장음표시 사용
21쪽
ea Prima ditiis, Uinnius d. l. Merula d. l. e. I. π . ιγ Vinnius d. l. Huber. digress l. . c. Io. S. 3.m Uterque M. E.
- Sigon. d. c. II. Ο Dion. Halic. Antiq. Rom. l. . c. ao. seqq. Maxime vero
notetur locus c. a . Dixi antea, quod trium rerum maxima rum illarum s summe necessariarum penes populum ex prisco instri tuto arbitrium fuerit, creanssi magistratus, leges coninmandi vel ab-νogandi , bellum pacemue decernendi, de his rebus a populo disceptabatur, re decernebatur latis curiatim fustfragiis, re tantὐndem valebat pauperrimi, quantum ditissimi calculus, eumque ut par es, pauci essent dirites , pauperes in ferendis suffragiis ilios numero tome superabant. aeuo animadverso Tullius ad divites vim μ' torum transtulit. suando enim magistratus creare, aut dae lege cognoscere aut besium inferre volebat vides, nil dicit de testamentis ordinandis pro euriatis centuria a indicebat comι-tia aec.
Quo magis Vero antiquitates Romanas meditor, eo magis videtur mihi probabile, comitia sive curiata sive eenturiata primario & ordinarie fuisse instituta vel magi. stratuum vel lemm, Vel belli causa, adeoque testamen. ea, adoptiones & similes actus legitimos, fuisse appendi ees saltem comitiorum quorumViS, Sc Theophilum, quae de calatis comitiiS testamentorum causa his in anno habitis memorat, eXcogitasse vel hausisse ex scriptore anti. quitatum aeque ignaro. Sane & locus Dionysii modo excerptus & tota historia Reipubl. a Romulo formatae eo ducit. Nec ab ullo alio, quod sciam, de comitiis testamentorum causa institutis memoratur quicquam.
22쪽
Habet vero & haec disceptatio usum in concipiendo modo, quomodo Populus testamenta in calatis comitiis approbaverit. Si adoptionum, testamentorum & simi. lium negotiorum caula comitia primario fuere instituta, necesse fuit populum, ut in ipso negotio legum ferenda. rum , consueto modo suffragia tulit te. At sit ejusmodὶ actus legitimi per modum appendicis & extra ordinem tractati sunt in comitiis, tum non credo opus fuisse, ut populus omnia, quae in ejusmodi actibus examinanda esse supra diximus, ipis examinaret, & desuper suffragium ferret, sed potius ita fuisse observatum arbitror, uti ille, qui arrogare alterum vel testamentum condere volebat, prius illi magistratui, qui jus convocandi comitia habebat, summatim causas arrogationis aut testamenti condendi aperiret, ut ille praevia cauta cognitione summaria videret, an ad rogationem Populo proponendam sit admittendus nec ne. Tum si fuerit admissus, sequebatur ejus rogati statim, Post rogationem magrmatus de negotio princi li, ob quod comitia erant conUOCata. Tum populus vel secundum curias in comitiis curiatis, vel secundum classes earumque centurias in centuriatis,
dum de re principali suffragia daret ac colligeret, etiam de re secundaria illa i. e. adoptione vel testamento mi is fragia alia dabat, aut pro UProbatione populi habebatur,
Atque hoc posterius videtur mihi verosimilitis, fima stratus praevium aliquod eXamen ejus negotii, ut diximus ante rogationem ρὶ instituit. Cum enim id nego. tium
23쪽
s4 Primo Disistium immediate reiiceret utilitatem privatorum, sum. Ore putabatur probatio magistratui facta, ut non opus esset suffragia approbantia colligere, sed sussiceret, si
nemo contradiceret, cum tamen liceret contradicere cuilibet ex populo, sed proposita ratione distetisius, qua respiceret utilitatem publicam. Raro vero a populo fuisse contradictum arbitror ab iis, ad quos ea res non pertinebat, & magnam praesumtionem fuisse, rogationem esse legitimam de adoptione & testamenti factione, partim quod magistratus ad rogationem admisisset privatum, partim quod nemo, quorum intererat, adoptionem aut testamentum non fieri, contradiceret. Quodsi vero contradictor sive ex populo ob interesse publicum, sive privatus ille, cujus in specie intererat, adesset, puto eum admissum esse, ut cum testatore vel arrogaturo more solito coram populo causam ageret, ac postea ea ritu communi & conlueto definiretur L. ρὶ Hoc intuitu admitto, quod habet Vinnius d. t. Credibiles, ideo Pontisaees te mentorum Dctionsus fir uisse, quι.ι sacra. qua ad i os pertinerent. una cum braeditatibus transferrentur. De qua sacrorum translatione ad he des plura vid. a Ciceronem l. a. de LL. Sig n. l. t. de antiq. juri cis. Raman. cap. de jure sacrorum. Rupem ad Valer. Max. l. I. c. 7. g. q.
Iuncto loco Gellii supra ,. s. descripto , ubi cliserte Gej.
. lius. Calata comitia esse, quae Pro collegio Pontificum hahentur. aut regis aut faminum iCaugurandorum causa, eorum autem i. e. a Pontificibus convocatorum alia esse curiata, alia centuriata. & in iis & sacrorum detestatio. nem, di testamenta fieri suisse solita.' Talis est apud Graecos oratio Isocratis, quae Preneticus inscribitur. Vel certe huic rei, de qua agi inus, valde est
24쪽
Igitur ut ex hactenus disputatis tandem summam opinionis meae diserte proponam. Testamenta quae in
calatis comitiis tam curiatis quam centuriatis, non quidem ad testamenta condenda, neque certo anni tempore institutis, sed tamen nec quibusvis, sed quoties Pon.
tifices regis aut flaminum inaugurandorum causa POpu- .lum convocarent, ita ut Pontifices P deliberarent, an testator ad rogationem de testamento sit admittendus, eo vero admisso populus vel tacendo rogationem approbaret, vel si contradictor adesset, audiendo & tuffragia oostea ferendo testamentum aut approbaret aut impro.
Non tamen putandum est, quod illa testamenta, ubi populus saltem tacite approbabat, pro testamentis veris& hodierni significatus fuerint habenda. Etsi enim conis tradictor non adesset, susscit tamen, quod adesse potuerit & quod magistratui probandae essent cauta testamen. ti faciendi. Nam hoc sufficere, Ut aliquid non sit juris. dictionis voluntariae, ad quam communiter referuntur testamenta hodierni significatus, sed contentiose, vel ex.emplo tutelae Patet. g. XXI. Neque adeo mirari debes, cur apud historicos nullum exemplum legatur testamenti. facti calatis comitiis. Rarissima fuere illa, quia vix Videtur ea testamenti factio permissa nisi orbis, & qui evidentes allegare possent causas magistratui, cur heredes legitimos praeterire vel eXD , cludere
25쪽
cludere a successione legitima Vellent. Hae vero rarissi. me aderant antiquis illis temporibus, ubi moribus severioribus erant praediti Romani. Quodsi adessent, nemo contradicebat, adeoque non erat res memoratu digna. XXII.
Uti ergo & dictis simul apparet, quod in testamen. iis, quae in calatis comitiis fiebant, potestas testandi val. de esset restricta, & plurimis limitibus circumscripta; ita
jam non est dubium, eas restrictiones non adfuisse in imitamentis, quae in procinctu fiebant.. Ibi enim, ut ex iis, quae supra rὶ eXcersesimus, liquet, non opus erat consen-m populi, sed sussiciebat, fieri testamenta coram tribus vel quatuor testibus. HOC Vero supposito, nec Opus erat testibus causas testamenti faciendi exponere, & eorum approbationem expectare, sed latissima potestas erat mi. litum testamenta condentium, modo ea facerent in procinctu. .
Sustinebant igitur testamenta in procinctu facta ex. ceptionem et regula testamentorum faciendorum in cala. tis comitiis, militibus haud dubie indultam ad alliciendos per hoc etiam privilegium civeS Romanos, Ut eo promtius nomina militiae darent, adeoque privilegium testamentorum militarium, quod solennitatibus reliquorum testamentorum non adstricta essent, antiquissimum fuit XII. Tabulas longe antecedens r), nec tum eX ea ratione deductum fuit, quod milites simpliciores essent, aut solennitatum civilium ignorantes H, sed in praemium militia s
26쪽
tiae, & quod illo temporis momento non possent, etsi vellent testamentum calatis comitiis condere. s N. o. l. r. aia militati testamento. Intelligendus enim Vlpia. nus de privilegiis testamenti militaris, postquam testamenta in procinctu jam in usu esse desierant, majoribus, quam illa erant, quae habebat testamentum in procinctu, ut ex seqq. apparebini Uti postea ista ratio sub Imperatoribus fuit praescripta
pr. Inst. de militari testamento juncta l. r. pr. f σ I. I. C. eoae quam vis & tum minus adaequata, per ea, quae habet Ulpianus L un. de bon. posse . ex testam militis.
g. XXIT . Neque etiam tum omnibus plane solennitatibus destituebatur, sed lassiciebat illis temporibus ad sentien. dum priuilegium, si modo latior potestas militibus con cederetur quam habebant alii ciVes. Igitur in eo conve niebat cum testamento in calatis comitiis condito, quod& ipsum esset nuncupativum, quia Videlicet testamenta scripta tum temporis plane. ignorabantur. Quod si vero tum fuissent in usu, haud dubie etiam militibus fuisset in dultum, ut in scriptis disponerent de bonis suis. g. XXV. 'Ne tamen fraus committeretur, & adeo militibus heres obveniret, quem noluissent, testes requirebantur plures quidem duobus, sed tamen ut tres vel quatuor sumcerent. Etsi enim apud Plutarchum in Graeco textu exstet. τρῶν κM 'HOOM, trium V quatuor, qui sunt septem, numerus sistennis in testamentis subseqUentium temporum, tamen circumstantiae omnes ostendunt particulam con-
27쪽
23 Primo Ditis junctivam hic disjunctive pro out accipiendam esse u , quod & alias non est infrequens M.
Porro non tum sussiciebat, Ut milites essent in expeditionibus bellicis, uti postea militibus haec potestas testandi fuit indulta ν . Sed requirebatur, ut jam in acie starent,& saga praecingerent, atque sic quasi praesentissimum es Et mortis periculum, quod & indicat locus Cice- ronis supra descriptus H. Quod iterum eX ea ratione Uidetur fuisse receptum, quod Romani Qum indulgerent militibus, ut contra rationem juris gentium de bonis suis in eum casum, ubi amplius ipsi dominium non haberent, . citra populi autoritatem disponerent, saltem id ita face. rent, quasi in ultimo, vitae tempore bona transferrent in heredes nuncupatos, testibus ad id rogatis, quasi volum talis suae internunciis.
Quam rationem si accuratim perpendo, videtur etiam statuendum esse, testamenta quidem illa in procinctu facta vim obtinuisse, si in acie adversi quid ipsis contingeret. At si periculum istud evaderent, arbitror, testamenta illa ipso jure evanuisse, etsi non revocata verbis expressis, perinde uti Postea mortis causa donationes ciet tuitu certi ac praesentis Periculi factas σ).
a arg. vers. Tertium genus Iundia l. v. de m. c. donat.
28쪽
Interim magnum & tum erat priuilegium militaris testamenti, quod posset citra consensum populi & sine vel probatione vel saltem nominatione justie cauta, non solum heredem quemvis Iegitimum, sed & proprios liberos eXheredare vel praeterire. Etsi enim ea de re nihil dicant Scriptores, tamen ea licencla vel ex illis paucis, quae dicunt , & quae supra excerpsimus sua sponte fluit. . XXIX Erat in eo statu testamenti factio apud Romanos, cum in legibus XII. Tabb. Decemviri latissimam testandi potestatem introducebant, qua intentione, jam alibi e dictum est. Jam saltem videamus, in quantum per eam
prima testamentorum geriera vel alterationem vel interitum passa fuerint. Ubi ante omnia inquirendum erit, an per ipsam legem Decemviralam tertium genus per aes &libram, vel qua alia occasione introductum sit. e Dissere. Dn. Praesidis de Origine Suocessionis Testiment. S.
XX; Uti vero ex verbis legis Decemviralis satis apparet, improbabilem plane etiamsi de prima testamentorum in calatis comitiis factorum origine nihil plane eorum, quae hactenus docuimus, posset ex Scriptoribus Romanis eli- ei) esse sententiam Desiderii Heraldi supra H descriptam, quasi populus Romanus, etsi latissima ei potestas testamenti condendi per illam legem data sit, ea mossestia tamen usus fuerit, ut initio introduxerit testamenta in ca-
29쪽
latis comitiis, qua ratione, quemcunque etiam conceptum de iis formes, necesse est , restrictissimam fuisse testandi libertatem; ita tamen non statim arripienda, sed ulterius examinanda est doctrina eorum, qui statuunt, testamenta per aes & libram, Per ipsam legem XII. Tabb. fuisse introducta.
Requirebatur autem ad testamentum per aes & li. hram, ut eo melius possimus de hac quaestione judicare, partim mancipatio Partim nuncupatio. Mancipatio i. e. hoc loco imaginaria venditio, fiebat quinque testibus &libripende & familiae emtore, civibus Romanis, pubinribus, & cum quibus testamenti factio esset, praesenti. tius e . Nuneupabatur testamentum in hunc modum. Tabulas testamenti testator tenens ita dicebat. Haec uti his tabulis cerisve scripta sunt, ita do, ita lego, ita testor, itaque vos Quirites testimonium praebitote I .. Ulpianus tu. ao. f. a. Iustinianus 6. r. Institui. de T am.
s, Idem Ulpimus s. . g. XXXII. Jam de hoe testamento quemadmodum parci sunt Scriptores in explicanda ejus origine, ita tamen Francisic. Balduinus satis aperte ejus originem adscribit ipsi legi XII. Tabb. g , sed rationibus talibus, quae Parum persuadent& aliis, quae in contrariam sententiam adduci possunt,sa. cile cedunt.
30쪽
a Ita 'enim ait ad eap. v. XII. Tabb. p. m. III. edis. Basil. Factam Disse in XII. Tabulis mentionem libripendis re eorum, qui se sinum sarier, supra notam , re ad causam testamen orum .dpertinuisse supra dixi c. 7. Sane cum Festus signisuet. Friptum in XII. T -
alia fuisse: qui nexum faciet, mancipiumque, uti lingua.
nu ncu passit, ita ius esto: nexum autem fuisse quodcunque peras er libram gerebatur, in eoque etiam genrae testaments faetiorum fuisse; coficere possemus. istud caput ad testamenta quoque pertianuisse. Idque in magis reiam sus icer, facit Cicero, qua lib. s. de ' Oratore ad causam testamentariam refert sud : uti lingua nuncupassit, quod cae fuisse scriptum in XII Tabulis ait. Credo ita-- ue ex lege XII. Tabb. testamenta facta fuisse per nexum, h. e. peras s bbram , re solennem eius generis mancipationcm.
Nam ita quidem est: Facta fuit in lege XII. Tabb.
. mentio libri pendis & eorum, qui se sinunt testarier. Ita enim ibi dictum est: stui se sinis resurier, Id ipensve fuerit, ui res montum Drrotur, 1 robur intestabilisque e so V. Sed falsum est, hoc caput pertinuisse ad pestamenta, cum potius ad venditiones & alios contractus similes hic respiciat Iex XII. Tabb. neque aliud ex Gellii loco possit confici i . Unde meliori jure eam legem Jacobus Gothostedus tabulae . de delictis agenti instruit. Erant enim & libri. pens & testes in venditionibus rerum jam ante XII. Tabulas, ut de testibus in expositione legis nostrae suo loco pluribus probabitur. Quod Vero libripendem attinet, is jam erat sub Regibus. Fuit enim is ordo rei nummariae, ut primum Romani aere graVi i. e. nummo rudi &informi usi fuerint, postea Servius Rex primus signavit aes nota Pecudum, unde & pecunia appellata; argento vero signato populus Romanus ante Pyrrhum regem devictum