장음표시 사용
221쪽
c A P v T in I. Quesunt maxime a dijs roganda,πquomodo :ex Platone, tam uersiculi Persis deuotis peragendis.
Leganter Plato philosephus & erudite prudentiam atmiustitiam in suis legibus exprelsit, sed uel in Alcibiade qui liber de uoto inscribitur eius honore dc cultum sic recensuit : Perspicuu inquit) est,ec apud ipsum deum, ec apud homines bonae
mentis,iustitiam re prudentia praecipue honorari. Pruden, gς tet cctes autem ac iusti illi merito dicendi, qui probe norunt, quae erga deum , quaeiu erga homines agere atq' dicere conuenit. Hactenus Plato,quae me ipsum commonent sententiae ue/teris,quam non minus stoicorum porticus,quam uniuersa etiam academia honore summo prosecuta est.Ita em a phi/losophis uelut ex Delphico prolatum:
Sic uiuendum cum hominibus tanquam deus videat: sic loquendum cum deo unquam homnes audiant. ,
Cuius secunda pars cut inquit Uectius Praetextatus abnnyde sancit,ne quid a diis petamus, quod uelle nos indecorusit. Nam ec Plato idem copiose hoc ipso libro explicat,quae maxime a diis petenda sunt,ec quo animo,ne forte in Oedipi rogationes, maiore affectu, quam ratione depellamur. Stoici autem tria potissimum a diis roganda affirmant, ho, Tria adjsivinam mentis,honam animi ualitudine tertio corporis. Itam petranda. Persius pocta uidetur Alcibiadem Platonis pervidisse, qui in satyra quidem ad macrinum sic de uotis peragendis lo/quitur.
222쪽
Funde merum Genis,non tu prece postis emaci e rufi seductis neque. ιs committere diuis. At bona pars procerium tacita libabit acerra.
Cui sententiae& illud apud Iuvenalem a cedit:
orandrum sint sit mens fana in corpore fano,
Fortem posce auimum,mortis terrore curentem. Qius actum uitae extremum inter munera ponat
Naturae,qui Irrre queat qgo cunis labores.
Quin Nin iure Pontificum apud Romanos ita scriptum
traditur: Ne dudento placare donis iram deorum cautim uota reddunto poena violati iuris esto. c A P v T V.
. minissim concesserint Christo Rom.imperatores, Tiberis o ma-drianus,ac de Alexandro etiam Seuero,qui christium inter alia numiud adoravit.
Etsi pe accidit, ut a uiris doctioribus quaeratur quo in precio apud Roma. imperatores Christimime merita quo uidelicet tepore,aut quo cultu Romana ciuitas eu prosequuta sit. Ad hoc ego cum aliquando essem responsurus, talia propemodum de ipso Christianom deo obseruaui. Et primo quidem ex authoiitateveteru constat, Tiberiit caesarem uoluisse Christua senatu,populo Romano adorari, idq; etiam ab eo relatu est ad senatum cum praerogatiua Tiberiani siuTragii, ut ab/unde alibi diximus, quod re Paphilus Eusebius, ac Flores Tertullianus affirmant. Sed di mox caes Hadrianus de ado/rando Christo cogitauit, eidem ii templa condere incho uit,scuti Aelius Lampridius ad Constantinum imperato/rem testitur. Qui Augu. inqust) Hadrianum ab incepto destitisse,ueritumnc caetera etiam templa esse . t desiei enda: quoniam
223쪽
DIs cIPLINA LIB. X. 16squoniam praesecti sacrorum, Hadriano persitaserunt, Chimstianos omness aliquado futuros,si illud effecisset. Ex quo idem mutato animi pposito,acerrime mox uniuersam Christianorum factionem est insecta tus, quod &commentariis
sitis N edictis propalam testatus est. Alexander aute Seue rus, qui optimus imperator est habitus, qui Antonio Eliogabalo successi plurimum Christianis detulit, & Christi numen inter maximos oc selectos deos recepit: si quidem in sacrario suo quod ab Aelio Lampridio Lararium appellatur inter principes diuos,re animas ut inquit sanctiores Christum habuit,cum quo ibidem Appollonium Thianeum, Abraam,di Orpheum coluit. Idem quom Alexander Augu. in minore Larario Achille, 6c alios duces maximos habuit, sicuti M. Ciceronis N Uergilii simulacra, que poe
tarum omnium Platonem uocitabat. c A P v T VI.
dpud poetam Vergilium ramus dure Er vi M in ilice in 'o vi Aeneidos,ac de tragia Druγdu verg. carme expositum.
Atis compertu est Pub. Ueigil tu adeo multipli/ci,&uai ia doctrina praestitisse,ut'caelestia pariter,& humana maxime intellexerit, quod eiust diuinu carmen probat,in quo θc sacra omnia, humanae leges atq; ritus,tanta eruditione tractant, ut eum 'mirari potius homines possint, quam pro merito satis lau/dare. Sed eiusdem carmen reseremus,in quo de ramo aureo
agit,que Troius Aeneas ex praecepto SybyIlae Deiphile ad inferos detulit,cuius etia speciem uirenti uisico simile dixit, ec in opaca ilice insertam,quae omnia uident mihi ex philo/sephia,& sacris Druydu elle assumpta, quibus religio seu par quiddam de visco'robore agere.Quod quidem susipicari licet,quonia dc uiscum Vergilius hic,& ilicem opacam X 3 nominat,
224쪽
P ET . cR INITI DE HO NES. nominat, quae inter glandiferas etia refertur. Ab ipso em po ta ut est author Macrob.) plemq; fieri videmus, ut remo iores ritus,ueteruiu cerimonias innuendo attingar, etsi Auresius Cornutus,uir alioqui doctus, fictum hoc de ramo ilius a poeta Vergilio falso existimauit: sic autem Vergilius:
Accipe quae peragenda prius,latet arbore opaca Rureus,Cr folijs, Cr lento nimine ramus Iunoni in irnae dictus acer,hunc tegit omnis Lucus,Er obscuris claudunt convassibus umbra. Sed non ante datur,tecturas operta siubire:
Ruricomos quam quis decerpserit arbore faetus. Hoe sibi pulchrasu Irrri Proberpina munus In tuit,primo auulpo,non delicit ulter Aureus,er similistondescit uirga metallo.
At uerd Druydes qui Galloru uates ac sacerdotes forent nihil habet mico'robore in quo gigna ur sacratius:sicuti C. Plinius testatur. Hi enim inquit) roboru lucos eligunt,nem ulla sacra sine ea fronde conficiuLQuicquid etiam illis adnascitur,e caelo missum putant,signit inesse electae ab ipso
deo arboris. Est autem id rarum admodum inuentu,&re pertum magna religione petitur, ante omnia sexta luna.
Idem quoq; Plinius: Sacrificio sinquit) epulisq; rite sub
arbore praeparatis, duos admouent candidi coloris tauros,uoru cornua tunc primum uinciunt, sacerdos candida ue/e cultus, arborem scandit, falce aurea demetit, candido id excipitur sago, tum demum uictimas immolant, precantes,
ut situm donum deus prosperum faciat, his quibus dederit haec Hactenus de religione Druydum ad robur oc uiscum, quae poetam Uergilium ut puto)ad ramum illum aureum inclinarunt, ex quo illud subdit:
Sedibus optatis geminu uper arbore fidunt: et refust Discolor μηδε auriter ramos dura et residiis. Quale
225쪽
Fronde uirere noua,quod Mnsua siminat arbos: Et croceo 'tu teretes circundare truncos. β lis eruti ecies auri frondentis opaca llice te leni crepitabat bractea uento.
Fuit in hac sementia oc Domitius Veronensis,uir in perqturendis ueterum monimentis acris ingenij ct in exponendis authoribus diligens, quem lainen immatura mors nobis praeripuit. C A P v T V l LDe Hetrusica disciplina, ex quo Iladio Romam nobiles ad eam distendam miterentur,ac uersius ibidem ex Nil additi.
Ar . Cicero cu de diuinatione disserit,copiose probat, populum quidem Hetruscumaxime praestitisse,in obseruandis, noscendis Q augurijs& o stentismam-aliquot a ueteribus celebrant, in
quorum comentariis disciplina haec abunde exponeret: si cuti a Macrobio, Censorinoq; Ac ali js ueteribus tradit .Qua in re seruatuesta Romanis, ut principu filii, qui in urbeio rent, Hetruriae POPtriis traderent, quo hanc etia diuinandi partem edisceret sicuti uerba haec Ciceronis restatur: Bene inquit apud maiores nostros senatus decreuit,quando florebat imperia. ut de principii filijs sex. singulis Hetruriae populis in disciplina traderent,ne tanta ars, propter tenuitate hominum,a religionis authoritate abduceres,ad mercedem
quaestu Ex quibus aperte constat, quo studio re diligetiaeuisum est a senatu, populo* Rom. ut cognitio illa Hetruscae disiciplinae conservares, quod ipsium re Liuius in Rom. historia notauit, quo scientissime callerent, quaecuΦ de cae/2- ri '.'0 m0 2prodisia,portenta, di ostera, quod U.Ulinius,oc alii asserunt. Ex quo etiam in lactis ueterridi pontificalibus libris itascriptum fuit: Distanta
226쪽
lios P E T. cRINIT I DEHON E s. Discunto ignari a publicis sacerdotibus ' Hetruriae principes disciplinam docento,
mibus duas creduerint procuranto:
Et idem fulgura er ob ita pianto. Quae ob id ascripsimus,ut Ciceronis Iocum facilius teneromus: cum nemo prorsus ignoret,caelu ipsum,eiusq; parteis, ab Hetruscis olim signatas,&in sedecim diuisum:nam ct fulminum genera undecim θc deos nouem, qui ea iaculentur, statuerunt rationes prodendo,quid ex qua a parte signaret,
quod &C. Plinius ad Uespasianum Augustum demostratic A P v T VIII. De cura π periculis eorum :qui imperio praesunt, de Saturnini sum liuerba ad hoc ipsum pertinentia.
Eius est dicitiam, Saphilosophis approbatum, tyrannos quidem, ec principes quam rarissime senescere: quoniam tam uaria illis. tanq; summa pericula unde quat immineant, prorsus ut qua a ferrime communem livoris, ec periculi sortem possint euaere.Quam rem tot principum di imperantiu subita neces,aim caedes maXimae approbant,cum paucissimi omnino fuerint, qui suo fato perierint.Itaq; permulti admodum repertis, ni, qui hanc imperandi curam,uelut inquieta,aestuantem, ac perniciosam refugerunt,quod equidem ex uerbis ipsis& oratione Augusti Saturnini imperatoris reserendum censui quo cumulatius a quouis intelligatur, qua re erudite Saturaninus &grauiter de imperatorum discrimine 5 periculis disseruerit.Ncscitis inquit amici, quid mali sit imperare, nam 5c gladii, ct tela, nostris ceruicibus impendent,imminent hanae,undiq; sipicula,ipsii custodes timentur,ipsi comites sormidantur, non cibus pro uoluptate, non iter pro authoritate,
.non bella pro iudicio nam arma pro studio. Adde quod o/mnis
227쪽
mnis aetas in imperio reprehenditur. Senex est quisipiam, in/habilis uidetur, sin minus,inest furor. Nam quod imperatorem me cupitis,in mortis necessitate me trahitis. Sed habeo solatium hoc mortis, lus perire non potero. Haec hactenus Saturninus,cum a suis Purpuram esset indutus,scuti M.talui denus affrmat,eleganter quidem &docte. Siquidem bo/nas litteras Saturninus egregie coluit,& facultate oratoriam studiose didicit, quod di Vopiscus homo diligens recensetic a s v Τ ita.
De antiquorum proprietate in carmine. n rebus exprimendis, mulis Accij poetae uersus appositi ex Argonautis elagunt init, I Q.Enny.
N praeceptis ueterum, qui de ipsa eIocutione scripserunt,illud praecipue uideo comendari,ut uer ha rebus maxime coueniant,& in quacb actio -- describenda, sic absolua tur oratio,ut res geri po tius, quam componi uideatur. Ita enim interesse te putes,no iocunda uerbis suavibus,atrocibus aspera, quieta sedatis,deductis humilia, grandibus ardua proferuntur. Unde illa orationis honestas, quasi certum decus oritur.Quam quidem partem summo studio uidentur mihi cosecuti ueteres autho
res,tum hi praecipue, qui fabulas sdiderunt, ut M. Pacuuius Attilius, Neuius,& Accius, quod in illis uiis gesta,& hominum mores, habitusq; pro re ipsa. stingerent aloe exprime . reni,cuiusmodi carme illud est Accianu ex Argonautis, in quo pastore elegatissime deseripsit,qui primu navim cui nomen Argo procul asipiciens,illico mirabundus in hunc moTanta moles labitur: sdum uociferat. Fremcbunda ex alto ingentisonitu er strepita Praese undas uoluit ιortices ui suscitat, Ruit,prolapsu pelaglis restergit,profuit,
Πή dum interruptum credas nγmbum voluis
228쪽
DMn quod ublime uentis expulsum rapiet Saxum,aut procellis ιeI globosios turbincs i Exi kre ictos undis concursentibus: Nis quu terrestreis pontus strages conciet. Aut forte Triton fusima uertensste s. Subter radices penitus undant in steto: Nolem ex profundosa ea ad caelum eruit. Quod carmen, non Priscianus modo grammaticus repe/
tit sed & QLucius Balbus, in illa celebri disputatione de
natura deorum,&si alicubi deprauatum atq; in uersum Io t. Iam uero ec illud Q. Ennii nonne adec, proprie, adclierudite factum est, de augurio Romanae urbis condendae, ut in media urbe uersari te credas, Romulum b ipsum, ecRemum certanteis aspicere de imponendo urbis nomine, ut minus forte mirum sit, si re Adrianus imperator Enni, nos annaleis supra omnia quidem Poematacommendau sit, sed apponamus carmen:
certantes Ggna cum cura,tum cupienter .
Regni dant operam, ut d icio, iugurios In monte Remus disiciose deuouet,dis sicundarer Scruat auem solus. A t Romulus pulcher in alio erit Auentinoseruat genus alta volantiam, certabant urbem Romam ne Remam ne uocarent: O mnibus cura uiris uter esset induperator Expectant,ueluti consul cis mittere signum Uult,omnes uvidistinant ad carceris ordι:msi mox emittat pictis Uucibus curraris, Sic expectabat populus,dis ore timebat: Rebus utri magnis victoria sit data regni: Intere sol albus rece it is instra noctis.
229쪽
sicit inde ibi Lia Romulas e e priora: Rusticio regni stibilitascamna Olamcν Quos uersus di apud Ciceronem comperies,cum diuinat, Orus Parteis Prosequitur. c a P v T π.ma ratiosueris,nestaminessacerdotes apud P omnos notam diaq*em babere possent in uestibus, quam tibera,π aperta
esse debet animorum coniunctio inter amicos.
N his sacris atq; cerimoniis, quas flamines sacerdotes apud Rom.dicuntur obseruasse,& illud a ueteribus notatum est, fuisse nefas, uti nodum ullum haberet in apice,in cinctu, aut in ulla alia parte. Qua in re allegoricos intellexerunt, pertinere ad ubrum integra fide,optimisin moribus prauitum, nihil dissimulante aut subdole agere in deorum sacris, sed libere,&aperto examine,ad fidem & ueritatem omia refcrre. Quod ipsum in amicoru quoq; officiis praestandum est, ut a Choroneo Plutarcho probatur,si modo hi sunt tales uiri, quoruuirtus ato prudentia optime intelligat, quantum sit amico/rum causis,ati commodis concedendum, quod ec poeta Lucilius docet in carmine ad Albinum, quo uirtutis digni/tas,osticium,at' gratia prudentissime exponitur. Itaq; consueuit Uricellarius noster,ita amicos probare, ut in eorum animo iudiciu in iudicio officium reponat, uir unus quantu equidem iudicio meo consequi pos/sum) in omnibus uitae muneribus extima dis,at 3 cognostedis summa prudentia ali consilio.
230쪽
c AP vT XI. De multiplici de singulari doctritu, M.Vιrronis, o quod idem uumen a Palemone grammatico contemptus sierit, ac iniquisi .
V V Tς ς xio notum est omnibus, quantum
omnis antiquitas eius studium, atq; multiplices doctrinas extulerit,ut omnium quidem rogat in l rum doctissimus habitus sit,cui lententi at M. Cicero,& Fabius Quintilianus calculum adiecerunt. Itaq; sς Maurus Terentianus ad Nouatemum: vir doctisitavi undecuns Varro. Qui tam multa legit cui est author Augustinus ut aliquid ei stribere uacasse miremur,tam multa seripsi, quam mul/ta uix quenquam legere potuisse credamus.Lactantius uram Firmianus, qui ec ingenio & eloquentia,uir doctissimus i merito habetur,sic de eodem M. Vario sinquu) quo nemo unquam doctio nem apud Graecos,nem apud Latinos ui xit. In libris diuinarum rerum,de hoc egit, quos ad C. caesa tem scripsit. Atin haec cum ita se habeat, quam improbe ota .secro . Rhemnio Palemone, quam imprudeter ar* ineptissime factum est,qui eum ipsum M. Varronem,omnium disciplinarum parentem ac principem, pro imperito homine sectatus est,eundemq; etiam porcum si d is placet appel/Jauit,dignus eo nomine Palemon, ut in suile aliquod in tru/deretur, quo insolentis audaciae,ato importunissimae uani loquentiae poenas lueret. De quo se Suetonius Tranquilini Ius meminit, qi. od ego idcirco apposui, ut quiuis possit imtelligere, quam sint quorundam ingenia contra ueritatem obstinata,atss illis plerutam uiris in fensa, qui & colendi ab omnibus & prope adorandi sunt,pro egregia, singula