De Antiquitatibus Lusitaniae libri quattuor

221쪽

r98 D E ANTID IT. LVII T. Hoc est: Diis Manibus seerum. Vlpia Marci filia Marcella annoru quinquaginta trium hic sita est, sit tibi terra leuiS.. Ad pagum Cathcum inter Ficalium, & Arucci vetus in fano S.Mam etiS cippuS.

Hoc est : Dijs Manibus sacrum . Vibia Crispi a Rufini Arabricensis, annorum seXaginta septem, hic sita est, sit tibi terra leui S. Insigne quoque oppidum Serpa non multum mihi negoti j exhibuit. Nomen enim illς- sum usque ex antiquo retinet, ut apud Antoninum in itinerario est, & in cippo iuxta oppidum reperto.

D. . M. S.

FABIA PRISCA

SER PENSIS. C. R. ANN. XX. H. S. E. S. T. T. L.

222쪽

Li AER Qv ARTVS. I9'Hoc est: Dijs Manibus sacrum: Fabia Prisca Serpensis ciuis Romana annorum viginti, hic sita est, sit tibi terra leuis . Caius Geminius Priscus pater, & Fabia Cadilla materposuerunt. LV S IT AVI LAE E ALG A I B IV M.

d Ransgrediamur nunc Anam, & Lusita

nis urbes,de quibus, vel indubitato constabit , vel certe probabili coniectura antiquitatum studiosis explicemus . At Lusitai nia, inquit Pomponius, qua mare Atlanticuspectat, primum ingenti impetu in altu abit, deinde resistit, ac se magis etiam, quam Baetica abducit. Qua promin et bis in semet recepto mari, in tria promontoria dispergitur, Anae proximum quia lata sede procurres, paulatim se, ac siti a latera fastigiat: Cuneus ager

dicitur, sequens Sacrum Vocant Magnum , quod ulterita S est. Advertant lectores promontoria hic non vocari ipsa tantum terrS acumina, quae mari

imminent, sed totos late etiam tracitus, qui tandem acumine in mare desinunt. Ita Liuius Decadis tertiae libro primo: Praegressus siona Hannibal in promotorio quodam . patet hoc ex apsa Pomponij descriptione. Quia lata sede procurrens paulatim se, ac sua latera fastigiax, Cuneus ager dicitur, videlicet ad si-

223쪽

DE ANTIQUIT. LUSIT. militudinem cunei, quo ligna scinduntur: Graeci Sphina vocarunt promontorium hoc , Latini Cuneum . Nostra aetas sanctae Mariae caput appellat, sicut & sequens, quod Sacrum dicebatur, sancti Vincentij caput vulgo dicitur . Prisci tamen nominis vestigium ibi in oppido Sacris adhuc perseuerat. Promontorium utrumque Strabo Celticos, ac Lusitanorum plerosque habitare dixit. Ptolemeus etiam Turdetanos adiungit: sicut latius a nobis pro Pacensi colonia disputatum est. Nos Algarbij regnum vocamus a Mauris, cum id tenuere indito vocabulo. In cuneo vero hoc, Myrtilis, Osi nobae, atque Balsae oppidorum meminit PomponiuS.

MVrtilis, quam Meriolam appellamus,

Anae fluuio est imposita, multiS antiquitatum monumentis plena, cippiS, columnis, statuis, quibus tam Gothi, quam Mau vi , ad reficiendos muros pro caementi S abutebantur , ut erant, &hi,& illi ingenio plane barbaro. Octo, vel decem statuas annis

ab hinc aliquot terra effossas Myrtilenses homines inde tollere permiserunt affabre insculptas , sed sine capitibus. Arbitrantur capi ta fuisse aenea, &insititia, atque ideo a cor poribus in alium usum euulsa.

224쪽

, LIBER QUAR Tvs. 2o IAbest a Pace Iulia iustis xxxvi. passim mil- Iibus, hoc est nostratibus nouem leuci S, quod Antoninus in itinerario dixit. Myrtilin Plinius,sicut & Eboram, & Salaciam veteris La-

iij municipium fuisse, scriptum reliquit Ptolem sus Iuliae cognomen illi tribuit. DE B A L SOLim vocatam Balsam, eam esse coniicimuS , quae nostro tempore Tauilla nominatur, maxima Algarbij ciuitas.Eius praeter Pomponium, meminere Plinius, Ptolemaeus , & in Itinerario Antoninus.

OSsonoba vero diruta paene est, cuius pri

scae nobilitatis nonnulla adhuc extant/ vestigia , passim q. per viciniam, prscipue in muris Phari propinquae ciuitatis, magisque littoralis. Hqc urbs sedes fuit Episcopalis, ut liquet ex conciliis, in quibus Ossonobensis Episcopus subscripsit. Nomen Maurorum temporibus paululum inuersum est . Rasis Maurus Exubonam eam Vocat, ingenito linguae Punicae vitio. Cuius de ea testimonium, ad verbum, sed ad sensium istiusmodi est. Exubana solo fertili,ac frumetario sita est, plano,& fructiferis arboribus consito. Habet etiam

225쪽

DE ANTI VIT. Lus IT. etiam pineta, & monteS ad alenda pecora maxime accommodatOS, hortos quoque irriguoS multOS, quoniam fontibus, ac fluentis abundat; electrum producit optimum i mari vicina est, ubi aliquot sunt insulae parue,cymbis, ac nauiculis, ad usum,& inuectiones opportunae . Ciuitas inter eadem magnitudine pares de inelior ibres totius est orbis.Sub iure, ac dominio suo habet oppida non ulla, e qui bus Siluis est sita si per aestuarium, quod a mari egreisum paruo fluuio commiscetur. Haminentis ille . Fortunae vicissitudine facta, Siluis

pontificio exornata est, Omonoba vero in vicum redacta. de cuius quoque ruini S, proxi'ma Pharus nobilitatur , & crescit. Nec ipsum nomen iniuria: non patuit . ex Ostonoba in Exubanam transiit, & cum iam prope non sit, Estoi nuncupatur. Phari in muro inter propugnaculum nouum, & alterum a Roderico Barreto extruditam, cippuS est.

IMP. CAE S. P. LICINIO VALERIANO. P. F. A V G . . PONT. MAX. P. P. TR. POT. III. COS. RES P. OS SON . EXECRETO ORD. DEUOT N V M I N I MAIESTAT.I S . E I V S. D. D.

Hoc est: Imperatori Carfari Publio Licinio Pio.Folici, Augusto,Potifici maximo,patri Pλ

, triae

226쪽

LIBER Qv ARTUS. 2O3tris tribunitia p otestate tertiit Costili,Respublica Ostonobensis ex decreto ordinis deuotissima numini maiestatis eius dedicauit. In quadam turri ex parte maris cippuS.

D. M. S.CAT V RISAE PRIMAE. CONIUGI PIISSIMAE Q. V AE. VIXIT . A N N. XXV. M. V III. L. C A L P. T H EODORUS. MARIT.

Hoc est: Diis Manibus sacrum . Caturi ae piissimae, quae vixit annos viginti quinqueta , menses octo Lucius Calpurnius Theodorus

maritus.

Inter Pharum, & Tauillam in turri , quam Vocant marini cippus

C . AN N I VS ROMULUS ANNORUΜXXVIII.

H. S. E. S. T. T. L.

Hoc est: Diis Manibus sacrum. Caius An- nius Romulus annorum viginti octo hic situs est , sit tibi terra leuiS. Phaxi ad portam mariS, cippuS

227쪽

M. CORNE LIUS ERIDIMUS. C. IVNIVS. RECEPTVS. OB HONOREM. IIIIII. VIR. D. S. P.

Hoc est: Marcus Cornelius Eridimus, Caius Iunius receptus ob honorem Seuiratus de sua pecunia dedicarunt. Sequitur promontorium Sacrum, ita vocatum propter Herculis templum, & quia religio indigenis erat, locum nocturnis inambulare temporibus, quod eum tunc ab diis possideri fabularentur, ut initio tertij libri Str bo scriptuin reliquit. Promontorium ipsum duobus cornibus in altum se praecipitat, effecto inter utrumque modico sinu, cuius est ambitus quinque ferem illium . in sinistro cornu Sacris oppidu est, quod adhuc promontorij nonae refert. In dextro nobile sancti Martyris,ac Levitae Vince- iij templum , cuius corpuS, quonam pacto ex

Valentia delatum eo sit,tyrannidem exercente in Sanctorum reliquias Abderramen O , cum in meo de eodem Sancto poemate, tum in libello ad Kebedium Toletanum, late eX plicaui. Veteres Geographi, urbium huiuStractus nequaquam mentionem facitit. Vnus PomponiuS, utpote Baeticus,& non longo in

teruallo dissitus , Lacobrigae, ac portus Han nibalis

228쪽

LI BEI Qv ART Vs. 2o Inibalis maritimarum ciuitatum meminit: In lacro, inquit, Lacobriga, & portuS Hannibalis .

flexo nomine Lagos appellat vulguS,nobilissimum nostro aeuo , frequens'. Oppidum, ac nuper a Sebastiano Rege in ciuitatis titulum, & honorem euectum , sicut & Pharo ab Ioanne tertio Sebastiani auo. Legi ante multos iam annos in Agelariis Baptistae Mantuani, qui me puero per Ommnium ora volitabat, magnum de Lacobri a testimouium: . GDicitur . Afriliburi posuisse Lacobriga septem

Victori toties Ratuas, totiesq. per illum Eruta Vandalicis bello injurgente procellis. Quod nescio unde fuerit mutuatuS, cuius poetae, quoniam multum iam fama refrixit, cetera, quae ad Lacobrigam attinent, videre poterunt si velint, quorum in manus liber is deuenerit.

pQr u Η nnibalis dubitanti, duo se

olria obiaciebat, alterum ad Villam nouam cOSnomine Portimanam,eius fluuij, qui Vrbem

229쪽

urbem Siluin, ad quam Ossonobense pontifiu

ctum translatum est, praeterfluens inmaro delabitur. Alterum ad Alborem oppidu non obscurum, utrumque in sinu magnarum,multarum q. nauium capaci.Sed quarum interius per ostia ingressus , non nisi aestu accedente

fiat. Facilior Villanouanus recto cursu, paulo Alboritanus dissicilior,propter flexus varioS& in modum Syrtis obstruentes ostium arenaS. Verum ubi penetrarint pandete se aestuario, commodissima statio est nauigioria. Parua insula intus est situ editior, in summo plana, in qua olim oppidum fuit. Superfluat undique muri a fundamentis usque ad mediam

altitudinem carmenti iij, insuperioribus for macei Punico opere. Summa planitie S,ruderibus, parietinis , fractis testis, tegulis'. tota plena, aedificiorum monstrat ruinas. HOC nimia vetustate extincto, Alborem nostri maiores ibi iuxta intima qstuarij ora construxerunt. Hunc suisse Hannibalis vocatum Portum potius arbitramur, quam Villam nouam, Oppidum reuera nouum , propter loci situm,

unde defendi naues egregie poterant, & adi tu arceri hostes, quod a peritissimo bellicς rei duce colaueniebat prouideri. Quando autem oppidum hoc Hannibal condiderit, pro

comperto ego asserere nequaquam audeo. In

Luittania fuisse Hannibalem, tertio voluminc ostensuim a me est.. Potuit

230쪽

Potuit quoque ex Gadibus, cum vota Herculi exsoluisset, nouis'. se obligasset . Quod primo tertiae de cadis libro scribit Liuius ad

promontorium hoc Hannibale accedere propter dicatum Herculi templum, & distipata de diis locum tenentibus famam. Sicut Strabone reserente paulo ante narrauimus, rhaxime inuitante maritima tractus illius amoenitate , & ad res gerendaS Opportunitate. D E MED OBLIGA. Sacro promontorio usque ad Callipo

T, dis fluuij egressum, hoc est ad sinum Sa

laciensem, multa sane sunt oppida, ne qui contemnenda, sed quorum mentionem vetere S non fecerunt. Plinius Merobrigae meminit, ac mirum est Cetobrigam omisisse in ora positam, cum Salaciam multo interiuS locatam non praeterierit, neque Merobrigam, sex

fere millibus passuum ab littore separatam. Verba illius sunt: Oppida memorabilia a Tago in ora, Olysippo , equarum e Fauonio

vento conceptu nobile, Salacia cognominata urbs imperatori , Merobriga, promontorium sacrum, & alterum Cuneu S.

Interiit autem Merobriga, in cuius locum successit iuxta oppidu S. Iacobus cognomine Cacem, oppidii in excelso colle positum. Dcquo