장음표시 사용
431쪽
Eadem Arabius verbis ,sed Latinis iamris .
. ι i Eadem Latinis verbis is Maracteriba, . '
PATER noster qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum, . Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo ita su per terram . Panem nostrum sussicientiae nostrae da no bis hodi . Et dimitte nobis peccata noltra, nam in i AGILmittimus unicuique debitori nostro. di ne nos inducas in tentationem . Sed libera nos a malo
. Dominica Oratio Armenice conscripta.
Oratio Aram ea Latinis litteris confripta.
432쪽
Eadem Latinis veνbis O titteris.
OSTER pater qui es in ipsis caelis, sanctificetur illud
nomen tuum . Adveniat illud regnum tuum, fiat tua voluntas se per illam terram sicut Sc iiDllo casio , nossrum sitae quotiesanum da n6bis hodie, ct rem ille nobis nostra debita sicut etiam remittimus debitoribus nostris. Et ne inducas nos intentationem, sed libera nos a malo. Amelia.
Oratio in lingua Germanica communi, VNser Valter der du bist im him mel. Gehelligi vuerde dein
Hac lingua fier adi amua . o pronomina prasνrim demonstrativa nominibus prapon re si nihil rutercedat. Hιne oratιo a voce . vnser , r.erit. Ne lier , non a Valter, idere. Pater , rnit um sumit: o ab Helvetica non multil discrepare videriar e nonnullas'. voce Latinas parum detinas retinere iuncatur. ut Ualter pro datur, c diamo, veι Nanienti/lueticapro Nomen et O id genus alia voces mn pausa.
Oratio Germanice in Helvetiys conscripta:
Sunt qui dicana Fater. alii Uater pro Pater.
Orati ermone Tohemico, qui prae cateris huius lingua dialectis cultior existimatur Scotica respodet.
433쪽
Oratio Dominica Helvetice conscripta.
Dominica Oratio Hungarice conscripta.
Oratio Dominica Anglice conscripta.
I OsTER Pater quies in caelis. Sanctificetur tuum n me . Tuum regnum adueniat. Tua voluntas fiat in terra sicut in caelo. Da nobis hodie nostrum quotidianum panem l . Et dimitte nobis nostra debita,licut & nos dimittimus nostris debitoribus. Et . ne inducas nos in tentationemia. Sed libera nos a malo. Amen. vel Ita fiata. ' i. Ma . Oratio
434쪽
Oratio Issandice conscripta, qua Gothica res tandes.
Hee tingua in pronuntiatione en Anglica adsimili , quia Anglica retum habuit a Sa vinica, vel Teutonica: dissert aute, quia hac nominibus pro ρmina son praponit sicut illa.
Oratio Dominica vernaculo.Rhetorum sermone comscripta, quem vulgo 'Romanum appellant . t B A A nos, quel tii ist in cschil, tantilichio sata tig tes num.
oratio Dominica Hibernice conscript a.
435쪽
Oratio Dominica in lingua Flandricae qua par disseri ab illa qua Brabanti , mundi, Zelandi ,
436쪽
3 6 App. BIA L. VAT. DE DIA L.
Oratio Sardorum oppidanorum lingua. PADRE nostru qui istas in is quelos, siat sanctificadu sit
nomen teu. Vengat a no is su regnu tou, siatis ita sa v Iuniade tua, gasi in terra, comente in quelu, se pane nostru dedognia die da nos hoc, & perdona nos is deppitos nostros, comente notia ter perdonamus a sos deppidotores nostros,&no nos lasses ruen in se tetatione, mas libra nos de male. Anae.
Eadem ex communiori lingua, extria riuitates.
BA 3 3 v nostru qui ses in sos quelos, tantissicadu siat fu n mine tuo. Aduengiat se rennu tou, siat fatia is voluntadetua,comente in se quelu gasi in ta terra, Su pane nostru de mgni die da nos tu hoe & perdona nos sos deppidos nostros, g D comente noij perdona mus fas deppidores nostros & non nosi sies ruer in se tentassione, mas libera nos de male. Gasi siat
Oratio verbis Siniacis; e Chimaris,sed aracteribus Latinis conscripta.
ta fit cliten nSo cu nan. Amin . Haec de varijs linguarum generibus, quibus Dominicam orationem conscribendam curaui non solum multorum Virorum varias linguas callentium ope , quos supra recensui, Veru etiam Bartholomaeo Georgeuita, Henrico Glareano, Marino TemperiZZa, Ioanne Baptista Ravmundo. Michaele Rugerio e Soc. Jesu, Neapolit.&Miahaele Gualtero Hiserno Sac.
FGPD cstatus,necnon a singulo quoque,quoad potui, illius linguae,in qua natus ipse est, ut diligentia in qualibet dialecto praestita videatur, eas accepi. Nunc reliquum est ut ad vatium scribendi usum, α ad Bibliothecas, ac Typographias
437쪽
NEC NON DE BIBLIOTH E C A R UM
pro scientiarum monimentis , hictorijsq. tradendis, or coseruandis.
N T E A mi A M ad perpolitum scribendi modum & ingeniose excogitatum, quem hodie in usu frequenti esse videmus, perueniretur, varium apud homines diuersis tamen aetat,bus scribendi vim extitisse inuenio. Fili j Seth,& Adam nepotes, hac in re primum quodam scribendi genere Iocum occuparunt: Ipsi enim anno Mundi a 3 s. vi Iosephus testatur,in duabus scripserunt si . '
Columnis, quarum una lateritia erat, altera aenea siue marmorea: illa contra ignis conflagrationes, haec contra anuae δής alluviones ut monimenta ipsa diutius conseruarentur. Hinc μ' 'Iosephus ad suun usque aetatem columnam illam marm ream in Suria durasse assirmat, ut alibi me dixisse memini: nam nullum aliud scribendi genus ante diluuium extitist constat. Post autem uniuersale diluuium,atque ante hodiernum chartarum vim, palmarum folijs scriptitatum est , Plinius assirmat, dicens: Prius tamen quam digrediamur ab UAE. M. λςgypto de papyri natura dicetur, cum chartae usu maxime humanitas vitae constet, & memoria. Et hanc in Alexandri Magni vietoria reperta, auctor est Marcus Varro, condita in Aegypto Alexandria, ante non fuisse chartarum usum, sed in palmarum folijs primo scriptitatum : deinde quarundam arboru libris. Postea publica monumenta plumbeis voluminibus mox & priuata linteis confici coepta, aut ceris. Pugil- Iarium enim usum etiam ante Troiana tempora inuenim 'ξ me apud Homerum. Et infra: Mox aemulatione circa Bibliothe
438쪽
3 8 APPENDI x BIBL. VATI C. Iemaeo, idem Varro membranas Pergami tradidit repertas . Haec Plinius, qui hisce verbis mentionem faciens de varijs scribendi generibus, ait primo scriptitatum fuisse in palmarum folijs, ut Virgilius praeseferre videtur in sexto libro Aeneidos, dicens:
,- - lijs tantum ne carmina manda
Ex huiusmodi scribendi usu ad hanc usque diem nomen Cεἰμ chartae remansit: charta enim folium nuncupatur. Deinde . ' 'i' quarundam arborum Fris, foc est corticibus ligno adhaerentibus scribi coepit. Hinc volumen,in quo scribimus, liber appellatus est, atque ite codex,qui est arboris truncus, ex quo colum.li. corteX eX trahitur, ut ex Columella colligi tur: antiqui enim . cap. s. a cribendum tabulis item ligneis utebantur cera obductis , inquibus hio scribebatur : ob idq. Tabulae cereae,vel ligneae, siue alterius materiae, in quibus scriptitabΦtur, pugillares dicebantur, vel quod pugno comprehendebantur. ves a puntiis;is, gendo, quod id Ioindans pungendo scribebatur. Varijs au- ἰών.ηb Vr- tem nominibus pugillares apud veteres vocitabantur, alij sci-
is licet cera obducti, citrei,alij eborei, alij membranei dicti
H sunt, ex linteis, ex citro, ebore,& mebranis confecti: quorum hi hac etiam tempestate ab aliquibus adhiberi solet, dum quaedam, ne memoria excidant, scriptis breuiter mandant a. Ab huiusmodi scribendi genere Tabulae pro libris apud Romanos frequenter dictae sunt. Tabulas autem non modo ligneas , vel linteas cera obductas, veru metia plumbeas,aereas, atque lapideas, siue marmoreas fuisse constatu. Quamuis autem post vetustissimum scribendi genus impalmarum folijs, in aliarum item arborum corticibus, ut pO- te ab Vlmis, Platanis, Fraxinis, atque Alnis, quae facile decorticaddui , scrJptum esse dicendum sit, ut ex Plinio colligi apri ιν potest ex e odem tamen Plinio patet scriptitatum fuisse in pa- p ρ - , pyro,arbuscula quadam,praecipue in Aegypti palustribus ad I . . ' , Nilum nascente, radicem, ut ait Matthiolus, obliquam ha- Dioscor. bente, triangulis lateribus, decem non amplius cubitorum 6 - 'ρ longitudine, in gracilitate fastigiata, thyrsi modo cacumen includent . Ex hoc igitur frutice praeparabantur chartae, acu diuisae in praetenues, & Iatissimas philyras, quae eo meliores erant, quo mediae papyro propinquiores, quae ab huius fruticis
439쪽
DE CHART. INVENT. ET Qs v. 3 stfruticis appellatione etiam papyri nomen acceperunt. Hinc ab huius item fruticis nomine chartas nostras, quae eX conis
tritis linteis fiunt, papyrum hodie appellamus,eo quod cundem nobis praestent usum,quem olim Aegypti js prςstabat papyrus. Huius generis materiam, siue praetenues cortices arborum scriptas , artificio tamen quodam , Ut Opinor, praeparatas ad characteres suscipiendos ac retinedos, non semel vidi in Bibliotheca Vaticana. Vidi etiam alia corticem scriptam, sed rudiorem, atque ita, ut arboris corteX esse omnino digno- γscatur: quam Aldus Manutius penes se diligeter asservat. Vidi librum item cortice um,paginas habentem adeo tenues ut duae pagellae pro una suscipiantur, altera tantum facie impressa.De
huiusmodi libro, quem superi pribus annis Magister Spiritus Vicentinus summus Augustinianoru Masister SixTo V dono deTit, nec non de Typographia ab Indis itiuenta antequam in Eu ropam fuisset aduecta,in Indica lingua loquuti sumus. Vidi ses in etia alios huius generis libros asseruatos penes Michaelem Rugeri u Neapolitanum ex Societate Iesu, qui Sinis, hoc est in Regno, quod vulgo dicitur China, Xj. annis est commoratus, quissimi hi donosedit paginam unam , in qua oratio Dominica,&salutatio Angelica characteribus Siniacis impressae leguntur. Chartae denique siue membranae genus, quod velut postremo ante chartam ex linteis cofectam repertum, in Bibliothecis, & alibi passim inuenitur, est membrana, ut tradit Plinius ex Varrone, inuenta Pergami, quod est Asiae ciuitas, eaq. de- inde charta pergamena vulgo vocitari coepit , . Membrana autem dicitur eo quod de animalium membris detractis sincin quorum tergoribus ab uno primum latere scribi coeptum, 'deinde ab utroque derasis pilis. Membranae usus Pergami regnante Eumene initium habuisse dicitur: hinc ad hanc usque diem tradente sibi inuicem per manus posteritate pergamenae nomen seruatum est. Huius generis charta apud Romanos fuit in frequenti usu , sicut non solum codices docent vetusti, verum etiam ipsa Latinorum scripta,ut videre est in Caesaris commentarijs, in Horatio, in Liuio , in Plinio, Quintiliano, Martiale, & alijs i & praesertim in Cicerone, qui, Vt ait mi,.Lr.
440쪽
ago APPENDIX BIBL. VATI C. rQuamuis autem Varro scribat, Ptolemaei, & Eumenis Regum temporibus membranas per aemulationem fuisse inuem I Hili. tas, ex Iosephi tamen scriptis, multo antequam tradit Varro, R repertas, &apud Hebraeos in usu olim fuisse colligitur: 'O' Iosephus enim dum de libris sacris per septuaginta duos interpretes in Graecum transferendis ab Eleazaro sacerdotum pliis. Lb. principe ad Ptolemaeum Philadelphum missis mentionem 3. ς ε s. facit, Regem Ptolemaeum de maxima membranae tenuitate, ac de incomprehensibile comeagine maiorem in modum ad- Harodori miratum fuisse testatur. Herodotus item priscum inpellibus caprinis, & ouillis scriptitandi usum fuisse assirmatis . Hinc eundem chartae vium ad Romanos manasse constat: atque ex
huiusmodi charta Numae Pompilij libros,de quibus loquitur
Plinius,confectos fuisse amplius trecentis annis ante Alexandrum Magnum credendum est. Anno enim ab Urbe condita C C C C X X v III. Alexander Magnus regnauit, Sc Alexandriam in Aegypto condidit. Anno autem 38.ab Urbe condi-Gνιώθ. ta,& anno item aetatis suae 38. Numa Pompilius regnare coe-- ρ φθη- pit, & iacra, & caeremonias, atque Pontifices Mosaicis consi- si ' si miles instituit, ut ait Tertullianus. Adde etiam quod, Gen I, misisi brardo teste,Moy ses,qui fuit ante Num m Pompilium annos 3Φρ . circiter mille, paulo ante morte membranis volumina Pentasi ' si teucili tresdecim ad ultimum usque legis elementum anno
Eiusdem generis, aut materiae libros Sybillinos Tarquinio Γῆ- Superbo traditos fuisse opinari quis potest, cum quingetos ci ' ' ' ' citer annos Numae Pompilij libros sub terram illaesos suiduasseruatos linitaaifirmet: nisi cum eodem Plinio, eos super Iapide impositos, & cedratos, etiam si papyracei fuissent ut idem Plinius videtur innuere,cum ait eos libros fuisse ex charta, quae ut plurimum pro papyro sumi solet) nec computrescere,nec a tineis corrodi potuisse dicamus: charta autem, quae estyu. 3o 8. vox Graeca, a Latinis, & ab Africanis, ut diximus , usurpata,
Φ tam ex papyro, quam eX pellibus animalium membrana recte vocitatur: hinc non iacile dignosti potest, num Hebraeorum& Numae Pompilij volumina, vel papyracea, vel pellicea su rint et nam Membranae nomen & papyraceis , & pelliceis chartis commune esse comperi: utrumque autem genus, si Pataraceum