장음표시 사용
11쪽
am Franciscus Antonius Stroiter, & Ioannes Antonius Fesemayr Cives & Bibliopolae Augustani.Librum cui Tu tulus: PAULUS. ELUCIDATUS die. a P. Antonio Rerny Societatis nostrae Sacerdote conscriptum, Typis kulgare Herulerent: Eso RUDO HUS BURCΚHART Soacietatis JESU , per Germaniam, superiorem praepostus PR
VIN TZ Societatis nostrae praeposito GENERALI , mihi 'eon- cella. Eisdem ad hanc primam duntaxat editionem impertio facultatem, simulque communico Privilegium Caesareum, quo aliis Bibliopolia , & Dp raphis moercussiur . ne dictum Librum citi a consentium Superiorum vel recudere. uel intra fines Imperii, & haereditarias S. C. MAIESTATIS' Provincias inferre praesumant. In cujus confirmationem has Litteras Chirographo meo, & consueto Ossicii Sigillo munitas dedi. Lan steria aa. Octobris AN I738.
12쪽
Vφ' 'φη or toribus modo, sed etiam insignioribus
scriptoribus in more positum est, ut ab initio auditores vel lectores Mos attentos, dociles, & bene volos sibi reddere studeant, id in prasenti quoque ci mmentario faciendum mihi non abs re iudico; ne autein prolixiori praefatione fastidium potius, quam orexin excitem, paucis rem expediam. Attentionem iure optimo sibi p distulat praestantia Auctoris harum epistolarum, docilitatem earum utilitas, benevolentiam conatus a commentatore non perfunctor e sed solerter adhibitus in obisuritatem dilucida dc ordinata paraphrasi removendam. Auctorem quod attinet, qua iis, quantusque fuerit, non tantum ex proemio Cornelua Lapide, dc Benedicti Justiniani de praerogativis illius, nec non ex Actibus Apo-Rolorum, ex ipsis epistolis, ex sanctis Patribus, Divo praesertim Chrysostomo, qui in eius laudes eloquentissime, ubicunque se omcasio offert, effunditur, ex Ecclesiae univerIae veneratione luculenter patet, sed etiam ex consideratione & observatione aliquarum praecellentiarum, quibus insigne hoc vas electionis prae aliis Apostolis, Sanctis , dc Doctoribus totidem veluti gemmis mirum in
modum reiplendet. Et inprimis quidem illustris plane fle extra. ordinaria suit eius vocatio ad Apostolatum; ipse enim a Christo immortali & glorioso d coelis vocatus est, cum alii Apostoli a Christo mortali in terris vocati sint, quasi satis non fuerit Apostolicum
13쪽
Collegium pro conversione orbis universi ab ipso Veritatis ac Samctitatis Magistro per triennium & ultra instrui,& a Spiritu sancto postmodum abundantius illustrari, accendi, ac confirmari, nisi columna haec, fax, dc tuba Evangelica accederet, & ultimam perfectionem adderet. Deinde si magna fecisse ac pertulisse argumentum minime dubium est ex mice sanctitatis, quis in laboribus pluribus, quis in carceribus abundantius, quis in crucibus & plagis maioribus, quis in periculis adeo intrepidus, quis in arduis ramgenerosius & excessus, quis in aerumnis adeo cordatus, dc exuli hundus, quis in amore & imitatione JEsu Christi, & quidem crucufixi ardentior, quis in zelo animarum flagrantior, adeo ut pro se tribus suis obstinatis, nempeJudaeis, Optaret anathema esse a Christo, sive eius gloria aeternum excidere, modb illos Iucrifacere &convertere posset, quis tanta non dicam moliri, sed & cogitare ausius fuit, quanta molitus est, fecit, & consecit Paulus t Quare mirum non est, totam Ecclesiam Paulum tanquam suum totiusque orbis doctorem colere &indigitare, atque per antonomasiam mpostolum ac Doctorem gentium nuncupare, unde inCollecta de ita precatur: DEus oui universu m mundum S. Pauli Apostoli praeo dicatione docuisti. S. quoque Chrysiostomus homil. A. de eius laudibus paucis multa complectitur: etenim, inquit, homo ignobilis, Paulus) abjectus & circumforaneus, qui artem exercebat ioeperulibus, in tantum virtute'progressus est, ut vix φω. annorum
spatio Romanos, & Persas, & Parthos, ct Medos, & lndos, & Scythas.& AEthiopes, & Sauromatas ct Saracenos,& omne prorsius h manum genus sub iugum mitteret veritatis. Haec ille, ut taceam,
quid in Graecia, in illyrico, in Hispania, in Italia, & alibi praestiterit,olis instar universam terram lustrans, sapientia sua illuminans, &ardore divini spiritos inflammans. Unde idem citatus D. Chrysostomus homil 8. de ejus laudibus eo denique rerum ab eo gestarum gloriam extollit, ut universos Patriarchas, Prophetas, Apostolos, Sanctosque omnes antecelluisse asseveret. Cui, inquit, te o sam cte Paule, iustorum Veteris aut Novi Testamenti audeam comparare Z omnium quippe virtutem quasi in arca quadam sed cum multo prorsus cumulo condidisti. Denique etiamsi totum contra te aliquis sigillatim iustorum appendat chorum, inveniettrutinam vi tutum ponderibus a tua parte depressam. Tum post factam singillatim comparationem S. Apostoli cum praestantissimis,V. ac N.T
14쪽
stamenti Sanctis concludit: Etiam ii Angelorum, etiamsi iustorum
hominum circumvolem choros, non invenio comparationem, cui non cumulo meritorum Paulus Occurrat.
Denique si coelestem & divinam Ρauli sapientiam considerare u limus, eam non in terrena, sed coelesti schola & curia coeli empyrei, ad quod raptus fuit, hausit. ibidem quasi creatus Ec consecratus Magister Evangelii, doctorque orbis, ibi arcana verba audivit. mysteria scilicet abscondita a constitutione mundi, atque ita profunde percepit, ut ipsos angelcri nonnulla plenius edocuerit, uti o servatCorn. a Lapide in tuo proemio cap. 3. allegans illud Apost ii Eph. 3. mihi omnium Sanctorum minimo data est haec gratia, ingentibus evangelizare, ut innotescat principibus & potestatibus in
coe testibus per Ecclesiam puta per me Ecclesiae Doctorem ) multi tormis sapientia DEi lecundum praedefinitionem saeculorum,quam feeitin Christo JHu Domino nostro. Ex hac sublimi ac profundissima Iapientia divino spiritu Δc ardore quasi seraphico inflammata provenit, quod utraque haec ita mixtim & glomeratim erucistet & convolvat, verba sunt eiusdem Cornelii, ut seipse capere, suamque vim exponere non posse videatur 3 ae velut halistae nostrae nitrato ac sulphureo pulvere gravidae eo accenso ingentes ferri, aeris, lapidum globos fulminum instar, flammis eluctantibus cum horrendo fragore & fumi convolutione contorquent, ita imcentum Pauli pectus sapientia aeque ae spiritu gravidum & turgidum, cum densas utriusque flammas expromere & eiaculari nitiis tur, quasi fumo intermicantia fulgura & crebra tonitrua verborum di sententiarum vomit,dc conglobar,eaque de causa menti audientuum & legentium nebulam non raro offundit, quae deinde si a d
ctore elucidetur occlarescat, in magnum doctrinae Scharitatis imcendium flammescit. Haec ille. sublimitas nempe mysteriorum,& abundantia divinarum illustrationum, & angustiae temporis adscribendum concessi tot inter labores non invenerunt verba Sphrases satis emphaticas, dignitati rerum proportionatas, sirru que dilucidas; quod enim auris non audivit, nec in cor hominis ascenadit, multo minus humana lingua sat expedite, o dinate & esare eia loqui potest ad aliorum captum , quibus divina mysteria non nisi per obscuram fidem innotuere. unde Apostolus ipse l. Cor. a. inoquit: praedicatio mea non in persuasibilibus humanas lapientiae veris
his. sed in ostensione Spiritus & virtutis, ut fides vestra non sid in A a sapis
15쪽
sapientia hominum, sed in virtute DEi. Sapientiam autem loquiis mur inter persectos, sapientiam vero non huius saeculi neque pri
cipem hujus taculi, sed loquimur DEi sapientiam in mysterio, quae
abscondita est &c. Apostolus ergo,dum hanc absconditam, ademque obscuram, & reconditam sapientiam nos edocere vultisenia reis husque turgidus ad verba, syntaxin, ordinem & connexionem non atque respicit, sed multa commiscet, inserit, incidit, mutilat. divaricat, absorbet, ad quam obscuritatem non parum contribuunt thrases graecae & hebraicae passim Occurrentes,& non ita perspectae latinae duntaxat linguae peritis.
De praestantia porro & utilitate ipsarum epistolarum ut etiam aliquid dicamus, tanta est, ut earum lectioni conversionis suae magnam partem ingens illud Ecclesiae & Africae lumen Augustinus adseripserit lib. 7. consess. cap. a I. S. Chrysostomus praefat. in D. Pauli epistolas, scientiam ac eloquentiam suam illis attribuit: ne que enim nos, ait, quae scimus, si quid scimus, ab ingenii honitate atque acumine, sed quod erga hunc virum impense anecti ab illius lectione nunquam discedimus. Quapropter si & vos quoque i ctioni diligenter attendere volueritis, nihil aliud vobis erit requia rendum. Haec ille. Doctor Angelicus epistolarum istarum mediis rationi plurimum addictus amplissimos ex ea fructus referebat, recreatus etiam apparitione & instructione magni huius Apostoli, si quando dissicultas abstrusa occurreret, unde Ecclesia in ejusdem officio canit: scholas Thomae Paulus ingreditur, lacra simul san
Insistebat nimirum vestigiis sanctissimi sui Patriarchae, de quo
Ioan. Anti Flaminius scribit, cum cerneret Romae, quotidie occupatis cum Pontifice Cardinalibus, eorum ministros in aula variis deambulationibus & nugis tempus terere, indoluisse, & Pontificem adiisse, ac dixisse, turpe & damnosum esse, tempus a tanta multitudine incassum teri . sibi videri utile suturum, si tantisper, dum Cardinales cum eo in negotiis Ecclesiae occupantur, quispiam doctus utile aliquid publice interpretetur. Placuit adm
dum Honorio Papae consilium, di ipsi, qui consilium dederat, S. Dominico id negotium dedit, ouod libenter ille suscepit, & quotidie
PauliApostoli in magno auditorum consessu S attentione interpretari epistolas eaepit.
Atque adeo res placuit, ut deinceps institutum sit, ut ex ordine
16쪽
Praedicatorum ad ejusmodi munus aliquis semper eligeretur & dignitatis ille titulo, qui delectus fuisset, sacri Mag ster Palatii dicer tur. Hucusque Flaminius. Ex istis porro Magistris S. Palatii plurimi ad sacram Purpuram evecti sunt. Et sane epistolae istae tanto auctore & Magistro e gnissimae meis dullam continent fidei, religionis ac Persectionis Christianae. De gratia enim, de praedestinatione, de Christi redemptione, de voeatione gentium, de matrimonio,& iure conjugum, de coelibatu, de muniis Episcoporum, Presbyterorum, Diaconorum, totoque ordine hierarchico, de Ven. Sacramento, & sacrificio, de '. ordinibus Angelorum, nullus ita graviter, exacte, ac sapienter disseruit ac Paulus: Virtutes porro tum theologicas tum morales cum saluisherrimis monitis in suis epistolis quasi in horto quodam deliciarum ita luculente inseruit,&expressit,ut siPaulum non aliunde,certe ex scriptis suis a nolcas,&admireris, quin & in teipso persentiscas. Sicut enim in sole diutius inambulantes calorem inde sibi cum colore conciliant vel nesicientes nec advertentes, ita fieri non potest,
ut qui non obiter, sed pensiculate & sedulo Paulum versat, Pauli sensu non ametur ac spiritu, uti Corn. a Lapide Observat & loqui
Unica sors nonnullos absterret obscuritas, quam ipse D. Petrus suo tempore iam agnovit S cap. 3.epist. suae adae. praevidit haereticis aliquando tervituram pro latibulo, quo errores suos contegant,
imo & defendant, prout novissimis hisce temporibus per Jassenii asseclas contigit. Haec ipsa obscuritas maximum illud Ecclesiae sidus, & ingenii prodigium D. Augustinum, qui ipsium Aristotelem utut obscurissimum nullo magistro, stri proprio studio intellexerat, retardavit a continuando, quem irm inchoaverat , ommentario in epist. ad Romanos, uti de se fatetur lib. I. retracti cap. as.
Porro haec dissicultas plurimum nunc complanata est per alios SS. Patres atque Doctores, Divum praesertim Chrysostomum, & Doctorem Angelicum, ut alios quamplurimos taceam, qui feliciori
ausu huic profundo mari se commilerunt; dies enim diei eructat verisbum, O nox nocti induat scientram, psal. I 8. & secundum parcemiam
Publii apud Gellium discipulus est prioris posterior dies , paulatim nimirum uti fit motus, ita & disciplinae incrementa sua capiunt, ct quae primo videbantur dissicilia, accedente improbo plurium studio planiora evadunt, ac faciliora, quem in finem ordinata te
17쪽
tus connexio, & clara expositio ex probati silinisi Auctoribus conis cinnata cum nonnullis observationibus ac quaestionum suborientium resolutionibus adjumenti plurimum, uti spero, conferet. Quod si nondum omnis caligo discussa, nondum omnis dissiculistas soluta videatur, audiamus, quid Christus praecipiat Matth. 7. petite & dabitur vobis, quaerite & invenietis, pulsate, & aperietur vobis, hoc est, ut Doctor Angelicus exponit, petite orando, qua rite studendo, pulsate oeerandor aliqua obtinentur humiliter petendo, alia inveniuntur solerter inquirendo, alia demum impetranis tur importune pulsando. Me quod attinet, lucem salte uiquam unde unde emendicatam affundere conatus sum hisce epistolis, si conatui oventus optatus respondeat, DEO mecum meritissimas grates repende, benevole lector, a quo tanquam sole splendidissimo lumen omne in angelicas humanasque
18쪽
Q. I. uo loco, ordine, & tempore scriptae sint epi-n stolae S. Pauli Z R. Secundum Barmum, Corinnelium & Tirinum aliosque. Primam ad Thessalonicenses Corinthi scripsit anno a partu Virginis 3 2. posteriorem ad eosdem anno sequenti ibidem: anno II. priorem ad Corinthios Ephesi, uti Imam. ad Timotheum in Macedonia . Anno ς 3. adam. ad Corinthios Nicopoli , nec non ad Galatas & Titum , uti & ad Romanos , e portu Cenchrensi prope Corinthum. Anno 39. Romae secundum Baronium alteram ad Timotheum, quamvis alii anno sequenti scriptam putent, paulo ante mortem in carcere I eodem anno 39. Romae scripsit ad Ephesios, sequenti ad Philippenses, Colossenses, ad Philemonem , &denique ad Hebraeos, quae s. ultimae epistolae e vinculis Romanis scriptae, & paulo ante martyrium singulari DEi Spirituti fervore plenae sunῖ.
19쪽
a. Quam ergo epistola ad Romanos I. loco collocatur, cum eam praecesserint aliae t R. partim ob prae eminentiam Sessis Romanae Ecclesiae, ut Catharinus existimat, vel etiam ipsius urbis in Imperio Romano, ut alii, partim ob exactam omnis generis doctrinam , inquit Theodoretus , partim, quia gratiam fidei, quae caput est & fundamentum Christianismi, maxime commendat & inculcat, secundum D. Augustinum, partim quia de gratia, cui vocationem &justificationem tam gentilium, quam Hebraeorum artribuir,
profundissime disputat juxta Paci hellium , partim quia in illa contra primum peccatum, quod est superbia, agat, quandoquidem Romae degebant & inter se contendebant de dignitate Iam ex Hebraea, quam Romana gente ad fidem
conversi Christiani existimames se propriis meritis falvandos,
quam eorum elationem ut comprimeret, ostendit, totum id,
quod boni habent, gratiae Dri deputandum : non Vero circumcisoni & observationibus legis Μosaicae , uti nec precedentibus meritis vitae laudabiliter actae a Romanis, dc
Q. 3. Cur s. Paulus ad Romanos scribens nussam S. Petri, qui prior Romam venerat, mentionem fecerit, saltem eum cum aliis alutando 8 R. Quia tum temporis S. Petrus Roma jam abierat in Britanniam, unde mirum non est salutem tunc absenti non missis, magnopere autem Zelus illius commendatione est dignissimus, quod Romanos tunc suo Pastore destitutos, & inter se periculose altercantes ac discrepantes in concordiam redigere, plenius edocere studueris suae ad Christianam religionem ac vericazem V ationis originem ac causam. Q. 4. Qua lingua conscripta sit liaec epistola. R. plero que interpretes in ea sententia esse excwto Salmerone, quod' eademi
20쪽
eadem, qua reliquae, excepta illa ad Hebraeos, nempe graeca lingua exarata sit, cum Romasu hujus linguae essent peritissimi,& ipse Apostolus eidem jam assuevisset; unde plena est
hellenismis; paulo post vero a Tertio , vel alio quodam amanuens ac interprete in linguam latinam non adeo feliciter& clare esse versam. De Tertio ex Diodoro Τarser si ita scribit Sixtus Senensis in sua Bibliotheca lib. a. Is, cum esset, Parum sermone peritus, nec satis in striendo exercitatus, epistolam, quae propter multitudinem ac sublimitatem quaestionum caeteris Pauli epistolis obseurior est, longe redd, dit obsturissimam, dum sensius & cogitationes Pauli et in
xionibus interdum confusis, & inabsolutis sententiis ac transposita nonnunquam ordinas serie conatus est explicare.
Q. Quodnam argumentum si epistolarum Paulina- cum t R. Sinceram fidei, morumque Christianis convenientium expolitIonem, & priore quidem parte, quae fidei sunt, traduntur, tum stabiliendae, tum contra Judaeorum in sua lege utut jam abrogata pertinaciam, tum contra insurgentium haeresim perversitatem propugnandae; posteriore vero Parte mores componuntur. Ut autem in specie veniamus ad explanationem epistolae ad Romanos omnium consessione perobsturae, ejus intelligentia, & complanatio Omnium dis ficultatum ex illius sententiis suborientium pendet magnam Partem ex notitia motivi, quod hunc sanctum Apostolum ad eam exarandam impulit.
Q. 6. De nomine Pauli R. Apostolus prius hebraeo
nomine Saul dictus vel Saulus, hoc nomen retinuit, us quedum Act. II. cum Barnaba segregatus & designatus ,
postolus Gentium Sergium Paulum Proconsulem Cypri Romanum ad fidem Christianam convertit, in hujus & aliorum Romanorum gratiam tanquam civis pariter Romanus levi