장음표시 사용
11쪽
SVO S. P. D. Volui adem libros,quos de inuetione Dialetilica tu uasu rogatu aggressiusium cribere.Scis tu quidem eos partim parati iter, partim in itinere,excidi se mihi verius,auε scriptos esse. Sunt , uni tibi cripti,cuisi - tifacient, defuncti erunt muneresuo. Non addo hucsino tisfacient quippe cum tibi beneuolentia nostra, ne etiam nugas meas approbareposiis. Quanquam autem uni tibi destinauerim eos, ut quipopuli os iudiciumque in repraesertim tiscrupulosa reformidem memor tamen e od dici let, oratorem nuta alia re tam excitari ad dicendum, quam audientium corona cri, eos tanquam populum mihi lectorem
adhibiturus, quo maiore ipse mihi diligentia ilicitudinemo operis circundarem, minu ue indulgerem desidiae causis, sconarer si quapossim non tum iudici tibi dere, e in Gu- fallem aliquam habere. Quod si quemadmodum Luciliis dicebat, Consentinisse Tarentinis se scribere,sic egopossim dicere, soli me Phrisiis meis ita scri Jst, minin esset verendumfortasse,utpopulum admitteremin. Nunc quandos
diorum partem,mentione pol quam Isis peruulgatam,tra,ctauimin more minimeperuulgato, contra veterem vul
gatama per asione ausis nonunqua ιm libere proferre,quid mihi videretur multori fortassis2beunda nobis esset cepis .
Quὸdsi quis eos in man is ferit, vel Philosephin, vel ex magnisprofessoribus hispatroni que linguae latinae quid nis
12쪽
mmetibi protinis , deruaudire. O nouus hic nostrissu
esissedibus hostes'Ergo 'Liuiti dixi ibi destinati,tibi de
ditisunt. Haec opera tibi est impensa Et quemadmodum e- eundum iuri consilios, si qui in adoptionem datur,omnia sanguinisgentisique exuit iura m in alteritis transit nomen alius in eum distae neci que accipispotestate cego istos manu mea emisse situo posthac permitto arbitrio. Ego omnem pro- ei, Picitudinem depono. lusi voles,emittes. Quod bene cec
erit, nec laudem putabo meam nec dedecussisecus tuum in utranque partem aectimabitur consilium, ego dicar obsequutus tibi,dicar praestitisse quod potuerim,plurimum certesipotuissempraestaturus Ceterum in hoc opere,praeterquam quod stilum exercui, plane ideor mihi operapendidisse. Nam nisi quis meliores iteras attigerit no ideo magnopere quidpossiprodesse Apropter multitudinem exemplorum,quae ab eruditioribusycriptoribus erant eruenda, e idcirco negligetur ab eis, ut pui balbipraeter balba nihil intelligant. Contra,eorum qui erudituunt, et derivolui quotu ui ue vita artispraecepta attingit 'aut si attingat,nonne tibi rideri adprimum protinus conste tum audire, isti nobis ex ultima barbarie nouus emacharsis iste,quipost Aristoteles,Cicerones, uintilianos,aliquid inuenturum e credat Quemadmodum apudpoetam tamen criptum est, Hieturus genium debet habere liber: Ita multos libros obolo credo uere , quiagensii habeant. Quisinobissit, iuemus etiamsin mininferam aequo animo interitum eis, quem tot tamquepraeclaraikbi .
runt ingenia quibus ut laborem eruditionis diligentiaci,sisa impartirentim ortalium ignaui uis indigna Vale.
13쪽
AB solui tandem. Scopus totius huius epistolae hic est quanquam bide inuet Ione
Dialectica libri, uni Plinio scripti dest maraque sint .no mori tam cura eos e-loboratos esse, quam si evulga di situ omnibu quocii ca et si ipse premi eos quaedi malit, sacere tam se potestate Plinio, ut pro suo is arbitratu, eos ci emittat vel stipprimat. Porro qui sit Plim is, cui hosce libros dedicauit Rodolphus, ipse in epistola quadam ad Iacobum Barbirianu, liis verbis docet. Est oppidu, inquit, Vicinum Obis, quod apos vocat. Eo pridie decoliationis Baptistae, negotii cuiusda, tu animi quoque leuadi causa, domo profectus eram. Illic reddiatur mihi literae ex Theodorico Pli Theodori rnio, ornato homine,& mel a malissimo: qui iuris ciuili , doctor in primis erudito, in c5 Plini a ius silio est comitis Palatini. Credo te vidi si illusuperiore anno, in comitatu domini Au onsul xvi. gustensi s. quia perpetuo magistria Adolphum nostrum allectabatur, iuuenis decora facie,& flauis crisinantibusque capillis insignis. Haec Rodolphus. Ego coniectura quadaadducor, ut creda eum Plinio hoc in Italia familiariter uti coepism, cum ingenia excole di causa aeteret Ferrariae. Scis tu quido eos partim parati iter. Tui ego aliouandomo illinea
gratulturus dignitatem. Sed cum me pistola quadam qua Groningar adhuc agcs Rodolph scripsit ad Alexandrum Hegium, mortio horum librorum fiat,& in alia ite epistola ad Iaeobu Barbirianii, cui titulus est de formando studio, necessiim prosecto est, alite G-fectione illam absolutos eos fuisse: cuin posterior haec epistola ante annum militi fuerit ex Heidelberga, qua oratio illa quae inter Rodolphi opuscula extat, apud innocet tu habita sit. modo ne luetori imponat ascriptus utrobiq; anno tu numerus. Quod visit ita, exeat a me epistola quae est ad Hegissi, fatis id stat ante id teporis stri tos fuisse. Mihi du rem expedo diligetius .de itinete eo loqui videtur, quo ex Italia, ubi aliquod iam annos abfuerat, est reuersius in Phrisios. Quanquam utinam de tepore quo scripti sint par costaret, libri omnes extaret Excidisse mihi verius quam scriptosis Teo Ex Excidere cidere ea diculur, quae subito neque coli derate fatis effusa, rudia impolitaque adhuc, malienas manus perueni ut Hinc Aithonius apud Cicerone libro de oratore primo, Taego inquir)hac eadem opinione adductus, scripsi etiam illud quodam in libello, qui me imprudente Minuito excidit. peruenit in manus hominum. Et apud eundem Crassu i ctimus ab Antonio, inquit, Ut ea quaec Οἰinet, neque adhuc protulit, quibus unum librum excidisse iamdudum quei ius est, explicet nobis de ista dice di mysteria enuta ciet. Ac rursus in eodem Opere libros Rhetoricoru iuueni sibi excidisse Cicero ait. Oratorem nulla alii re c. Quid in excitando oratore posui corona asta via r tor ubi iuni,Cicero explicat in libro de ari, oratoribus, ubi post multa alia, Nec enim pos x xudi Ποῖὸu set de inquit Demosthenes drcere, quod dixisse Antimachuc laria poemam serui. qui d*x
cum coli uocatis audi pribus legeret eis magnu illud quod nouistis volumen siu,& cui egetem omne pr te latonem reli Oui sient. Legam, inquit, nihilominus. Plato cui tam illi unus est instar multorum illium Et recte. Poema enim recoditum, paucoru apis probatione: oratio popularis, assent vulgi debet moueri. At si eundem huc Platone unu auditorem haberet Demosthenes, cum esset relictus a caeter ιs, vel bum facere non post t. Qui l tu Brute polla , si te, ut Curionem quolidam, concio reliqui sic tu 'Est vero, inquit ill , Ut aieta Di ilicem, in eis etiam cis is, In quibus omnis nobis res cul a Lucilii saturi iudici ou ei Τ. non cum populo, tamen si a coron relictus sim non quea dicere ι δ c noetae eri quemadmodum Lucilius dicere Iblebat. Ae usatus est locum Ciceronis primo li bum
14쪽
Pro se res inepti. bro de bonorum atque malorum snibus quo in loco verba illius sic habent, Ne vero, inquit, vino iter Lucilius, recusabo, quominus omnes mea legant. Utinam esset ille Persius, Scipio vero Mutilius inulto essent magis, quorum isse iudicium rem midas, Tarent mis ait se , Consentinis, S Siculis scribere liteminit eiusdem rei quanquam paulo diuersius secundo libro de Oratore. Cur auten Lucilius Taretinos, C6sentinos ac Siculos, scriptorum suorum iudices non formidaret, illud nimirum incausa fuit, quod i)homines luxu perditi, palatum quemadmodum dicere hic bat Cato sapietius habet ent quam mentem Ut popirium admitteremus. Ductum ab iis qui publice ea quae elucubra Hent recitare solebant populo, illiusque iudicium accensura subire. Mentione potius quam si peruulgatam. Verisis imum hoc est. si quidem nomen quidem Dialecticae identidem omnes occinimus, fum eluviam pauci norunt, quam multi eum nosse se arbitratur Ausus est Cicere quidam, utinam non tam vere quam false, bonam partem eorum qui hodie Dialectica docent, non intelligere id ipsum studiorum oenus quo alantur. Nolim tam acerbe ego Tatum illud demiror. qui fiat, Vt cum sciant utique viri longe doctii simi, alium quendam esse Dialecticae usum, quam ut perpetuo gracia loru Ore in umbra garriamus : ita tam ei ipsi totos triginta annos artis tia dant praecepta, Vt de ero interim usus eius ne verbum quidem. Disputatur quotidie, verseturne Dialectica circa primas an secundas intentiones, sitne speculativa an prastica, reali San rationalis. Et ut hic quisque es amat initissime, ita maxime a praeceptore laudari solet. At si quis interim roget illud , quemnam finem statuamus vociferationum istarum, aut quisnam fluctus expecta dus si ex studio Dialecticae scholam egres is, hoc tam nescimus Omnes, quam scire omnium referebat. Vel ex magnis profectis ribus his. Eιρωνικοῦ dictum aduersus istos, Qui cum ne nomequidem bonarum artium quid sibi velit satis intelligant, harum tam pro se res patronique haberi volunt: quales sumus sere, qui Vocamur magistri artium. ac proinde ita placemus nobis, quasi una cum purpureo illo pileolo conferatur eruditi oc aut quisquis philosophicam gestet cuculla, is continuo idoneus sit erudiendae iuuentuti. Satis ad docendos alios eis putamus ipsum magistri nota z. . cui postea qua addiderimus tria ex Petro Hispano si phismata, iam vel coelum digito cotingere nobis vide mur. Teneas licet historias omnes, po Ptas cunctos intelligas, pilii sit in Rhetorum libris quod non excusseris, nisi tame huc accesserit magisterium, nihil es. Cotra, si duobus aut tribus ad summum syllogismis instructus, aureis aliquot mercatus es magistrorum in artibus: hic demum crist a licet erigere,hic repente doctus euadis: neq; ita
longe iam abest, qui cum poeta Horatio, sublimi serias vertice sidera. Id quodata emine ita accipi velim, quasi ego cotem nedasce sea P morienes, sed quod nolim ad has aditum patere indignis, opteque eruditionis illas testimonium esse, no pecuniae. Si quis reclamatibus nobis probatum aliquem authore iuuentuti audet praelegere, hiei paruaeue retialiter se habet aduersum seniores, huic praecluduntur gymnasia, hune periurum S destructorem facultatis artium voci seramur, planeque dignum esse cessinus, quem oderint omnes, qui faxis obruatur. Quasi vero quisqua aeque obsit facultati artium,atq; nos ipsi, qui, dum dolosi spes refulgeat nummi, dignos iuxta atque indignos ad promotiones admittimus. Hinc est,ut qui nosse aliquid sibi videntur,ij quod pecunia sola coparari'vident, c5temnant: qui aute plane sunt rudes, i studia negligate quemadmodum dicere solebat Alexandri pater Philippus, nullam urbe inexpugnabilem esse: in quam ingredi posset asinus onust' auro: ita vulgo iam dictitet isti, nulla se timere repulsam,dii loculos habeat disertos pecunia. Haec est pestis illa, qua ad extremam prope internitionem est redacta facultas nostra. Hac de medio tollam' oportet, si qui illam cupimus reuiuiscere,Digni modo a nobis promoueatur, repellatur indigni,ita breui futuru est, ut in pristina illam dignitatem sua facultas nostra restituatur. Fallimur qui de vicinitate verboru & quicquid nostro officit quaestui, id facultatiaritu obesse interpretamur. Hoc desinamus facere nos, aut nullos aut paucissimos
15쪽
eerte aduernrios habebit facultas artiu, cui isdemu exanimo sauere mihi videtur, qui id agit, no ut ditescat ipse, no vi sit pleniae rariu: siedit qua plurimi sint, qui in ea docti euadat, quique velut supellestile quada bonarum artium instructi, no modo nam facultate hanc nostra: sed uniuersitate tota apud exteros reddat illustriore. Secundia vos iuric6sultos. Hoc est, secundu iurecostultos, in quo ruat bo&tues. Ut ad uniue sum reseratur iurecomitorum genus, no ad unu Pliniu. Sic Teretius, Qv ae vestra libido est, id est, viroru. Filius qui in adoptione datur. t ac de re agitur apud iurescos ultos, primo digestor u libro, capite de adoptionib', S emaci pationibus. Et stutionia imperiali u libro primo,titulo, quib' modissoluatur ius patriae potestatis. Quod auteaddit Rodolphus, patre adoptiuum vitae necisque in fili si adoptiuum habere potestatem, id fortasse accipiendum cautius, qua do huc nequaqua se extodit potestas patris. Sic ego istos manu mea emis s.)Ductum a seruis, qui manumitti dicebantur, cum eis a dominis concederetur libertas. Siquidem manumissio aliud non est qui in datio libertatis Institui. cap. delibertinis. Et is de manumissionibus. Nouus Anacharsis Anacharsis iste) QEitalis videri velit, qualis fuit Anacharsisc qui cum natus esset apud Scythasliomines omnium maxime barbaros insignis tamen studiis philosephiae euasit. Uita eius est apud Diogenem Laertium,4 Plutarchus metionem de eo facit in vita Solonis. Dicereis solebat, leges sane quam similes esse telis araneorum,&quemadmodum hae infirmiora animalcula retinentes, valetiora transimittunt ita legibus humiles qui . de pauperesque constringi, diuites aut esse praepotetes non alligari. Post Aristoteles Cicerones.)Longe hoc festivius, longe etiam acrius, quam si numero singulari id edixisset. Sed quemadmodum scriptum est apud poetam.)Martiale libro epigramaton 'serto. Est autem carmen longe fest missimum, quare non pigebit totum ascribere. Idmfactam Pompilius babet. Faustine legetur,
Et uomen toto sparget tu orbe suu m. Sic leuesa rum valeat genus I spiorum, aeuisquis usonium non amat imperium.
Ingeniosa tame Pompιlliscripta frunior, Sedfamae noue hoc ι hi crede satis. αμ.am multi tinuas pascisut blattaesque diserti, Et redimunisti carmina dosia coci. Nescio quidplus est quod chartissaecula donat, Wcturusgenium debet habere liber.
17쪽
Rodolphi Agricolae Phrisi de In
ad origo locorum, tua eorundem utilita3. Cap. I.
Ratio quaecunque de re quapse instituitur bri , Hu.M
si a proferimin, id agere, hoc lue primum proprii halere videtur osticium, ut doceat aliquid ei qui audit uim rei auod certius quispropivssu capiat indictu, aut orybdsoli omnium animantium homini, trationis docili Anaei capaci,parens ille author rerum detis oetuendi atoue orationis indulserit munios μου estsignum rerum,quas is qui dicit animo complectitur, oratio iquet hoc seproprium opus Uus, ut ostendat id atque explicet, cuisigni cando destinatur. Nec nepraeterit maximis authorum placuisse,iria ob;.a bressi quaeperfidia orationes aut ut doceat, ut moueat, ut dele let est docere quidem rem facilem esse, quam qui uetantum non inertis imae menti praestarepositi.concutere vero assectibis audisntem, in quecunque avelis animi habitum transformare,allicere item,audientisque voluptate tenere δε-s ensem,no nisi ummis maiore qtiodam uorum indatu instinctis cottingere inmatis. Necone issicias luero.esse ista, . . praecipuascne diced: praemia,sequique oratione, verum qui
verius quam sic poti rue acces ne esse is tu quam pro-
18쪽
RODO L. AGRIC DE INVENT. Lib. z.ς p rium opus. Sed de his alio loco explicatius dicensi erit. Hoc
sectibus inpraesentia aIxisses se sat , po se uocere orationem, ut noumoueat, no delectet mouere aut dele lare ut non doceat,non po se Itaque frecantes,conquerentes,sed in interrogates suoque ouanquam aliud agere videntur, hoc tameprimum efficiunt, ut di an audientes, cuius desiderio teneantur,quo r-Duhlε doe geantur dolore, quidsit quod scire velint. Docemus autem di ' i'-d nonnunquam hoc tantum pa Eo, ut intePigat auditor. quan-bro α. cap. ii doque, ' is at istisides Fidem facimus, vel credenti, velut boni sequentem ducimine elperuincimus non credente, atque repugnantem trahimus M iterum expositione se, alterum argumentatione conficitur. Expositionem voco orationem:quaesolam dicentis mentem explicat nusso,quos des audienti fiat, adhibito. rgumentationem uero, oratione,qua... ii '' ' quis rei de qua dici dem cere conatur. Cum vero nussi dubiae rei iseati e constar des sed ex aliis quibusdam notioribi at magis exploratis de unoquoque certitudinem co&gam in necesse est iamq, alij mentis acuminefreti, beritu ex- In Partitioni pedit tusilue argumentum, id est ut inquit Cicero probabilii μ*- inuentum a faciendas dem excogitent ab contra hebetiore mentis vi, ad rerum obtutum caligent, vel nihil vel roquid quaque de re dici posit, inuenire queant utilis mum videntvrfeci sie, qui des quasdam argumento vi quo locos dixerunt exco 'tiauere quorum admonitu,velutsignis quibusidam irciferrem in per i et res animii, quid esset in na- quas probabile aptums instituto orationis nostrae, esiceremus. Vtilem autem esse hanc locorum rationem apparet,cum
m. na parti humanorum studiorum qua loquidem pleras
19쪽
est,adeon' si Academiae Odimus, hoc Linimus quod nihil
simus. Certe pleraque, ro cui tu thgenis,ut accῖmodati; Ω- me adprobandi qui ue excogitare potuerit,alis ata alio trahuntur. Tum vero eispnecipue confert, put tractat illa orum nuste ita litae mi artes .dico, tui consilio rempullic ubernant quos de pace,besto,caeterfJue ciuitat , ne tit in rem praesente pesnatui,se e populo side'. accre oportet, quia, in iudicia, ite accusare,defindere, ciere,abnuere,cli Duepopulit docere iustitiam, religionem, 'ietatem, in prosesse habent. Euanquam enim mustorum nonulla comprehe/νa sint artibus subtiliora tamen illa mea mediis holis deducta, velut ea ilia nimium, vel non intrantur torta vulgi animos, vel non haerent rudioribu ex medio depromptis tanquam popularibis robustiordi lue mouentur massis. Vt delicatiores aures bra citharaue delicitat, ita militem non nisi tuba accederis Crasiis enim . quod in prouerbio es crassa conueniunt. Nec in struere lumis cultri illa, tantum dicendi eo ' 4 φ 'piam submilustrare sed prouidentiam animi, recite con ι-lendi auos aperire viam videtur. O uando non alia re pruia 'R il lib.
aentiam uetare apparet, quamper icere quid in quas res do . lib. i. ea.
positum, missVsentanea repugnantiaque, quo quid vj du ' '' 'cat,quIdue euemre possit, o gere indiciosuerint duo tris que linguae disertissimi, Demosthenes Cicero quorum utile. In partie prudentthyma suis oratio, itast anquam nonnusta aemuli re ' 'l'μβ
pruaentiaeque laus imis es vel inuidia consentiente concessa. anque dicere prudenter, nisi quipiidentercogitaris,non po- 'mil. Diatest. Fit enim, ut quod prouiderit qui nonfaciat dici certe Threst hi quod non prouiderit nemo. Sed haec de origine locorum, depιe: nisi h d. Userum utilitate,hactenusprafato es eiciat. idς Cis in
20쪽
O Ratio quaecunque Tametsi inquit, ad persectam illud pertinet oratione .ut doceat, moueat, delectet: proprium tam eius mun atque officium est, docere retia qua duo, potius accesmo quae da eius sunt, quam proprium opus. Quisquis autedocere cupit aliqua, ita ut ide de ea faciat, is argumetis id conetur oportet. Quet cum no cuiuis semper ad manum in proptuque sint, utilissimus nimirum labor eorum I de Cici lib. fuit, qui locos quo a descripserunt argumetorum, e quibus ceu receptibus ac thesaudeo pilaene ris quibusda ea erui in rem quaque possent. Nec me praeterit, Id Cicero his verbis re orae docet in bruto, Tria sunt enim, ut quidem ego sentio, quae sint efficienda dicendo ut doceatur is apud que dicetur, ut delectetur, ut moueatur idem in Oratore, Erit igitur eloque scis qui in foro causisque ciuilibus ita dicet, ut Phet, ut delectet, ut flectat. Probare necessitatis est, delectare suauitatis,flecteret victoriae. Habet eade Fabius libro . . cap. s. Tria sunt, inquie quae praestare debet orator, ut doceat, moueat, delectet. Uti Ad tria xῖς. eis autem esse , Tria paucis attingit, ad quae conducunt in primis loci. Primu ad om-losi nia humanitatis ac bonarum artiu studia Deinde, ad tractadas res eas,quae nullis etia num comprehensae sint artibus. Postremo, ad prouidentia animi recteque consultanis, dum. Si Academiae credimus. Nam Academici καταληψιαν illam sua probant adeo,
μη γηληψ μ' ut niti Leei loco prehendi cognosciq; poste arbitrareζtur. Sed de his rusum lib. 2. ca. δες dςm ς ψ Moesolum stimus. Socrati in more fuisse aiunt, ut diceret,se hoc unum scire, quod xum ψς δ spetiri seiu, atque omnis scientiae expers. Lactantio visum est, hanc SocratissEtentia VςxhRN' esse ἁ bor ro, hoc est, in cosi stertem, quaeque ipsa se iugulet, ac salsam couincat Craia D*fψς μ' si enim,ut est prouerbio.)Id quina sit veru, docet Plutarchus exsplo At eae regis Scyδεὶς δ' hiruiti. I, At ea; sive ut quaedam ex eplaria habent ranteas, Is nenia optimum tibicii δpψph by tibi bello eaptum.tibia canere in conuiuio iusserat. Quem cum caeles 3,qui in couiuio
m)ΠΤ' eo aderant, ad stuporem usque admirenturiat mihi, rex ait, loge iucundior foret vox hinnientis equi. Notu est graecu illud, AμαθεσJερον πως ει ηεκα σαφεσJερον, Quatum uis liinu, rudius dicito, dum planiu' Demosthenes Cicero. Non defuisse qui in or vitati '' aliquid reprehederint, id constare vel ex Fabio potest, qui ita in Demosthene multy ' - θ' - ii sitsbeon ficta suisse. 8 Ciceron inussa in re optimi ciuis voluntatem defuisse cote-dit ut aliorum tamen interim sententia non dissimul et Notus sane in Demosthenem Gellio lib. 11. iocus eius, qui dicebat non ἀναγωγ esse quod pateretur Demosthenes, sed αργυραγχων, ei b. 6. quὼ minus dicere posset contra legatos Milesioru Iam quae&quata illi obiecit Aeschines equae ut maxima ex partem edacia fuerint, omnia tame falsa suist e, mihi ego per Nae robius ii suaderemo post am. Qu in vero: Ciceroni duas illas sellas, quibus solitus est et dere, bio, &ν obiecit Laberius: illud nimirii significas, paruintegra eum si defuisse inter Popeium uiu, tibi. 4 Caesarem. Vitacea interim, quod in aper Oidem med acto deprehensu , ita elapsus est ut diceret, prudentis cauti patrisfamilia Selse, quod emere velit, id se emptui a 'Θ' -' negati, propter coalpetitore emptio ais. Sed quis Ost, cui ignota sint hae estuae auibus probandis conueniant, quomodo iuueniendum diiudicaudi que medium seu argumeutum, ' quid locus.
mando igitur de locis dicturi sumus, commodissimum
fuerit definire quid sit locu Id, quo cun ta magis
in aperto sint, altius repetentes , paulo uberius explicemus. Dicitum est ob paulo ante justam rem de qua ambigitur, ipsam perbe probari posse . Quod clarius sane