장음표시 사용
31쪽
DIALECT. LIB. I. 8ti st, ut dicatur hic in huiusmodi operae, quaesit proprietas P M'. i '' a.
nis uis . Ego, ut oui iniustivi iurauerim verba, ut qui tu iurare in.
queplacuit author,aut1Icudi nem batis, pro author ratione stri.
umsecutus. Non equidem,quod melius aliquid esseritu, si me stere, quam maximi is doctissimique viris qui pese enim' ed crassus effusi usique ista 't praedixi tradam assequώque, visi minus hae utilliter dii utata esse , item, quod voto
meosuisticis, apertiuis explicata uideantur.
Cerber ab iliferis extrahere. Id Herculem feci sib ser ibunt poetae tragiet, qui eua Eurystheo abi ucedi canis gratia misssius esset ad inferos, Palladis benifieio id quod Cς derut ex iussus erat perfecit, quemadmodu apud Homer octauo libro ui ad os refert Palla, in δ' u . in ipsa. Non dicere modo ista ut qui aurium sensu capere haec non possent saltem vi 'superciperent. Adnuincros. Hi suerunt Pythagorici, de quibus in placitis philosophorum ita Plutarchus, Rursus ab alterius auspicatus philophiae Pythagora, Mnesar NVNςxi 'chi, Samius, qui primus philosophia hoc nomine appellauit, principia rersi numero, thyg0xiςQx esse censuit, 'otum symmetrias, id est accommodatas proportiones Adfiguras. Ab hac sententia o ita longe videntur distare ea, quae disserit apud Platones irrisus P o Aristoteles certe tale quidda Platoni ai scri ut in libras de caelo aduersu, illuisti Vi ' deri vult)docetiti corpora x platarii ebul constare non posse. Qui omnia inito lucris. - t
Nirunt ad Pytha rorica illa alludit symbola. Ac vetustissimi quid illi philosophi. s. cratiora es plialosophiae mysteria arbitrabatur, quam quae temere proferendi es Eni ''S' ''
in vulgu. 19 obscuritatem in dicerido.) Horum ex numero tantum non primus sit Heriel. Heraclitus illa Ephelaus,qui&cognomen inde inuenit,dict σκοτωνος apud Graeco hoc est tenebricosus. Hunc omnes artes. Quae enim ars hodie ita docetur, Ut non cre Aristotele, 'bro in sulciatur placita Aristoteli, Quanquam hac in re longe primas tenent quidam eoncio natores, qui ita dem egregie institui credunt rudem picbecula, si quam saepissi oraeuloinis me eis in ore obambulet gentilis ille Ut vocant psi Magister Ueluti oraculi Ora eula enim inuolucris quibusdam obscuram solebant, huc modum niti lii, impoli Ei '' -- μ' Notissima est respono data Epirotarum egi Pyrrho, Dico te A Eacida Romanos viceere posse. Quo pacto Alexandrum illum Molossis tu, WAnnibalem Cathaginen seni deceptos fuisse, reserunt Appianus ii uiu S. Adriano quoque imperatori deum costulenti de euentu belli aduersus Parthos, quam inuoluteret postum sit, explicat Maerobius libro Saturnali Oru primo, cap. 23 adam ad Alexandrum epistola Ea est eiusmodi, A ei οἰογάλης βασιλιι ἀλεἱάν δρυ ἐν πρατJG .hραψάς μώ, περὶ et ν κροαματ1κοῦν λογιὰν,ὀιομεμο δεῖν αντον φιλοιτJΘ ἐγα roi - τοις ζ;ὼθ ρυμ λυτούς καὶ δεδιδομόνους, καὶ ui. κδεδεμενγρ. ἱυνεγο γαρ ισι μονοις τοῖς ι μω ακήοσιν. dili σε horum verborusent etiam ita reddit Gellius, A κροαμα υς libros, quos duos quereris, i. O perinde ut areana ab M in . . ii sc6ditos, neque editos scito esse, neq no editos. quonia iis solis qui nos audiui, cogno J' R 'biles erunt. Ac si quis mouere. Conuellere, arguere, minus probare Transiuer ῆψ' PDi 'sum quod aiunt. id est, vel minimum,tantillum. Similia sunt latum culmum , latum pedem, transuersum digitum discedete . Non aliter atque. Clamamus inquit prae indignatione haud secu ac solent iJ, quos medici secant, aut cautem o adurunt. Ego Aristotelem. Summus nimirum inquit vir fuit Aristotele , at non stamen Censura Riaeui oporte t hare per omnia. Cuius iei triplicem affert causam. Pium ii, quod duem dolphi des ad modun i a nouit, ita quaedam et ii verisimile est ipsum nes isse. Deinde, quia norastotcle. omnia quae inuenisset, putarat eis prosere da in lucem. Postremo, quod maior ei cura interua sueti contradice ua aluti qui ver1 inueniendi. verum t. dea in summa
32쪽
Cetura det eausas enumerat, propter quas topica Aristotelis minus videantur Rris facere studio dii eis Aristo sis. Primam, quod materiam eorum librorum angu lis nimium sepserit terminis. AI tela teram , quod non omnia ea enumerat Aristoteles quibus inesse aliquid, aut non inesse ostenditur. Tertiam, qudd locos neque describat, neque in certum aliquem cogat numeru,ac ne nominet quide. Quartam, qudd quaedam pro locis ponat, quae nullius proinprie sunt laci. Q gintam, quod totius etiam dialecticae,nedum horum librorum, arctos nimi terminos esse voluerit. Postremam, quditam inuoluta obscuraque sint apud il- tu omnia, uti summae difficultatis sit, ex ipsius quaestionibus ac locis, diser edi usum copramique parare. Ex his secunda, tertia, ta quarta, non ponutur a Rodolpho ut prinis Topicorum cipales causae, sed ut particulae dilutionis cuiusda, qua occurrentem dina ovet obiectio-
Iib. I.cap., nem. Voluit enim cuncta, C. Fuit qui hunc locum ita acciperet, quasi Rodolphus plura velit esse praedicata ut vocant dialectica quam quatuor. Verum longe aliud a Tria quisti git Rodolphus quod ut intel Ligatur, nos e debemus,tria esse generassus stionu, Vnum, num genera quo quaeritur an sit res ut sint ne antipodes sint ne aliquid manes subterranea reia gna. Alterum,quo quaeriturnum hoc illi insit. ut sit necne deus omnipotens,noceat an prosit plus eloquetia. Hic enim illud in dubium vertitur, ecquid omni potetia insit in deo, Min eloquentia plus ne insit comodi an incommodi Tertium , quo ambigitur, quo modo unum alteri insit, nil ut sinitio, ut genus, ut proprium, ut accidens. aod genus sunt illa nu animal rationale sit definitio homulis, sitne virtus genus iustitiae. Iam Aristoteles in Topicis ita loqui videtur, quasi ad dialecticum pertineat solum postremu hoc quaestionum genus, non etiam duo illa priora. Atque hoc est quod conuellit Rodo Iphus, putas omnia haec quaestonum genera ex aequo ad dialcctici munus pertinere. qua de re plenius libro . cap. 7. Pleraq; pro locis ponit. Quae hic recenset Rodolphus, apud Aristotelem in secundo libro sunt Topicorum. Constans asseuera- Laus Peripa tio. Hloc ipsum quintilianus docet libro undecimo:vim persiuadendi costare a se eeticorum ueratione, quae interim plus ipsis valeat probationibus. In utraque parte. Cicero insecuda Tusculana, Itaque mihi semper inquito Peripateticorum cademiaeq; cosuetudo, Dictata in de omnibus rebus in contrarias partes disi eredi non ob eam causam solu placuit, quod
scholis cane aliter non post et, quicquid in unaquaque re verisimile esset, inueniri: sed etiam, quod re. effetaea maxima dic edi exercitatio, qua princeps usus est Aristoteles, deinde quieu Lecuti sunt. Ea de ferme sententia apud eundem Ciceronem .est quinto libro definibus. Dictata notius ut inquit Cicero. Verba Ciceronis quarto libro de bonorum ac malotum finibus sic habent, Cumque duae sint partes quibus perfecte ratio Moratio compleantur, una inueni edi, altera dis rendi, hanc posteriorem cito ici Peripatetici, priorem autem illi egregie tradiderunt, Stoici omninoue attigerui uicem. Nam equibus locis quasi thesauris argumenta depromeretur, vestri ne suspicati qui desunt, Cieeronis superiores autem artificio & via tradiderui. Quae quidem res efficit, ne necesse sit iisdeTopica de rebus sempo quasi dictata decantare, neque a comentariolis suis discedere,&e. Ad Trebatiuaute.)De his Topicis Cicero ipse libro familiariu epistol. septimo, ad Trebatium scribes, Itaque ut primum inquit)Velia nauigare ccepi, instituit opica Aristotelica constribere, ab ipsa urbe coenonitus amantissima tui. Eum librum tibi misi, Reia otiscriptum,quam planissime res illa scribi potuit. Si tibi quaedam videbuntur obscuriora, co ita re debebis, nulla arte literis sine interprete, sine aliqua exercitatione percipi pos . Fabius quoque libro quinto institui. de Ciceronis topicis loquens, Et ille quidem inquit)non his e Xemplis utitur, quia ad Trebatium scribens, ex iure ea ducere maluit .e o apertiora posui. Magis, quata videtur. Haec verba quid sibi vel inr,
planius intelligi potest ex decimo octauo libri cap. secvdi. Quo in loco docet Rodolnhus, tractatuit de locis ad solum dialecticum, non etiam pertinere ad rhetorem.
33쪽
Loc quomodo dividantur. Cap. II II
CVm ut diaetim nihil ad facienda ni de altero fide possit
mprimuistamus oportet, quaeaamati ha rere rebus, ut es no,.
in Pisaea rebin , alia ut extra i .us int. In ipsis uni rebus, vis probem moriturum Ciceronem, quod homo est, quod ex corruptibilibus compositus est elementis,quod doloribus mor-bVque obnoaiussit. Haec omnia planum est inesseCiceroni. At si dicam, mortali patre mortalique matre natum, omnes ante i uni homines mortuos esse, nihilque nisideum diuina esse minoriale Haec omnia,pater materque, ta licin- te sim homines, in deus diuinaque,extra Ciceronem Iknt. In temor Io
intervisint, alij externi sius ea quae in rebussint,aba ' Riubstantia earum ipsarum, alia circasobstantiamsint Iujubstantiassent,o qnibus res dissim quod uni accipitit, qualis definitio. Quanquam ea non tam in istantia videtur, quami amet rei esse Vatia Praetera ista quae complectiatur definitio, Pestgenus, propria rei notio,quam disserentiam vocamus. Atque ea quoniam vel idem est rei quodproprium dicimus, vel pro ea proprio maxime utimur,locum illius proprj quoquesignificemus nomine.Partes etiam insubstantias uni totius, quando nisi ex ipsis confici res non potea. Tum etiam quae coniugata dicuntur,id est,quae si nominis quodam deflexu distant,ut sit spicnsae pientia, candidum edi candor Tametsi enim apientia non insit in ubstantia pientis quatenus homo saeum a ne desipiente diseritur quatenus piens e st,certum est esse insubstitia ipsius sapientiam c nec intelligi quidem, nedum sesine i a posse. yddamus etiam sisyeciem c totum E quibus1pecies, C
34쪽
RODO L. AGRIC DE INVENT.quouu non ideatur jubstantia esse generis, tamen quia
pars ipsius est. genu quiuis senesingulis ectebin fortasie,
sine omnibus tamen esse non potest: totum itidem,quanuis possintsine Nopermanerepartes nonustis in rebuου, hoc Numtamen quodpartes intone toto habere opobsent.Ple aue etiam partes eius sunt conditionis, ut manere sine toto non possint neopue enim desectam manum,nelue euulyum oculsi, magis dixeris esse id,quod antefuerunt, quam eadem ApDcta,vel aere aut alia quavis materia expressa merum haec Pt-cuquesint, haud ita multum inpraesentia retulerit nostra.id
quod Uficit,quando cognatissima junt ista,iuncitumque ha
lent tradiatum,nos in e undem ea ordinem redigamus. Circa
substantiam ni ea, quae cum rei insint,modum quenda is edtionemque asseriit. Eaduplici est conditione accipere.aut
manent enim quiet uelaben aciem visunt decor,robur, sanitas eis ut in agitatione fluxuque umiamsunt posita ut pugnare,dormire,currere moremu que ista adiacentia saec Mestus. Iugamin istis illa, quibus haec insunt . sunt quae ἴκοι, μοὐ eri toteles nos'sitato ne verbojubiecta dicimis Sis eloquentiaesubiectum dicimus Ciceronem, .seueritatisca tonem, quamque rem ,prout quodque adiacens aut actiuis ipsa eli. Internorum itaque locorum, hae t nobis enum
Diuisio exter ratio. Extemi vero ad hunc maxime semodum habent. Doru 'φῆς Coaedam nanque eorum quaesunt extra rem, iecefario ' o
iam vinculo coniundi unt rei. Eaque aut uni huiusmodi, viperiba res fiat, quae caus vocantur . vel sciens, ut . diumfaber, vel nis, ut aedium habitatis Euibus etiam iuinguntur ea, quae Cicero tum essecta vocat, tum euenta mihi maxime placet euenta dici Visint proprie, quae ab sciente sunt, essecta, ut utorecalceus quae propter em destina
35쪽
ta, ut calceus obtutandos pedes. Haec , uno nomine possunt vocari comata e baiunt quae dis in applicita, quae,sent eiusmodi, vino at quidepersei a res ed habitudine andam nomenque accipiat ab sis. Eorumque aliud rem ipsam complicititur , ut lociu. Aliud actin i tu metitur, ut tempus. Aliud alio quodam modo cum sare cohaeret easunt quae connexa dicere placuit, qualiasunt diuiatiae, re num, amicitia. Rursu aute=n alia eorum quae extra rem mi, necessitatenusta rei cohaerent. Quorum quaedam im unigeneris, ut ea res,cum altero alterum,
sine altero e*e, non esse possit, eaque dictam accidentia. Aliassent ouorum alter infectum eualterum, inque mutuam vicistim perniciem tendtint ea repugnantia vocamus. Et accidentium auidem, aliqlsa hoc pastos habent, di,tunum uni conferatur. Idque uel res rei, ut iurgium caedi, pallor .emtudini, ea dicimus cotingentia me verba rei, uodvelsingulis sit dicitioniblis, ut cum nomen rei cum re compo- nimis, uel orationem rei laus Hiro forti, vituperatio seler ea vocamus pronunciata e sit duo confersitur in uno tertio , quorum alterum altero vel maius est,ut rex popu&ri, opibus vel minus, ut seipulas magistro, eruditione vel par, ut tu lus iusto,probitate. c ut duo in duobus conferuntur,ut Dems G senecta, in frigore P gnitie.tempestas mira in iactatione marisoperturbatione mentis vocantumque haec similiae illa re comparata. At repugnantium, quaedam dic tu opposita quorum unum aduersatur ni,c certa remit lege, utfrigidum calido, caecitati usus.s Dedam, vel ut uulgus, dis arata vel ut Seneca Iudetur ,elle diStantia dicuntur. Ea snt,quaecunque non possiunt id imi mi esse alternm quod alterum , ut homo, equus, bos.
36쪽
RODO L. AGRIC DE INVENT.Hviqi δpixi Item homo, candor, candorque elocitas iliant ,'ma
nusium eorum aliud est alis, idem Haec est ergo locorum m-ma, visint interni oui in ιbstantia, desinitio,genus,species, proprium,totum, pars, cpitigata. Qui circaJubstantiam uni adiacentia, actus,subiectum. Externi aute, quae cognata di- cuntur,eficiens, inis,secta,destinata. Quae applicita locus,
tempus, is a. Quae accidunt,contingentiae nunciata,N9
men,comparata, imilia. Quae repugnant,opposita,distrita. Non ignoro autem alios authores alia nonnustorum locorum quam nos nomina tradidisse quosdam plures, etia pauciores
quo amfecisse si uisi quibus magis placebut,nihil impedio,
habet ouos quantur mihi naturam ordinemque rerum
quenti, i ιm est apertisiime eossimul di distincti me hoe pactoposse explicari.
Alij interni sunt. 8c hi ruri suss Partim in sub stantia rei V 4 Species Definitio
Partim circa substantiam Locorum Alixenem I
' Proprium Totum Partes Coniugata
i, x Adiacentra 'Aut cognata' Causi per qua ctu, sunt, quora, rei fit 4 Subiecta aliasiunt Aliaeueta, que Efficiens
' fut per causas, is Finis c. Effecta Aut applieata,quod genus sunt C Destinatari Locus
Autaeeidentia.quorsi quinque momen rei sum genera Φ Comparata Similia 8 dissicidiai repugnantia,n
37쪽
CUm ut 'raediximus.)Quam initio diuisaonem locorum asserti odiaphus, ea habeti Cie. Themistrus triplices locos, cir, internos,externos,& medios. Quo alitem faciliu memor T commendari possient locii odolphi,superiori eos deis scriptione velut ob oculos spectandos Ypos .itrius. Equibus species. Neque species inquit proprie es in substatia generis. neque t tum in substantia partium. fecit tamen aristissima quaedam horu cognatio vel utique necessitudo, ut generi speciem, S totum partibu ,in explicandis locis coniugeremus. Catera quae dicu tui hoc capite, partim satis aperta sunt, partitia suis quaeque locis ex. plicabuntur, quare his missis reliqua aggrediamur.
saidd nitio,quidgenus, quidspeetes, quid d/serentia quid inter ilianem deis scriptionemqω ιntersit. Ad quem modum re unius uiu .e timuirendas defui-ειο. Et degeneratibus aliquot legibus inniendι. p. m.
I Nima modum velut mina quaedam, initia, tu merus locorum descriptussit. Nunc rursus capite ordientes singulos e citius, uberius exequamur. Primus locus ut diximis' est debinitionis. Ea est oratio, qua quid hi res ς Ritio
explicatur. Conuenitque inter omnes,debere couyIc eam ex re et de philo
ne, eo disseretia visit desinitio hominis, animal rationale tε dum' mi in qua anima genus est rationale, diserentia homo diciti ITA' ' 'cet quod desinitur, Jecies dicitur Genus eli quod de pluribus gusti s has
Decie uiserentibus in quia ea praedicatur, ut quaerenti,Quid odiNuut. Ge-
est homo,quid en asinus,pmd est bos bene respondetur ibin, ' 'i' '
ect animal, asinus en animal, bos e Panimal. Species in ova βῖ Π subse comprehen am diuiditui genus, ut homo e Vpecies animalis Comprehenditur enim ι animali. Nam qui om- : in animal dicit,etia cin dicit: hominem. diuiditur in ip shm animaliu enim dicimus, liud horno ent, aliud trutum. Digerentia spropria rei nota, oua cundum dissim quod Gr dxi . talis est, ab aliis di linguitisr rebus Epaue nobis vel maxime omnibus o rebus verarum Frentiarum penuria adeo-pse putant nonn Ii non cog msi ullius a nobis rei propriam
38쪽
RODOL, AGRI C: DE LimVENT. inamque diserentiam habere autem nos,quo fere in reliquis rebus facere limus pro vera quae proxima Perae idetur accedere. Ea est in homine rationale. Est enim rationale
propria hominis nota, nussi quippe animali nisi homini inea. uenitque homini,quatenus talis est, hoc est, homo eo maxime videtur homo es, quodsit capax rationis.'liqua enim, ut est bipedem esse, ireElii ingredi m manus habere,aut nonsunt propria lihomini, aut visint propria, non tamen hominis,sed partis, hoc est, corporis junt notae. Et de rationalipaucisque admodum aliis, sint necne vere disserentiae, sunt ouiputent,sint qui negentIn reliquis nemofere est,qui constanter ullius rei disserentiam meram cognori posse assim mei. ambitu quodam loquendi circuitu aliauid quod loci eius teneat e fingimus,multaquepers e colligimus,quorum quodque latiὰs pateat,quam hoc ipsism quod definitur iusta tamen aequatur, proprium quiddam ipsius seiciunt 'si
desista asinum esse animal lidispedibus,aurissi omn-dum,nihil est istorum quae postgenus quod est animal mu--
, , tur, quod nongeneralitust qu- asinus nam equus cmmulus Idisjunipeditus,s mulus lepusque auritisunt, omniafere animali oecunda .eo tamen quod lidis pedibus dicitum est, omniapraeter equum est mulsi excludiitur.quod
auritum, equus quo fecundum,mulus excluditur. Itaque
tandem velut gradibus quibis am ad id quod definitum ea, Ddst,iνεέω peruenitur auidam hanc. finiendinormam,deseriptionem rata. ' ' vocavere. Ego cum hoc nomine Ciceromem atque Aristotelem Graece quidem, iidem significante, vis videam, non est
quod maiores requiram authores. Neque enim aliud idetur esse definire,quam rem intra nes naturae concluseam ex-Ilicare.quodsi alia rationescerepossemus,essetfortasse ratio
39쪽
DIALECT. LIB. I. ramutandi nominu.n cpro vera desiniendi ta eam auaesolatu optimum Derit accipere . Deseriptio enim Muaepoetis crebro, nonnunquam oratoribus in is est, ea verbosius rem 'exprimit, nec in id adhibetur, ut puid sit res indicet Ved alis sit, velut ins iciendam ante oculos ponat. Tradere nός. seativssa inueniendae definitionis praecepta Daud in promptu ens. νης )
Istud est certum , quisquis definire quippiam olet utilissimum esse, cognita ibi naturam eius: diligenter perlus tam habere. Idsi uerit facile inueniet primum in se
re quiddi commune mauo cum aliis quaesimili in natura conueniat. Sumamus exemplo nobis ius desilaiendum. Inueniemus primum, ius vim quandam inis habere co rendi diiussum , unde nomen idetur traxisse . Itaque erit ius nobis velplacitum vel decretum quoddam Veruntamen non omne decretii ius erit.name hominesseruis, patres illis, philoseph discipulis decreta aedunt,quae tamen ius non uocamus. Cogitemus igitur aliquid quo ista excludamus. Videmuspotestatem quandi esse istis ed minorem quam ut iura facerepsint addamus ergo esseplaciti maioris potestatis,hoe est, velpopuli, vel in quem populus potessatem tuam transtulit, visenatio, ut princeps. Quid ergo Quicquid tu sierit princeps,si eruis ut lectumsternant ut coenam instruant, ius erit' non videtur ed quod ciuitati iussum est,iaque quod
adflatum eius tuendum pertinet Sed neque id quide ius erit, si uelpartem aliquam ciuitatisgrauius premat, vel nitimos contrafas naturae gentit smue Udat. Aequum ergo es oportebit Circumferamus diligenter oculos, ideamί que, ecquid intra complexum definitionispositi venire,quod nomine deminit non contineatu ei contra quoque,contineaturne seia
quid desinito, quod definitio non admittat quae si non vi-
40쪽
RODOL. AGRIC DE INVENT.debatur,co stamus iam a capite omnia,dicam ψ ue, Ius es decretum maioris potestatis ad tuendum ciuitatis flatum,ex August i aeauoc . bono institutum. Tradamm in aliud exemplum,
uit. deLCic. iuvemuνque auantusto suminprima asscentium uata. uuePlat .in lib. de ramus quid sit civitas Certu es ex hominibus conuare eam,
a. i. s.' nec posse ex uno tantum homine consci itaque relinquitur ' multitudinem es, eratque idgenin ipsius Sed multitudo si pagim vaga, ruri aut in tuis agat, ciuitas non erit idcirco collecitam facimin. At ne ista quidems decem aut centusint,
ciuitatem escient quonia eo conduntur ciuitates,ut muttinfuccurrere casibus,comuniapericula depegere, ut ipsi praesidiosibi cst adiumento essesine expetitatione opis externaepos friuod quidem in tali numero contingere non potest.necesse initur erit eam es requentiam, ut tum rerum suarum persee tueri queat. Iam vero visint quanuis multi,sed disiue
' deant animis,non con lant in commune,non aulaegenere co-
ueniant istam non ciuitatem die s/ed hostespotiin laquam
Leras am in caveam coniecisos quapropter vinculo quodam legum,concordiam ipsorum Amata esse oportet. odsiam nisi aliud deesse nobis putamus, erit nimis expleta definitio Dicemus itaque ciuitatem esse multitudinem conctam, adflatum rerumsuarumquedum per iussicientem ψςδες lea. quae consen sit legum vitis coniunEla.Sunt autem insumma recte definiendi leges, ut definitio nequeplura coplectatur quam desinitum,nequepauciora sed de quocuque unum dicitur,dicatur m alterum. Deinde, ut quidsit res sors, b- stantiam eisu explicet. Praeter haec, ut aperta,hoc est, neque ambiguis nominibus, quae in multis ducutur significationes: neque obscuris aut ex longinquo trapatis, costet Profuerit ad hanc rem, crebras aliorum definitione oluere, em ratio m
