장음표시 사용
21쪽
A u To DII MIZAL DIrtionem, &, ut scribit Varro, tum ditatem . Erit itaque hortus construendus& colendus imprimis ad usum uitae necessariti, deinde ad sanitatem acui reis a mo Qui sim ac bis refici edas, ut adnotauit Palladius A se
liortesiu. ι ut IS aliquot ante eum Ploretinus, icholae
r Graecorum M oni corti doctor eximius: postremo ad delectationem cxaspectis, M
iucunditate ex odoris fragrantia : omniu-que maxime domino,& colono dapibus mesas exornet inemptis. Quae omnia,& multo plura, Virgilius longe ante Varronem , Columellam & Palladium, in suo hortulo elcgantissime hoc Iambico significauit:
Horti cultis. simi laudes, fructus & u
Hortus salubreis praebet corpori cibos: Variosque cultus cipe cultori refert, . . Olus suave,multiplex herbae genus:
Vuas nitenteis,atque socius arborum. Non defit hortis & uoluptas maxima M ultIsque commixta modis iucun itas. Flores nitescunt discolore gramine, Pinguntque terras gemmeis honoribus: O paca praebent arbores umbracula, Prohibentque densis feruidum Solem comis: Aucs canoros garrulae fundunt sonos, Et semper auras cantibus mulcent suis. Oblectat hortus,auocat,pascit,tencta Animoque moesto demit languores graueis. Nembris uigorem reddit,uisus capit:
Resere labori pleniorem gratiam: Tribuit colenti multi rine gaudium.
22쪽
Haec sunt quae docta & melliflua Maroni , musa de fhuctu, usu & laudibus horti cec ' nit. Qui, si fieri potest, in propinquo est s t horti
debet, ut dictorum commodorum particeps fiat dominus, & frequenter ad illum ueniat, seque frequentius ueturum denu- ciet. Nam sub hoc metu olitorem & operarios omneis in officio continebit. Vt interim no omitta, quod uestigiti eius agrum impinguare solet, sicuti postea dicemus. Modus &secreta aedificandae uiuae sepis ac ualidae,quae futura sit horti tutissimumunimentum. Cap III.
QV0ni in extremae dementiae cense
tur esse, hortum habere ad unguem Hortu debe---i-- excultum, probe costum, & dyi'gςptercuriose institutu, qui dies ac noctes pateat niti.
tam incursibus quam iniuriis depraedantium hominum, dc deuastantium animalium atque alitum: idcirco de illius munitione &sepimento omnium primum hic scribam. Quibus copia suppetit,hortos pa varie hortorietibus cingui ac uestiunt. Alii macerias luto & lapide circa illos crigunt. Plerique pimenta. tenuis fortunae homines paleato utuntur
23쪽
fimo δί limo: aut saxa in ordinem congcsta illis coagmctant. Sunt qui fossis dc aggeribus circumdent: quod summe uitandum est, nam horti humores ita subducu-tur, nisi forte locus palustris fuerit. Rustica turba &plebeia, in sylvis recisa spincta de arundineta pro munimento illis adaptat Quod Virgiliu sic adnotauisse paulo ante docebamus:
Virgilius in Nouus erat iunctus easulae,quem vimina pauc , Morem. Lt calamo redimita leui munibat arundo.
Sed sepes ad huc modum instituta, fatigabili labore quotannis fere est reparadar appositisque adminiculis subinde religanda, dc instauranda. Quae si firmis,uiuisque radicibus niterctur, colonum magno taedio, Vivat sepisae impensa, S sudore leuaret. Nam praeter
ici esitabi qui in quod labi aut euerti nesciret, nisi raditas. dicitus effodiatur, etiam ne fulmine quide nec aquis, nec gradi ne, nec uentis aut procellin uti iam dicta munimenta) imo uerone igni, qui cuncta solet edomare, aboleri quiret. Huius rationem dc structuram Democritus in suis Georgicis graecis , longo Trigedae ui- ante Columellam dc Palladium facile Muae sepis ra- snstentose ostendit. Opportuno tempore erito. inquit colligito rubi uallusimi, quem ca
24쪽
ninum uocat, necnon paliuri semina m turissima: ad haec o acanthae fructus,&cum erui farina cx aqua, ad mellis crass1-tiem omnia macerato: eaque miscellanea puteales uel nauticos funes aut alios uetereS, detritos, ac iam putrescentes imbuito,
8c ita inducito, ut intra illorum fibras &capillamenta recepta scmina seruari possint usque ad uerni tempori initia . Quo tem pore ubi sepos futura erit, duos sulcos a se duobus,tribusue pedibus separatos, sesquipedali altitudine institve: &praedictos funes cum impressis seminibus leui terra ibi adobrue, &, si opus fuerit, identidem irriga . Ita fiet ut intra mensem,plUS minuS,tenella sentes surgat ac procedat. Quae adminiculis adiuuanda crit : quibus inter se peruacua silicorum spatia, enata contui gentur spineta, futura horti uel agri ualidissimu munimentu, SI aduersus externas iniurias tutissimum propugnaculu. Columella uirgea sepem spatio quod sulcis interiacet erigendam praecipit: quam supersccndant utriusque sulci sentes , & habeant, priusquam roborentur, in quo conquiescant. Alij,ut Diophanes inter Graecos gcoponicos celebris,& cum illo plaetique,uiua
Ingeniosum muniedi horti secretum.
25쪽
niet sepis sepem hunc in modum erigunt. Virgas ru-2- ου' bi crassiores in segmenta & particulas pro scindunt, easquc scrobibus palmari altitudine apertis sedulo obrutit, ac quotidie donec germen erumpat, & frondere conspicianturiossione ac rigatione,si tempus invitet, nutriunt ac refocillant: & ita sepem ualidam, tutam ac perennem construunt& aedificant.
De hortorum situ, aqua, & terra.
Cap. IIII. Horti ab area, stabulis & scenario longe siti esse debent, si quide id fieri po
test. Nam palearum puluerem, ceu sunt hi, iii, i inimicum , aegre patiuntur ac sustinet monimicissim . Uero ne paleas ipsas, quod olera laedant quemadmodum scripsit Florentinus Graecus, in sitis georgicae disciplinae praeceptis& institutionibus. Nam haeredo folia perforat, quae pcr rata statim aduriatur. Pro sunt tamen radicibus, perinde atque stcr-ciis, sed ramulis Sc soliis nocentissimae iv - . dicantur: ad haec arboru stetibus qui lignos non sunt, omni simque maxime uitibuS, O si quina ut alibi scribemus. Horti positio optima
26쪽
laudabilis crit, si leniter inclinata planicies opti- cursum fluetis aquae per discreta spatia cxceperit. In quam rem si defuerit fons , aut imprimedus crit puteus, aut, si id nequeas, piscina superiori parte construetur: ut illinc aquas conserente pluuia,hortus per aestiuos ardores caecipiat. Quod si his omni- Secretii probus facultatibus carueris, hortum tribus α ββ uel quatuor pedibus altius fodies, adsimilitudinem pastini, ut loquitur Palladius. nam ita cultus siccitates negliget. In quo id quoque obseruabis, ut quem humoris
natura non adiuuat, per partes diuidas: δίhyeme ad meridiem, aestate uero ad septe- trione spatia colenda conuertas. Iam quod ad hortensem terram attinet, salsa, cane peius M angue uitari debet, perinde atque a mara, si Virgilium audire uelis.'
Salsa etenim tellus,inqu it,& quae perhibetur amara, salsa terra Se
Frugibus ins lix:ea nec mansuescit arando, amara uit Nec Baccho genus,aut pomis sua nomina seruat: da. Multaque degenerant Hiccos oblita priores.
. Optima itaque hortis ea censetur esse, quae neque aestate ualde resiccatur, neque argillosa est, neque arenosa & aspera, neq; hia' Quinam tectibus per aestus obnoxia , ut scripsit Didy- xa fit hortismus in suis agricultum Comentariis grae 'i' ' cis . Nam qua state resiccari solet, fata o-
27쪽
ANTONII MI et ALDImnia dc implantata perdit, aut eadem tenuia dc imbecilla parit: argillosa nimium cst tenax : arenosa dc aspera, contra: idcirco neque nutrire, neque aquam admittere solet. Terram itaque hortis accommoda deprchendes, si aqua totam ac dissolutam li- Terret horte- mum multum habere uidebis. In quo si sussprobatio. perauerit aquositas, ineptam ac infoecunda iudicabis. Si manu ac digitis illam contrectando ualde glutinosam aut tenacem repereris, ac si esset cera, prorsus inutilem cen-scbis. Oportebit autem ante omnia clapidatu messe horti solum, ut Plinio placet, adhaec quamminime rimosum: ne Sol penetrans, plantarum radices exurat. Eligetur itaque optimum ac generosum solum cui semina committas: uel ob id quod nutricem quam matrem saepenumero conue- Quaenam ter niat partui indulgentiorem esse. Caeterum, x illud nec dissimulandum duxi, nec pr terdicialebrati eundum, quod hortensis terra quae fluminibus, aut perpetuis aquis circundatur, nosemper est laudabilis: nam sata dc plantata quaedam, aqua facile senescunt,fructusque siue herbacei fuerint illi, siue arborei insipidos ac humidulos pherunque gignunt. Erit itaque terra illa temperatae ubertatis,
28쪽
α culturae facilis, quae nec madida est ualde , nec siticias: ad haec, quam recenter essessem alltcs quaerunt, & maxime corvi, DLsoris uestigia comitantcs. Si improba fuerit,quidam cmcndari dixerunt, si super te- Due, pinguis iniiciatur, aut gracili, aridulaeque, humida ac praepinguis misceatur. Sed haec operar cst demetia, inquit Plinius. Quid enim potest sperare qui talem coliti Iuuabitur itaque optime stercore, de quo nobis nunc demum dicendum. De hortensium stercore, Sc stercor tione. Cap. V.
On desuerunt apud priscos qui ho
i torum dibus pigrunque uicinorum
stercoratione penitus damnauerint: stercoratha
quod ea non modo aerem inficiat, sed etiabortensia quaevis insuauiora&corruptibi fit, 'ue 'liora reddat. Et hac in re maxime laudant Hesiodum, qui in rustico opere sciens omiserit agrorum stercorationem , salubritati potius consulere satagens,quam fertilitati. Sat superque esse arbitratus,ex lupinorum, Antiqua amfabarum , pisorum , cicerum, aliorum
soliis ac solliculis tempestiue subuersis,
29쪽
Stereorandis ac modus. Quomodo iniiciendum
agrum pinguescere,non uero putri ac pestilenti materia imbui: quae in fata quibus
quotidie uescimur, plerunque transire let, noxa irreparabili. Huius opinionem clim nec ueteres, nec recentiores agricolae sequantur, probentiae, aptam stercorationem ubique praedicantes 8c commendates,
idcirco de illius natura δc usu hic pauca scribere constitui: omniumque primum monere, o proba terra multo stercore noindiget: arida Sc tenuis copiosissimo:arida tantu inquit Maro) ne saturare fimo pin gui pudeat sola. Quae uero media est, mediocri laetatur. Addo, quod stercus bonu,
terram bonam meliorem reddit,3c malam ac uitiosam summe iuuat ac emendat malum uero omnia deteriora facit. Praeterea, quod terra non stercorata alget: plurimu uero stercorata, aduritur. Vnde satius
est id saepe facere, ut tradit Columella, quam supra modum. Oportet autem plantatem hortulanum, stercus ad radices statim non iniicere, sed primum tenuem terram illis immittere, deinde stercus, quod
rursus terra tegedum erit. Ita enim neque comburentur plantae, neque stercoraria ca
liditas ilico exhalabit. Quod ad praestan-
30쪽
subscribunt Latinorum binum stercus prςstare aiunt, quod sit multa caliditate praeditu, ex quo rarius proiiciendum censent, & ueluti semen spargendum, ut terram possit fermentare, & non aceruatim ponendum, ut solet pecorum stercus,quemadmodum scribit M . Varro. Est etiam uolucrum laudatissimum ob a- Voluerium crimoniam, preteterquam palustrium & natantium propter superfluam Sc excrementitiam humiditatem . Quanquam dc hoc postremum aliis remistum utile esse potest, ut ex Quintiliorum G mcis georgicis testatus est idem Varro. Secunda laus asi- Asinium nino debetur, quod natura fertilissimu sit, ac minimum herbarii procreet,omnibusq; plantis summopere prosit, & olera suauissima ac dulcissima reddat. Tertio loco ha' cimis
betur caprinum,acerrimum existens: quod
ovillum sequitur, pinguius tame: post hoc ovillum. uero bubulum: deinde suillum illis multo Bubulum.
praestantius, nisi ob multam caliditatem Suillum. sata perureret. Vilissimu omnium & deterrimum, ex Graecorum sententia, est equo- Equiaui. rum & muloru , si solum per se iniiciatur: acrioribus tamen utiliter remiscetur. V g ponici, quibus Stereorun plerique, colum-