Des. Erasmi Roterodami, De formis oratoriarum argumentationum libellus

31쪽

34 ARGUMENTAT. ORΑΤ. aut commodiorem similitudinem dabimus, hoc modo: Imo quod apes facere videmus,vrex unoquoq; fosculo quicquid est optimum , id excerpant: si quid veneni, id araneae exugendum relinquant: ita nos in poetis quod est eruditionis bonae doctrinae, id nobis rapiemus : si quid obscoenitatis oc- III currerit, id relinquemus. Vt neque equus

indomitus,quanuis natura bonus, ad eas utilitates quae ab eo desiderantur,idoneus est:ita nec homo indoctus, quantiis ingeniosiis, is est a quo virtutis fructium possis elicere.Non enim ut qui currenti ad cursiam succedit, velocior est: sic qui imperatori, ad regendum exercitum melior. Nec vi nauis, ita amicitia noua fidelior. Α maiori,hoc modo: Parenti non obtemperat, & audiet alienum s Huius mortem tam fert familiariter, quid mihi hic faciet patri Si adulterum occidere licet,ergo in*ri &loris cadere. A minori vero sic: Si furem

caedere licet, licet & latronem. Si puer istari potuisti, vir non poteriss A pari: Si lex parricidam damnat,& matricidam. Si patri in filium ius est,igitur & in filiam. Si fratremdomi alis,cur me eisias Porro exemplum aut smile est,aut contrarium,aut maius,aut munus. Simile exemplum: vi, Iure occisiis SM

32쪽

FORMAE. 3 sturninus,quoniam & Gracchus. Cottarium rvt, Brutus filios proditionem molietes occi- .-

dit. Manlius virtutem filii morte multauit. Marcellus ornamenta Syracusanis hostibus restituit,Verres eadem sectis abstulit.Maius rVt, Si propter matrimonium violatu Troia funditus excisa est,quid fieri adultero par est Minus: vi,Tibicines,quum ex 'rbe recessis sent, publice sunt reuocati . ciuitatis princi-Pes,qui bene de Repu.meriti sunt,quum in. Midiae cesserint,ab exilio non sunt reuocandi-

Simile ostenditur a genere,natura, Vi, ma' De eonfagnitudine, multitudine,tempore,loco,causa, ab in pio Pς 'na,opinione,modo. Α genere sic: Extin ' gentro guttur intellectiis, quoniam & visus.Confitatur: sed visus materialis, non item intelIe- Α .s ctus.Α vi: Insit iuuentuti seueritas quaedam, quoniam & senibus .Confutatur' sed iucunditas iuuentutis propria. A magnitudine: Si a magnis sorte, non electione fit gubernator nauis,nec imperator classis . Confutatur at maiori ma

ius ratione gerendum est. A multitudine. Nostrae ne, an hostium hae ciuitates sint,diiudicemus.Sic enim & maiores de duabus fecerunt. Confutatur' sed in pluribus maius pe- 'liculum. A tenispore, Continuet Pompeius ' teppi η imperium, quoniam dc Marius. Confutatur

33쪽

sed ille atrocissima Reipu.tempestate, quum nunc urgeat nemo. A loco & causa: Quum in Italia bellum sit, non traiiciantur in Asti cam copiae, ne simile quid cum Atheniensi bus patiantur.Confutatur sed longius illi, dc

ignota in loca: propius nos,& in cognita: a peribria ab OS quoq; hostes illi attraxerulinos hostem Hannibalem ab Italia expellemus. A persena: Continuet Marius imperiu,quin& ScipiαConfutatur at sanctus ille vir, hic non aeque. Ab opinione: Qui Cereris sacra stuprauit obeuntem,ea poena plectatur, qua qui Vestae obeuntem corrupit. Confut tur Sed quae maiori conatu sitscipiuntur pec- ta, atrocius punienda sitnt. Possunt autem multa borum ad eiusdem euersionem cocurrere. Locus a proportione, hoc differt a simi-ppyxi ς--ibi a simile ducitur,llic simili- . tudinis ac proportionis fit collatio. Per simile sic essertur argumentum.Nam Vt nauis gu-bςrnator non serie,sed iudicio eligitur: ita in

. . . Rep.magistratus sent eligendi. Per proportionem sic:Ita se habet ad navim gubernator, Vt ad Remp.magistratus. A t iudici non somte gubernator eligitur. Oportet ergo & m gistratus iudicio,non serte eligere. Locus a Proportione eodem modo repreheditur, qu i

34쪽

' FORMAE. 37

locus a simili.Locus ab oppositis quinq;

tibus diuidit Apriuatiue oppositis,sic: ecus' est,igitur nunquam videbit.Item:Non est is, ius caecus qui caret oculis: na multos,tametsi oculos habent,tamen caecos appellare no dubitamus. A negatione: Pacem contempsereariusim Orthaginenses in Hispania enim nostros stactos selicitant. A relative oppositis: Carth, a relativaginenses Romanis subiectos esse conceditis. PI si costat igit Romanos Carthagini imperasse.Si me praeceptorem appellas,cur ego te non V

pellem discipulum Si fateris a me tibi creditam pecunia, tu mihi debes. Si me pro filio aio habes, nec tu mihi pro patre habeberis.Sinos pro tuo exercitu no habes,nec te pro im- . Peratore ducemus.Α contrarie oppositis: Si aedirariis sanus non est,aegrotare constat. Si amandus,

qui bene mereturiodio prosequedus,qui male. Si praemio dignus, qui tyrannum occidit: supplicio afficiendus, qui tyrannum iuuat. In

Contrariis,quae mediata vocantur,n5 cosequi tur necessario: vi,si niger no est,igitur albus est.nam viridis aut ruber esse potest. A dispaea drya, is

ratis: Disparata genere sunt,quae seb eodem genere posita, diuersis differetiis vel propriis separantur. Quangelia quae genere distant, disp rata possunt vocari et vi,Si homo est, io

35쪽

tur nec asinus aec deus,&QTu quum decem' pondo argenti deposueris,qua stote auri tantundem repetis Marmorea domum diruisti,. ε λαι & reponiS lateritiams A transumptione: Phi pti lesbphus non inuidet, quoniam nec sapiens. Distinguis hic locus ab interpretation quinniam hic nihil exponitur,sed a verbo notiori minus notum infertur,illic nominis ratio affertur,hoc modo:Sapiens non inuidet, philo sephus amator est sapientiae, igitur non inui-

η eεiura det. A coiugatis:Si rhetorice virtus est,rheto eamus. rem studiosum esse necesse est. A casibus: Si

ingratitudo turpis est,turpiter igit facis, qui

. diuisi5. benemerito gratiam non reseras. A diuisio. ne Diuisio fit aut per nefatione,aut per par titione. Per negationem hoc modo:Aut utile est bellum indicere,aut non : sed non est utile bellu inferre,igitur quiescere utile est. Parti tio aute aut est generis in species: ut,Animalium quaedam ratione participant: quaedam fiant rationis expertia. Aut toti' in partes,aut vocis in significata,aut subiecti in accidentia, aut accidentis in subiecta,aut accidentis in accidentia.Sed de his hactenus iam satis:ad partes suasbrio generi proprias redeam' Tutu, πώ quod ad incolumitatem pertinet. Iucudum, quod voluptatem aut animi t corporis,aut

36쪽

FORMAE. ut 3

utriusq; assere.Facile, quod sine periculo aut Facit 'negotio fieri possit. Necessarium,quod aliter Necesi fieri nequit. Caetera a rhetoru praeceptis petant.Nemo putet omnibus his partibus semper in siladendo utendum esse, quod perlom gum foret,pra sertim in epistola.Sed quot incident,& quanta ex parte, eatenus attingere sat fuerit.Cociliato igitur eius animo cui scribimus: deinde,si inciderit, stabiecta ratione: tertio loco id quod madere aut dissuadere volumus,cum amplificatione quada est proponendum.Deinde post diuisionem, aut etiam

omissa diuisione, ratio, aut multae rationes sunt sebdendae,rationibus cofirmationes stib- iungendar.Confirmationi ipsi nonnunq ait ra confirmatio firmamenti causa apponitur. Deinde rem locupletabimus exenmlo,authoritate,prouerbio,sente tia,simili,dimmiti, c&trario. Quae ita inter se miscebimus,ut nunc aratione ad simile,a simili ad exemplum, ab

exeplo rursiis ad ratione, vel eande aliis verbis vestita,vel aliam veniamus.Na ab exeptis

rationes nonnunil nascuntur. Item authoritati sententiatq; rationem conuenit stabijcere. . De exeplorum varietate iam diximus. Similia ex omni rerum genere petunt quare plu rimorum animantiu , haerbarum, aliarumq;

37쪽

rem species & naturas cognitas:& perspectas habere coducet : authoritates quoq; alias philosephorumsellas oratorum, theologorum, historicorum inire si scite intermilcebb . mus, nunqua deerit quod dicamus, . ec satietatem varietate facile v, tabimus.In hac varietate,e politione & collectione: Ihetorica diligenter