Secretorum agri enchiridion primum, hortorum curam, auxilia, secreta, & medica praesidia inuentu prompta, ac paratu facilia, libris tribus pulcherrimis complectens autore Antonio Mizaldo ..

11쪽

ribus nostris, uitaeq; utilitati maxime conuenies,& quae sine dubitatione proxima de quasi cosanguinea est sapientiar,vsqueadeo negligatur Z Sine ludicris artib', atque etiasine causidicis, ut uerbis utar Columellae, satis scelices olim sucre, futurique sunt urbes: at sine agricultoribus, nec consistere mortales,nec ali posse cortum est. Scholas Gammaticorum, Philosophorum, Medicoru, Mathematicorum , Iurisperitoru deTheologorum , nemo passim non uidet: adhaec officinas artificum uarias, Agric

lationis neque dostores qui se profiteatur, neq; discipulos hodie agnoscas. Quae cum

animaduerterem, cepe mecum retractans

quam turpi secutorii consensit deserta exolescat ruris discipulia,coepi apud me cogitare dc consilium inire, quanam uia illi,

pro reatenu itate, succurrere. In quam cogitatione cum diu multumq; incubuissem&fere succubuissem , tandem in animum induxi meum; fieri posse ut copendio praecipua reru agri capita M secreta, Enchiridiis aliquot cotincantur Sc claudatur: prae

sertim quae usui sunt, dc publicae utilitati c5modat. Quod me praestare posse cu omnino diffiderem, partim edoctus quid ferro recusent, quid ualeat humeri: parim me-

12쪽

dicis studiis & occupationibus uariis uarie distractus, ecce perco mode mihi in mentε uenit Homericum illud, a M. Tullio usu

patum:

quod est,

Haec partim ipse tuo perpendes pectore tecum: Partim diuum aliquis tibi suggeret.

Quando itaq; Dhfacietes adiuuare solet, ut scribit M. Varro, manu aratro admoue re nihil sum cunctatus: rerum agri potioram ebra & secreta,quatuor Enchiridiis posse perstringi certo persuasus. Ut pri mu ho tonsa expediat. Secundu cerealia, legumi na, uites & uina. Tertiti quadrupedes agri omnis generis, ite uolucres. Quartu uero sylvestres arbores tam frugiferas, si in- frugiferas,cu pratis, piscinis, & aliis. Quae omnia eade methodo persequeda erui, quδprimu hoc Enchiridion ex Graecis& Latinis reru agri scriptorib' uariis,concinnatu uides. Quod tamen an serio possim perficere, non ausim polliceri. Na sortuna ho- dic rebus nostris usqueadeo est iΙ'nsa, ut propositu hoc& consilium cnisi blandius arriserit prorsus immutare ac euertere possit. Vt ut fuerit, primu hoc hortensiit En Ahiridiora, tali reliquorum sponsore & -

13쪽

P R AE F A T I odeiussore tantisper apud te obside retinebis, dum tres alij eius comites ad te proficiscentur, foenore magno illud redempturi. Si quis institutum nostrum prquerierit, Maliis secretorii agri Enchiridiis describedis

manum admouerit,ac animi neruos intenderit, magna profecto apud me gratia inibit, magnoq; erit mihi in pretio & honore, tantum abest ut molestus, aut iniurius dici possit. Quod dum persequetur, ego interim si per sortunas & occupationes meas licet rerum agri Calendarium, & rusticude Luna opusculu, csicinnare meditabor: quod iam dictis secretorii agri Enchiridiis usui summo & incredibili futurum mihi persuadeo, cum ob alia, tum q, agenda in agro mensibus singulis, facili proponet o dine, no neglecta ubiq; lunari obseruatione. Vt interim tacea coelestes iniurias, ex illo non solum exponendas, sed &praeuidendas: quae sicuti ab horridis & formida dissideribus, ut loquitur Plin. excitari solant, ita ii lde horrendae ac sormidabiles agricolis,l9 e consueuertit. Nam exinaprouiso di i pidat et frustratur hominiaq; bouq; labores, certoru syderum exortu, occasu culminatione: suffragante duorum Luminariu δc quinque planetarii appulsu de co-

14쪽

gressit,sicuti in nostris superioru an norum Ephemeridibus coelestibus ostendimus, Msuis locis passim designauimus . In quibus

etiam non omisimus Solis ac Planetarum radiationes & copulationes cum illustrioribus stellis inerrantibus, signaque Zodiaci singulis Lunae ad Solem schematismis ascedentia & horoscopatia, suis diebus diligenter inserta & ad notata. Quam metho-du &inuentione plane nostra, cum anno

ab hinc plus miniis quarto obseruauisset ac probauisisset uir doctissimus de diligentissimus Io. Baptista Carrellus Placentinus, illam in suas multorum annoru Ephemerides Latinas sedulo trafferre, ac sibi usu pare nihil est cunctatus, nulla nostri facta mentione, qui absit dicto iactantia ) eam glaciem illi fregimus, & uia primi aperui-- mus: quod hic scriptu boni consulet. Sed ad te redeo, Lector optime, a quo peto ut hoc primu secretorum agri Enchiridion, hac hortensii historia iucunde ac hilariter accipias. Hoc si seceris,lamia tibi paratu dehortensiu arboru Insitione opusculii pulcherrimit,& alia,facile a me impetrabis,

ut omnibus suis partibus absoluta habeas hortensium historiam. Foeliciter vale. Aconatibus nostris fauere perge.

15쪽

Capitibus horum librorum explicantur. primus numerus selium, secundus uero caput designat.

ΗOrtorum institutio & priscus usus. Fol. r. Cap. eQuae utilitas ab hortis expectada,& quis finis ac sic pus esse deheat culturae illorum. x. EModus & sectetum aedificandae uiuae suis , quae sutura sit

horti tutissimum munimentum. De hortorum stu aqua & terra. . 4. De hortensium stercqrem stercoratione. 6, sDe hortensium satione,& seminibus. 8.6Auxilia & secreta pro hortensibus seminibus , tam ante sationem quam post:ne ab aliqua cum externa, tum interna afficiantur iniuria. Ip.7Honesum sarritio, runcatio & rigatio: cum prognostico fertilitatis,uel sterilitatis cuiusque sementis. ri. 3Auxilia & secreta aduersus hortenses uermes,pulices, erucas,blattas & limaces. 33. 9Aduersus hortenses talpas,sermicas,culices, m ustas & ranas. . LI. I. Secreta aduersus serpentes hortorum, dc alios quosvis, ho

mines ac terrae nascentia uenenantes. I9. II

8 duersus scorpiones, busenes, mures, mustelas, &gra diores bestias hortis infestas. αti In Auxilia aduersus grandinem,sulmino ac tempestates quae hortensium satus perdunt ac dilapidant. 24. I 3 De rubiginistruinae ac carbunculi causis , auxiliis & s

cretis.

LIBRO II. HAEC DESCRIBvNTVR.LActucae cura auxilia & secreta Medica eiusdem praesidia paratu facilia.

16쪽

INDEX.

Hoc modo cuiusque Medica singulis Capitibus a nexa inuenies, ne te frequens repetitis ofendat. Belae,portulacae,ac bliti. Asparagorum.

LIBRO IV. HAEC TRACTANTUR.' Rborum hortensium praecepta quaedam & auxilia ge

Arborum ae stirpium hortensium morbi,labores & impedimenta aliquot. - Π ., Arborum aegrotantium, aut aliter laborantium remedia,

quaedam & secreta uniuersalia. Arboris mali, eiusdύmque pomi cura, auxippicberrimae. Pyri & eius pomi. Cotoneae seu cydoniae 3c eius pomi. Pluta ac eius pomi.

17쪽

Ceras; ae eius ponit.

Conclusio ad FR ANCIS CUM OLIVARIVM

Galliarum cancellarium prudentissimum.

Eo α. paginati linea u. corruptum locum ob exGplaris impeditam, confusam & aliquot locis obliteratam scripturam, quae operis imposuit, Iic corrige &restituerQua omnia, in multo plura Virgiliinpost Varronem, et lon ge ante Columesiam O- Pandium, αNeque enim me Ch' , nognosis usque adeo fugit aut fallit ,ut non in telligam M.

Varronem,P. Virgilij natales multis 'tum decadibu praecessiste. Si qui sint alij lapsi ,1uos pro tuo candore stactor optime facise ipse corriges,ac emendabis.

18쪽

MON LUCIANI DE

Hortorum cura, auxiliis x secretis, Liber primus. Hortorum institutio, M priscus usus. Cap. I. Ortos primus Athenis instituisse fertur Epicu- Epicurus pri rus och magister, ut Pli- nius in celebri illa veteta 'seau scrip torum bibliotheca diligenter adnotauit: nam antea moris non fuerat in oppidis ru-xa habitari. Sane apud priscos Romuli ne- , potes hortus nihil aliud fuit quam pauperis agellus , S rustici qualiscunque prouetus, uictum innocentissimum &frugalis- sinum porrigens. Qui tum maxime placebat, quod igni non egeret,sumptibusque

macelli parceret, ac merceS cu herbaccaS, tum arboreas, oppidatim uenales quouis tempore exhiberet: re semper expedita, Madcxtemporaneum alimentum facili apparatu praesentissima . Quod Virgilius in

moditas , α

usus.

19쪽

Priseoru hortorii dcscriptio pulcherrima.

Moreto, docte & eleganter ut omnia) expressisse mihi uidetur, de Similo exigui horti cultore rustico, laboris patientissimo, hunc in modum scribens:

Non illi suspensa socis earnaria iuxta, Divati 1ale terga suis,trunciq; uacabant: Hortus erat iunctus casulae:quem vimina pauca, Et calamo redimita leui,munibat arundo: Exiguus spacio, uariis sed fertilis herbis: Non illi deerat,quod pauperis exigit usus: Interdum locuples a paupere multa petebat. Nec sumptus erat illud opus, sed regula curae. Si quando uacuum casula,pluuiae ue tenebant, Festa ue lux: si sortiue labor cessabat aratri, Horti opus illud erat.

Deinde subdit, .

Verum non hic domini quis enim contractior illor Sed populi prouentus eratmotisque diebus Venalcis olerum fasceis portabat in urbem: Inde domum ceruice levis,grauis aere redibat, Vix unquam urbani comitatus merce macelli. Caepa rubens,sectique samem domat area porruQuaeque trahunt acri vultus nasturtia morsu.

Hactenus Maro de prisco 8c rustico usu. 'ti lis hortoru: qui in oppidis ante habitare non Oppida uem nouerunt, quam gulae delitiae, dc uentris ης ix ις xi prodigia, Epicuro duce, ex agris eo com migrare illos impulerat. Nam usqueadeo paulatim illecebrosa inualuit uoluptas, ut absque ulla Orphei lyra, absque ulla Amphionis testudi ne, arbores, fructus M olera intra muros, etia a remotissimis agris de-

Horti prisco

rum, prouetus erat po

puli.

20쪽

DE sECRET HORT. LI B. I. aduxerit,feceritque ut nequam in domo ce- iseretur materfamilias, cui indiligens, Mneglectus esset hortus. Verumenimuero re Parasceve ad cita longae narrationis mora, tempellauum torum narra- est ut instituti nostri sores aperiamus, ic tionem. curam , auXilia ac secreta hortorum tali citer aggrediamur, dc cuique dilucide ac breuiter explicemus. iQuae utilitas expectada ab hortis. Adli cquis finis ac scopus esse debeat culturae illorum. Cap. II. rLle utilissimum , ac iucundissimu hor- tum est habiturus, qui dc colere sciet,

poterit, ac uolet. Neque enim scire , aut hortus non

uelle cuiquam satis fuerit sine sumptibus 'v'gδΠΤ quos exigunt opera : nec rursus faciendi, aut impendendi uolutas profuerit, absque arte dc scientia. Quia caput est in omni negocio nouisse quid agendum sit: quemad- modum ex Varroniano Tremellio apposite tradit Columella. Qui haec tria ad mδ' u fh i,&ucinum habuerit, dc hortum serio sibi con- luptas hor-st ruere uoluerit, duo illi rursus spectanda tos neces-

. . . V . . . tos comitan-

tas fructum habet comitem: uoluptas uero