장음표시 사용
101쪽
8 6 Semo I cap. VII. De causis mctorum se quidem
I. . . At vero tot ge majores molestiae
haνι b. sunt qaias calculus uret heribus firmius
aediutius impactus efficit. Dum enim urinae liberum in vescam fluxum imtercipit, pertinax fit dysuria feralis urinae suppressio, quae etiam pro diverso situ calculi certis suis notis ae indiciis diiudicanda est, quas hoc loco exponere non erit incongruum. Ubi urina Ubi rimitur Sc calculus uretheris cavitatem obstruit, vesica est vacua
catheter potest immitti , sed parum humoris elisi , tantaque est doloris
circa ilia atrocia, ut spastica contari.ctio etiam alterum uret herem in consensu
im rapiat. Si vero calculus, vela sanguinis gramus circa orificium uretheris , ubi obliquo ductu per velicae in embranas transit, aret vesca etiam ab urina vacua est de immanis cruciatus in inguine sentitur.
Disse Deinceps scutealculus in renibus ita etiam uui in vesica delitescit, i. rinae egressiim impedit , certis dignoscitur indiciis.Uidelicet aegri de tum re&dolore in 7ube conqueruntur, urina guttatim stillat, quandoque eum horrendo cruciatu in saepius erassumae puriforme sedimentum deponit pernesi estis moleculis, nune ea tam is
nam, nunc vermiculos, reserentibus.
Interdumaecidit, taurina piosissima reddatur, quandoque alvus 4rina supprimatur,4 abdomen ad lapidis duritiem, cum dolore circa pubem aeutissimori horrore molesto distendatur. Nonnunquam alvus subducitur cum flatuin larga lotii emissione. Si atrox dolor adest , anorexia, febris constrietio alvi urget is urina pauca, pallida tamen cum magno nilu&molestia excernitur. Haec symptomata potissimum affligunt , quando lapis scaber, non adeo magnus re figurae complanata ac ovalis orificium tegit obstruitque in ab aspe. pirandi tiat anguillain dissi ultas, utritatem attritione dolorificus spas i suffocationis periclitum appareat, alvomus fit,qui tam atrocia gignit sympto Psmul adstricta,' exirentis refrigernat, Per intervalla vesicae calcaeo la- ratis.
borantes, praesertim sub boreali aeri, statu, item flatibus retentis,in alvo obstructa, graviori crueiatuis ponde re laborant, mictio fit saepius purulenta, in senibus iungitur tenesmus,mem bri prurit in alvi eum urina suppresisve quandoque etiam pse anus pro
ei dit pro seu vero corporis variante levamen accipiunt. Quod attinet ad vesiculam selleam , D eor. neq; hcea calculosis concretionibus bbera deprehenditur,sed saepiuscule cas. culi ingentis magnitudinis ejus cavitatem totam replent, interdum numero plures,varia figure, ac magnitudinis in ea delitescunt, &gravibus symptom tibus corpora affligunt,quet tamen non eadem, sed diversimode comparata
trout vel ingens calculus vesicam linam male amcit,vel plures per ductum cholodochum transitum moliunt ut Quandocunque fellis vesica tota fere lapillis turget ae repleta est, pertinax eum gravativo, continuo dolore dextra hypochondrii icterus , omnium remediorum efficaciam eludens co Iu flavedine tingit, euis diuturnioruerit, morbus arquatus adiungi solet. Uuibusdam eqntinua nausea vel etiam Aboriam vomitio, in aliis atrocissimus ischiasticus dolor, cisthma diuturnum coniunguntur. Praeterea quibus
ingens in sellis vesicula calculus est, ab iracundia insolentia symptomata patiuntur. Nam quando vehementi
ri iracundiae affectu spastica ut ordinario solet,ductuum biliariorum constrictio fit, libet bilis in duodenum effluxus impeditur, ipsaque regurgitat ad vasa biliaria, selleamque cyli idem inde efficitur, ut, quum calculis cystis iam repleta sit, bilis copia ductus valde sensibiles distendantur, hinc ob
consensum non modo acutissimus a dominis dolor, praecipue in dextro hypochondrio oriatur, sedin tanta re G
102쪽
r. latentibin , recte covissicendis.
Si uero ipse ealculus transitum per u ductum cysticum δccholodochum,quid. ι intra membranas duodeni sertur, affe- M. . M , fixus&intolerabilis circa eam xegionem , qua ductus cholodochus duodeno inseritur , in dextro hyp chondrio est dolori, eum molestis limo vomendi conatu, nausea,appetitus dejectione, colore cutis intenso flayo membrorum lamitudines, alvi duritie:
quae symptomata una eum flavescente cutis colore, repente4 ex toto solentremittere, excretis per anum calculis pondere levissimis, & tunc ipsa zutis nitorem suum recuperat . Confirmatum hoe habemus notabili exemplo .
Erat quippe honoratior quidam vir sexagenario iam major, qui post diuturnum, dextro hypochondrio com- rimentem ae obtusum dolorem , in piritus difficultatem in eidem , paullo poli cedematos pedum primum ae
Postea hydropico crurum, scroti in abdominis tumore afficiebatur Walizandi affligebatur. Huic praescribebat Medicus infusum purgans , cuisius basis eortex medius an uc , a quo efficaciter purgabatur, & plures lapillos, planae lacuminatae exangularia figurae ni fricantes ac leves,
litus quam viginti numero, per alvi
ecessum excernebat, quo a Io, ast h. ma disparuit, tumor subsedit in eum valetudine in gratiam redire visus est , quae tamen', sive ob aetatem . vel pris rem longum morbum attritis nimium viribus , minus consans erat , sed hydropi paullo post
iterum implicitus , naturae debitum solvit. f. LII. . Aea leuiis progredimur iam ad alias ludrieas res, quae tamen potentissi-.mae sunt ad corpora humana tam misere affligenda, ut non maiora eroee- modum tormenta possint excogitari Et hae sunt variat ratione figura , magnitudinis insecta, sive vermes qui maxime ventriculum Malimento. rum magnum illum canalem inhabi.
tant, ibique nidos hospitia sua habent. Non eadem vero e diversa pro locis, quibus insident in prout variae eorum sunt pectes, pathemata obtervantur. Si rotundi proboseide pedunculis quasi totidem tineis infir cti fuerint, graviter rodunt, lancinant, interdum membranas perforant . Hi quando ventriculum obsident, in Dcredibilis ejus morsus cum explicabili dolore, anxietate , inquietudine nausea, saliva fluxu infestat s. scetidus ex ore vapor alat , vulius mox pallet, mox rubet, narium adestir ritus , vomendi cupiditas , sicca aemolesta tussis per intervalla affligit animique dei io frequentius iun
Si in intestinis, praesertim leo eui lubentissime insident, eo quodam armis. M. rem bilis minus ferre possunt , nidum
suum habent, hec sunt. indicio sympi mala , venter mirince, praesertim in infamibus, distenditur, ut tympanitide laborare videantri , alvi subinde nimia jungitur desectio, qua semes laeti dat coloris cineret, stereor bubula. similes, secedunt, partes superiores tabescunt, ita prorsus, ut non nisi Minsa coherentia conspiciantur, dicet multum appetant. Facies plerumque pallet tumida est, cum excrementis ramenta quaedam , seminibus eueumeris vel eucurbitarum milia ejiciuntur. Lumbrici dicuntur huius i teli in uncolae, qui plerumque lati sunt & longi e mirifice se convolvunt, ne sue tam alacres sunt, quam rotundi .
at pius quoque ob cuilim, febrem 4
teris dolorem pleurit idem menti uno tur, quae tamqn a vermium sypto ma-matibus, dolore sub costis spuriis febre acuta inussi sanguinolenta disti
iod attinet ad ascarides, neque De as..hae obleuris andietis se produnt mo- 3. Ba- .spitium suam quam maxime in in 'id ..tellinis erat is quaerunt , c steque lius ae copiosissime recto insident
103쪽
similesque tineis sunt, manipulatim saepe alvo ejiciuntur, quin ex an non raro prorepere muliebribus pudendis te insinuare solent, ut cum nrina in matulam descendant , sepiusque incautioribus Medicis imponant, ac si ex vesca prodiissent. Dut vero multa cum reliquis insectis comm uuia habeant , si insationem abdominis, si maciem , s nauseam respiciamus in eo tamen quaedam sic ifferentia , quod multus ac gravis pruritus in ano percipiatur alvus ad deponendum frequentius sollicitetur odoremque identidem foetidum
excrementa exhalent. Hae vermium species natu etiam ma Oles, raseristi feminas luxuiin otio indulgentes, divexare solent.
Praeter memorata hactenus e verisI mibus gravia symptomata illud adhue notandum est , quod febres subinde eos invadere soleant, qui vermibus
exercentur, quae ex lenta rumis putridarum sunt numero similes quotidianis, nullumqne servant typum sed sunt erraticae, cum pulsu inaequali freque mi obscuro . Neque v. um est, quin ex vermibus in putredinem et idam colliquescentibus exsurgant. Porro etiam non praetereundum, quod vermes praesertim min
ti, quos sex pedibus cum nigro capite instroctos vidimus, si nerveas tunicas intestinorum graviter lancinant, arro. 4lunt, mirabilia atque insolita , quae ab imprudentiori vulgo incantationi. hus olent adscribi, symptomata producant. Videlicet sunt inter exempla
verminantes, quos convulsu artuum
ad luporem usque tractiones, distentiones cincredibiles circum gyrationes, miro torquent modo, mox aph Nia tentantur, mox aliena male cohaerentia cum mentis turbatione loquuntur, strident dentibus, insur rem agitantur , daemonia se videre asseverant ἱ remittit tamen saepius haec symptoruatum saevitia, si nimirum vermes a rosione desistunt. Tam
valde gravis vero symptomatum vis lentia non aliunde repetenda videtur.
quam quod universum genus nervosum , a vehementi rosione tunicarum intellinalium, mutua consensione communicatione in exorbitantes hos
Neque in hac latentium caultarum morbi sicarum consideratione silentio ri, transmittendi latus, qui utut res te. vissimi momenti videantur , tantas tamen ararietates, cruciatus insolentia in diis iis etiam partibus symptomata concitant , ut vitam in tu irim dilatamine positam credas Caussa horum ut plurimum ii tenax viscida copioso aere plena materia, quae a calore in halitus, quibus inest magua expansiva vis , resolvitur accedit tamen etiam atonia, inve paralytica quaedam resolutio, tu nicarum ventriculi 4ntestinalium
qua ni, ut nimium a contentis vae ribus expandantur tunicae , cribrulei nerve distorquentur , Praeter naturam huc illuc trahantur , demumque per contensum atrocos ais Onς ά ..i accedant. Distrepant tamen sympi u. mata a flatibus p. o disserentia loco rum quae patiuntur. Uentricinis, quidem ab iis inflatus cliper omnem ambitum fortiter expansus summas praecordiorum anxietates, spirandi ad suffocationem usque angustiam , cum saueium comi rictione efficit , atque inferior ejus pars iub cordis scrobiculo versus latus dextrum , instar vesicae turgidae, ovi gallinacei magnitudine. lentibus o tactu sese offert, demum ructus superveniunt , quibus statibus exitus concedituro anxietatum sit allevatio . Et haec ventriculi innatis frequentissima est hypochondriacis nec non hystericis , in suibus saepetant , ut ea affectae , ob interceptum diaphragmatis dei censum, sideram msensuri motu jaceant & respirationis successus vix observetur. f. I. VII. Iala' Saepius quoque in testura torquet
104쪽
utentibus, recte ovissecendis.
ενοπι flatuum proventus. Si quando aecidit, ut tota intestinorum moles natibus mirifice distenta, ingentem abdominis tumorem etficiat , dolores atroces eum alvi adstrictione exsurgunt, qui affectus colica statulenta . vocari
solet duae distensio ubi est diuturna, ob intestinorum quandam paralysin,
ωWiscidae materiae copiam intus haerentem, abdomen initar tympani expanditur tandem jungitur cacheria
est aue et ac morbus vocatur tympa
ni tis. Frequentius vero contingit ut tantummodo partes quaedam intesti. ni , praeiertim coli, flatu dolorifice diducantur, quod circa hypochondria utraque saepissime obvium, quia e lonibi in nexuras curvatur, quae impediunt, quo minusin flat in alia contenta promte transeant, sed , gnent .Familiarissime id in hypochon. ortaeis evenit m perperam dolor ille tensivus sinistri tateris , pro mbrem inflatione lienis a Medi eis anatames ignaris habetur , eo quod
rien in homine non in hypochondrio, sed in dorso, sub diaphragmate situm obtinet Testatum etiam faciunt observationes, quod in osse ite dextri ingensin dolorificus tumor quand que diutius per intervalla affligat & aeibis flatulentis sumtis exacerbetur hanc ob caussam, quia principium eo lisatis eapaxo membranis robustis mo.
trieibus instructum, ut sursum exereis menta propellere possit, hic constitu. tum, quod adeo ampliatur, ut eum exquisito dolore ipsa integumenta existrorsum urgeat, di periculum rupti ris sit, quod etiam Pandoque saetum observationes practicae xanatomicae eonfirmant. Eiusmodi vero fiatulemtos tumores exinde licet cognoscere, si ad emissionem flatuum vel eiecti nem materiae tenacis copiosae , per
vomitum aut seceisum, tumores eum
dolorum alleviatione minuuntur Dolores lumborum, pulsuum interam illi , dolores in olle toxendicis, tumores pedum cedematos, saepes
lunatibus intestina distendentibus
i vasa vel nervos eomprimentibus deicientur, datis carminativis a clysteribus, eonquiescunt.
Restat demum alia eaussa abstrusa ιλοεmemoranda i quae in ventriculo neque minus in intestinis consistit ra-.. ιι
riusque animad-titur , mortis a lai.'Mmenin gravissimorum morborum ge- - - .
nitrix est.Esthare ventriculi vel etiam intestinatium tunicarum erosio, quae vel ab erodentium acidorum succorum eopia in hypochondriacis, vel ab iracundia vehementi frequenti, vela sumto veneno, emetico vel purgante acriore aecidit, vel etiam post ei, terae, dysenteriae aut diarrheae morbum relinquitur, &affectus est ehr nicus ab inflammatione , quae celerum passionum praecipua distinguendus. Ventriculus&duodenum,quando erosa, continuus fixus dolor esteire oraecordia , tensivus , tractorius, interdum cum ardoris sensu qui usque ad dorsum porrigitur,in summas anxietates ire praeeordia
parit, ipsum quoque jugulum petit,
mirumque vires atterit atque nam leam cine linationem ad vomitum suscitat. Post omnem medicinam auteibum aliquanto intemperatiorem, qui salsae , alidae acidae , spiritu sae, acris est naturae, exacerbatur, ac inprimis a purgantibus atrocissimus redditur demulcentia vero, hum cstantia atque emollientia,' optime medicamenta ex chamomillain mil- letalio ferre potest, pulsu demum acincedente celeri hei fico, res est eonclamata. Quod si in intestino quodam ejusmodi erosio fuerit , identidem dolores in abdomine a dorso ericiant , qui semper alsumptis calidis, salsis , acidis mirum exacerbantur dejectiones alvi sunt creberrimae &varia caloris &frigoris est in corpore
vicissitudo, urina mox tenuis 4 iu sa, mox rubicunda & erassa mingitur, malum etiam admodum duitu num est, vires depascit, Orpus cons
mit, longum certe tempus&accuram tam
105쪽
tam ac demulcentem diaetam , plus quam medicamenta , praesertim acti-viora , desiderat. Ei affectus senibus cessantibus haemorrhoidibus non adeo
De damnis ex cohibita cuticulari
Uicunque artificiosissimam corporis Osri machinam partiumque in ea admirandam
configurationem paullo curatius per 'austrat, eandem ex numerosa organo rum secretoriorum excretoriorum congerie maxima e parte coagmentatam esse animadvertit. Tanta enim
secretionum excretionum ad vitam cum sanitate tuendam utilitas est at- qe necessitas, ut sine iis eorpus nec vivum, nec sanum, uec rOh talum nec ad exsequendas animae actiones idoneum esse, neque etiam augescere ad legitimum incrementum perti gere possit. Videlicet corruptibile est corpus humanum , nec a putredine immune durare potest nisi perennis sanguinis omnisque generis luidorum, mediante vigore systoles atque diastoles in solio, progressivus -- libere succedat , cum quo mulintestina partium sanguinem constituentium calida agitatio ausetur Sub hoc autem progressi maximeque intestino mutuo attritu sanguinis,m seculae aliam figuram texturam ac magnitudinem nanciscuntur is allanda temperata cheii desciscentesino .sulyhurea vel etiam viscii, utramque vitae adversam naturam induunt . Quare meus est , ut succi intemperati, nutritioni &m tibus vitalibus continuandis inutiles facti, a purorum connubio segregati proscribantur, ae in eorum locum
denuo substituantur . Quod quidem
quum per saltiberrimas secretiones atque excretiones perficiatur , earum utique necessitas, neminemque d
diu sine eitate potu livere posse, tu
Deinceps hae ingestiones atque egestiones reciprocae certa proportione citi et iasibi respondere, in iis autem, qui te. I gitimam corporis firmitatem jam ad 2'' ...epti sunt, aequales esse debent. Hinc ... est, quod adultum corpus lance libra . . tum elapsis octo diebus eandem gravitatem exhibeat, Iicet interea ar busto oc laboribus operosis occupato vel centum alimentorum librae ingestae sint quin si pondus increvit, nec omne quod ingestum iterum egestum, testibile in vitio est ac morbus certo
praestolatur. Etenim universa oeconomia animalis non solum certo numero, ponderein mensura, sed et laindebita proportione, ac moderauatne, tam ratione materiae, quam motuum, maxime gaudet, ab omni autem excessiva qualitates quantitates mintuum aeque ac materiae, sive humo
rum, laeditur atque offenditur. III. Quapropter ad sanitatem ipsamque o,.ἡ vitam tuendam, plurimum utique δεσιδιι refert, ut Medicusin ingestorum o ευε tegestorum euratam habeat rationem. Nam profecto optimum corpus a pra- matura mortes morbosis varii genetis afflictionibus delendendi modum, in eo quam maxime versari cum Hippocr.tib. de dicta, censeo, ut mensura ingestorum ad vires, immo adi tum exercitationem corporis, exacte accommodetur , tenendo , o pus, quo robustius, quo magis viri. bus pollet, maiora vasa firmioresque fibras obtinet, eo elus erre posse atque subigere. Ex ingestis autem quae facilius solvuntur 3 vasa atque excre toria promte subeunt, aliis salubritate praestant vicissim , quae aegrius Iemperati, blandi satisque fluidi per i digeruntur minuique expedite emun cyngrua solida 4 Iiquida alimenta ctoria pervadunt, sed passim rei itani,ves
106쪽
ωbibita cuticulari excreuinae,
valetudini insensa haec interdicenda, illa suadenda. Quin is demum, qui ex ingestorum egestorum natura, indole ae mole, morborum caussaso primordia derivare novit , prudens Medicus dicendus est atque peritus. f. IV. Quia vero ea, quae in pabulum
assumuntur, non unius sint eiusdem-
qile sed admodum distidentis naturae citae uitauis, alimenta quippe viseida, salsa , aeria , acida , sulphvrea spirituos , texturae quoque eom-ractioris , excessivae omnia indolis; apientissima certe uinini opifidis proviuentia factum est, ut variae munis eloria in eorpore abrefacta sint, quae singulorum genio cunetisque eter geneis evehendis , apprime respondeant Nimirum residuae ex alimen. tisse utentiae per alvum secedunt, ac eum hic non solum scoriae biliosae plurimis sal in sulphureis recrementis resertae, ted etiam triueus in glandulosa eras tutia tunica seeretus sero reere mentitio, crassitoribus & teresstribus sulphureis moleculis onum, urina dicto renale dicatum est eola totium. Et copiosa aque portio, tenuibus salino- sulphureis particulis m. buta, ex cutis Eiraculis sub perspiratione, quae se nubili insensibili , do iugiter in corpore succedit, exhalat atque dimatur Taeemus mucida illa purgamenta, quae in narium , palati bronchiorum elandulosa substantia
secretain collecta, screatuinium mone rejiciuntur. V P. Di Per omnia haec organorum exeer. --u nentium emissaria recrementa iugiteris, P in e corpore eliminantur. Quodque - 'ir admodum si debito tempore uulfinoata cienti copia per Mitur, integriratem corporis ociunctionum in eo fulcit alisque tuetur, ita vicillim si segniterminusque lassicienter succedit, plures& gravissimas, praeserti in chronicas
rimarum exeretionum defectu invaletudinem redundet speetatim&a curate in tam serendo Medicinae rationalis lasematteae,in quidem Part. III. ap. 4 de exeretionum desectu praeeipuo morborum fundamen id cap.6 de perniciali eorum quae excre- inanes cohibent indole, cap.7 de epi demicorum morborum origine ex
transpiratione impedita , exposui Quapropter ibi dic, hele lubens mitto, totius id maxime iam excutere ac demonitrare allaborabo ne omnibus evacuationibus suppreissis, vel deinncientibns, nullam elis, quae maiorem noxam ac periculum eorpori mineturin caussa sit innumerarum passionum, quam perspiratio ria sensilis illa subtiliis marum sordium, per universi corporis corticem porulis pervium sucoedens emissio, scimpediatur cohibeatur, materiaque ex te nendaci corpore remaneat, vel ad exteriora iam appulsa , ad interiora
Enimvero depuratur in universali p. iacorporis emunctorio , cute, universa ens e
sanguinis&humorum massa, tam copiosi per istud contingit excretio, ut ex Sanctorii calculo omnes reliquas .
quantitate superet. Hae itaque sup pressa maxima recrementorum ars restitat, omnes corporis succi sorditiem contrahund corrumpuntur, ad
putredinem visponuntur, ut valetudo inde graviis me luat. Quod vero maximum est, ipsi sordes quae sub per αι me spiratione exhalara, ualde tenuis a m linae sulphureae aereo aethereae acti quae indolis sunt. Hae eni in in corporis penetralibus retentae, vel excuti set bulis retrocedentes, haud secus aemortiferum venenum, quod exigua molesti summa partium tenuitate acri eaustica pernicialem vim in nervosis maxime partibus exsequitur , obponetrantem subtilitarem, promte per
palliones, pullulare atque excludi pro universum corpus infesta feminaspa na lueelci consequentia . Quam Pgunt, intimae ad partes exqnisi te sen4 grave autem detrimentum&saluber latentes sunt admiisionis, easdemque
107쪽
atroeissime adoriuntur atque exagitant, ut vehementis limae immo lethaies, in nervosarum potissimum par. tium genere, oboriantur at sectiones.
f. VII. Din. Inter ea vero, quae ad sufflaminandam saluberrimam perspirationem sa-
Munt, aer potissimum connumeran- ...y. duo. Hie enim sicuti purus ac tempe. Diu ratus sanitati egregie patrocinatur inium cita vicissim excessiva qualitate praedi- tus , eande in gravissime labefactat. hane maxime o caussam, quod immediate corporis cortieem ambiat eiusdemque tonum arte alterando, laeeedentem per substratos tubulos sordium exeretionem dirigat ac mode. retur, intendat, vel frequentius e
hibeat. Nimirum si nimis rigidus, nervis inimieus est succos coagulat&fibras rigidas reddit, unde non Q. tum ad affectus spasmodicos disponit. sed etiam cutis por in vasa nimium eoarctans, ad interiora urget hum res, stagnationem demum ac stas ne cipientes. Nimis humidus tonum solidorum laxatae solvit, ut liquida languide ircumagantur,4 ad emunis ctoria ipsosque subculaneos tubulos non vegete appulsa sordescant, morisbique ex atonia tumorum impur, tale oriundi pullulent Nimis edidus rarefacitin dissis ivit corporis saccos,
ae intestinum motum augendo, acres& bilios reddit, licet perspirationis Reeessui non ossiciat, nisi simul humi dus sit in sic ad morbos malignos uiam sternat ratissimum autem cuticulari excretioni obest frigido-humum us, quippe qui humores incrassando fibrarum elaterem minuendo, eiscit, quo minus succi spissescentes per trinimos canades ad corporis corticem trudi , . remisso nimis colatorio sordium secretio atque excretio rite perfici possit.
f. VIII. Sect. I. cap. m. De damnis m
-- . Dum morborum caussa est, qui certis anni temporibus , quandoque etiam epidem iee grassantur. Sapienter hinea mphoerare lib. de humor. . . pr dirum ei e Mala sunt tempora, tales etiam fiam morbi O confluutiones ex ipsis. Si rempora tempestis o ordia nates haverim, myri iudicatu facilessi τι Vernaculi amem temporum
morbi indicam titationes o proue ariaveris remstus, miles aut diss- miles erunt morbi, qui in hoc tempore oriuntia . Qui vero enascuntur, ita sunt comparati, ut ob atmosphaeram inaequalem & mutabilem, elate fibrarum & maxime tonus cutis mirifice labefactetur,in retardato sanguinis cireulo , exclusione quoque o dium per halitus diminuta. ilethora&impuritas, proximae morborum caussae ingignantur . aestatis morbi non tam calori , quam potius aerifrigidiori & humidiori, qualis tunc
solet esse nocturnuso matutinus, poros occludenti, debentur. Autumnus omnium morbosissimus et nullam aliam ob caussam, quum quod ob crebriorem coeli ex frigido in calidum , humido iti siccum M viceversa, mu tationem, aequalis sanguinis progressus&libera sordium exhalatio inte cipiatur. Ea hiems ob frigus, tam si eum, quam humidum, transpirati ne impedit, eaque propter variis morbis inducendis savet '. quos una eum vernalibus, aestivis& autumnalibus sigillatim recenset Hippocrates MEI. I. aph. 2o seqq. nec non Celsus
In primis autem nocent aeris tem M. ιν
pestatumque vicillitudines, ae si diu 'T durant saepiusque repetunt, morbos, i. qui populares habent circuitus excludunt eo quod aequabili cutis tono, sub quo maxime viget libera perspiratio, nihil aragis adversum est euinque destruit, quam repentina mutatio aeris Insuper aeris tempestatumque in t ealidi in rigidum, vel humidi in ni' salubris conititutio ae inde pendenti l mis ealidum. Hinc certain constanti perspirationis successu mutatio ptu experientia in comperto est , quod si calefacto per servidum veroesti.
108쪽
ectibita cuticulari excretione.
aestivum aestum corpore , resoluta sub ealore intestino motu intento in excrementitias sordes humorum massa , tempestas postea subito aquilonati frigida succedat, qua conitrictis
spiraculis sordes reprimuntur , ceu mulantur . mutuo quasi consermem tantur, iisdemque nervolis ac me in. branosis partibus inhaerescentibus, se-briles, pallici & convulsi vi motus, varii generis ebres, saepius exanitieismaticae, variolosae morbillosae purpuraceae alvi quoque nuxiones plasve minus eruentae oboriantur ac plures corripiant. Etenim id ceu pe petuum in genere ei observandum quo maior materiae impurae scirino. sulphureae tenuis. perspiratione eliminandae , in corpore proventus estae copia, eo magis insestum iericulosum est, si eiusdem excreti impeditur, intercipitur vel coni tur α
qui certis locis familiares tant atque vernaculi origo arcessenda . Testam tur quippe Medicorum commentaria, Hungariam & Italiam proferre febres pessimae indolis aeutas, cum vehementi eephalalgixin delirio iunctas.
Iam vero idemtidem constat , eam Hungarie eceli est qualitarem, ut
aestus vi urnus sit serve uillumus, eundemque frigus excipiat noe urnum satis horridum. Huic itaque si corpus prius aestuans incautius, maxime abias qui in east is excubias agunt α sub
dia morantur , commutuur , Per.
quam saeue febris illa Hungarica di. et Muta accedit, quam perperam vulgo liberaliori vim ungarici,quod stipendia merentes vix deguitant, Ro- ui, tribuunt . In talia autem maxime Romae, idem febitum acuta rumin malignarum genus saepius stragem edit, nullam pariter aliam
ob caussam,quam quod interm uisitus vehementis limus, & noctu algor regnet, cui si improvide sese exponunt incolae, vel sene stras aperiunt ut aer dem valde insalubris, eorpori allabatur, i ilico postero die mutatio in corinporis functionibus, ineli natio ad se. brem praesto est, quae, si prae se inditur, vires sumit in non raro tune astum sortitur eventum. XI. Neque vero tantum acutas, erum,
etiam chronicas endemias passiones,
intercepi . cuticulari excretionis
successus. assert. Certe genesis scor-butici mali, quod nannisi maximus. impuritatis gradus est , non aliunde,
quam ex hac origine repetenda. Quo magis enim in humoribus vitalibullereicit impuritas, ex incongruis minus temperatis assumtis , eo plus vigene debet excretionum, inque primis perspirationis negotium , eoque sufflaminato , eo gravior metuendae ii noxa Iam vero in consesso est, in regionibus maritimis, borealibus incolas crastiori victu ut , opiosius carnitius ac piscibus salsis, in fumatisae induratia vesci ει densa, frigida aehumida atmosphaera seu . Sub hae itaque coeli victusque ratione, non
modo crudi &multi male cocti sucei in gignuntur, sed is perspirati nem segniorem , quam plurimae excrementitiae salinae viscidae sordes in corpore remanent , quae simul aliae mundioria obiit pant, coccludunt,
praeterrim si vita sedenta ia motus ex pers , animi creb. io perturbatio de maestitia accedit, quo demum fit, ut humores benigni ierum,oc lympha,. a miscet particularum varii generis salinarum inquinentur, putridi fiant,
corrumpantur, ira diversa corporum o temperamentorum conditi
ne , vel vappescant ac lente putre-lcant, vel etiam summam fiamin. volatilem ac redinem eon tranant. Eshac ex sentina, omnia pathemata scortaticissolennia manant laris e. tor, maculae lividae gingiva putriadi, ulcera foetida ichorosa, inclina tio ad sphace lum, artuum dolor
fixi &vagi, spasmi convulsiones ,
nocturnus, qui Ob copiam insectorum tormina ventris, tremores.&contra-
109쪽
Quae omnia sicuti vitam in grave discrimen adducunt ita quid subitanea aerisae inde facta excretionis percutis porcis mutatio, ad sanitatemn besariandam valeat, quotidianis ad huc e xperimentis confirmatum habe mus. Nimirum quando ex conclavi valde calefacio, vel ex lecto ealido, in auram frigidiorem subito concedimus, horrore corpus e vestigio corripitur. A suppressa perseiratione , materia acris excrementitia in interiora maximeque glandulosas tunicas saucium, oris, narium & bronchiorum vergens, tussim, coryzam, defluxiones & Iebrescatat ales conciliat Pariter freque ii experientia edocemur , nihil adia- gener/ndas Mutas passiones de febres magis e serrein aptius esse , uam siquis gravior irae affectu, vel liberiori spiritus vini potu, aut sortiori corporis exercitio aestuans, in auram humidam frigidiorem, praesertim respertinam, delatus, paulo diutius in ea versatur quandoquidem hoc facto, facilis admodum in febres cintermittentes,in acutas inflammat rias, est lapsus.
f. XIII. Nil vero est, quod subitam febrium
generationem ex perspiratione e Lbita clarius demonstrares illustrare estivus & impruinarum Carolinarum usus in balneo. Nam si quis cor-
aulo pleniori de impuriori, ante anguinis mi ilionem vel debitam aliam praeparationem, descendit in
balneum nam is calidum vi aliquandiu in eo commoratur, non laudum inde experitur insignes cordis tremores, languorem deseephalalgiam, verum etiam febrem intermittentem , plerumque nonnunquam continuam cum praecedente horrore, dolore dorsi&anxietate summa. Quod vero licebalneum prae aliis id singulare hauear, quod tam facile, atque ex temp.3rcquasi suscite febres, haec vera arci inividetur subesse ratio: tum quod nulla
alia tam servidi caloris thermalis aqua, tum eriam quod largi
rem, quam ulla alia terrae marti alis Ochrearis calcariae adit ringentis, in lapidosas concretiones pronae, copiam in sinu foveat, quo fit, ut usu extero subito tumores celematosos intro. repellatis abigat , diuturna ulceraeon solidet, petitulo lasin ulcerosas cutis desedili meq&erollanes siccet, sie efficacem poros est tubulos subcuraneos constricii vam facultatem luc lenter prodat i quis itaque in balneum hoc nimis calidum corpus immittit, ab externo calore sanguinis exaestuatur ocin magnam intestinam agitationem, praesertim si iam copios in impurus, abripitur, exterius vero ob conifricios poros particulae aereo-sulphure e non exhalare possunt, sed eaedem insultantes in partes nervosas, arterias, ipsumque eo sisto- lexin diastoles motum valide intendunt, ita febrem accendunt.
f. XIV. Priterea excretionis per cutis por A AEus rite laceedentis utilitatem , ω sup e . M
quod qui impora habent orpora sive numores excrimentitiis partibus re serto , ut sunt. podagrici , arthritiei,
aestivo tempore, quo liberius & co tale.
piosius sordes per subculanea spiracula difflantur, a paro xysmisin lympi matibus immu oes degant, brumali autem & auxumnali , gravius affligantur, quia aere circumfluo denso, perspiratio imminuitur , sordesque excrementitiae magis retinentur, gravius detrimentum corpori certo ali turae. Eadem ratio subest, quare se- ει nes quum ob cutis porosin vasa mini s. f. .m strictiora, non tam liberam copiosam per cutis poros experiantur il evacuationem , quam viri buvenes, ab impuritatibus rellitantibus morbos aetati senili intellos incurrant, ut sunt maxime corbutus, calculus, ulcera velicae, scabie , tormina intestin ram , di arrneae stranguriae, oeulorum in aurium vitia
110쪽
At vero licet magni traves mor
et ibi prohibita perspiratione rem
ποι nentibus intus sordibus originem duras . eant longe saeviora tamenin uuae plus perieuli habent athemata pullulant, si quando materia excrementia a conis
nudi sanguinis iam tum separata ad euiis peripheriam tubulosque sui, eutaneos salutariter propulsa , oras non ejicitur, sed ibi subsistens ae ad
interiora recedens, cum laeeis vitali.bus denuo nupta tuerit . Haec enim eerte materia veneni vim naturam obtinet ac licet mole valde e xigua, dum tamen sub penetranti di adverta subtilitate partium valde et aroge. nearum, in partes nervosas sensibiliores agit, truculenta initar veneni
symptomata excitat. Id quod ut iam ulterius excutiamus auculentis fide dignis exemplis ac observationibus
confirmemus, operae certe erit pretiam ς quo rem medicarum euit
res perspieiant, plures, saevissimo
s. Ut itaque ab ipso capite ordiamur, 4b ιb saepius observavi , eos qui apilla. mentum gestare sueverunt , demto improvide operculo, exquisitum a. pitis dolorem, cum tinnitu aurium, nee non vertisinem incurrisses alios vero his malis afflic ost tecto falsa coma eapit , ab iisdem liberatos N, hil porro frequentius in infamibus visitur, quam a cru:ta lactea solo sei, gore repulsa, febrem continuam excitari , qua desnente illa revertitur, quae quoties repulsa sui , toties de
novo febrem accensam annotavimus.
Nihil quoque periculosius est, quam in linea capitis improvide exterius unguenta vel lavamenta applicare nervorum principia epilepsiae, sertim in infantibus , aliique graves capitis morbi , accidunt . Amatur Lusiana Cent. I. U. 36. in puella undecim annorum, obesain sanguine , a capitis lotione apoplexiam, elapsa nondum hora , supervenisse , memoriae prodidit. Ex capitis ulceribus obsessi lotione, larditatem concitatam M c. t. r. Dec. 3. obfi commemorant. Et nos a lini mento tineae capitis praepostere adhibito , in infante decem annorum uti dextri inflammationem observavimus, quae in suppurationem, perfectam demum cecitatem transiit. Uidi quoque ab actioribus favis li-nimento consulto siccatis, asthmaeonvulsivum subortum , ad quod abiis gendum , vesicatorium in nucha insioni eum levamine applicatum.
Singulare etiam salutaris&craticae s. n. mcapue Seretiorus genus est plica pii.a
sic dicta Polonie , qua serum excre ro is
rum affectuum caussas, non tam inimentitium viscidum cum sanguine admolein quantitarentinia vel intem. perie eralia sanguinis Whumorum
quam saepius, in parvain exilis molis
materia , nervolis tamen partibus summopere in sella esse quaerenuas.
caput copiose delatum , ex poris eapiatis exsudans ac per crinium tubulos descendens, capillos in eirros congi tinat inexplicabiles , per quos tamquam peculiare organon excretorium vitiosum serum eliminatur non sines ummo levamine Tanitatis emolumento . Quod si vero plica molesta abscinditur, graves, immo mortiferi morbi , corpus impetunt . Hoc enim facto atroces capitis dolores . insultus epiIeptici, convulsivi, item
phrenitis, mania, melane holia Uer tigines, Oculorum lippitudines&γει ta serena, consequi oleiit. Interdum ad alias inferiores partes serum excrementiti su retentum defertur, χωlores arthriticcis aliaque symptomata luis venere naturam aemulantiae
eludit. Qui nonnunquam pleuritis peripneumonia, haemoptysis ac phthi. - δεμ sis inducitur. bi.
Repulsa enim materia corrupta aera Scabies cedum quidem est atque piriasque membranas a molestum malum e corpus tamen 'ad cerebrum eiu