장음표시 사용
421쪽
riae montibus, ubi Romani Imperatores militum praesidijs potiebantur. Hinc factum est, ut Sardi Propic Imperiorum r/ta s. varietatem diuersis in locis tam diuerse loquantur. ita tamen 6σρ fui sese inter se recte intelligantis. Sunt autem duae praecipuae in ea Insula linguar,una,qua in Ciuitatibus,et altera, qua extra Ciuitates utuntur: sed oppidani loquuntur fere Hispani. ca lingua, Tarraconensi, vel Catalana, quam didicerunt ab Hispanis, qui tam diu Magistratum in eisdem ciuitatibus ge- .runt: alij vero genuinam retinent Sardorum linguam. Haec de sardorum lingua .
ARMATIA, Regio latissima multos diuersi cultus popu- los complectitur. Ut autem ceteros silentio praetermittam. ij, qui & Poloni appellantur, Illyrice loquunturia. Huius reis gionis incolae Sarmatae, vel Sauromatae dicuntur ab oculis Iacertarum: αδρος enim lacerta ess, ὁ μα oculus Sarmati des item, ac Sarmatici appelIantur .
. . Sciri, vel Scyri, id est Stirij, vel Stirenses a Gothis orium di . Vide Vandali. Fclaui, vel potius Staui Illyrice loquuntur .
S COTr Britanniae populi, quondam Anthropophagi, ut S. --.
Sanctus ait Hieronymus,qui in Gallia Scotos, Gentem Bri- ω φ- ςρ tannicam humanis vesci carnibus se vidisse testatur, ut etiam Titan Sanctus Ioannes Chrysostomus assirmat, & linguam omni C,r q. bust sibilaisseat . Hos Strabo balbutientes vocant, quos Romae lavidisse inquit. Horum linguam gommuniorem ab Anglica parum differre, sed pauciora Gallica habere admixta accepi . Hodie Siluestres & Insulani moribus ab Hibernis, a quibus originem duxerunt, nec magnum inter illos est interuallum, haudquaquam distare dicuntur: nam cum caelum est serenum. Hibernia in Scotia videri potest. Est praeterea indiscreta lingua eorum, indiscreti mores,& vestitus. Qui me-
422쪽
16a APPENDIT BIBL. VATIc. liorem terrae incolunt partem,nempe Meridionalem, hi bene morati dicuntur, ac tanquam humaniores, Anglica utuntur lingua . De scotica lingua hactenus.
SCYTHIA Ionge lateq. Septemtrionem versus ad Oceanu per maximam Asilae, & aliquam etiam Europae partem sese extendens .multas diuersasq. linguas habet, ut ratio ipsa persuadetis . Germani interdum, Armeni, Hungari, Tartari, & alij item Populi Scythae dicuntur . Quare nihil est quod hac de lingua plura dicam . I Servij. Vide, SOrabi. i ,
Stesii , vel Silesiij Illyricam habent linguam. Sorabi, vel Sarbi, hodie Serui; Illyrice loquuntu . . Sueui bellicosissimi Germaniae populi. Syrorum linguam vide in Chaldaica diction .
ARTARI, siue potius Talari, quorum imperium latis. lime patet, IlIae,5c ScytEITnecnon Europae parte incoletes,multas fortasse habet linguas,& omnino diuersas ob qua-
plurima eorum regna, ut Paulus Venetus, &Matthias a Michou testantun . Sunt qui Turcas a Tartaris ortum traxisse velint, ut ritus, victus, & vestitus,equitandi ac bellandi usus. fraudes, perfidia,& innata barbaries, ac feritas docent,imaio& ipsa indicat lingua, quam Turcis ac Tartaris eandem emedicunt . Tartarorum nomen trecentis ab Hinc anni antea venitus ignotam uia ossio vocitari coepit, cum prius Geta: Gothini, ut alii volunt,dicerentur. Ottomanus deinde secum suis a Tartaris seiungens Turcarum nomen assumpsit: hinc Tartari hodie Turcas clientes suos esse aiunt,eosq. ob sua linsorum peccata elatos a Deo conqueruntur, cum antea nor
solum illorum fuerint subditi , sed rustici etiam: idq. Turcarum nomine significari assirmant,ut ijdem dicunt Scriptores.' in qu
423쪽
DIALECTI s. A 363 In quorum scriptis multa Tartarorum vocabula sparsim leguntur. Sunt denique, qui Georgianorum linguam Tartaricae & Armenicae mediam esse velint: Tartaris autem ae Turcis eam esse linguae similitudinem, quae Anglicae, & Saxonicae existimatu .
THRACIA, Iatissima Europae Regio Macedoniae ad oc- btima
A casum proxima, nec caelo, nec solo tractabilis , Digida
Irorsus, & infoecunda etsi mari propior, Getarum linguam abere dicitur, ut nonnulli volunt. Huius incolae Thraces, necnon Mysi vocitantur, ut Straboni placet . Transiluani, qui & Daces, Scythiae Europae populi Ila ' lyrice loquunturia. Thessalici Graecis populi ad Dorica linguam accedunt. Troglodytae Aethiopes,instar vespertilionum in loque-do strident, ut Herodotus ait,
Troglodytae in Africa aliter loquuntu .
V R C A R v M lingua, ut diximus in Tartarica,vel est e A dem cum Tartarica, vel parum ab ea distat, vel Tartaris ac Turcis ea est linguae similitudo, quae Anglicae & Saxonicae esse censetur i. Sunt qui Turcicam cum Persica, alij cum Armenica eandem esse,vel parum ab ijs differre velint. Turcicavero & Arabica etsi diuersae omnino sunt, eas tamen char cteribus easdem esse nonnulli tradunt .
I AL ACHIA latissima Regio est a Transiluania incipiens, ν cui sermo adclianc vique clieni Romanus est, ut Aeneas Sta Silvius testatur. cum a placco Romano Bactad mandra Colonia fuerit effecta: hinc Flaccia nuncupata, sed longo temporis tractu, ut passim euenire solet, corru pia voce, Vala, a Ze a chia
424쪽
36 AprENDIT BIBL. VATI C. chia dicta est. Sermo autem Romanus adeo mutatus est, vix ut ab homine Italico intelligi quea .
HANDALI in Thracia Populi Sclauonica lingua utunturi e quibus, .ut aiunt, multae maxiniaeq. Gentes diuisae sunt, Poloni scilicet, Boliemi, Sclauonij, Croatij, Vandali ad Ge scio maniae Marchiam pertinentes. Hotum scilicet Vandalorum
linguia Turcarum aulici frequenter uti solenta. VAS CON .ICA LINGUA.
diuersa ut non facile quis ab alijs Hispanis intelligatu . Tadrauani,& Tagouani Illyrici loquvntur i. TI.NGARORUM LINGUA.
INGARI, vel potius Zigari,errones quidam,& insignesse sane nois a aetate Tres cum liberis & uxoribus Europam peruagantes,a Tigato, quod eam ferunt esse Terram, ex quas. Zinstar Zingari eXierunt, dicti. Huius generis homines excocti sole,r dei - vestibus immundi, & usu rerum foedi, furtis omnino intenti, Euhc,ν & praesertim semioae, ex Quarum furtis victus e st: viris, annop xi o. poli Christi Saluatoris nostr aduentum i II. Primum in is Europa apparere cc perunt , ut Aeneas silvius testatur . Quamuis autem huiusmodi hominu colluuies omnium fere Europae linguis utatur,quandam tamen sibi propria lingua, vocabulis fictilijs inuentis , excogitauit: eaq. persaepe utitur, ut ab aliis non intelligatur i. Huius confictae linguae Dicti narium lupis mandatum me non semel vidis se memini. Vidi etiam. & legi no raro iam inde a puero Vocabularium aliud
425쪽
erronibus inuentum, & usurpatum, quod Tergum quasi Ti-Rarorum, aut Tingarorum Dictionarium vocitabant . Hi autem Onomatotherae dici possunt, eorum instar, qui apud Graecos, ut ait Caesius Rhod ginus, noua sibi consarcinantes c.r. ..Vocabula, rerum intuiti proprietatem, nominum venatores dicti sunt, cuiusmodi Dionysius, Alexarchus, & Atticus Herodes Athenaeo teste, fuisse videntur. Athon. EHaec de Dialectis, hoc est de diuersarum linguarum generibus: alias enim linguas, quae sunt in remotivimiS Impe- thsarum xij Tartarici, di Orbis noui terris, videre est apud Iosaphat OM A Barbarum, Paulum Venetum, Americum Vespucium, Aloysium Cada mustum,celenium, Aegidium I scudum, Thesea Ambrosisi,dc Sigismundum liberum,quibus hac in Appendi- 'ce maiori ex parte usi sumus.Nunc reliquum est,ut Haecipum rum quorunda Idiomatum Dratione praesertim Dominicam infra apponamus,curiosis ite hominibus satis quide facietes.
ET CHARACTERIB vS CONSCRIPTA.VoNIAM de varijs linguarum generibus sermonem habuimus , a ratione alienum fore visum mihi non est, si Dominicam orationem, qua nihil in orando praestantius, aut emcacius esse potest, varijs item linguis, & characteribus expressam in hac de Dialectis Appendice apponam et hac enim occasione maiorem quis de linguis aliquot notitiam adipiscetur,orationemq. ipsam varijs modis celebratam conspiciet . Ordine autem Alphabetico posthabito , precationem Dominicam Hebraico idiomate tanquam antiquiori conscriptam, & ex sacrosancto Beati Matthaei Euangelio desumptam primo loco apponendam existimaui: stratus enim Matthaeus Hebraica lingua scripsit Euaneelium, quod Π sraice exaratu pe omnia non videtur congruere Syriaco,Vel Hebraico, quo S. Hieronymus usus est, ut patet ex verbo P nm nostrum quotidianum. Pro quo Beatus Hieronymus legit et asinum s
426쪽
ε. N ron. Crassinum, sicut eius Commentaria in Matthaeum testantur. 'M A., quamuis enim in Textu verterit, Supersubstantialem, prout ia--σ. cet in Vulgata Editione ex voce Graeca, - Ἀουογον, in Commetari js tamen ait se reperisse Hebraicum, inta Monamhoc est. καram Crastinum, sicut etia Cornelius Iansentus recte doceti, '. Variae sunt item asia perpaucae dissiones in hac orationO '' Dominica iuxta varias ex Hebraico, & Graeco transationes, Matth. o. ut videre est in Matthaeo, & Luca, sicut ex Vulgata Editione - με '. constat: sensus autem est unus, & idem, ut in nostra in hane Orationem explanatione satis probatum est. Apponam igitur hoc loco orationem Dominicam Hebraica lingua, Hebraicisq. litteris expressam , nec non eiusdem linguae pro- nunciationem litteris Latinis descriptam, ijsdemq. Latinis character bus, Latinaq. lingua ex Hebraico sermone translationem . Orationem vero Dominicam iuxta Vulgatam Edia tionem, &vsum orandi frequentem ab Ecclesia Sancta receptum, post Orationem Graece conscriptam ponemus , Ut triuPraesertim linguarum, quae inter omnes primariae sunt, ordinem dignitatis sequamuria.
Oratio Dominica ex Euangelio Peati Matthai Hebraice conscripta. nizi: omo bin an in rapo ub , i viri:i H
Oratio Hebraica characteribus Latinis expressa.
427쪽
Dominica Oratio ex Hebraico Textu Latinis 'racteribus, Latina' lingua conseripta.
P A T e R. noster, qui in caelis , sanctificetur nomen tuum Veniat Regnum tuum: Fiat voluntas tua sicut in caeliS, .rt fa . Panem nostrum continuum, vel perpetuum da n ' Egy Ο Et remitte nobis debita nostra, quemadmodum nos remittimus debitoribus nostris. Et ne facias nos venire intentationem: sed libera nos a malo . Ameno.
Oratio Dominica sermone ει characteribus
Dominica Oratio.Latine conscripta.
DATER noster, qui es in caelis. Sanctificetur nomen tuum Adueniat regnum tuum . Fiat voluntas tua, sicut in ca Io M in terra . Panem nostrum quotidianum da nobis ii die. Et dimitte nobis debita nostra, sicut & nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem. sed libera nos a malo. Ame . .
428쪽
AppENDI x BIBL. VATre Quam supra e Grςco translata apposui orationem dimo. ne, ἐπιουσιον, ocepta, quae supersubnanesialem senat, ex B. Ma thaei Euangelio Vulgatae Edivonis desumpsi,eadem voce persubstantialem , posthabita , in cuius locu ex S. Lucae Euan felio vox illa, Euotidianum, suffecta est iuxta forma in oramo ab Ecclesia sancta recepta. Quoniam autem Graeca ab Hebraica lingua ortu habet, & ab utrasque Latina, cuius propa-Gines tant Itasca, Hispanica, & Gallica, quarum prima propius, secunda minus, tertia uero multo minus ad Latina linis fuam accedit hinc eundem dignitatis ordinem, que in ijs trius primarijs linsuis secuti sumus, hisce in tribus sequemur.
Dominica Oratio salice conscripta.
ID AD RE nostro, chesei ne' Cieli, sia sentificato ii nometuo: nga ii regno tuo: Sia faria la tua volonta cosinella terra, come net Clelo. Dacci hoggi ii nostro pane cotidiano. Rimettici i nostri debiti, si come noi lirimetti amoa' nostri debitori. Non ci indurre in tentatione. Maliberacidat malo. Ame .
'minica Oratio Histarice expressa.
D A D R E nuestro que estas en los cietos, tantificado sta el- tu nombr . Venga a nos et tu reyno. Hagase tu volu tad assi en latierra, como e net Clelo. Et pan nuestro de cadadia da nos to v. Y perdona nos nuestras deudas, assi comonosotros perdonamos a nuestros deudores. Y no nos dexes caer en la tentacion : mas libra nos de mal. Amelia. - . NI O s T R E Pere qui es es cieuix, ton nom soli sanctifiδ. Ton royaume nous adulene : Ta volonte soli nicto ainst en la terre comme au ciet. Donne nous autourdhuy nostre Pin quotidien. Et nou S pardonne noZ offenses, commenousa ceux qui nous Ont ostense. Et ne nous induy pointententation: Mais deliure nous du mal. Amen, vel Ates sit H.
429쪽
Oratio Dominica Gallice confripta
De Gallicae linguae pronunciatione nonnihil hoc loco ob di casionem sese offerentem dicendum est. Galli enim fre-
uenter litteram , s, pronunciare non solent ..tiamsi ea in cribendo utantur praelartim In ijs locis, in quibus admitti debet, ut videre est in prima Dominicae Orationis voce, quae est, Noure Latinae dictioni proxima, V Ker, littera r , transposita: nam pronunciant, I 'tre, non Neare, ut scribuno . Eandem hanc litteram si in fine diatonis non pronunciant,cum sequitur consonans, quando autem sequitur vocalis, non item rtunc enim pronunciant, ut in hac gemina voce es, es, cernere licet: nam in prima tantum, littera, S, pronunciatur propter vocalem sequentem. Dicitur item les pechem pro eo quod Latine dicitur Peccata, & Italice, δε peccati: sed in hac voce, Les, abijcitur s, consonate sequeti,sed is, pronunciatur: v eali autem sequeti, ut irassensis, pronunciatur os, non D. Hoc item obseruatur in littera et, quae plerunque pro S, ponitur, ut μα pro No e. Solent etiam scribere e pro littera a,ut Pere, pro Pa , & Mere, pro Mare, iuxta pronunciationem Venetorum, qui vernacula lingua scribunt, & pronunciant Pare de Mare, pro Patre ,& Matre. Scribunt item e , & pronuncianta, ut Ufensis, Italice osse, encre, pro eo, quod Latine dicitur atramentum, & Italice inchio o: pronunciant enim ofanses. ancre . Vtuntur non raro diphtongis Graecis, quae sunt au, eu oi, ou, π, & ei, sed non pronunciant omnino, ut Graeci solent, his diphtongis exceptis, eu, & ou pro u, dicunt enim Peus, & scribui Nous . pro P os: in ceteris vero diphtongis pronunciationem a Graeca diuersam habent. Pronomina in hac lingua nominibus praeponuntur , sicut in multis alijs euenire solet, ut infra videre est: dicunt ehim Noare pere, non Pera n Pre. Solent in fine orationis Dominicae hac voce, men,pra
430쪽
Oratio Syr. vel Chalae ex B. Lucae Eua . consiripta
Prout laeet, ut aiunt, in Chalae lingua ex B.Luea desumpta.
Eadem Lat. verbis is charaei. Sed non iuxta editionem Vulgatam B. tuea.
PATER noster qui es in caelis sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua , sicut in ca lo etiam in terra. Da nobis panem necessitatis nostrae , et necessarιum nobis quotiate. Et dimitte nobis peccata nostfra. Nam & nos dimittimus omnibus qui debent nobis. Neque introducas nos in tentationem. Sed libera nos a malo.