Petri Criniti ... De honesta disciplina libri 25. De poëtis Latinis eiusdem libri 5. Poëmatum quoque illius libri 2. Ad hæc præter singulorum capitum sufficientem indicem, adiecimus alterum quoque, ..

발행: 1532년

분량: 664페이지

출처: archive.org

분류: 로마

261쪽

Ihil inuenio in ueterum commentariis utilius,5c

ad uitae usum commodius. quam leges, ac uari ritus ciuitatum obseruare,mores ij cx consuetiνdmes multorum populorum perdiscere quo maior prudentia,&cognitio fiat honestior. Ex quo cum libros nuper legere, qui de Germanis, eorum 4 moribus disserus, non putaui fore indignu, aut a praescripto nostri operis alie num si de multis quaedam colligerem,ato ad usum memo riae subqcerem: cuiusmodi haec sunt,quar ad reipuli imperiit, militarem* disciplina re religione Germanora pertineret:

Publica omnia ex priuata armii agunt.1 P eges quidem ex nobilitate probant. duces vero ex uirtute. rDe rebus maioribus principes consultant: de minoribu3 omnis.

te a mortalia Vprijs laribus arcet, s aliquE urcere maxime inhumana Sera iuuenum uenus,eτ forminae ipse in robuniam aetate nubunt. σαVxores autem finguli babent gulas. Nes dotem m4rito uxori,sed uxor maritus a Fri. cobstruent. Iam cet in mutari disiciplina plurimum contendantur,cum egregie talia Principes enim pro victoria pugnant, ex comites caeteri pro principe. Idem ignominioswm ducunt,scuta in praelijs relinqucre. Ex amlijs a propinquitatibus conficiunt turmas. Formnasque interdum in exercitu habent, quae inclinatum qua dos aciem - Irruntur restituisse. Ad negocia stre omnia CZ ad conuiuia armeti Icedunt. In cultu uerb deorum fidem, elatem,ac religionem mirifice obseruant. Nam de dijuror ins actAfunctius ac reuerenturi ducunt cretire quam sit Deo eredestis re.undς freq*ens 4pud eos .De deo credcndum,no quaerendum. Deorum imagines minime ad humanam frinam sciunt, quod illa caeles s Oleastissupra humanitatem LNclis putant intinominios adfui ι in sacris.

Talia

262쪽

usm quat indignu, si edictum illud Romanae reipubIicat ad

Rubiconem quod in ponte legebatur sabiicerem.Ita enim facilius ferociam illam cassaris re animi magnitudinem intelligemus, qui tantu moliri facinussuerit ausus,etsi paulum dicitur tamen constitisse,ac de reditu cogitasse,cum quantum aggrederetur animo reputaret.Est aut hoc sicuti ex peruetustis monimentis compertum est) in quo illa Romani impe/rij ma: estas facile demonstratur.

Iusu,mandatoue populi Romani consilis,Imperatoris: Tribune, mili

tiro, commilito,armate, quisquis es manipularie centurio remurie egionarie bc stilo,uexillum Isinito,arma deponito,nec citra hunc amnem Rubico nem,signa,arma, ercitu,commeatumve truducito. Siquis huiusce iusiouis ergo aduersus praecepta ierit feceritis adiudicatus esto hostis populo Rom.

Deperis er mantici eorum, nominibus,re depasceolo, o sacciperj apud Plautum inibis de hippopirijs apud Anticum Senecam. Um uaria, sint nomina sacculorum ec manticarum, quae passim apud poetas, caeteroSQ autho res ueteres legantur, eaq; interdum legentium mentem propter raritatem, ac nimia uetustate -ndetineant, non sum arbitratus alienum esse ab

operis nostri instituto,si ea omnia in huc locum demanticis&peris subhciam, quae nunc memoriam subeant. Sunt enim haec,loculi,marsupia,mantica calathus,ec calathiscus perdiminutionem. qui Latine qualus,oc quasillus. Pera item,culleus ascop a situla,ascopera,& sacciperium. Sed & fisci, fiscinae Sc fiscellae,siportula,crumenae,& uelleiae. His annumeranitur,scortea,hippoperae,pasceolum,&bulga de pasceolo aut quia id rarius est M. Plautus meminit in comoedia Rudenite his uerbis:

263쪽

i64 PET. CRINITI DE HONE s. Numi cinquit octingenti auri in marsissio inferunt: Praeterea centum demoria philippeo in pasceoloseorsus.

Idem quom de sacciperio:

Quae nam balena cinquit meum voravit vidulum Aurum atq; argentum ubi omne compactum Iust: Eudem ista credo,quae meum marsupiam

Quod plenum argenti fuit in sacciperio. De hippoperis facta est mentio in epistoI s Annei Senecae, eum de M. Catonis frugalitate disserit. V.Cato cen rius inquit quem tam nece ilarium fuit reipu. nasci, quam Scipionem. Alter enim cum hostibus nostris hellum,alter cum moribus gessit. Cantherio uehebatur, hippoperis quidem impositis, ut secum utilia portaret. De uelleis autem oc fiscinis ad hunc modum Pedianus Asconiussuper secunda Ciceronis oratione in Verrem:Sportat inquit sportulat, sipora tellae num tim sunt receptacula,& sacci, sacculi, saccelli, eccrumenae,& uelleiae,& scorteae, ec manticae,& marsupia Ita etiam fisci,fiscinae,fiscellae, spartea,siunt utensilia,ad maioris

summae pecunias capiendas.c A P V T VII. De Rom.spectaculis, o ludis apparati fimis Probi imperatoris eum de Gera is triumpharet,ex hi bria naui vopisci. Enent me interdum,quae a ueteribus tradunt,de

Romanis sipectaculis, scenicisqjacuarijs ludis, in quibus celebrandis uidentur adeo fuisse quis dam imperatores procliues,ut in hoc propemo dum costitisse appareat totius uictoris laus ac dignitas:quoniam sere ad triumphales strictorias illustrandas, spectacula ista & ludicra parabantur. Sed libitum mihi est, ea hoc loco referre, quae in triumpho Probi Augu. imperatoris Roma.

populo exhibita sunt,cum eo abundepossit intelligi, in ν τ quibus

264쪽

Drs CIPLINA L I B. XII. 13ν agerent.Denim ut primum discess, &in filium meum uorum multa dixerunt, di de Antonio, quae dixerunt,comporisse te credo.Nihil ι Ilis opto,nisi ut suis pullis alatur, quos queadmodum foecundant, pudet dicere. Calices tibi albos, forteis,d uersi coloris, trasmisi: quos mihi sacerdos templi obtulit, tibi Sc sorori meae specialiter dedicatos, quos tu ue lim festis diebus,conuiuijs adhibeas. Caueas tamen, ne his Apiaricanus noster indulgenter utatur. Uale. Hac de Aegyptius Hadrianus ex quo sic Vopiscus in uita Saturnini Au/gu. Sunt inquit Aegyptii uentosituribundi,iniuriosi nouarum reruauidi, ecus ad cantilenas publicas liberi.Fuit autem Phlegon Hadriani principis a secretis,ac libros per multos composuit sicuti in Sudat collectaneis legitur. Ita non pauci etiam fuerunt, qui opera quaedam Hadriani in hunc ipsum Phlegontem retulerat. Nam Hadrianus idem tam cupidus famae fuit, Ac laudis, ut libros a se scriptos,de sua uita libertis suis litteratis dederit, qui eos suis nominishus publicarent. od cum alii multi, tum Aelius Sparti,nus tradit ad imperatorem Diocletianum. c A P v T VI.

Dictim elegans Phauorim pbilosophi, de Hadriano imperauiore ac itidem simie quiddam Uin Pollionis ie Octauio August. On pauca in ueterum monimentis reperiuntur,

quae Phavorini philosophi 8 ingenia, oc optis mas disciplinas probent. Isem ut F adriani tempore Graeca facundii praestitit, ac uoma quom eruditionem egregie culuit. Sed in praesens dictum eiu ad. modis elegas appona in quo facile Atticli astutia atq; arie co noscas.Na cu Aelius Hadrianus impe. cu Phavorino cuit de litteris ageret, atq; illuin uocabuli usurpatioe liberius reprehem

265쪽

to Mi P ET. - c R I NITI DE H o N ES. reprehenderet,amicis id arguentibus : quod iniquius Hadtiano de uerbo eiusmodi concederet, quo idonei aut hores utenentur.Subridens Phauotinus: Et male inquit mihi suade/tis familiares, qui no illum me doctiore haberi ab omnih usaequo animo feratis qui xxx legionibus imperer.In huc modum n:mia imperatoris Hadriani ambitio,iamae 3 cupiditas delusa est. Pari exemplo & Pollio Asinius,cum sesccnninos in eum OctauiusAugustus scriberet: At ego inquit lacco, no em facile est,ineu scribere,qui potest proscribete .QUO

stas: tum de Antigenide Er Hismenia tib cinibus nonnihil additum.

Is nuper quorundam inscitiam cum forte Hieronymi apologia aliquot audientibus legetetur coe Ptra Turrantiu Russinum. Tum eo maxime loco --- jdeprehensa est eoi u ignoratio, cum de erroribus se agit in his uerbis. Et quod nunc dabrelamyn interpreta tus stim,idcirco feci, tit inextricabileis moras,α sylva nomi

num, quae scriptorum uitio confusa sunt, sensuum halbariem apertius peruersuum cola dirigerem,mihimet ipsi,& meis iuxta Hismeniam canens, si aures surdae sunt caeterorum. Quae uerba in eodem Hieronimo leges,in praefatione Paralipomenon ad Chromatium. Sed quo loco ait iuxtaHismeniam, quidam fluuium intelligi dixerunt, alii montem,alij ne/scio quem,ut is hil ineptius aut dici absurdius possit,cum sit accipiendum iuxta Hismeniam hoc loco, ex eius Hismeniae tibicinis dieio quo se ipsum sibimet canere asserebat.Ita em sensus procedit,&dieii gratia. Quam rem uidetur mihi Hieronymus a Grecis authoribus ut alia multa mutuatus, qui

266쪽

Talia fere sunt quae de Germanon m moribus ab antly Enretitum de quis scriptoribus referunttir, sicuti a Tacito, Plinio, re alijs Germanicqui praeter alia multa,& hoc de Germanis asserunt, plus ualere apud eos bonos mores, quam apud alios honas leges.c a P v T IX. Urbane ictum a claudio imperatore descγpho Arrepto

a T. Iunio in conuiuio,ac res ibidem explicata.

Epide factum ac perurband traditur a Claudio T. limperatore cum Tl unio uiro praetorio in coui uio celebri,in quo cum plures ut fit primae nobilitatis couenissent ac singulis uasa Corinthia, uel Myrrhina sui par est) apponeretur, quo nihil ad elegantiam posset desiderari.Inibi T. Iunius,qui re prator, di legionis praepositus fuit,sumpta occasione, aureum scyphum, egregii operis, suffuratus est Quod cum in ratione colligenda imperator Claudius deprehenderet, pereleganti comen/to hominis furtii putauit detegendum. Parato enim mox alio conuiuio,ijdem accersuntur, qui ad imperatoris dapeis. Hridie conuenerant. Et cum singulis uasa eadem gemmea, G preciosa in mensa reponerentur, uni duntaxat T.Iuniosamiis ac fietilibus ministratum est. Quod Θc Suetonius suppresso Iuni j nomine scribit. Ex quo deinceps probro

seruili respersus est, quasi scyphum aures in principis con uiuio surripuisset,ut est author Corne. citus. Sed istamen Iunius in Galliae Narbonensi proconsulatu,seuere admodum, atq; integre pro uinciam rexit,quod apud authori relatum elae

267쪽

t, , ' P E T. cR INITI DE HONES.exGrecis pmulti,& ex nostris Iulius Firmicus, qui ad apo/telesmata cinquit maxime pertinere, sicubi ualitudinis lo/cum,autuum uolueris inuenire. Ita enim reserunt ad .psum si nilam, caput in Ariete, ceruix in Tauro, humeri in Geminis,cor in Cancro , pectus re stomachus in Leone, ueterin Uirgine.renes uertebraeΦ in Libra,genitalia in Scorpio/ne,Demora in Sagittario,genicula in Capricorno, tibiae in Aquario,pedes in Piscibus. Mallius uero poeta haec eadem ad Augustumcaesarem his uersibus: signa haec inquit praecipuis is toto corpore Hreis

Exercent: Aries caput est ante omnia princeps. sortitur quos seUM,Cr pulcherrima colla. Taurus Erin Gemnis equali brachia forte Scribuntur connexa humeris,pectusq; locatum sub Cancio est ateram regnum,scapulas Leonis. virginis in propriam descendunt ilia sortem. labra tegit cluneis,cTScorpius inguine gavdet. centauro femora accedunt,c apricornus utriis ... a Impreat in genibus,crurum fundentis Aquari

carolo rege Gillaru in concerpendis tabulis coram eodem reis ge,cura iniquiores contra rempublicam viderentur.

Adium est anno superiore, ut CarcIus GaIIorsi

rex cum magno exercitu, re instructis copiis. Italiae regione inuaderet,idcp eo animo & con/ ditione, ut expulsis Neapolitanis regibus,facistius regno potiretur. Sed antequam expeditionem obiret. Florentinorsi urbem, ueluti uictor ingressus est, ac mutatore puh.statu,ab uniuerso populo dc ciuibus,tanquam libertatis uindex,benigne salutatus, ac magnifice exceptus est.

Dein

268쪽

IAEI DI sc IPLINA LI B. XI. Dcin uero cum in urbe ageret, cum magna copiaru parte, ac indies cunctando expeditione produceret,quo Florentis no populo quamlibet conditione imperaret, adeunt forte Carolia Gilloru rege, ciues aliquot ex authoritate summi magistratus, ut cu eo foedus coponant, conditioneq; pro te/pore&fortuna accipiat,ait h. cforti Petrus Caponius fuit qui cu rege Galloru nimiS uideret insolescente, ac fortunae

blandietis illecebris captu, utpote a pro libidine Floretinis conditionem imponeret. Cumq; eam ut sic scriptis capilla hus iniquiore firmaret, inibi PetruS Caponius regem forte aspicit,ac tabulas legit, lectasq; ut uir ingetis animi in oculis tanti regis pei cerpsit,ac simul lusdem reiectis: Et nos inquit ad milite nostru. Ac relicto ibidem rege, ad curia per git.Quod oc ipsum Carolus rex quavis uictoria elatus, ecxx millia militii in castris haberet) admiratus,eiusq; animuut altiora molientem ueritus,eX itinere iubet eum reuocari, quo meliori coditione statu Floretinae ciuitatis coponeret. Dignu certe facinus,ac memorandum Cotra insolentia gablica,quae ridedo fidem frangit,& uictis illudit. Idem Capoγnius paulo mox in frequeti senatu, comitiis approbatibus imperator creatus est, ad bellu Pisanu, quae urbs a populo Pi vim Florentino in eiusdem regis aduentu desciuerat. Sed inter hellica instrumeta,dum maiore animo, quam fortuna ueruntur, glande ictus ab hostibus occubuit.

Quot in Rom. exercitu Ieriores forent ex historia Pobbjuiri dilia gentisinc de centini er cohortibus non nihil. Arse traditum est a ueteribus de Rom. exercitu& eius numero tum quot equites in eo, ac pedistes adessent qae ego ut rei ueritas agnostae historia Polybij uiri diIigetis reserendu putaus. Is enim

269쪽

DIsci PLINA L IB. XII: quibus uoluptatibus ac deIiiijs Rom. popuIus esset Oacupatus, sicubi Rom. imperatores pro rebus bene gestis ilenniter triumphassent. Probus aute imperator cum de Germa/nis, Blem ijs,ac Drungis triumphaturus esset, uenationem amplissimam Romae in circo exhibuit ita ut RomPopulus omnia pallim diriperet.Sed a scribam uerba Flauii Vopisci, quibus hoc totum,nec ineleganter, prosequitur. Genus inquit spectaculi eiusmodi fuit in triumpho Probi imperatoris. Arbores ualidae per milites cum radicibus uuis conne xis late,logeq; trabibus atatae siunt: terra dein superiecta, totusq; circus adjluae speciem cositus,matiam nobis uiroris Obtulit. immissi deinde per omneis aditus strutiones, millecem mille apri,imille damae:Libycae omnes ferae, ec caetera laus a animalia,quanta uel ali potuerut,uel inueniri. Immissi deinde populares,rapuit quisis quod uolebat.Seque

ii die adiecit m amphileatro una minione centum iubatos Ieones, qui rugitibus suis tonitrua excitabat qui omnes con

ius & sibinis interemp i sunt,ev mox occisi. Praeterea multi sunt,qui dirigere uoleb. t sagittas, v immissi centum leopardi Libyci,centum deinde Syricae, centu damae, ursi simul trecenti. At* item sunt redita gladiatorii paria ccc blemijs, pleris P pugnantibus, qui per triumphum erant ducti cum Germanis, Sarmathis,ac multis latronibus Sauris.Haech ctenus de Probi imperatoris triumpho,quando nec defue runt apud ueteres,qui de Iudis scenicis, ac istiusmodi spectaculis,libros integros componerent, quod

alibi explicaui,cum aetere de Iunio Mes.sila, qui uniuersum quidem patrimonium, in aedendis spectandisq; Iudicris di/citur consumpsisse.

270쪽

De veteri Germavorum repub. er eorum moribus institutis, ac te. . VbM,tam in militis,quam in religione,no contemnenda obserxatio.

Ihil inuenio in ueterum commentarijs utilius,&ad uitae usum commodius, quam legeS,ac uari ritus ciuitatum obseruare,moresq; re consuetiVdines multorum populorum perdiscere quo maior prudentia, & cognitio fiat honestior. Ex quo cum libros nuper leger qui de Germanis, eorumq; moribus disserus, non putaui fore indignu, aut a praescripto nostri operis ali Num, si de multis quaedam colligerem,atq; ad usum memisiae subqcerem: cuiusmodi haec sunt,qua ad reipuli imperiis, militaremst disciplina re religione Germanoru pertinerei:

Publica omnia cx privata arm ti agunt. 1 F eges quidem ex nobilitate probant duces vero ex virtute. De rebu3 maioribus priacipes consultant: de minoribus omnis.

Nuta mortali u Apprijs ἰήribus arcet, s aliqud arcere maxime inhumana Sera iuuenum uenus,Cr forminae ipse in robusti iam aetate nubunt. c. it. uxores autem singuli habenisngulis. Ncs dotem marito uxori,sed uxor maritus abfrt. cobservent. Iam o in mutari disciplina plurimam contendantvr,cum egregie talia Principes enim pro victoria pugnant, ex comites Geteripis principe. I dem ignominiosum ducunt, scuta in preti s relinqvcre. Ex anuli s a propinquitatibus conjiciunt turmas. Foen unas, interdum in exercitu habent, quae inclinatam quadri, aciemr Irruntur re tuisse. Ad negocia irre omnia. er ad convivia arnut pcedunt. In cultu uero deorum idem, pietatem, ac religionem Grifce observant. Nam de dijs,corins actaviunctius ac reuerentius ducunt credere quίmsici Deo eredest. re. unde id d krqqens apud eos.De deo credendum,n3 quaerendum. Deorum imagines minime ad humanam frinum ficiunt, quod illa caela's Olea

Talia

SEARCH

MENU NAVIGATION