii que histrionicens Ormatis, ut centionaria Graccbi lata sto cipitium risit, tam litur astrisse diu, tandemiue exprαme itaIocolladio pereuras qui est in verba fidentior, sis die quoddam Hreudistilicipium ex erit . pro Cluentio triproc te siphonte orationam amula ornamentapromitte6, se in cani cocta nem, eunetbmem crepientibus, desinit . ut nondumsepationi stilpeciem litus ientan, editam, causentar i man spatioqueproruati temporis i Graist, ς sic,m A ntaeo ι teri colloctari, perseveranter sagitant pulverti periculosi mercedes. Hactenus ille:
Quod utrum praeceptorum incuriae. ut ne quid adversus illosin an ipsi potius ut videturi genuinae de inveteratae Hidiosorum negligentiae, culpae magis daneum esse dicemus 3 Maximo enim studiorum dispendio, in inferioribus etiam disciplinarum palaestris, praeceptoribus ab ipsis nais discipulis docendi. disce dique modos & leges Hascribi vademus. Neque in his tantum, sed ubi schola
29쪽
cruda.&umnatur flucta ad-ptotrusetutini biptimum ociari & -cialitare discunt exinde voluptatibus. deliciis, de amico tum sodalitatibus indulgent. Ad liberales acies quum ventum est: Graeca sunt. quae legi non possunt. aut non expediunῆ Turisprudentia Studiosis: Logicae adminiculo nullo unt,satis i creperiri in ipsis institutionibus.qxiantum requiritur. sibi habeat persuasum; Quorsunt unt) anceps quaestiolium cavillatioὸ υ,,Ortet jus certum scite. inretim, ad stylum quod attineri eum aut furti. is petivis ornant, aut proprio Marte ita t urpiter exercunI. ut nulle vulneribuq concidat
Priscan , de plus quam qui agentis colapitis Dd caput tuber sit. Tandem post maximum tempotu dispendium, cum stydjorum proinovendorum ergo te uult,
gatos serio intelligunt, aut nummus, aut amicorum favor, eruditioni, gradum. λ titulum subinde efflagitant. qujetiam privatim. δι subcamino.ut vocant.nullo actu exrerno intervellietate, concedi consuevit. Albi. blaesum quid tinnientis.
semihiulao laiyio inarbaris verborum globulis laqquam cum Evanδι matre quaestiones aliquas ς sexaginta,aut ut plurimum septuaginta consuetis illis.quarum vix quatuor aut septena ag usum, aut veram praxin pertinent, praescriptis hinc inde a praeceptoribus tuis optanendi. ut loquvotui, respondendique forma libus argumentis, ad nauseam, nemine uis fautore ad hoc specialiter rogato. contradicente ,. vel botenus bubutiendo disceptant. Postridie oratoriae artis specimen daturi, aliorum sci ς inventa. ornateque posita. ex schedula oculis, semper in eam inventis, de suggestu pro suis, publice recitantes, maxima pompa, di solennitate. Loga, Meo&anuulo douati. velut re probe gesta, nὰ comitati, per plateas. & vicoS circumducuntur. Rursus alii, ut majorem quasi eruditionis speciem ostentcnu. peregrinantur . sed si ustra alibi quaesitisti, quod
hic turpiter neglexerunt. Verum.
Caelum . Minanimn mutant, qui tram mare currunt.
idem iis usu venit. quod Studiosis Atheniensibu . quotum plurimos MAEMA nivi sapientes Athenas navigare dicebat, exinde fieri Philosophos.id est. lapientiae ,tudiosos tandem meros ac veros idiotas. Sed ne ulteriusquam res quidem primo intuitu postulaxe videbauar. vi aliorum depravatos mores i nVeli
mur,lite subs m .Qua in re quod liberius egerim.condonat itur. hi iacilius asallis. qui me hac consuetudine ac moribus norunt,ut qui cum blandiri nat ura quiquam non possim; ita nec exrra ipsius rei argumentum in alicujus personae contumeliam facile quid dixerim, auisenserim: instituti nostri ratio eo potissit m intendit . ut evidenter ostendatur, veram Drsprudestiam, absque legum. scientiarumque eopertinentium solida doctrina,factaque insuper usus,ptaxeoCOe pro diversis Gentium moribus, atqueeonstitutionibus justa applicatiouenit inime consistere,aut persectam esse. Quam multa enim in jure sunt, quae usum 'lia ni Z quam multa implicata, & variantibus sententiis merata, imo cor
ruptare perve sar quam multa irerum vere pugnantia quotidie occurrunt/Undi, occasionem sibi datam putant,aut arripiunt malevoli.petiti tu imperiti homines utrumque defendendi. id tantum jus atque aequum pro tempore appellantes, quod sibi Sc clientibus suis expedire animadvertant. non vero, quod JuS certum
M immutabile ipsis praescripserit: de quorum technis 3e frauλbus insilui nos
artificiose oportet, ne decipiamur. Quod licet arduum atque dissicile. succedet tamen. si Consuetudinum. 8t decisionum varietatem, ad ipsajurisiundamenta retulerimus . cumque iis contulerimus, casuumque quotidie provenientum exempla, manibus omnium terantur. scryptoqueemcidentur , in quo potissima praxeos pars consistita Quae quidem res.quum infiniti sit laboris, ingenii lecti mis, At hominis magna eruditi cim praediti, multaeque experientiae: ne quid ingenium jactem,aut eruditionem, quicquid eorum et infinitae lectionis, de laboris
30쪽
profitemur Assidui enim usus praxeosque observatione, cu perpetua .quantum per alia negotia licuit, lectione in tantum profecimus. ut non solum Belgicae aedde totius fere Germaηiae. HuNariae, Poloniae, Gastia, angita. Hispania, Italia Vplerarumque aliarum Christiasaram Gentium, Regionum. Dacatuamque 3c Provinciarum mores & Conitatistκes cum 7ure Romano contulerimus, e an aut quatenus cum eo conventant. aut discrepent, juxta earundem probationes sulti . lentes
demonstraverimus. Quod ad stylum& methodum attinet. mellitis verborum globulis grandis. aut papavere.sesamove sparso turgida oratio non est.sed naturalis. ingenua quae nullum sequitur orationis florem aut ornatum: ne quorum
studia nova aliqua docendi ratione adjuvare nitamur, his operis magnitudo si non desperationem, cet te fastidium in legendo adserat Noa, quod eloquentiam, varietatem, & copiam, quae hujus scientiae quasi propriae perhibentur. ad eam plurimum ornatus allaturas negem: sed quod ad id, quo nostra nos voluntas, ratioque impellit, satisfactum esse putem, si in rei um s upellectili. At neces Iitudinis sylva omnis noster subsistat labor. Argumenti enim magis quam verborum curam gessimus: haud ignari argumento 5c rebus verba potius. quod haec duntaxat rerum notae sint quam res verbis servire debere. Uuo in opere illud Inobis susceptum prositemur, ut omnia ea quae ex jure, 8c legibus usui Forensi, &his vicissim accommodare potuerimus, remota dissicultate 3c minus necessario verborum cultu, omnium oculis clara, Ac dilucida proponamus, servato eo ordine, quem tantae rei magis idoneum magisque accommodatum sore aibitrabamur, ut plurimum ipsarum institutionum mel hodo innixi. Totum opus quinque
omnino libris. 8c hos suis capitibus distinximus.
l. enim continet DBJυST Tia EI IURE; ET DE P exso Nistractatum, Ubi de disserentiis. Iure & statu personarum : De Patria potestate.& Jure inter liberos & parentes: De Sponsalibus, Nuptiis, & Causis matrimonialibus. I temque de Iure tutelae & curae. Il. Det REsus. Ubi de Divisione rerum. 8t acquirendo earum dominio tam ex Iure Gentium quam Civili. Deinde. de clisserentiis dominiorum. Ubi debervitutibus Praediorum&Personarum. item, de Emphyleusi: Reditu Censuali; de hac occasione oblat.i: De Veterum Numit matum in Hollandia potestate, De Feudis: Decimis Ic Novalibus: De Iure Patronatus, &c. li I. DE Succ Essio Nisus. & primo quidem de acquirendo rerum univellatum M singularium dominio ex Testamento. 3c ultima voluntate de functi. Ubi, de Testamentis: Heledum Institutionibus: Ac Substitutionibus tam directis, quam precariis. Deinde, de Successionibus ab intestato , tam secundum Ius Civile Sc Pop. Rom.quam aliatum fere omnium Gentium 8c populorum in orbe Christiano.
IV. DE CONTR Α e T I flus ετ o 3 L i 6 A T r o re a Bus. Ubi de Contractibus tam nominatis, quam innominatis: de quomodo obligationes contrahantur At di sibivantur. U. DEPus L rc Is Jun Ictis ET Pxiv ATrs D rLr C T is: Ubi
de omni genere Criminum: Delictis 3d quasi delictis: Zc denique quibus modis Obligationes ex Criminibus & delictis solvantur. Quibus aliique librii etiam sextum adjungere operis Instituti ordo postulabat: de Actionibus nimirum & Accusationibus instituendis & excipiendis, id est de processu, sive ordine judiciatio tam in Civilibus quam si riminalibus causis rubi etiam de Sententiis, Rppellationibus, Executionibus.aliisque rebus eo pertinentibus. Sed quum haec in debitum voluminis sui modum excreverint, ut evenire solet. quei S urceus institutus . currente rota, fit amphora: cum , quod materia
illa, ut a nemine eo, quo proposui, modo ac ordine, quod sciam tractata, tum Pes