De Antiquitatibus Lusitaniae libri quattuor

201쪽

1 8 DE ANTIQUIT. Lus IT. Millia passuum erectae columnae distinguebant, cum inscriptionibus eorum,qui eas secerant, eorum ve qui refecerant. Inde illa sormula vulgatissima, primo ab urbe, ad primum ab urbe lapidem, & similia . Locis autem uliginosis, ac depressis, addebant terrae aggerem, super quem lapideam crustam insternerent, eoq. factum,ut aliquando ipsa publica via,ac militaris, agger publicus diceretur, praecipue ascriptoribus Gallis, qualis Apollinaris est Sidonius, qui ista, propentico ad libellum dixit:

Antiquus tibi nec teratur agger,

Cuius per latium, satis vetustis

'men Caesareum viret columnis. Et saepe aliaS. Virgilius etiam dixit Aeneidos quinto: Qualis sepe via deprehensus in aggereserpens. Sed verbi in lentiam mitigauit, ac molliuit, quoniam nequaquam simpliciter, in aggere, sed in aggere viae dixit. Talium viarum septem in Lusitania, atque in Bra caris supersunt adhuc,&vna in Vettonia, altera Lusitaniae prouincia. Verum magna ex parte adgestionibus,stratis q. vetustate corruptis, & collapsis milliarioru columnis. Prima cuius meminit Antoninus Pius in Itinerario , ab Olylippone ducebat Emerita. Cuius Verba apponam aliquato emendatius, quam vulgo circunseruntur.

ITEM

202쪽

ITEM AB OLT SIPPO E MERITAM

M. P. CCIIII. Sic. Equabona. M. P. XII. Cetobrica . M. P. VII. Ceciliana. M. P. XII. Malceca. M.P. I. Salacia. M. P. XII.. Ebora. M.P. XLIIII. Ad Ana fumen.M.P.LX. Euadriana. M.P.XVII. Dippone. M. P. XII. Emerita. M.P. IX.

Omitto oppidorum nomina, de quibus suo agetur loco. In hoc itinere in praedio, quod Pinarium vocat, ullistrissimi ducis Aulariensis, XX. Mil. P. a Cetobriga. a Salacia vero XVI. M. P. Oppidi ruinae supersunt,& ibi cippus non ineleganS. L. AELIO. AURELIO. COMMOD O. IMP. ANTONINI A VG. PII. P. P. FILIO. COS. DESIGNATO. P. M.

D. D.

Hoc est: Lucio Aelio Aurelio Commodo imperatori Antonini Augusti Pij patris patriae filio consuli designato pontifici maximo

dedicarunt. . Inter Salaciam, atque Eboram, in colle su- per numen, cui Rivo Maurino nomen est, co-umna adhuc extat ad huc modum inscripta . M a IMP.

203쪽

DIVI TRAIANI PARTHIC.

P. P. PRO C. R EST. . . . . . .

Hoc est: Imperator Caesar Diui Septimij Seueri Pij Arabici Adiabenici, Parthici Maximi filius, Diui Marci Antonini Pij Germanici Sarmatici nepos,Diui Antonini Pij pronepos,Diui Hadriani abnepos, Diui Traiani

Parthici,& Diui Neruae abnepos, MarcuS Aurelius Antoninus Pius selix Augustus Parthicus, Maximus Britannicus , Maximus GermanicuS, Maximus pater militum, tribunitia potestate vigesimum imperator , tertium com sul

204쪽

LIBER TERTIUS. I 81sul quartum,pater patris,Proconsul restituit. Ad duodecimum ab urbe Ebora lapidem, itineris eiusdem, in praedio quod vocant Tabularios, duae sunt columnae, altera Omnino corrosas vetustate litteras habet, altera cum hac inscriptione mansit integrior.

Hozest : Imperatori Caesari,Maximiano Pio, Felici Augusto Ebora millia passuum

duodecim.

Eodem itinere in veteri aedificio templum est Virgini Dei matri fac rum & magna retiagione cultum. Tu regiam locum eum vocant. De quo multa in libello ad Kebedium Toletanum scripsi. . ibi mensa marmorea est, quam sepulchro QAulij Maximi Calpurnia Sabina uxor imponendam curauit. In quo sepulchro duo etiam filij eius viarum cMratores fuere con

diti. Ea sic habet.

l . . I

205쪽

et 81 DE ANTIQUIT. Lus IT.

I AES TORI. PROUIN. SICIL I AE . TRIB. PLEB. LEGPRO V. N ARB ONE N S. GALLIAE PRAE T. D E S I G. ANNO XL v III. CALPURNIA.' SABI. NA. MARITO OPTIMO.

IVL. NEPOTIANO. C. I. IIII VIR O v I A R V M C v R A N. DARVM .HANNO. XX. CALP. SABINA . FILII S.

Hoc est : Dijs manibus sacrum Quinto Iulio Maxim o, clarissimo viro,quaest6ri prouinciae Siciliae, tribuno plebis Legato prouinciae Narbonensis,Galliae Praetori designato annorum quadraginta octo Calpurnia Sabina marito optimo. Quinto Iulio claro clarissimo viro, quartum viro viarum curandarum annorum Viginti unius. Quinto Iulio Nepotiano clario simo iuueni, quartum viro viarum curandarum

206쪽

LIBER TERTIUS. - Ι 83rum annorum viginti Calpurnia Sabina filijς. In agro Stermotiensi, non procul a pago Borbacena columne duq sunt,altera collapsa, erasiis omnino litteris praeter primum & secundum Versum. ΙΜ P. GAE S. DIU R I PII FIL

Hoc est : Imperatori Caesari Diui Seueripij Filio.

Altera stat cum inscriptione hac, quae t men aegre iam legitur.

1ΜP. CAE S. DIVI ANTONINI PII MAGNI FI L. DIVI SEPTIΜΙ SEVERI PII NEPOTI M. AURELIO ANTONINO P. FEL. A V G. PONT. MAX.

207쪽

Hoc est: Imperatori Caesari Diui Antonini Magni filio, Diui Septimii Seueri, Pij nepoti, Marco Aurelio Antonino Pio, felici Augusto P δ tisi c t M ax i m o, Trib u ni t i a p ote s late, i e c tria dum Consuli, secundum Proconsuli, patri patriae, felicissimoq. principi Eboram illi a pastuum viginti duo. Oὶὶ c tu Ita si alia viri nobilis columnae duae scriptae iacent, ex itinere eo delatae, sed litteris tam corrupti S., Vt vix in quoque ver siti duae aut tres appareant. Ex ea via nihil amplius vidi. Ab urbe autem Ebora Pacem usque Iulia etiam apparent stratae vite vestigia. Colii n-nae extant multis in locis, partim adhuc erectae,partim collapste, fractae, & terra opertae. Item super Exarramam , Murtariam, d Odiuellam fluuios pontium dirutoruim hic subi j ces, illic pilae, pilarum q. bases. Litterae in columnis intercidere. In una tantum has cum diutius co siderassem,aegre potui legere.

IMP. C AES . . . . .

. . .

. . . IANVS HADR . .

. . .

COS. III

208쪽

, LIBER TERTIUS. - Ι 83

Hoc est: Imperatori Caesari Neruae nepoti Traianus Arianus Consul tertium . Iter quod ab Elari Pacem Iuliam corruptissimum Antonini itinerarium ponit, ego quinque aut sex modi S intelligere, cum tentassem , nihil sere in tanta deprauationeis confeci. Quare ita ut apud illum habetur reliqui, si sorte aliquando prodeat is libellus minus mendose scriptus, aut feliciora nodum explicent Ingenta .

ITEM DE ESURI PACE IULIA, M. P. CCLVG. Si Balsia M P. XXIII L sonoba M. P. XVLArani M. P. LX. Rarapia P. XXXV. Ebora M. P. XL IGI. Sema M. P. XIII. Fines M. P. XX. Arucci M. P. XXV. Pace fulta M. P. XXX.

Et statim sequi debet alterum iter per co- pendium ab Esuri Pacem Iuliam, quod bene lignatum est. Ita enim habet: Item ab Esuri per compondium, Pace Iulia. mil. pass. LXVI. Sic. Myrtili mil.pass. xx. Pace Iulia mil.pass.

XVI.

a Magna

209쪽

i86 DE ANTIQUIT. LVs IT.

Magna quoque deprauatione vitiatus numerus est in itinere, quod a Salacia Ossono ham describit, habet enim : A Salacia, Ossonoba, init. pas. XVI. Cum sint supra CXVI. Eodem itinere in colle sinistrorsum, iuxta semidirutum oppidum Aureolam, meta est, quae olim terminum Eborensem a Pacensi dirimebat . De qua meta in meo ad Kebedium d oletanum libello,satis multa. Ea autem est huiusmodi.

D. D. N N.A E TERN. I ΜΡ P. C. AURE. VALER.

I O. IOVI O D I O C LEΤ I A N O. ET M. A V R. VALERIO. ERCULEO MAXIMIANOPIIS FEL. SEMPER AUG G. T E R MIN V S INTER PACENS. ET EBORENS CURANTE. P. DATI A NOV. P. PRAESIDE. H H N. M. E O R V MDEVOTISSIMO

Hoc est: Dominorum nostrorum aeternutati imperatoribus Caio Aurelio Valerio Io- Dio Diocletiano. Et Marco Aurelio Valerio

Erculeo Maximiano Pijs selicibus semper Augustis,

210쪽

LIBER TERTIUS. gustis, terminus inter Pacenses, & Eborenses curante Publio Datiano viro patricio prae fide Hispaniarum , numini, maiestatiq. eorum deuotissimo. Hinc Pacenses, hinc Ebo-

Duplex inde iter Antoninus ponit ab Oly

sippone Emeritam, sed utruque numeriS corruptissimis, oppidisq. aut iam non extantibus,aut diuersissime commutatis. Alterum

EMERITAM M. P. CXLV. Sic.

Aritio Pratorio. M. P. XXX VIII. Abiateri. M. P. X XVIILMatusaro. AL P. XXVILAd septem Arri. M. P. VIII.

Budua. M. P. XII. Plaolaria. M. P. VIII. Emerita. M. P. XXX.

Corruptos esse numeros hinc apparet. Narecto isthac itinere ab Olysippone Emeritam , numeramuS tres & quinquaginta leucaS, eae conficiunt ducenta duodecim milliam. Sic. Olysippone Beneuentum, traiecto ad villam Francam Tago, leucae octo . Inde Salua terram,quae an Aritium praetorium sit, alijςXPendant,leuca una. Inde Culucci,quod an