De inuentione dialectica lib. III

21쪽

DIALECT. LIB. I. arbitror esse, luἀm ut ostendendusit.non minin quam ten brassi sum oculosque admittes e debeat, illato alicunde lumine indigere.Relinquitur ergo,quicquid confirmandum est, ex aliquo ali demissequi. Nec tamen probandis omnibus u omnia conueniunt. Quid enim disserenti de optimo ciuitatis quicquid pri-

tu, motum nesit ea princeu unius arbitrIo, quampo rit, quolibet

puli consensu regiprofueritiare, res irant nec ne ιb aqua pi 4 riduis, Aest Quid itemiuadentem Iesari ut inferat bellum Pompeio,adiuuerit,ecquid habitent ex aduersa nobis regione orbis '

terrarum homines,quos νη- ρνας Graeci uocant ' Daauedfinius lib.y.

ferentibus a repraesenti abhorrentia,neque ulla ex parte coniuncisa in lituto orationi .e,dies olet, Quorsum haec Et, Video quid dicas, quid velis dicere non video . Quanssuam Rem quἔqua autemsit apud Aristotelem, omne verum vero consentire. bar, .s: 1ieque o in plura vera discrepantia se aliud tamen est Π q pq

consentire ipsa,aliua Paem a fruere. T rgo ut ad alterius con cognata sint.

frmationem aliquidpositi adhiberi, coniunctum quadam-dol lib.,. tione, velut cognatum esse oportet illi cui probando adhi AP 'betur: taleque videri ut non obsistere resne istosiae' mes nonsubuerti,si neges, possit. Id quoscilius accipipsit, 'Rm ipsi crassore quidemsed apertiore exemplo ostendamus. Vid mus in metienda rerum magnitudine, si duosint proposita quae aequalia esse vel inaequalia offendere velimus si huiusmodi essent, ut applicari altera alteri nequeat, accipitur tertium aliquid, quod post utrique adhiberi neque temere istud aut quodvis,sed quod alter altem istorumsit aequale. Id deinde ulteri adhibitsi uerit, issi aequale, iam eaualia illa interie dicimus sin inaequale,inaequalia. Quoniam certum eχploratumque est,eam magnitudinum esse proprietatem ut quaecunque duae cuiquam tertiae sint aequales sint

22쪽

RODO L. AGRICA DE INVENT. inter aequales, e quarunicunque duam altera tertia alicui aequalissiliter inaequalis sint minaequales interse. si uorsum haec ut ostendam,quemadmodum in magnitudinibis dixi, cinomni rerum natura esse, ut quaecunque duo cuiquam tertio consentaneasint,interse quoque esse consentanea. Consentanea autem voco,quorumpositi alterum de altero dici Vt homini sis, tantiae conuenit in animal quonia omne animal estis,statia, omnu homo est animal, quitur ergo conuenire ipsis inter , hoc est,omnem hominem esse substantiam. Et contra quoi Bunque duorum alteru consentaneum es alicui tertis,altern dyndens,ea quos interse Lyn

dent. Vt lapidi Phomini Lapidi quidem animal dissidet,

homini vero couenitYertum igitur est,iapidem edi hominem Quem in mo interse dissidere. Si qua duo itaque conueniant inter e necne, da i uditati velisperspicere, in eiusmodi, ut quemadmodum magni- .ues.. . tudines diximus applicari oposse,sic di ista corientanea tan dissentanea,exesis perstici nequeat,necesse est tertium at quod inuenias, quod alteri horum conrientaneum ese certum sit. 'ue alteri deinde comparatum proinde ut isti uerit co- sentaneum vel dissentaneum, ita esse interse ambo,quaepro

positafuerant amus. Id tertium,itam medium argumetationis dicitur, quoniam proposita velut extrema duo conium.

git,tum quiaprobabiliter propositis iungitur, instrumetum

effaciendae de illi dei, vocatur argumentum. Hacpartem Plataeeb. Ite excogitandi vel me it vel argumenti, vocant dialectici in A. si 'osibi uetionis. Aliora estpars, quae iudicari vocatur. Ea cuiusmo- te x.dςin se eae praedicta eade similitudine indicemus ta mens uia

1 hid ζῆ siproba debeat esse, necesse est certa GUrmasit quodsi aut Mid.uz. -ndipsit, aut in bii contrahi, G quem modum ait

23쪽

- ristoteles de regula Lesbia, quae adpari tisfectitur fommam,sic ista apterur magnitudisti metiendae,sanx nimissi erit. Hocpacio,vnum istilicui e consentanea te dissidetia ea quae proponistur diximus es debere, iasiopinione tua

r que assectu, no reuerasit u allemur argumentatione eue- melci, ut quinio ta=ie esse sedi argumetatione credimis,

dissidet maxime contraero dissidentibus corintanea ca- .piamus. misi dicamus,a liquod animal est irrationale, homo est anima ergo homo est irrationalis:videntur avide iungi in animali irrationale cin homo se perspiculi est,no se ideant mal, de quo irrationale dicitur, c , quod dicitur de homine sed nominis tantu ambitu, generissimilitudine iri videri.

Quodsiadhibito iudicio legem Illogismi ob erues, licasque,

omne animal est irrationale, homo est animal,ergo homo es irrationalis. iam quandopro consentaneis accipiuntur ea quae dissidet, ut omne animal irrationese esse, lihil mirum est, ho- mori animal quanquiconsentaneasnt uomine tamen mirrationale distidere. Hi ergo certustatque liquidu,id quod in argvinentum assismista n acie,sed reueri nisi esse,adhibita est iuuentioni haec iudicij pars cui omni,de modis fur que γllogismorum praeceptio, cautio omnis captio rum argumetationum, qua allacias dixere ub ruit.Sed nos de priore illa quae ad inueniendumpertinet,his libris loquemur. Intuente ergo illa quae dixi de ea, no latebit veru esse quod

proposuimus,omnia quae I)elpro re quas vel contra dicuntur, cohaerore , esse ea quadam ὶit ita dicam naturae cietate coniun D. Res alite numeros Limmme, proinde imme- a quoqtie proprietas atque diuersitis earu. Oft,ut omnia

quaesingulis coueniant aut diserepent sigillatim nulla oratio, valla vis is humanaepsit c lecti Des tame omnibus,

24쪽

RODO L. AGRIC DE INVENT.

tametsi is quaeque di relasint notis, communis quaeda ha-bitudo es cuncta ad naturae tenduntsimilitudine, ut quod i omnibus ιb talia quaedassa, omnia ex aliquibus oriu-tur causis, m omnia aliquid sciunt. Ingeniosipimi itas ,

rerum,H esse illa rerum I arietate,comunia icta capita, ut sub tantiam,causam,euentum,quae , reliqua mox dicemus, excerpsere ut cum ad consideradam rem sua iam animutauertissimus,sequentes illa tat per omnem rei naturam partes, perque omnia consentanea P dyndentia iremus, primur*p duceremus inde argumentum propositis rebus accomoda

tu Haec igitur communia,quia perinde ut quicquid dici ulla hibist de repotest,ita argumenta omnia intrase continen idcirco locos uocauerunt, suod in eis velut receptu thesauro quoda

: r. omniastaedae fidei instrumenta' reposita No ergo aliud

P xix 0do e I locus,quam comunis auaedam rei nota, cuius admonitu, πο .li 3. cap. quid in quaque reprobabile sic potest inueniri. Sit ergo nobis α. Cic. 1. de oratore locus hocpacto Aepultus.

Quado igitur. Toto capite hoc dicit Argum et quibu confirmare aut refellere volumus aliquid,ea coniuncta modo quod ei rei esse oportet, quae in disceptatione venit. Iam cum infinita rerum multitudo id faciat, ut singulatim ea quae singulis coii dicta sunt rebus, explicari non queant. hinc est, quod excellenti ingenio Viri omne hae multitudine in communia quaedam capita digessere, eaque vocarunt argumentotu locos, propterea, quod in iis ceu thesauro, atque receptu quoda, argum et cuiusque rei confirmandae resutandaeve lateant repo sita, ut cum usu fuerit, inde promantur. De optimo reip. statu. Tres eni formae sunt rerum publicarum, monarchia,arisso Vide Plutar eratia, democratia. Suadentem Ctinari. Vide Lucanuli I. pharsit. Quos αντιχθονας)chum in Vix ὰ, τι cotra seu exaduersio est, χθων terra. Hinc αντίλεο, dicti,quod in aduersa nobis Homeri. terrae parte habiter. Sunt enim ii, qui ab ovocabulo dicuntur αντιποδες, eo quod corraria atque aduersa nobis signat vestigia. Lactatius & Augustinus esse hos negit asserui Lactat. lib. D pr ter alios multos Plinius& Macrobius. Hodie certo esse a plerisque creduntur. August. deci . Quorsum hici Diuus Hieronymus in epistola quac aduersus errores Dani septuitate det,ea scopi Hierosolymitant, eius inquit narrat historia, quida cum diserie diceret, r-26. Plin. lib. returque impetuae volubilitate verborum, causamque Omnino non tangeret, prudes a lacrobius in auditor iudex. Bene,inquit, bene, sed quo istud tuum tam benes somnium. Quemadmodi ait Aristoteles tib s. moralium.) ου γαρ -ρ- άoριέος rio μνοῦν ωσπερ τοῦ λεσβ ασοικοδομύλ, o μολυβδεM κανων. προς γαρ γωσλsμα του λιθου με ror empRegula Les γαι, καὶ ἔαεν αμίν. Ea verba hunc in modum uertit Erasinus, Siquid infinitae rei in m . finita item regula, quemadmodum plumbea Lesbiae aedificationis regula. Ad lapidinciam fiSaram transmovetur, neque manet resula. Dicitur itaque regula L b

25쪽

quoties praepostere, non ad rationem factum, sed ratio ad factum aecommodatur. Comunis quaeda rei nota0 id est signum, index. Ut enim quondam statuae illae Loes desiliis

mercuriales,nunc ferreae istae aut ligneae manus, quas crucibus in biviis affixas videm aio. indicant viatori, qua vertendum sit iter. ita hi loci eum qui inuenire cupiat argumeta, veluti manu apprehesum, ducunt eo quo tedit. Venator is qui inceri vagatur, narus quibus in locis ferae delitescere soleant,raro onustus praeda domum reuertituriat qui latibula earum cognita habet, qui sedeς nouit, is etsi unum sorte aut alterum d miciliu vacuu inuenit. nunquam tame discedit ita quin aliis lustratu locis si non omnino.eerte quadatenus voti copos redeat domu . Hunc in moduδε argumeta inuenire qui velit,nunquam ei ex sententia opus procedet, nisi certos quossia definitosque habeat locos,e quib' ea ceu latebris quibusda ducatur. Quocirca recte dictu illud,lo nesse nota ac signum, quod nos admoneat eorum, quae probabiliter de re quaque in hae aut illam parte: dici possint. Pori queadmodum non omne mare omnem gignit pis ee,neque in una quapiam terra omnis herba nasciturrita neque fieri potest, uti uno loco omnem in rem suppetant argumenta. Quaobrem desperadum non erit, si excusse loco uno aut altero parum succedat. Inspiciendi sunt omnes, 'uod negabit prim id alter tertiusve, aut etia quartus suppeditabit. Erit fortassis,cum lustratis omnibus, nihil tamen quod sit in rem nostra inuentem'. at ne sic quide abiiciedus erit clypeus necarena cedendum .imo vero redeundum ad caput, per singulos rursum locos eundum,videdumque siquidis te prius oculos nostros subterfugerit, siquid minus diis ligenter ex pessim sit. Quod si faciemus, nunquam erit res vlla,in qua non aliquot certe argumenta habere possimus.qua de re plura Libro secundo. Se ροΠ ripotelem, Ciceronem a intibanum, Theminium, Boetium,de locis seriari se, nota vescriberct aliqwid milius,sed ut es beatiusfUAUque de luareret,

ad aptism iuuentutκ magis e accomodaret.

Possum equidem videri crassus si iussu aggressus 2'ste 2

illis de rebus incere, cluam vel pro natura imarum vel sturi , p. o

pro more illorum qui ante nos i ta tradiderunt. Nec ego aut re.

, o magni ιdoris esse, Cerbcrum ab inferis extrahere,hodie Lab rufa in rerum interiore recessu latentia proferre in lucem, tanquam 'edianda proponere. Sed cupio explicare ista meae turbae, id est rasitoribus atque harum rern imperitis,quando doctis quidem peruacum estpraeceptor Vellem Eicth;Eu,; itaque me dicere modo istaseivelpingeresi res id caperet 2' '' veliculpere etiam possic tum quoquepulchre mecum agi x ur ii H

puta remsi nonsic etiam mihi si isti iderer elaborasse,sed in euvet

26쪽

aliquibus profuturus labor meus,aliquorum essestudia iuua- es , Esseis: μr me'is utinam fissitpleri u maximis pari apposix ingenio facundiaque iris haberemus apertiora illustrioraque inphilosophia profecto omnia. Hi enim eos transeam,

ut Lucretius, qui rerum omnium naturam vel ad numeros conati sunt,

Heraclitus, a guras redigere, ut eos etiam, qui omnia inuolucris

Q ph με atque ambagibus quibusillam uelut mysteria texerunt. iam qui obscuritatem in dicendosecuti,rerum lumen orationis tenebris obruerunt credas eos illa quaesiebant noluisse prodere, Ah ab .1., reticere nequiuisse. De Aristotele dicam. His en pro Vide Cic. . modum olus omnium priscae aetatis philo phorum permansit in manibus, hunciolum qui philosop0tae asstinantur a tingunt, hanc primum pueri distunt suis ultimumsensistudium immoritur Isic artes omnes,omniastudiorumgenera, terunt, trahunt, discerpunt Magnus utique vir, CP quem iure omnis mireturposteritas. Nec enim vel memoriae iri, absoluedis omnis philosephi epartibus optime desudiis meriti, obiectum quicquam eum vel laudi, quam tot culorum firmauit opinio, putem auicquam detrahi posP.Sed via

nerat Pipraeter laborem, quem l a rerum esset habitura obscurita3,alia nobis etiam ex ipse ubiiceretur dies cultas, quo nec se haberemtis mentem ipsius Pelut oraculis emam Aristotelem ambiguam , indagine perquirere. Themistius itaque au-zzziz Tthor est, longe aliter omniafras se edita ab illo, quan sinthv i 'R' Sy domi tradita dementiae imile esse,siquis legendi libris 'sius 'eret illius sesententiam consecuturum, Sed quid Themistium dico' sedes locupletissmuis est testis. Scribit enim quadam ad Alexandram epistola,edidissese quae a philoso-

27쪽

phiampertinent Vedperinde tamen, nisi qui ab eo audierint eadem ista, aut edita non essen utura . Nos tamen omnesi ius nonsentetias modo sed verba etiam pertinacissime

mordicus tenemus, a siquis mouere psicapsam tetet, aut di

cedat transuersum quod aiunt digitum ab eis,non aliter atque quisecaturo raturque clamamtu faciliusque tulerimin, de mysteriis unimaque religionis aliquid auferri. Ego e ristotelem mmo inmato,doAtrina, eloquentia S ' 'φ-

rerum peritia, prusentiaque, emel dicam, siummum ristotelia

quidem hominem, d hominem tam uiseputo io est,quec in latere aliquid potuerit, quique ut non omnia primus inuenerit, ita aliispostse inuenteda aliqua reliquerit qui etiam m omnia quae inuencrat,cresiderit in vulgus provida inno- nunquamforta se contradice ii studio,quo maximas relen .ri. Daetantur uenia, o tam quid i se sentiret, quam contra uod si vix uatiussenii set uiceutim putaret Pimma ille recte, ei Ἀ-lius aliquid non mali. Quo iustiorem ego veniam credo illis infintil. Itb esse oportere,si, inuerunt, qui putarent non utique illi an '' ρ'φ' qua copido a sequatae adhaeresccdum esse neque de is Plutaret,.in i

perarunt i genior cum i/grati possit c inique de paren- et , ad

te omnium natura existimantis' ideri,credere ipsam omniassia in no illopartis eundent m munera,reliquaeposteritati humanigeneris in omne cuum sterilem essetamque manere voluisse Verum ut de re nostra dicamus incripsit de to Causa pricis octo libros, erudite edi diserte,ssicut omnia sed angustius rizes his a videtur eorum conclusisse materiam Voluit enim cuncta de . T quibu unque disseremus, intra quatuor quaestiones contin ri ut quaereretur, definitione esset, an genus, anproprium, accidens risint hae quaestiones eiu modi sitne animal ratio G desinitio hominis: une hominisgenus, animal sitne

28쪽

proprium hominis, docibile esse sit ne accidens eius,albi esse.

Sane quicquid ulla de re quaerimus, intra aliquod hora quatuor recidit,neque enim plura ιnt,quae possent ulla de re di-H.Sed non id agimus,ut de istissemper quaeramussis nominibus illis,quae ab Aristotelesunt posita.nec enim quaero emper,sit ne album,accidens hominis: dsimpliciter sit ne homo albus. Sic etiam, non .sitne desinitio dese tus lis, intempositio lunae intersiem cinis lectit nostrum: si ne lum hoc illud Namsuerunt etiam qui aliud aliquid crederet eues defectium sis.Sic de aliis etiam no quaerimus sit ne hominis genus animal. proprium docibile, perseo sitne ho-Qbiectio mo animal, cssime docibilis. Verum hae quae iiones omnes,de quibus nos loquimur, quoniam tum id agunt,ut iamussit ne hoc in illo viiii quaero P ne homo animat,iapem contor, insit ne animal in homine, inreliqua in hunc moia. quia etiam insit necne, de accidet primu olet quaeripol Dilutio eom rat idcirco videri, quod ad has quaestiones pertinet malis esse

l. s. vhz accidentis traflatu explicatum Esset haec aliqua ratis,si omnia quae aio tendendum inesse aliquid accomodat unci

recen isset e histoteles,cum de accidente loqueretur. Cius, tertia. Sed neque locos de ribit, neque numerum ipserum facit, aut nomina sed deductia ex locis argumenta quae boni QRM 3 propositae applicat.Deindepleraquepro locis ponit,quae nustius

propriasknt loci ut cum dicit, iussiciendum esse,quibus insit

aliquid omnibus, die quibus nutis, id est, de quibus uniuem liter aliquid affirmetur vel negetur. Ea de quibus olima Aeeiddi quid tur, dicit sesteries. Quid ergo 'definitis,genus,proprium, ,. p. non omnibin in ιntuampleras etiam accidetia si debemus accidens vocare quicquid non est aliquid trium istorum' in-s.nt omnibus. Nam quod non de aliquibus non negetur unia

29쪽

uersaliter, Nihilpropemodum est. quicquid enim affirmatu Arist.Top. de aliquo eiam diues naturae ae negatur. Iam od dicit, praescribendum esse disserenti, quin res oporteat vocare u g tu,qu s contra sic etiam Vroposita sit res tenuior ad dis rendum,quopacto ad x beriorem aliquam elabendum espis racipue alta, quae non res nobis biiciunt unde posiimus deducere argumentum sed disserentis tantum astus arte ue contianent haud video quo paciti ista posint loci vocari. Ouidem jo non utiliter praecipiuntur ista 'Utilissime certe dis nec ζr. gat 'Sed non tamen quicquid disserenti utile est, locus erit. si di didicisse mi ita, diligenter id quod in disceptationem venisperi exisse, contentios ius aliquando aliquid si mare ocos credere velimus cum sineprioribus illi nemo commode disserere queat et constans asseveratio persaepe argumenti impleat idem. dde, quod idetur nimis arcitos dedisesines dialecticae

qui it quatuor quaepionibus terminauit eam. Cum doceat viae lib. 2.ca

enim rationem argumentandi, vel quod idem es ρ obabili '' ' 'tὸ disierendi dialectitae, videtur tam late distentos habere

terminos, quan sunt omnia de quibus ratione atqueesia alia

qua di sieri posit neque Hyam certam bipraefinire materia, sed arma tantii dare, quibuου parati instruestissimus in omne

eertamen . Sed de his qui que ut videbiturpatuat,istud res Causa sei a conuincit,magni di immensi laboris esse, auulses ab istis quaestionibus quas ipse instituit locos in alium aliquem , β rendi usium traducere. Quiqui itaquae philosephiae hodie nomen Ukrpant, cupiuntquepaulo videri doditores, libros illos legunt quidem cum ue Peripateticosae haberi dicit, lint, quae praecipuoemper Peripateticorctfuit laus, de qualiabet reproposita in tranquepartem apte expediteque disper

exta

30쪽

RODO L. ARGIC DE INVENT 'di, eam tamen utpraestent, multum viis abere Dictatapotius ' inquit Cicero mi holis multu a culisper manus tradita decantant uua id causa creda ieri nisi id otio opinor discissimum est maximique negoti' ex instituta Ariapolis locorum ratione facultatem prompte opso disseredi expedire'Sequuti ergo alij,certos definito lue in omnem sum dissutadiscere locos. E quibus Cicero mo libro auem ad Quintumfratrem de oratore crisit, in in partitionibus Cyς' 'ni adflium, enumerare eos alisputauit. Ad Trebatium aute, libro uni huic rei destinato, copiosius omnia executus est. Sed

iri, multarum magnarumque artium, ira iuris etiam p

ritus, habitapraesertim Trebati ratione ad puem scribebat, qui ipse interprimos ius profitebatur,omnia ex iure ciuili exempla deduxit. Quo sit,ut nonnusta paulo ob urio sint, Quintilianus non a Getis auribus Quintilianus deinde in quinto institutionum,tradidit eos mago quantum videtur ut obseruatum

alii essueretur morem, quam quisputaret ad infiitutum suum magnopere pertin/re. Itaqarent videre, ab dialenticis rhetoribu ue acceptos locos, permixtos ab eo, in unum

Boetius reni tractauerunt Boetius non aliud ne videtur egisse,quax relatum Ciceronem P Themistium, quemqueper primum,deinde conferret, oesingulos utriusique locos, alterum alteri hinc inde coaptaret.Themistium,quipost Boetiumscrifferunt,maluerunt qui omnes tamen alis crediderunt Ilocos vel nominare, Pelpaucissimis verbis signare, quid essent. Credo quod arbitratisint, altiorem locorum notitiam expe-nitiore philosophiapetendam. Haud dubie verum eZsed logum id est,nec omnibus vacat,edi breuius aptioreque compendio,quatum ad consenam rem necessarium est, id conficipo-