De iuris civilis docendi

21쪽

tularitingonis, viri de Iuris Historiis egregii meriti, repulaam, ubi I demannianae Commentarimus ageret

censimam

meo fuerunt, quae dicenda habui. Vos autem Vir Clarissimi, benevole accipiatis precor iuvenila opusculiun Volns dicatum meique non alliviscanum, qui illud semper agere conabor, ut vii studiisque

vestrum ieram sum avium. GRONINGAE, ipsis Idibus seruis

22쪽

De Iuris Cisilicam Roma a Frimor M. PMEpio evi Romam civitas , tamae suae nesciat loriae, exiguis adhuc imperii finibus contineretur.

non statim iure probabiliter constituto mos esse impe recens conditi in usu eum res ipsa ac tem mim GHarat ratio, tum viso confirmant veterum testimonia quod enim universeossTINO nullis

ait navibus tenebatur populius arbitria principum pro legibus erant, ' quin egregie item eonveniat ingentis Romanae infinitam, nemo siesse in dubium

23쪽

Cujus quidem rei si causam quaerimus, non est profecto, quod priscos illos Romanos adeo justos

praedicemus, ut beatae similes fuerint gentis,

quae vindice nullo, Sponte sua, sine lege, fidem rectuinque colebat neque veri magis ex eo eandem explicare ausim, quod qui ex variis xygionibus Romam confluxissent, sub civitatum quippe regimine vivere iam adsueti, principia iuris sibi fixa habuissent 2): imo contra adeo iuris qualitercunque constituti expertes fuisse videntur, ut primum Regis arbitrio ac prudentia opus esset, a quo qui imis irena detraciarent, neque legum in se suosque auctoritatem agnoscere dididissent, manu, potestate, quin et poenarum minis compescerentur (3 . neges igitur novam illam diversarum gentium hominumque consociationem ordinasse traduntur Dies ita, quae ad populi in

24쪽

dolem accommodata esse arbitrarentur nonnullas etiam lege ad populuin tulerunt, primo curiatimo vocaturn, postea vero ut notum est, in asses et centurias descriptum. Utraque recenSere nec .P rei nee Mest instituti ratio univerae vero de rem1m natura mea haec animadvertere operae pretium

Ipsa aurem, quae hic in cerisum venilint, cum publiea emtatis instituta, tum leges latae, partim ad Jus Publicum, partim ad aus Privatum sive proprie dictum Ius civile pertinuise satis constat ad prius illud genus ea reserenda, quae primus iam Rex de senatu constituit, de populi in curias; scriptione, alia ad alterum, quas idem tulisse narratur leges de conserreatis nuptiis, de patria potestate, caeteras item quae Servio Tullio Vibuutitur de eontractibus et delictis, ut alia praetennittam instituto rum legunque exempla, quae diligenter conquisiverunt de Iuris Romani historia scriptores. Interutrumque vero genus fines accurate resere frustra sane conaremur istis quippe temporibus atque in ejusmodi civitatibus, quales antiquitus obtinuinuntu(. Egregia est de hoc argumento eripit inrita eb.

25쪽

n diu bene distinetae emit singulae publies regia minis partes, tum vero, quae nobis ludem algumenta censentur inter se diverin ruris putillat aut privati, ad suum quodque genus suili satis distinctione referenda, ea apud veteres arctissima quadam publica neres tudine erant coniuncta, et communi adeo continebantur vinculo nimirum sacro cuiusmodi iuris et sacrorum intima coniunctio, uti ne sue

apud alios vereris memoriae populos irrem piam sociae latere potest, ita inprimis apud Romanos eo spicua est quippe quibus nulla fere vitae sive publicae me privatae pars vaeaverit a religionis et

sacrorum Ginervantiarib . Sic e gr. ex Romuli institutis ad rem sacram reserenda, quae de auspiciis ipsi constituenda visa sunt, neque minus tamen eam religione necessitudo in oculos incurrit in iis, quae de nuptiarum ritu ab eodem Rege constituta

esse traduntur, atque in sanctione, qua patroniem essentem inhia obstrinxerit bene multa inprimis Numae placita de religione ac Deorum cultu,

de spoliis opimis, de meerdotum generibus atque

in iis variis, de sunerum sumtibus ac sepulcrorum iure, de tellipore luctus, de finibus agrorum sollicite curandis, caeli Pauca hae obiter attigisse suc 5 CL cons. a. bo, de ei religiania iis Lia I - VH uaque ad Visai rini v tem, ora L B idat,

26쪽

ficiat, ut appareat sactum sit, ut in antiquissima iuris conditione ea iam Miraonis ac negotiorum vitae civilis constituta sit necessitudo, ut sponte quasi Pontificibus aperiretur via ad auctoritatem suam cum in regundis plerisque vitae partibus stabiliendam, tum vero maxime in iure dicundo. Neque tantum iura dabant et constituebant reges ripsum quoque iudicis Gesum eorundem esse censebatur; quod initio quidem facili satis negotio expediebant in ista irium paucitate negotiorumque , de quibus inestare possent controve ac summa ,-plicitate paulatim vero, cum sub Rege mo, qui et sacerdos esset et belli dux et iudex, omnibus his, inest partibus vix aut ne vix quidem commode satisfieret, ipsa rei necessitas postulasse videtur, ut nonnulla certe cum aliis communicarentur.

Enimvis nihil tam regale putabant tunc temporis quam explanationem aequitatis, in quo iuris esset interpretatio quod ius privati peiere iactant a Regibus. Nec vero quisquam adhuc privatus erit di ceptator aut arbiter litis, sed omnia conficiebantur iudidiis regiis Q. Attamen crescentibus muneris Regii eum ritae cultu ossicus nonnulla aliorum curae diligentiaeque erant permittenda Itaque admodum vero mile, ipsos haud raro cognoscendi iud eandique potestatem in muris v publicis sive pilia SP cie dotat . . t

27쪽

vatis communicasse eum senatoribus , neque est,

quod dem denegemiis testimonio scriptoriim, pii Servium Tullium, reservare sibi criminibus, quae ad rem publicam pertinerent, caeteras civium querelas privatis iudicibus permistae narrant; qui tamen secum dum normam ab ipso constitutam uis dicerent et).nine subinde aliis Ma aperta et necessitas imposita leges etpas atque consuetudines strenses, quales in iudiHis Regiis se paulatim explicuissent, addiscendi. ouae vero non in eam partem accipi velim, ac si contenderem, iam sub Regibus ereia quaedam iacta esse fundamenta n iis iurissidialia tractandi, eaque ita more ac consuetulline confirmata pro constanti ac perpetua norma invaluisse, ut ne Reges quidem ab hac possent etaetere; talia sorte introducere in animo habuit Servius, cujus Pο- pularia admodum consilis celebrant vetere' attamen, etsi haud praeesare quidem sentienduin idetur de antiqua illa litium componendarum via aeratione, quis quaeso dubitaverit, qui per ducem torum et quod excurrit annorum spatium, cum in negotiis conti aliendis, tum in causis forensibus quaedam saltem obtinuerint, sive secundum leges lata ,sive ex moribus populi prosecta, quae in iurisdictionem adeo perpetuam abierint, et Plerumque certe(Tx Bionus. Aiac. II. , Bd , T. III p. 223 sq. s.

28쪽

observarentur: e. r. iuus aeris et librae in rerum

commerciis , et sacramentum in contentione iuridi- Gai, ritusque eum hisce et similibus negotiis con-inncti quis enim credat, horum omnium auctores sive inventores haud ita diu post solos exstitisse

Decemviros.

quid vero huius rei sit iam tunc temporis ita se explicuerunt Iu prudentiae fontes, ut leges, civium

memoria et usu conservatas, dum a Regibus eorum quae constituta essent haberetur reverentia, tandem

in unum codicem relligere visum sit brevi ante Regalis imperii exitum . cum Superho omnia pro lubitu regere instituente, periculim immineret, ne optimorum Regum instituta legesque magis magisque negligerentur, atque ita iii Ohlivionem hirent. eris auctor fuit Caius Papirius, Pontifex Maximus Si idem , ut vero mile est, quem ex princi--(3 Teste nionusto A L. p. t B. De Papirio eius Pradi nomine, aetate, veris argumento f. sPERTI, I. I. p.

29쪽

palium inis sub Tarquinio Supeiho fuisse scribit

vatim consectum esse ipsa temporis ratio de is sed quamvis igitur laudabili sane e silio Superbo regnante inchoatuin, posteaque in publicos inseditum sit, idem evidentissimo res possit argumento, quantum adhuc in tenui, ne dicam, infimo loco versaretur tum scientius imo paene dixeris, minorini, Io qua, veritum, ne quis ex magnifico satis Iuria viriam titulo eximium quid Pontis ,--m consecisse crederet, prudentem Agnificasse, non tantum nihil quiequam de suo illum adiectae, sed leges prorsus uti essent latae composuisse in unum. Non iuvat quidem repetere varias de lare Papiriano disputationes ritu eum vero supra meminerim ne-ss Nulli fuerunt in hoe quoque Pomponii lore explicando

vel emendando viri docti. Vid. cauLrina et sui LLE Bello.

Not ad Pandere. t. I. p. n. 5 . Animadverti insuper meretur conjectura doct. xuiinet, in Exemutit do musiris et Iur Parim iurare es min, Lips inmis ad sqq. vi existimat, Papirium a Prisci ad superbi aetatem vitam trahere

potuisse, et septuagenarium adeo legum hanc secisse coli etionem vereor tamen ut vel sic quoque res sit expedita, neve nimia fere dicenda sit diligentia eruditorum in loco a descriptore corrupto collocata.

sisti L 2.32. D de O. I. H vix tamen mihi tempero, Pin quae eontra vulgavrem sententiam de Iure muriano haud diu post Reges ejectos composito disputat et viaMEn, in opere laud. p. 236

30쪽

cessitudinis , quae sponte quasi mute Ius Civile cum religione ac sacris coniungeret, non promis ab hoc loco aliena videtur disquisitio de univera huius eoi lectionis argumento. Nimirum iam dudum inter Ictos agitata est quaestio, utrum mines leges Regias an vem sacras tantum complexa fuerit. Si vero cum

Eaculo In aliisque dicamus, Papirium in sacris tantam legibus olligendis unice suisse occupatum, sive iis, quae ad religionem cultumque eorum

pertinerent, quid tandem siet testimonio POMPONu, qui non tantum admodum perspicue et accurate conuinum nabat, verum etiam continuo subiun-ot nexactis dein Regibus lege Tribunicia, omnes

'has liges exolevisses' quod si ad sola iuges sacras reserendum sit, sanequam dissicillimum est ad ini ligendum, quomodo imperium Regibus ademtum hujus rei causa necessam exstiterit. Praeterea quis non videt appellationem Iuris civilis vix convenire in librum, qui nil nisi leges ad sacra spectantes complecteretur la) in aulam haec parum certe

sqq. hie Iora relatem. In hisce enim solitam viri celebe rimi diligentiam et judicii acumen disiderare iure mihi videor. Miror etiam in eam inclinare EI RERRA I. I. p. so, etsi non Prorsus Maxunia rationes co robet.