장음표시 사용
31쪽
Acieris, securis aerea, qua in sacrificiis utebantur sacer .
A cies, Acumen, Acus ,& Acuere dicuntur ab ί- , quam Latine dicimus cOt m. A classis tunica,ab humeris non consuta. Remme Acrumaeruma ' utensilia ampliora. Actus , modo significat in comoediis, & tragoediis certa spatia canticoru:modo iter irater vicinos quattuor pedulatum: modo in geometrica minore parte iugeri, id est centum viginti pedum inodo motu corporis,ui histrionui de saltatorum, qui etiam ex hoc ipso actuosi dicuntur. Acupcdius dicebatur, cur praecipuum erat in currendo acu .men pedum. Attis palea est..Varro rerum rusticarum tertio:aeus su
. 4 cibi ρε- struendum '' parturientibusiacus in area excutitur. Idenendum in eodem .primo argillam mixtam acere.. ζώz Rcus dicitur,qua sarculatrix, vel etiam ornatrix utitur.p leae etiam quaedam de frumento acus dicuntur exercitus quoque instructio ; quod ea pars militum vehementi mina est ad hostem vulncrandum acumine teloi irm. totum autem ex Graeco sermone trahitur ; cum sarcire apud Illos α ω eisid dicitur.
Α D,aut proprie perionam sign i ficat; ut Eoad Pompeium:
aut locum,ut Abiit ad theatrum. Adagia, ad agendum apta .ridaiia,Ouis vetula recentis partus. Adaxint,adegerint. Adcensi dicebatitur,qui in locum mortuorum militum subito subrogabantur; dicti ita , quia ad censum adiiciebantur. N
Addicere est proprie idem dicere, & approbare dicendo.
alias addicere damnare est. dubrum. Addubanum, Danubium.'Addues, addideris. Adeo duas habet significationes. nam cum prima acuta eL 3sfertur; idem significat, quod accedo. ut cum dicimus Adeo praetorem . cum autem secunda a id est, quod usque eo; non quidem si cundum rationem ; quia ad praepositio accusativis accomodata est:sed vetusta quadam loquendi cOusumidinet. ' . . .
32쪽
Ad exitam aetatem, ad ultimam aetatem Rdfabr um,fabrefactum. Adfatim dictum a copia fandi, siue abundanter. Liuius: Adfatim edt,bibi, lusi. Terentius adfatim dixit pro eo, duodest, ad lassitudinem. Adfectare est pronum animum ad faciendum habere. hdfines,in agris vicini, siue consanguinitate coniuncti. Adgretius. apud Ennium adgretius fari, pro eo quod est adgressus ponitur.quod verbum venit a Graeco Adigaes,dare cogas. Aditiculum paruum aditum. Ad ecti dicebantur apud Romanos , qui propter inopiam ex equestri ordine in senatorum sunt numero adsum- pti. Darr patres dicuntur, qui sunt patrici j generis: com S scripti qui in senatu sunt scriptis adnotati. Adlicit est, perducit aliquem in rem. dictum a verbo lacit, id est decipit. Hinc descendit inlicere, & oblectare, id est fustrantem inducere. Adliuescit, liuere incipit,hoe est liuidum fieri. 2 o Admissiuae aues dicebatur ab auguribus, quae consile
Adnictat, ' saepe & leuiter oculo annuit. Naevius in Ta- ' Adnu trentilla: alij adnutat, alij adnictat, alium amat, alium
I Adolescit a Graeco 'id est adcresco,veniti unde ' αλίζω fiunt adultus, adolescens, altare ; eo quod in illo ignis excrescit; & exoletus,qui excesiit olescendi, id est crescendi modum; & inolevit,id est crevit. Adoptatilius ' ex adoptato filio natus. Adoptiui ν3o Ador farris genus,edor quondam appellatum ab edendo; vel quod aduratur,ut fiat tost .vnde in sacrificio mola salsa efficitur. Adorare apud antiquos significabat agere. unde & Iegati oratores dicuntur:quia mandata populi agunt. 3s Adoream laudem, siue gloriam dicebant: quia gloriosum eum putabant esse,qui farris copia abundaret.
Adpromissor est, qui quod suo nomine promisit, idem prostero quoque promittit. Adrumauit , rumorem fecit, siue commurmuratus 'est.
33쪽
/ Adsciscere est adiungere, vel adsumeres Adscripti dicebantur,qui in colonias nomina dedissent, veessent coloni.
Adscripti iij eluti quidam scripti dicebantur; qui lappleta sdis legionibus adscribebantur. hos& ad censos dicebat: α quod ad legionum censum essent adscripti. quidam velatos,quod vestiti inermes sequerentur exercitum .nonnulli terentarios, quod fundis lapidibusque praeliaturi ea modo ferrent, quae in hostes iacerent. alii rorarios, is quod id geniis hominum ante, quam acies coirent, in .modum rorantis tempestatis dimicaret. Mumta Adsectata ' femina vel in bonam partem dicitur, velut bo.norata : vel in malam; quasi ad extremum periculum adducta. Is Adserere nranu est admouere. quod ea quoque, quae in terram dimittuntur, seri dicuntur. unde etiam serae appel- pponutu tantur,quia foribus admotae opponuntur ' defix e postibus ; quem ad modum ea,quae terrae inserunt r. Adsidelae, mensae vocantur,ad quas sedentes flamines sa-
Adsiduus dicitur,qui in ea re, quam frequenter agit, quasi consedisse videatur. alij adsiduum locupletem; quasi multorum assum dictum putarunt. alij eum, qui sum-i .ptu proprio militabat.; ab asse dando vocatum existi
Adsipere, & praesipere dicebant antiqui a sapiendo. sicut nos quoque modo dicimus ab aequo iniquum : a quae-
Adstassent, laxuerunt. 3 -dtegrare est, vinum in sacrificiis augere. integrare enim,& adtegrare minus factum,est in itatutum rc digere. Adtestata dicebantur sulgura, quae iterato fiebant, videliacet significat onem priorum adrestantia. Adtritum, & tritum ex Graeco descendit: quia illi vestem ntritam 7 appellant. Adtubernalis, habitator continuae tabernae. quod genus domicilii antiquissim fi Romanis fuisse testimonio sunt exterae gentes, quae adhuc tabulatis habitant aedifi- is. Vnde etiam tect/ cistrensia quamuis rellibus co
34쪽
tegantur, tabernacula tamen dicuntur. Aduelitatio iactatio quaedam verborum figurata ab hastis velitaribus .velites dicuntur expediti i lites, quasi volites, d est volantes. 7 Aduersus aut contrarium fgnificat ; aut idem,quod erga. Adulari est compositum ex accedendo adludendo. Adulter, & adultera dicuntur; quia dc ille ad alteram , &haec ad alterum se conserunt. Adulterina signa dicuntur alienis anulis fact Io Ad uocitat, epe aduocat. Aduosem,aduersarium hostem. AE sy llabam antiqui Graeca consuetudine per AI lcribe bant ut aulai,pictai,mutat. Aedilis initio dictus est magistratus , qui aedium non tan-Is tum sacrarum, sed etiam priuatarum curam gerebat. postea hoc nomen & ad magistratus transsatum est. Dictus
est autem Aedilis, quod facilis ad eum plebi aditus es.set. sed & Aedilatus dicebatur eadem dignitas ; sicut pontificatus magistratus.
io Aedis, domicilium in edito positum, simplex, atque unius aditus. siue ideo aedis dicitur, quod in ca aeuum degatur,quod Graece t vocatur. itaque aedificare, cum sit proprie aedem facere, ponitur tamen pro omni genere constructionis i χρησιωῆς. Aeditimus aedis intimus. Aedituus sacrae aedis tuitor. id eli curam agens. . illis
Ae aeum mare appellatur, quod crebrae in eo sint insi lae ; ut procul aspicientibus species caprarum videantur.
siue quod in eo Aegaea ' Amazonum Regina perierit. o siue quod in eo Aegeus pater Thesei se praecipitauerit. Aegrum ex Graeco appellatur. a quibusdam Put tur a voce doloris appellari: quod est ψ i. Aegyptinos, A ethiopas.
Aemiliam genicin appellatam dicunt a Mamerco Pytna-M gorae piniosophi filio; cui propter unicam humanitatem cognomen fuerit Aemilos . alii , quod ab Ascanio descendat,qui duos habuit filios Iulum Aemilon. Aenariam appellauere locum, ubi Aeneas classem a Troi* enient appulit .
35쪽
v I II Aenatoreς cornicines dicuntur id est cornu eanentes 'se . Reneolum,quod ex aere fit ' dicimus. Aenesi dicti sunt comites Aeneae.
Aequidiale apud antiquos dictum est, quod nune dicimus sacquinoctiale quia nox diei potius,quam dies nocti adnumerari debet. Graeci quoque in hoc consentiunt i me M,id est aequidiale,dicentes. Aequilauium significat ex toto dimidium. dictum a Iauatione lanae , quae dicitur aequilauio redire, eum dimi- Iodium decidit sordibus. Aerarij Tribuni a tribuendo aere sunt appellati. Aerarium sane populus Romanus in aede Saturni habuit. Aeribus pluraliter ab aere,id est aeramento dicit Cato. Aerosim appellauerunt antiqui insulam Cyprum; quod is
in ea plurimum aeris nascatur. Aerum nutas plautus reseit furcillas, quibus reIigatas sarcinas viatores gerebit. quarum usum quia C. Marius re tulit,muli Mariani pollea appellabantur. itaquc aerumnae labores honerosos signincant.siue a Graeco sermo- 1one deducuntur.nam Graece, Latine tollere dicitur. Aeruscare aera undique, id est pecunias,colligere. Aestimata poena ab antiquis ab aere dicta est qui ea aestimauerunt acre: ouem decussi, bouem centum, hoc est decem & centum assibus. Aestimias aestimationes. Aestuaria sunt omnia,qua mare vicissim tum accidit, tum recedit. AGAso NEs equos agentes, id est minanter.
Agea via in naui dista, quod in ea maxima quaeque res soagi solet. Agedum significat age modo. est enim adhortantis sermo. Agere modo significat ante se pellere, id est minare. Vesgilius:& potum pastas age Tityre. modo signifieat iurgari:vt cum dicimus, agit cum eo furti. modo repende- nre: ut cum dicimus . gratias ago. modo verbis indic HaIta e re: ' ut cum dicimus causam ago. quin etiam si accessie
estus. & vultus quidam decor: ut cum scaenici agere
mi. Agina est, qua ' inseritur scapus trutinae. id est in quo
36쪽
soramine trutina se vertiti unde , natores dIcuntur, qui paruo lucro mouentur. Agnus dicitur a Graeco μνιι , quod significat eastum. eo quod sit hostia pura, & immolationi apta. Agnus ex Graeco sese deducitur. quod nomen apud maiores comunis erat generis,sicut Jc lupus, quod venit ex Graeco
Agolum,pastorale baculum, quo pecudes aguntur. Agonias hostias putabant ab agendo dictas. o Agonium dies appellabatur, quo rex hostiam immolabat. hostiam enim antiqui agonia vocabant. Agonium etiam putabant deum dici praesidentem rebus agendis: . Agonalia eius festiuitatem. siue quia agones dicebant montes: Agonia sacrificia , quae fiebant in monte. hinc Is Romae mons Quirinalis Aegonis, & collina porta Aegoncnss. ' Agonium id est ludum. Ob hoc dictum, εγquia locus in quo ludi initio facti sint, fuerit sine angolo. cuius festa Agonalia dicebantur. ALBEGMINA partes cxtorum,quae diis immolabant. xo Albesa scuta dicebantur, quibus Albenses, qui sunt Marsi generis , usi sunt. haee eadem decumana vocabantur, quod essent amplissima, ut decumani fluctus. Albiona ager trans Tiberim dicitur, a luco Albionarum: quo loco bos alba sacrificabatur. Albogalerus a galea nominatus. est enim pileum capitis,' quo Diales flamines, idest sacerdotes Iouis utebantur. nebat enim ex hostia alba Ioui caesar cui adfigebat apex virgula oleagina. Albula Tiberis fluuius dictus ab albo aquae colore Tibe . .ris autem a Tiberio' Silvio rege Albanorum: quod is
Album, quod nos dicimus, a Graeco , quod est , est appellatum. Sabini tamen alpum dixerunt. unde credi potest nomen Alpium a candore niuium vocitatum. Alcedo dicebatur ab antiquis pro halcyone. ut pro Ganymede Catamitus: pro Nilo Melo. Αlebria, ne alentia. R leonem, aleatorem. Naevius: pessimorum pessime a
37쪽
Alga, herba,quam mare ad littus proiicit. Vergilius in Bii ,
colicis: Proiecta vilior alga. Algeo ex Graeco dicitur,d est doleo. ut sit frigus,do eos.ctu, lor quidam membrorum rigore coniectus. Alica dicitur, quod alit corpus. sAlicariae meretrices appellabantur in Campania solitae ante pistrina alicariorum versari quaestus gratia. sicut hae, quae ante stabula sedebat, dicebantur prostibulae. Alienatus, qui alienus est factus. Alimodi pro aliusinodi. Aliorsuin,&iliorsum, sicut introrsum dixit Cato. IOAli rei dixit Plautus pro eo, quod est aliae rei. Alites volatu auspicia facientes istae putabatur bute', n- qualis, immusculus aquila, vulturius. Aliuta antiqui dicebant pro aliter, ex Graeco isos vel trasserentes. Hinc est illud in legibus Niunae Popilis:
Athis , ' pollex scandens proximum digitum: quod velut insiluisse in alium videatur. quod Graece dicitur Alliensis dies dicebatur apud Romanos obscoenissimi ominis. ab Allia fluuio scilicet, ubi Romanus fusus a Gallis Q
Alma, licta, siue pulchra: vel alens: ab alendo scilicet. Almities habitus almarum rerum. Altaria sunt,in quibus ignis adoletur. Altaria ab altitudine dicta sunt. quod antiqui diis superis in aedificiis a terra sexaltatis sacra faciebant: diis terrestribus in terra: diis infernalibus in effossa terra. Altellus Romulus dicebatur, quasi altus in rellurer vel quod tellurem suam aleret siue quod aleretur telis i vel quod a Tatio Sabinoru rege postulatu sit in colloquio se pacis; dc alternis vicibus audierit, locutusq; sucrit. sicut enim si deminutive a macro macellus, ' a vafro vasellus: ita ab alterno altellus. Alter, L pro non bono ponitur; ut in auguriis altera cum appellatur auis , qvae utique prospera non est. sic alter Mnonnumquam pro aduerso dicitur, & malo. Alteras ponebant pro eo, quod in adverbium alias. Altercatio, iurgatio. Alternatio,per vices successi i. Alter-
38쪽
Alterum Sinnius ait idem significare, quod apud Graecosetooν.Quida vcro ex utroq; esse compositu. αος,&ἔτνος. I Altum proprie mare profundum. Altus ab alendo dictus: alias ab altitudine.
Alucinatio, erratio. Alveolum, tabula alcatoria. Numeto pro Laumedate a veteribus Romanas nec du ad-xo suetis Graecae linguae dictu est. sic Melo pro Nilo,C tamitus pro Ganymede: Alphius pro Alpheo dicebatur. Aluus venter feminae,ab alendo dicta est. A M praeposito loquelaris significat circum. unde supra Ieruus ambactus,id est circumactus dicitur.
rue Amasso, arrauero. Amutis Amatio ε ab amore denominatum. .
Ambactus apud Ennium lingua gallica actus dicitur. Ambarvales histiae appellabatur,quae pro amis aduob'ira tribus sacrificabatur. Ambarualis hostia est,quae rei Gu bima. zo nae causa circii arua ducitur ab ijs qui pro frugibusiaciuta Ambaxioqui ircum euntes cateruatim. Ambegni bo si& vcruex appellabantur,cunia eorum utraque latera agni in sacrificium ducebantur. Ambest ita tertiae personae verbum est, ut nullam aliam DS habeat declinatiouem, . Ambidens, siue bidens ossis appellabatur, quae IuperiorI-bus,& inferioribus est dentibus. Ambiguum est,quod in ambas agi partes animo potest.huiusmodi apud Graecos dicitur. o Ambitio est ipsa actio ambientis. Ambitus proprie dicitur inter vicinorum aedificia locus duorum pedum,a semipedis ad circum elidi facultatem relictus ex quo etiam honoris ambitus dici coeptus est a circum cundo supplicandoque. Ambitus proprie dicitur circuitus aedificiorum pates in latitudinem pedes duos,
' di semissemun longitudinem idem,quod aedificium.siect& eodena vocabulo crimen auaritiae , vel adIectati ho
noris appellatur. .... . . m .iHu-
Ambo ex Graeco dictum videtur,quod illi tu i dicunt. Ambrices regulae,' quae transueriae asseribus, & tegulis
39쪽
Ambrones fuerunt gens quaeda Gallica qui subIta Inund
tione maris, cum amisissent sedes suas, rapinis, & praedationibus se suo'; alere e perunt. eos, & Cimbros, Teutonosque C. Marius deleuit. ex ouo tractum est, ut turpis vitae homines Ambrones dicerentur. bulacra,ambulationes. Amburbiales hostiae dicebantur , quae circum terminos urbis Romae ducebantur. Ambustus,circumustus.
Amenta,quibus,ri mitti possint,vineiuntur iacula, siue so-rolearum to ex Graeco, quod est sic appellata. vel quia aptantes ea ad mentum trahinu. Ameria urbs in Vmbriaeab Amiro sic appellata. ia genus piscis. Amicinum ' viris pediculum, ex quo vinum diffunditur. Is Amicitiae vocabulum ab amore deducitur: quamuis intc dum vituperandus sit amor. ab antiquis autem ameci,&amerae per a litteram esserebantur. Amiculum genus est vestimenti a circumiectu dictum. Aminuta urbs paruarum opum fuit in Appulia. io Amita patris mei soror, quia similiter tertia a me sit, atque aura, videri potest dicta: ex eo, quod ab antiquioribus a- uita sit vocitata. siue amita dicta est, quia a patre meo amata est.nam plus sorores a fratribus quam fratres diligi solet. videlicet propter dissimilitudinem personarum, asquae ideo minus habent dissensionis, quo minus aem
Amites perticae aucupales. Amnenses appellabantur urbes sitae prope amnem, ut amari maritimae. unde Interamnae, & Antemnae dictae 3
sunt; quod inter amnes sunt positae , vel ante se habeant
Amnis proprie dicitur a eircumnando, ouoniam AM ex Graeca praepositione sumptum,quae est significat circum,& nare fluere. Π oebaeum carmen est quotiens aliqui ex aequali numero versuum canunt: & ita se habet ipsa responsio, vi aut malum,aut contrarium aliquid dicat.
Amoena dicta sunt loca,quae ad se amanda alliciant, id est
40쪽
Αmpedices dicebantur ab antiquis, quod circum penderent, quos nunc appendaces appellamus. Amputata, id est circumputata, dicitur ab eo, quod antiquis putum pro puro dicebant. unde deducuntur pudor , &pudicas. Amsegetes dicuntur,quorum ager viam tangit. Rinermini, qui circa terminos prouinciae manent. Vnde amiciri, amburbium, ambarvalia, amplexus dicta sunt. io Aminim, regulariter; tractum a regula, ad quam aliquid exaequatur, quae mustis dicitur. quidam amussim esseia dicunt non tacite.quod mutire interdum dic tur loqui. ANATEM morbum anuum dicebant, id in vetularum sicut senium morbum senum. i. Ancaesa dicta sunt ab antiquis vasa, quae caelata appellamus : quod circum caedendo talia fiant. ipsum quoque caelare verbu ab eadem causa est dictum , D littera cum L permutata. Anceps signiti re videcur id , quod ex utraque parte caputio habeat, ut securis, brpennis.sed magis a capiendo,quod.' ex utraque patru aeque captatur.'. ppellarum est. Ancillae dictae ab Anco Marcio. quod is bello magnum seminarum numerum ceperit. siue ideo sic appellantur, ruod antiqui aliculare dicebant. pro minastrare. ex quo ij quoque, ac deae feruntur coli, quibus nomina sunt Anca,& Anculae. ιAnclabris mensa ministerijs diuinis apta . Vasa quoque aenea , quibus sacredotes utuntur, anclabria appellantur. Anclare, haurire.a Graeco descendit. Liuius: florem,o anclabant' liberi ex carchesijs. Ancunulcntae feminae menstruo tempore appellatur .m- de trahitur inquinamentum. Ancus appellatur, qui aduncum brachium habet, ut expor
rigi non possit. 3s Andron locus domicilii appellatur angustior logitudine, in
quo viri plurimi ' morabantur, ut gynaeceum a mulie- ribus. Andruare id est reeurrere a Graeco verbo id est inuenire.hinc & Arua vocata est. Angeronae deae sacra a Romanis instituta sunt,cum angina