장음표시 사용
131쪽
uri deinceps ardorem ventriculi dorsique cum alvi obstructionein febre tandem thalem indux ille a poplexiam .Eandem quoque ii rem apprime facit exe inplum nobilis cuius ιmaeusa Guluen&lee de Q. capit. Q. 28. me minit. Hic enim quum ab ulcere,quod
multos annos gellarat,paucos intra dies
conlilio vetulae liberatus esset, elapso mente, incidit in tam vehemente Scapitis dolores, ut de vita de spei arent, ac paulo poli occoecatus et t. Horas autem matutinis a somno multum viscidae ac flavescentis cetidaeque materiae re. quenti expuitione cura ulli in re e. Ut, ac conquestus eli, se quamdiu e-junus est et , eundem cetorem in ore percipere, quam qui ex ulcere pedis
XXXIV. - Qua quilua ita sim , quis iam dubi
tabit, valetudinis integritatem excretionum succelli maxime niti atque lovem , easdem quesicet extraordinariae ae insueta sint, si tamen diu cum sanitatis emolumento succelserunt
non sine periculo supprimi . In quo ruidem maximopere cavendum non olum ab omnibus animi aflectibus,
praesertim terrore ac ira , med ametatis conitringentibus ac sopientis bus, sed etiam ab intempe ili vis eva' Caationibus4 sanguinis missonibus quibus ex tacili evacuationes turbanis Iur, veInainimum cum discrimine alio
diuertuntur . Quod i vero natura in perficiendis saluberrimis omnis generis excretionibus vacillare. aut den cere videatur, medentis et , eas. quavisT-tione promovere earundemque luc-aelium levare , quem in finem egregiae lunt utilitatis venae sectiones, lixantia, lenia diaptareIica , cur alio uestic dictae vernales,' quae reliquis fere omnibus hac in re praeripiunt pal.
maria lateriae aquae t Ihermiae
quam acidulae , vernali & autumnali tempore prudenter usurpatae , quibus non solum gravissimi morbi praetcim euntur, sed etiam pertinaces atque re- helles expugnantur ac abiguatur. Sin
autem subilo interceptam aut eohihi. tam esse excretionem quandam eonti
gerit, minime cunctandum est , sed
promta ope annitendum , quo revocetur, priuNuam quod retentum inis hilioribus ledem figat , latius noxam
diffundatin dissicilem ancipitemque
De generatione morborum ex morbis
Q Uum verari rationalis therapta, emiras. sive medendi morbi scienti V
m i me omnium aecurat amor πο borum diagno eorumque ex caussis . suis ortus ac incrementi eosnitione nutatur, atque etiam a nobis in prioribus de earum aegritudinum genesi aestum, sit quae a mole&qualitate humor ura
perversa eorumque evacuatione defisciente, via cohibita, originem tr
hunc nunc porro ad earum conte
plationem accedendum, quae a solidoserum vitio,virtute ac robore dejecto, inve imbecillitate,quam maxime praec dentes moti relinquunt ingi Munt, incunabula trabunturi sic manifesto dilucus cat,non modo fluidotum, sed solidorum vitiosam ae praeternatura e constitutionem ad gignendos morbos
magnae artutis,eaqMyrone a perito Medico magnopere esse consideramdam . Nam ouandocunque plenasti ala curate coci signatas morborum itioserias paullo accuratius lustra mus , amem advertimus, non robulios , firmos' valentes led maxinae eos, qui vel nam tura imbecilliores sunt, vel . Ob adversam praecedentem valeIudioem tales
reddit i. cum mollis conflictari is dicam opem poscere, difficulter tamensa uationem recipere , atque etiam summa cum circumspectione Drudenter&lenissime est curandos . Hinc quanto minus sani robusii , diaeta ad leges sanitatis exquisite compotr-ta , Medico an medicina egent tanto magis certe debiles Mimbetcides
132쪽
..1dem desiderant ut adeo verissimum miniosioris sunt earnis, tenuia exigua fit sanctillimi Salvatoris edictum non aerunt sanguinis vasa,exiles nervos te- firmos,sed languidos edico indigere; eo quod, ut recte pridem observavit Celsus lib. i. cap. 3 omnibus morbis obnoxia est infirmitas.
. . Quae quum ita sint, haud postremus ij. 2 Medici certe labor eo dirigendus, quoa raris eorpora valentia& firma , ab infir- mis& minus valentibus, probe di. stinguere discat . In quo quidem recte
pernciendo, tenendum , quod quemadmodum in universa rerum natura omnis vis, virtus &robur ad efficae iam motus referri debet et ita quoque robusta natura corpusque firmum haberi debet illud , ubi esticacia motus, tum in actionibus naturatibus , quam ei talibus & animalibus, vivida sese exserit. Vigent autem animales sun-Etiones in iis,qui mentes corpore duros etiam labores ac diuturnas fatigationes sine mox sustinere possunt , aevi talesin naturales vigent in iis, qui
sulsu gaudent magno Pleno ac robuia
o bene appetunt, digerunt ac egerunt, & solida habent eorporis membra, neque facile animo moventur,aut eaussa quadam externa laeduntur
Quae omnia in languidis a debilibus secus eveniunt, utpote qui, facile fatigantur & a levi animi affectu intemperi aeris,aut vitio in diaeta com-m Misso, offendum ur, vel a quadam medicina purgante aut alterante facile moventur aut laeduntur, verbo, qui sint, ut ita loqui liceat Aensibiliis ina naturae, perquam facile in morbos incidunt, diu eum iis conflictantur aetardius vigorem pristinum recipiunt. III. Eν μιι Deinde quoad ipsam naturalem. ι νοῦ partium lidarum dispositionem,
ιι structuram, robore viribus prae a-u0ηιμ diis valent, morbisque minus obnoxii sunt, qui maiora obtinent vasa, stri.
ctiores fibras carneas cicibusta liga. menta, nervos tendines magnos ;imbecilliores vero & morbidi mer. to habentur,qM Obeu, laxioris&spon.
nerasque membranas. Nam sub rob re solidorum, quae fluida impellunt, canalium amplitudine, longe maiori facilitate iromtitudine eontenti humores circumaguntur , secretiones utilissimorum ad vitarn iaceorum, excretiones inutilium , longe melius vigent, quam sub copia ac exiguitate valorum , fibrarum laxitate illa aere nisu languidos, hinc omne id quod laeditae morbos efficere aptustieit, promte removetur ac eliminatur
& illibata servatur corporis integritas. Neque male huc referri poterit Hippocratis aphorismus, Se t. a. q. quo
perhibet, sponsiosos natura obelos, magis cito mori quam gracilasin strictioris habitus.
rioe jusmodi molli, laxo , tenero succulento corporis habitu ineedat
procliri est judicare, eundem lon Iratas. se imbecilliorem , morbis quoque magis afflictum esse quam virilem nobiliorem, quin, si menses , qui pro valetudine feminarum sunt , non ritem amni, Hippocratis effato omnem a M.
in orbum bis pati. Deinde rationes tatas iniantesin senes maxime omnium imbecilles variisque morbis obnoxios esse, dissicitius etiam convalescere ac facili succumbere, experientia comstat Nimiae ni in fibrarum in infantibus efflaritas, adeoque quam Mxima ad stagnationesin decubitus h morum proeli. itasse in senibus vero magna fibrarum rigiditas, pororum strieturain vasorum ea pillarium angustia, quo fit, ut utiles sucei difficiistius secernantur 4 inutiles minus sufficienter ejiciantur Pariter id crebriori observates comperto est, firmos
robustos corpore ac animo parentes , valentes ac lanos, imbecilles contra valetudinarios , senes quoque ,- brios, debiles, teneros ac morbidos mgnere insanres. Nam certe praecipuae
atque dissiciles quae homines aluunt
133쪽
Medicisque plurimum negotii tace sunt aegritudines sunt haereditati i& non tam a fluidorum , quam tius congenitis solidorum vitiis dependent . Inter capitis quidem affectus, maniam melancholiam, apinploxiamin epilepsiam , inter pectoris morbos, hae inoptylii in phthis , qu
ad partes in imo uentre contentas,
co- flatu lentum re numin vesicae calculum , anomalum fluxum haemorrhoidalem, in feminis malum hystericum,& quoad partes externas,dolores, heumaticos&arthriticos, in liberos per nativitatem transire, conitantis semper terpetuae fuit experientiae . f. V.
t. p,t Praeter hanc , quae ob sexus, aetatis in .e-- nativiratis rationem accedit imbecillitas lunt adhuc alie causi,quicordia . . pus halui an is ac robustum infirma ν -- rein solidarum partium virtutem, to-α ηυι nulla ac robur imminuere,frangere a que prosternere, corpusque ad graves
morbos ingenerandos disponere pos. sunt. Horum in censum , praeter diuturnosis graves animi affectus, immoderatas mentis in studiis latigationes atque meditationes,abusum quoq; veneris iacchi, di .etam pravam,alsidua, vigilias,&duros labores, maxime Oinnium referendi morbi, praese tim , ii aegrorum culpa longius extrahuntur , velis Medicorum errorem perperam tractantur . Ea enim elliso. tuum morbosorum ac inprimis se. brium indoles, ut non solum succos vitales absumant atque totam sanguinis humorum mallam vitient, &corruptam acum puram reddant Medet iam lolidis partibus omne robur motusque potentiam subducant , quo ex
facili denuo itagnationes , stasesin
corruptiones conciliantur , morbique contrahuntur . In primis tamen in
fens veniricul, intellinis accidere
olet imbecillitas , unde aucta post morbum ciborum appetentia, dige-sione autem vacillante alvinae sordesaetinentur, cruditarum sentina colli-
De generationegitur,quae si non repetita evacuatone, subfunctis ventriculi tonum robora nistibus, leni pestive submovetur, nova morbo una mineta conflatur , quae sensim sanitatem subruit, tandemque psa mora vel prima data quavis occasione, infraves motiosas afflictio. ne conspectius transit. us patescant , per
Haec ut eo testatius Fesas linin varias caullarum series eun iis .iatio, morborum ex morbis generatio biIIta nem dilucide evolvam. Et primo quidem loco nihil frequentius evenit , T D quam quod post enormes,in tantum Ρα.
non incompescibiles haemorrhagias, e . huia c. in abortu puerperio, gravi vulneratione, aut etiam post largius menstrui vel haemorrhoidalis sanguinis prosi
vium, frigidi se dicti morbi, ut e ache. xia, pedum cedemata,ma sarta, aliae funetiae hydropis species, vel etiam atrophia, summus virium languor, se-bris lenta hectica , enascantur aut praecedente morbi longe 'rtinaciores reddantur. Nimium enim exhausto virium, fluidi,quod motum ac robur solidis scenerat,iante anguine,ventri e uti canalis qui vitali machinae. ali, mentum conveniens parat , actio atque digestio non modo minuitur sed robur, quo solidae partes gaudent, quo inutile encitur, utile vero intime permiscetur ad usum servatur, admodum labefaciatur, ut non possit non ingens,in cruditatum in pra-miis viis in impurorum uecorum inuenis, fieri pioventus, quem urinae copiosae , plus minus turbidaeis albae, luculenter manifestin . Acee di quod ob anguiuum humorum circuitum interceptam sordium exclusionem, passim in visceribus stagnati nes, obstructiones status gignantur, vitales corporis succi inquinentur eoque pacto, tamen ad longas, quam acutasin periculi plenas arili eliones
via sternatur uuae omnia non solum maiora & deteriora rioni , si anim pertur Dationes compti cantur , vel in diaeta committitur vitium , aut
134쪽
impensior orporis refrigeratio com idem observatione constat, quod di- tinnit, sed etiam eo certius iiH aellum scussa a poplexi a.dextra vel si mitri ate sortiuntur euentum, si medentes eius Pris paralytis relinquatur, ubi brachium modi infirmos, validioriri crebrior evacuatione adhuc exercent aut nimis calidis exagitant.
L ρ Deinceps ex omnibus, quae universi corporis firmitudinem atterunt , idque ad morbos suscipiendos praeparant, uix quicquam efficacius eis, quam puerperiam ς utpote quod multas a. rias, easque graves affectiones, non raro inducere observatur . Vulimus pollillud pallica hypochondriorum diuturnas hyitericas pallioneo vidi.
mus multas in melanchol iam , hemicraniam, abdominis perpetuam latulentiam, tumorear, caenex iam , delapsas , annotavimus ti erilitatem , fluo. rem album, corporis languorem, cum lento calore , . quae plura alia sunt Praeterctuam enim quod eum sanguine largius ex sauciatis valis et fluente
multum virium effundatur, ipsi graviores partus labores corpus admodum exhauriunt, eiusque partes igore ac robore privant, quibus accedit, quod ipse uterus perquam facile labem a. Datur, ut excluso foetu pol tam in. gentem extentionem , naturali tono non redditus, sanguis per contortaesus
vasa minus expedite trajiciatur , sed passim subsistat universumque corpus inde graviter luat. Et hinc omnia illa,
quae memoravi mala subnascuntur quae mirum quantum gravior animi ex affertibus commotio accelerat, fri. gidus autem potus , improvida corporis rei geratio, prava victus ratio valentiora pharmac pariter adu cant, augentin exacerbant. d. buι,. Neque Vero tantum universalis eor ιεριν poris ex morbo debilitas, ad novas&P μιν alias concipienda egritudines apti l si- ad mae iiiii verum etiam saepenumero morbis quibusdam pecu iaris ciertae cususdam partis imbecillitas, alium
morbum invehens remanet. Atque
ut ordiamur a capite, multaplici den- ωpes , restitante quidem debiliora se is motu priuantur,conjuncta oris to tura&linguae balbutie . Ratio huius effectus & modus quo generatur tam grave malum in expedito eit. Se ilicet in apoplexi me ningum vasa a sanguine copiolius eoruente, admodum expansari distenta sunt, ut intercepti ius libero itinere, serosa pars seeedat in pollicam cerebri partem & spinalis medulli principium descenda , unde fluidi quod nervi vehunt in fluxus su D flaminatur membra subjacentia prutinam tensionem pristinumque admotum sensum necessarium vigo. rem amittunt. Quinimmo quia cerebriwmedullae oblongatae fibrae,exuberante eroli humoris copia ita perfuse, nimium flacceseunt, fit, ut intercidente earundem debita tensione, a poplecti E3. βα- eum insultum ut plurimum stupiditas ingens memoriae debilitas, somnolen 'tiain ad obeundas actiones summus languor consequatur 3. X. Toste Epite psum cerebrum ae nervos presertim opticos mire debilitare , vel a d ex eo clarum atque perspicuum fit quod hanc ipsam in repentinam coeetiatatem transiisse Μ. N. C. Dec. I. M. i. obf. I 6 I. it. Cent. I. An. a. obf. IJO. fidem faciant. In graviori enim epi-lepli sanguis cum impetu , ob sortesipallicas in abdomine trieturas ad caput urgetur, ubi tardius circumactus stagnans serum dimittit, quod in
anteriora cerebri nervorum optic . rum thalamos deli illans, eas ob irruenis
do, ut iam serenam producit. Et quiam paroxysmis pilepticorum nervi qui oculis motum praeliant , simul ditiorquentur, oculorum situs interdum pervertitur, unde straoismus, quem δε- gerus in M. N. C. Dec. I. M. 3. Observ.
135쪽
melancholia in maniam, facilem admodum fieri transitum crebrλtellatur experientia,quandoquidem in utroque assectu me ningum vasa viscidi sanguinis copia in sarcia sunt, cuius in mesan. cholia ardior difficillior,celarrimus veto in delirio maniaco est progrestus, propter auctam me ningum strictura sanguiniscitatiorem cursum meientem Quemadmodum vero brtiorem spasmum semper sere ejusdem partisatoniain flaccidus languor excipit ita etiam cessantem , quae in paroxysmomani aco praesto est, nimiam membranarum ruasorum cerebri constrictionem eorundem relaxatio&debilitas subsequitur, qua postea sanguinis dissicilior tarda per has partes fit pringresso,ex qua melancholicorum phantasmata sua.trahunt incunabula .
Ex febre acuta, caput & nervosum genus occupante,cuius generis solet esse si edieta Hungarisa, quam delirium, vel stupor quidam aut acerbissima. cephalalgia comitatur , penumero surditas, vel minimum disticultas auditus resultat, quiper totam quandoq;vitam persistit. Non quidem malum alias indicium dessalutaris criseos notam praebet, si in acutis febribus, circa critica tempora, hebetudo auditus accedit, neque si ine ratione minii eri sis perfecta est, strictura solidorum . quae tamdiu quam febris impetus durat, remittit, eoq; facto, pulsus celeritas laurities minuitur, sordium per urinam, alvum& cutis tubulos redite vacuatio,& meatu jam magis patuli facti,non tantum tenuem serosum humorem, erum crassiores etiam seculentias dimittunt. Verumtamen quia in acutis capiti infestis febribus laxaro me ningum spa rno, fibris remissioribus iactis, sanguis tardius iter conficiens serum deponit, quod ad principium nervorum acussicorum descendens, difficilem auditum pr*ducit Cis rieglectus ex facili in perpetuam α immedicabilem surditatem transit .Quippe si eaput tum improvide, i vel medentes discus.
soni stagnantis humoris per conum,nientia cephalleain sudorifera minus
invigilant, partium cerebri, quae ad auditus organum pertinent, a subsistente sero fit compressio , corruptio aut magna laesio.
capite , ceu suprema corporis re i
gione, ad mediam nempe thoracem ar
progressum facturi , deprehendimus phini multos esse pectoris morbos , qui ma,s gnam imbecillitatem vastissimo pulmonum vi steri inserendo, illud ad varios affectus .morbosos disponunt. Nihil enim frequentius in prax observa tur, quam ad haemopthysin, praesertim perperam curaram ii estis pede phthusis insequatur, idque eo magis, quando nimis celeriter exitum aflectans anguis adstringenii bus vernarcoticis vi quasi cohibitus suit. Videlicet quemadmodum vera omnium haemorrhagi rum caussae non aliae sunt, quam sortes
spastieae vasas mul eoni primentes iuabdomine aut remotis aliis partibus stricturat,quibus liber sanguinis circuitus intercipitur,ita ut in coarctatis ali. bi meatibus, in alias partes cum impe tu ruat, ibique perrumpat ita pari ratione si ad pulmones e3us appulsus urgetur,eorum vascula,quae hiant in tr cheam, mirum distenduntur & ingens eius in hane fit effusio. Quod sigit ιν neque spasmorum, neque inequalis citacuitus ratione habita , duringentia praepropere dantur , sanguis tenuis aenoridus crassescit, in coagulum abit effluere nescius , vel putredi, ne in concipit , vel secedens serosus humor iubet cula ingenerat , ut Vc mici vel ingens exulceratio oboria tur. Etenim quando ob humoris acria moniam , vel distendentem nimis ius copiam minutissimae pulmonum velisulae disrumpuntur , ex pluribus una, vel plures ampla cavitates resultant, extremae Vero valorum capillamenta exesa magis patula redduntur ut multum succi chylosi in cavernulas
influat, qui ob hiantia apillaria, Dunphatic vasa non resorptus,sedes,
136쪽
I Ignams, lentorem contrahit, spissescit Iturbidus ae glutinosus fieri, a silan eius moram nectit, istere incipiit.
Pleurit idem in abstessum ve em. με. pyema transiret, dudum gravit simus
era aue es Hippocrates, palsim in monu
m a mentis suis tradidit inprimis aph. 8. 43. S cI. . perhibet pleutit idem in empyema, quo nomine, ut auctor et Galenur, quamlibet in pus mutationem inlisia ita degenerare , si purulenta non inara quatuordecim dies excludatur materia, inuando haec in empi emate non desinit, intra quadragirua dies luere, phthisin fieri id quod etiam experientia confirmatur atque expedita ratione nititur.
Nam in pleuritide vera haud absintili
ratione ac in peripneumoniae, ipsius pulmonis exterior substantia , non ero quae tantum costas succingit membrana, inflammatorioin dolo-xifico ex sansuinis ita tumore est assecta. H.re itaque inflammatio si penitus dilsipatur, morbus persecte sanatur ac si discuti renuit, in purulentam abit materiam e pectore rejiciendam . Quod si vero intra quae tuordecim dierum liuervallum nec fibris decedit, nee puris excreti sequitur, tunc justa est suspicio, mate. xiam inhaerentem sorinare vomicam qua demum rupta, si puris screatu intra quadraginta dies non cessat, phthis praeitolatur certum quippe tunc
et indicium, vomicam ulterius ser. Pere c. ac re pus . totam pulmonum
iubstantiam in exulcerationem iis re, unde tabes c phthisis ..
o. . Ct certe pleuritis longe facilius inissim. . empyema cedit, quam quidem peri. HA.- .Pneumonia. quia recte monente Caelis Aciretiam p. m. qao peripneumc-nιa est tumor in tuto pulmonum corpore pleuritis vero tantummodo in ejus par.
te vel potius pleuritis ei in t lamma. u. magis superficialis, peripneumOnia vero altior profundior in hac
sanguis naagis serolos , in illa cruor
erassus stagnet. Quare seu ti sanguianis chyloli elige latinos facilis itinpurulentam mirer iam transitus, ita cruor crassus disti cilius in pus mutatur, sed magis in corruptionem vel sphac tum abit, aut vasa obturat: mine peripneumonia et morbus valde ac tus, qui hi si intra paucos dies discutitur, funestae sphacslatione vel suffocatione perimit . Dignum videtur quod hie interseratur exemplum Minodat est phalorum olim a nobis obser
vatum, de viro, qui superata pleu, Iti Iuritido incidit in tussim, maciem, se F --brem , inquietudinem & spirandi an guiliam, exactis autem si duobus mensibus, praeter omnem expectati nem , pus album congelatum , sed, minime cetens, ad alio uot libras,ttium circiter hebdomadum spatio reiecit, eodemque evacuato pectoralis balsami clactis usu, persee aesan tali redditus est . Neque minus comme inorabilis est casus in disserta. tione de rarissimo sucei tritii ex thoracosillicidio, expositus, ubi pleuritis tandem in empyem , sinistrum totum pulmonis lobum , teste secti
ne consumens, degeneravit, erosissimul & apertis ductus thoraci cici mulis , quia succus chytolus, sapor . Q dulcis, aspectu lacteus, odore L '. . . tuosus , cujus ego locuples G, - ν' te itis sum, per multos annos Mali' quot uncias quotidie , ex thoracis apertura, quae ad empyematis extia tionem aecu facta tuerat, liliavit.
Quod vero tam sinistre pleuritis
curatio nonnunqpam succedat,in culpa sepiis in est imprudens o praepo, Iare . . itera medentum methodus , qui in languine detrahendo vel nimis parci sunt, vel interdum nimis liberases . ., cisos . Utrumque malum . Recte αι. , emat Veret' cha οου 8. confirmλt ex ea. ne ea vel sectione empyem os citum sunt equi, praesertiis in spon-gioii liabitus corporibus . si cuius
137쪽
ia a Sectio L Cap. X. m generatione
historiam e vidi, ait, ,Σenem trigiura annoriam succi sanguini que plenum, qui , cum ruri esset, Amido mivit a in Νωritis miscidis Tarde huic a Medico parumque sanguinis δε- traffamisit, dolor perseverabat, δε- cimo quarto m mnem versum fuit
malum , dem expuratum , tandem cum
ohιιt. Idem tamen evenit &empye--ἐDr malignitur, quando vicissim nimium sanguinas, per iteratas missiones evo. catur, eo quod his repetitis puris re. lectio supprimitur. Hinc petate Bal. lonius lib. I. M. pag. 226. prodidit: revera graviter abbis peccatur , qut inpleuritide naturam multo detrahis san-huine exinaniunt. Et haec quoque des. bio procul caussa fuit, quare in juvene viginti annorum , in quo decies
phlebotomia celebrata , pleuritis inem pyema concessit , teste iveris
.s Porro. insens humorum de cubitus
2 ιL, pinus, in ris praesertim, qui pl.
' a tuita abundant mali habitus sunt, ponas diuturnam humidam tui sim eum spi- Τε , randi angustia suscitat, qua demum: ita laeditur phil monum substantia, ut
νtin, a. Opioiillima materiae purulentae oras. chylosae contingat rejectio . o nonamque vasculorum & membranarum oulmonalium deliructo, humores ibi eum sanguine congesti merent, acriores redditi, diit endendo
erodendo ingentes avitates efformant, ad quas perpetuus succorum
est affluxus stagnatio & extra vasa, tio. Quam vero dissicile sit hunera morum motum a pectore ad alia loca civertere, 'ulmonumque deperditum tonum restituere, ii norunt, qui in artis operibus cum solertia versantur. Non vero solum Medici imprudenti medela , sed etiam. ipsi aegrotantes, perverso victus regimine , saepenumero multum eonserunt, ut humida diuturna tussis, tandem in phthisin. vel etiam asthma&hydropem, On . cedat . Pessimus enim Practicorum mos est, ut in tussi, uiui zunque generis, vel originis suerit, dulcia un-cralsantia , mollientia liberali manu propinent , quibus tam pulmonum, quam ventriculi & intestinorum , Dur amissum plus adhuc delicitur, eui potius convenienti stomachica, balsamica medicina erigendo & superis
fluis humoribus evacuandis, in curatione unice intenti esse deberent.
g. XVII. Ex spirandi anguilia ataue dissieul I
tate, quae orthopneae, vel asthmatis Lia' , nomine insignitur tumores cede malo. ι ,.soso hydropes tam thoracis, quam ' P
abdominis, progigni, in praxi saepe
Pius animadvertitur. Et quo magis
asthma urget, ut est spasmodicum &convulsivum, eo facilius funestum thoracis hydropem , vel etiam ipsumaseitem producit sicut eontra sermium&diuturnum asthma, paulatim ea chexiamin oedemata pedum conciliat. Qua vero ratione horum asse-ctuum generatio procedat, explicatu
non adeo arduum est , quandoquidem vel ob spasticam vasorum pulmonalium angustiam, vel ob meatuum non infrequenter a polypo obstructionem , languis ex uno cordis ventriculo ad alierum aegerrime per pulmones tradiicitur, sed ad ea vitatem dextram ωhine ad univerium venarum genus,
propter obicem positum , regurgitat.
Et quia tardissimus inde fit sanguinis
ex venis in arterias transgressus, hinc serosi humores quam facile in venis repletis secedunt inque porosam maxime inseriorum partium substantiam ingrediuntur . Longe vero celerior haec seri a sanguine Iecessio tam in pericardium, per auriculae dextrae poros, quam in thoracis cavum, perape ta vasa lymphatica peragitur, ubi vel polypo vala pulmonalia in farcta sunt , vel convulsivum , longiori temporis spatio affligens ast lima luberum sanguinis iter pei pulmones
intercipit , . quippe tunc seri per me tus patulos in cavitates expressio uri getur ac Promovetur . .
138쪽
morborum e morbis. M m f. XVIII. ...z Nunc a media corporis regione ad
Iet infimam descendendum est, ubi eos cum . morbos, qui ex visceribus abdominis a praecedenti morbo debilitatis, prodeunt speetabimus. Ex iis vero, qui in ventriculo ae intestinis sedem suam atque domicilium habent, i ullus frequentior est, quam pastico. flatulentus, multis & variis pathematibus conspicuus , quem noli ro aevo mali hypochondriaci, vel hysteriei, si se.
minas Sigat, nomine efferre solent. Nam quando universus , a faucibus usque ad anum elongatus nerve membranaceus exqui litissime sentationis canalis, a morbo praecedente laesus fuerit, adeo ut ejus onus ac motus peris altieus destructus, vel crinsta villosa, quae colatorii munere uno gitur, obstructa, aut glandulae, quae soluentem, fermentalem suceum Praebent, obiit patae fuerint, aut bilis quae chymi correctorium Se optima veluti medicina est, intemperata evaserit nihil aliud efficitur, quam ut abolita digestione aecum debita existilsione, multi humores erudi, vi-idi, eorrosei ibi conlistentes, eris volas partes exagitando , spasmos. eonvulsiones&flatus proferant. Que eunesta ob eonsensum generis nervosi anxietates , dolores , inquietudines maximasque mole ilias in capite, in race. hypoehondriis abdomine creant. Iam uel diligentia attentan is observatione practica constat hypochondriacum hunc mothum non ire. - αισε.. quentius ingenerari, quam ab intermittentibus , praesertim tertian in male curatis. Nam si ante correαonem vel evacuationem materiae, quae febrilis commotionis causa est 'par
xysmi variis artificiis conlirietoriis
nimis propere reprimuntur , eam viisseerib in duetibus excretoriis rema net, ex mora deterior iacta , alias periculosiores trietura A meatuum obstipationes, eum ostentione ventriis
euis kintellinorum efficit idque eo magis, si diaetae vitiuui aut intempe-
rantia affectuum, quibas in passionibus spasmodicis concitandis nihil potentius est, accedat. Intermittentes
enim febres quuin omitem, mineis ram suam inductibus biliariis, pan-ereaticis atque etiam ventriculi ae intestinorum valvulis plicis atque fie-xuris habeatri , in exqui lite sentiente hoc canali suam potentiam , quae vix ullis aliis quam pasticis tensionibus
f. XIX. Simili ratione diarrhea & dysente E. I tria neglectae, vel perperam tractatae, immedicabilem saepe in intestinis ero sionem ac laesionem relinquunt. Nam quid requentius est, quam quod ab intempestivo adstringentium in hisce morbis usu, vel ita periclitetur, vel diuturna sere insanabilis tabescentia lenta febris, acheria, vel pastieus
hypochondriacus remaneat morbus,
qui mala diaetae& inordinati animi affectibus multo pertinacior fu&ingravescit. Laborabat ante annum honestissima semina post male curatam dysenteriam acerbe .graviter variis symptomatibus, in appetentia, macie, phlogo si atroci doni, turmborum abdominis rosione, cum imgenii anxietate lalvi segnitie, quam nonnunquam copiosissima deiectio sequatur, hisque malis ultra sex menses eadem eruciabatur, tandem, divina aspirante gratia , antispasmodi eis roborantibus & leniter evaeuantibus a me curata persecta sanitate am
Deinceps ex intermittentibus diu. - turnior quartana, plerum qie intimi λι ρ' ventris viisera, ut hepar lienemri panereas, adeo laedere solet, ut fune-itus hydrops subsequaturri siquidem hae sebres altius ut plurimum fomitem
suam in viscerum tono destrueto, eois rumaue a sanguine eris insare tu, repolitam habent, unde etiam, gnam prudentiam in lassiciens quoque tempus ad sanandum, desiderant. Nisi enim obstruetio tua viscerum e pediaia
139쪽
pediatur Tanguini ac humoribus per vasa abdominis venosa liber circulus restituatur, supervacanea , vel plane noxia,Omnis febrilem imperum si ilans medicina est. Tum quoque nihil est inconsultius , quam poli habita sanguinis mi istones, vel viscerum obstrinctorum reservatione , aut alvi subdu.estione, specifieis sic dictis, ex quorum numero sunt cortex chinae, fraxini, radix tormentillae , plantaginis , alumenin vitriolacea , motus febriles reprimere. Haec enim inerat. sando obeoagulando humores, infare tum indurationem viscerum adau.
gent , quo fit, ut ibi , intercepto languinis cursu serum in vasa lymphurica magna copia secedat , unde in hydalides abeunt, quae postea disrupte , serum in abdominis cavum funesto esseetu effundunt.
us optime hunc generationis hydr pis modum iam olim Galenus in c. .
uultis si aliquando coutingit,isdatides, δευ vesca hepatis aqua Henas disrumpi , effunditur qua ad locum
membrana abdominis nimioris, epi- ρέiri respondentem , in quo etiam dropicorum aqua congregatur. Ide in gravissimus auctor DP. 3. ι lo assedi. Cop. 3. de hydrope, quartanis male curatis su zcedente, conqueritur, dum ait: --tana male curata Ddropemia e re crebro vidimur, praesertim saegrotus in v tu aberraverato insemis
pestivo frigido potu caloris levamen
quae erit, quo humores,nerassantur obstructiones scimus in hepate ac liene pariuntiar, o tum praecipue, sdejecti inparansmo particAlarι cal xis putridiexhalationem exserno questo
frigore cohibuerint e qui imptimus
sum non modo tantam retiae humoris. piam calor natAralis concoquere non po
Sili. I. cap. X. De graeratione. terit sed praecipue in sarti e morbi
declinatione rejoluta per calorem febris lem sudorem subtili humorum sub santia , saeculentis eos term derFie r-Κuches derelicta sungosamas raram epulis ae lienis substant am ita infarcisso observet, ut tandem , uir
queliscere, et altera cirrhis obsessio
eminaurato , Odrops aut cruriam ardeisma Iebrem excipiat. Quod tum max
me accidet is alterantibus frigidis
cuatriam usus fueris, quae materiam plui ingrossant, quam resolvunt. Qua re , ne in febribus interpolatis nimis diu frigidopotu utarii diligenter caveto.
modo facile inflammantur , exustera, ii, rantur, sed & ad calculorum genera eam tionem proni a dispositi evadunt. Evenit id maxime inplethoricis, vel 'quibus redundans sanguis per uterum aut an venas non expurgatur , velyacuari cessat, hinc ipse cire vasa in lumbis stagnans, gravativum ibi dolorem aestumque eme it, quemd lorem , si imprudenter Medici calculo adscribunt est ealidiora, quae urinam movent de calculos pellunt , propinant, gravia dicta renum vitia plenoscaturiunt alveo. Nam renalium glandularumin vasculorum tono, ob nimiam distensionem , deliructo tardius procedit urinalis laticis secretio de deicensio ad vescam, ut in syphunculis urinariis i agnans, tutam . qui calculi et materiaci sponte deponat. Deterior adhuc res eli, sin flammatio, &ex hac apollem , aut ulcus, generetur . Quam optime autem hi renum morbi arcentur matura
sanguinis millione, quam etiam Riveris Cent a. Obs. 3. item, lingius in praxi Tr. de calculo p. iis . ad nunc scopum obtinea dum imagni faciunt. Et haec quoqueei rati, quare haemorrhoides lupervenientes nophriticis , ceu saluti ierum remedium iuramopere Hippocrates aph.2. Lib.6. dilau-
140쪽
e moerbis. laudat moeritaque naturae eons re , eui scopo obtinendo iuretica hum in avertendis his morbis Medici Putique proficiunt merito imitari debent & vel haemorrhoides adfluxum perducere', vel pedum venas aperire.
AE At si alculus diutius ti firmius -i principio uretheris imparius haeret, ' ne ex sede hac dimovetur e nervosas has partes perpetuo vellicando , in. gentem inventriculo nauseamin ad
vomitionem suscitat imitationem adeo, ut si quando ne natura , nec ulla arte pelegrinus hic hospes e edere velit, perpetua ventriculi subversio, cum anxietate, nappetentia, macie
ditandem mors subsequantur 3 quale triti exemplum non ita pridem in praclaro huius urbis Medico conspeximus. Nam magnum arctius est
renibus eum ventriculo consortium hine Lan pius in Est V 43 pag. 168. scribito plures caleis oberiri. Uectos plusquam annuo ciboris fasidia tab fcere vidi, nec um m ejuriisse, quorum cura alii Medicι ventriculi im-
oecillitarem, alii variarum mesenterii ερο hepatis et Plems obstructiones in cusarunt. Spasmus quoque a. calculo suscitatus, Ru ad ventrieulum, saepe etiam ad duodenum propagatus, molesta eonstrictione huius peristallicum motum validi si me vertit, unde patet etiam ratio, quare ealeulosi facile fiant icterici . Neque praetereundum est , quod crebra ex caleuioasst ictio ita ventriculi atque intellino
rum tonum ac robur imminuere ac
labefac ire possit, ut colica torminati fiat aura proventus calculi obnoxios levi data occasione vel caulla graviter exerceant. Ex renati vero calculo, si
. quando in velicam prolapsus, ob magnitudinem non foras eiicitur, continua tartari urinalis aceretione , calculum vesicalam genera ei, extra di, bi. XXIV. Mate- Ex utero quoque male antea esse .ιωιιι.cto plures prodire novos morbos ac amar
vitia, longa experientia ae usu eom ovi Ipertum perspectumque est observa τοῦ ' mus id maxime ost abortum vel partum quem varia mala , quibus virgines non obnoxiae sant, insecui scillant. Quid enim frequentiuςvi litur, quam post puerperium, vel abortum, enormia sanguinis vel seri viseidi albi fieri profluvia , obortus , nulla etiam comparente cauisa, de novo Meile contingere , unde in mentem mihi redit aurea illa nunqiam satis laudandi senis Lib. s. aph. 43. sententia quaecunque corpore bene consi tuto , bim sire atque etiam trimestras abortium nauari dente abortionis caussa, his sane eo leuones i. e. se
nuruis ac arteriarum orificia , plena muroris sunt, non possum κρι n. dere Delum i sed Hsrumpuntur. Causistatam frequentis abortionis sine ulla externa occasione nulla alia est, quam-
intermiis sanguinis detractio , vel alvi ductio neglecita Mine ante inge vidationem. vel etiam commodis mensibus , purgatio ex lenioribus,
qui veteres ob ea imium usum beneis dicta vocarunt, vel temperate aloetieis balsamicis pitulis , instituatur
Mutrona in luit. Heurnius in Comman.
ad hunc υhoris quadam saepius abo
ιιcrat pituito a natura erat, cum
bene purgentur, ne gravestiant mos bi. Neque tantum purgandum est, . sed etiam convenienFi diaeta vitae .lae resti minera aliis niternis Οε externis. roborantibus pristinus utero tonus:
tationem est. Igitur perii et Medi- reparandus quo salvo ac vigente de calculum, qui ex renibus in veti l mens iam tbixus ree ein ordine pro-