장음표시 사용
51쪽
DE VENET RE P. LIB. I. 4squarto, hoc demum in omnibus alijs magistratibus servatur. Post completa comitia electorum nomina magna Voce pronunciantur ascriba magno, postea dimittitur consilium non tamen ultra solis occasum protrahi comitia queunt. Quod si ea solis occasus interceperit, sta iam renunciantur, qui ad eam horam fuerint electi eorum , qui restant, nulla ratio haberi potest. Itaq; beneficio, quod eis cum sors tum electorum classes attulerant, spe frustrati,minime frui queunt. fiditque hoc summa ratione decretUm. nam facile admodum esset, si res in nocte
protraheretur , ne tam magna civium
multitudo a magistratibus, qui comitijs praefecti sunt, in ossicio contineri possit, quin tenebris faventibus aliquid contra leges agant iccirco maiores nostri sapientissimi viri, qui eximia prudentiari animi solertia omnia prospexisse viden- tur, statuere ultra solis occasum comitia protrahi non posse, neque aliquo pacto lucernam ullam in atrium illud inferri,
dum comitia habentur. Haec est omnis,l comitiorum ratio , in qua minime es 'praetereundum, ita inter cives distribui inragistratus, ut tamen duo eiusdem gentis, aut etiam consanguinei maxime necessari in eoden magistratu esse non ossint. Quemadmodum neque iisdem
52쪽
D VENET RE P. LIB. I. II eomitijs duo etiles, aut agnati maximet necessarij, sortis beneficio electores esse nequeunt, ut supra ostendimus quod summa quidem ratione statutum est, ut
scilicet jus publicae potestatis ad plures
pertineat, non aute ad paucos contrahatur necessarios, nam hi potellatem adepti facile possent aliquid moliri,ac rempublicam turbare praeterea quum plurimi expertes fuerint honorum, necesse etiam est, ut hi plurimi eam rempublicam oderint, ac rebus novis studeant tam vero rempublicam diutius consistere fere impossibile est, quam multi civium nolunt.
adde quod proprium reipublicae est,publicam potestatem ad plures pertinere: idque aequissimum sit, ut consimiles inter se cives, ex quibus respublica constare solet, non dif*ares sint in honoribus consequendis.paucorum vero statum,quem Graeci ἡλιwρχαι dicunt, facile constituunt, qui jus publicum contrahunt ad paucos necessarios inamobrem in republica Veneta ita magistratus inter cives distribuuntur, ut quoad fieri possit omnes familiae agnationesque honorum
sint participes: ea tamen ratione, ut non
quivis, sed hi tantum viri quivi probitate prudentia excellunt, rempublicam administrent , ac muneribus publicis fungantur. Prior illa institutio populare quid-
53쪽
DE VENET. 4 p. 4 3. L 7 quiddam sapit altera vero optimatium
gubernationem quare luce clarius ii tueri licet, omnes rectas gubernationes civitatum in hac una republica esse con mistas. nam quamvis hoc magnum consilium speciem quandam referat popularis status, nihilominus in eo perspicitur
commixtam esse rationem optimatium gubernationis cum populari nam sorte
eligi magistratus populare est in eoetenim statu civitatis ullum atque aequum
aequalitate arithmetica metiuntur: acr
putant, quum unusquisque populi unus iit civis,& liber, ac paribus paria debeantur, unumquenque ex populo pari jure ac commodo frui debere in republica, ut magistratus consequi possit. quum
omnes simul nequeant niperare,sed pervices, existimant, aequam hanc esse dissinitionem, inter cives sorte fieri debere, ut hi imperent, quibus sors faverit Contra in paucorum potentia, quae aberrata republica optimatium, arbitrantur quum, cum imparibus imparia debeantur, divitesque superent alios cives copia rei familiaris, eis quoque supremos honores deberi. In qua existimatione utrique longe a vera ratione recedunt, licet veris mili nitantur nam quod inquiunt, paribus paria, aut imparibus imparia deberi recte statuunt. In e vero quod
54쪽
ro quod paritatem priores numero tam tum, ac posteriores imparitatem solum divitiis metiantur, hi nimirum utrique egregie falluntur. Etenim qui numero pares sunt , aliqua in parte pares sunt, non omnino pares. Et qui divitiis impares , non omnino impares censendi sunt,sed aliqua tantum ratione impares. Verum cum civilis societas ad bene via vendum sit instituta , virtus sola discrumen hoc esscit his ergo qui virtute prς- stant, tanquam imparibus ac potioribus supremi etiam honores in republica debentur aequalibus vero virtute ac civili industria aequales etiam honores hic modus,haec norma optimatium est. Sicuti ergo populare est, uti sorte in elech ribus constituendis ita est optimatium, ut is qui virtute praestare judicio consilii existimatus fuerit potior habeatur , ac
reliqui repulsam serant, qui indigniores
habiti sint. Qua ex re facile perspici reor, in hac comitiorum habendorum ratione commixtam esse cum populari specie optimatium formam : eo tamen temperamento, ut id quod est optimatium, superet rationem popularem. nam sors in electoribus tantum constituendis dominatur cujus potestatis nequam etiam homines reipublicae absque detrimento compotes esse queunt,parque ius habere l
55쪽
D VEN ET RE P. LII. I. 'habere cum optimis civibus at in adipiscendis honoribus nil sortis , totum in electione S existimation positum est. Quo in loco non omittendum censeo illud institutum, incomitiis magistratuum , qui exigunt viros praecipua quadam bonitate ac solertia praeditos, quatuor ordinibus electorum, de quibus supra memini, senatum velut quintum ordinem explere. nam dum ordines illi in conclavibus ad hoc munus destinatis eos pronunciant , quos voluerint competitores , si fiant comitia cujuLpiam horum, quos dixi, magistratuum, cogitur senatus in minus atritim ibique unicuique senatori licet eum quem VO-luerit in certis illis magistratibus nominare, pro quibus in suffragia itur alis qui plura attulerit , pronunciatur electus senatus scrutinio , fitque quintus competitor quamobrem evidentissimum est, praestantiorem esse in nostra republica legem reipublicet optimatium, ea quae est popularis status. Caeterum hujuscemodi comitiorum modus ac ratio
satis hactenus diligenter a nobis exposita est. Accedamus ad eam reipublicae partem,quae veluti in fidibus ad constituendam isse παίων consonantiam
UOX gravis acutae proportione quELdam
respondet, sic etiam specie quadam rein
56쪽
CAs P. CONTARE NIgia parti populari respondeat,ac demum in unu Voncentum optimae reipublicae injectit diis magistratibus coalescat. CAS P. AE N A REN IPatricii Veneti
Vllus est , qui ignoret Principem in urbeVeneta personam regis ac speciem regiae gubernationis praeseserre ideo non absque ratione postquam is a nobis conventus civium est descriptus, qui populi formam habeat, etsi non satis pro rei ipsius dignitate, pro tenuitate tamen nostra non indiliis genter: nunc a nobis aggrediendum est, qua ratione ducti majores optimi atque sapientissimi homines principem unum reipublicae praeesse voluerunt necnon stiam dicendum, quibus temporibus ac qualis fuerit hujus principis praeficiendi virigo.Neminem puto latere, id quod a nobis saepius hoc opusculo est repete ψnm,civitatem clyilem quandam socie
57쪽
r, Urus T. RE P. LIB. II. talem esse ritiae Per se uast ciat ad bene
beateque vivendi vi Cmnen ei so. cietatem unitate citracl.: ni Cnimeri,quis
ambigat 3 contra aulcia distrae ione diu solvi. Qito tactum est, ut diico retia civisque diss dio, maximare opulantistimare ivitates brevi corruerint, funditu que
tineti non potest,nisi ab uno, qui multitudini civium ac universis, agistratu bus, quibus privata quaedam funiuiones sim gemandatae, praesit, atque multi tudinem quodammodo diffluentem colligat,ac in unum conciliet quod phialosophi summi ac praecipui natura inda-
Satores, cum in uni , ersi constitutione, tum etiam in microcosnio,id est animi a-ti,animadvertere.Nam prospexerunt, in hac rerum universitate multos ac difformes, prout scilicet tiniuscujusque natura fert, motus ab uno coelesti inquam, contineri , ac diuturno omnes etiam causas ab una prima omnium causa demum in uno animali plurima ac longe diversa membra , quorum functiones variae difformesque sint una tamen anuma S unico membro , corde scilicet, comprehendi, atque in unitatem quandam colligi.pari propemodum ratione in multitudo civili ita fuerit legibus instituta,ut unum quempiam pretsidem velit,
58쪽
CAs P. CONTAR ENIeui bonum comi ne omnium ac umonis ix conservandae cura praecipue incumbat, quo uniuscujusque civis tum privati tum magistratu fungentis actiones tanquam ad ultimum finem iraecipuum finem referri debent nimirum diutius non potest conservari, sed in diversas partes distracta decidet quod ut nullius civis culpa aut injuria contingat, ex singulorum quidem sedulitate circa
proprium privatumque munus accidere necessarium erit, quum commune bonum nulli praecipue sit demandatum. Cape rei frumentariae praefectos, hi potissimum in hanc curam incumbent uxeorum opera magna frumenti copia ex omnibus partibus invehatur in urbem,
sitque tritici annona vilis. At hoc fortas. se publicis vectigalibus ossiciet. Navalis quoq; rei praesides, quod pulcherrimum
habemus, non dissimili ratione maxime studebunt, ut quamplurimas triremes aedificent, omnibusque bellicisac nauticis instrumentis exornent egregie, atque
pecunias publicas undique coactas in eum usum expendant ex qua forsitan sedulitate reliqui reditus publici, 3 reficiendis arcium dc oppidorum moenibus d custodibus regionum fatis esse
non poterunt. quamobrem sobitis compagibus respiatica distracta dilabitur,
59쪽
non culpa, sed si dic civium, Aum quisque per ili in gregie muni P 1ilirmcbire si det quod si hisce in comm C dios efffici videtur , ut operaeprecit in sit boni communis curam alicui praecipue demandare, cujus ossicium nullum privatum sit, sed solum moderetur ac dirigat cujusque sinctionem ad commune bonum, ad reipublicjunionem: pluribus aeque hoc negotium committi nonrcorere civitatis esse. Etenim id qucd pariter plures curant, omnes pariter negli-
sunt quod inquit Aristoteles dum nulli prae aliis fraudi dari potest, si quid perperam agatur Ut interim omittammulationem ac simultates,quae inter pares plerumque esse solent si vero unus huic rei praeficiatur, qui temporaneum hunc magistratum gerat , ut puta annuum aut semestrem,non autem quoad
vixeriti hic nimirum bene secum agit tabit , si tantisper respublicasaeliciter a rat, donec defunctus fuerit magistratu, securus quid postmodum sit event
rum , ac quo res casura su Quare contingit, ut male plerumque res cedat. Id quod certissimo experimento Crepertum esse potest in plerisque rebuspublicis sumpto, quae hoc gubernationis genere nostris temporibus usae sunt. Idco nostra civitat sapientissime institum lum
60쪽
s Αs P. CONTARE Nitum suit, ut in hac republica constiti reretur quaedam species regiae gubernationis, ad o legibus temperata, ut quovis incommodo ac periculo, quae reipubliacae imminere possent, amotis, utilitate vero Sc commodo, quod regia gubernatio habere solet, accito, nihil relictum e se videretur , quod sit desiderandum ae simul rempublicam liberrimam, Rregem praesidem haberemus. Unus e go princeps eligitur , qui etiam habeat ducis nomen is quoad vixerit, reipublicae praeest, praecipue curam boni communis habet,quo maximicivitates comtineri superius a nobis emcaci ratione probatum esse reor. Hujus nulla est privata functio, nulla etiam est in universa republica, cujus expers esse debeat hic
cum unumquemque pri atum, rum etiam quoscunque magistratus ita debet in
ossicio continere, atque ea ratione moderari,ut veluti quadam harmonia omnia consonent coi muni bono, atque ad unionem civilem referantur ne qua scilicet functio sive nimia sedulitate magis quam opus sit intenta, aut negligentia remissa utilitati communi ossiciat hou igitur est principis munus, ut tanquam in quadam reipublicae specula politus conspicetur, quid unusquisque rerum a-gdi, eorum praesertim qui fuerint prae-