장음표시 사용
521쪽
praecedant, et sine his singula sua stadia percurrit; contra in puerperis sudores et antecedunt exanthematum eruptio nem, et comitantur assidui, adeo ut nulla exanthemata appareant, ubi nullus sudor manaverit. Hinc sudoris essecta miliaria dicenda omnino sunt. 3. Causa etiam disserens est. In essentiali malo lympha et nervorum liquor peculiari, nec satis noto principio contaminantur; in puerperati humor lacteus aberrans, lochia retenta, gastrica saburra aliaeque impuritates exanthematis Ortinibusque symptomatibus causam materiamque suppeditant. 4. In illo exanthematum eruptio minuit et levat malum; in hoc nihil demit de symptomatum gravitate. Ubi vero nulla aut minima febris puerperarum exanthemata comitatur, tunc ut dissicultatem, quae eos manet, praevertant) consideranda esse aiunt, ut additamentum ad reliquas excretiones, quibus natura in puerperis se ab accumulatis congestisque pravis humoribus liberare niti tur. 5. In illo exanthematum ad interiora regressus fere lethalis est; in puerperarum morbo non item. II inc in illo curatio summa cum prudentia et cautione ineunda est, ne exanthemata intro vertantur; in hoc sine detrimento negligi ea omnino possunt. 6. Essentialibus sanguinis missio nocet, symplomaticis sive puerperalibus necessaria utilisque est vel post eruptionem, excepto casu, in quo dissolutione putrida humores liquescant. V. Catharsis generatim prioribus noxia est, quia ea intro Vocat, neque unquam, nisi sub sinem, locum admittit; posterioribus quovis in stadio Opportuna, imo necessaria. S. Sectiones cadaverum nullum conspicuum vitium detegunt in morbo illo essentiali; in isto vero puerperarum inflammationes ostendunt, corruptiones, gangraenas uteri, intestinorum, pulmonis, cerebri, et praecipue viscera abdominis multimodis male assecta φ .
Atque haec quidem magna persuasione et veri etiam At tu argu-
specie dicuntur, ut illis, qui auctoritati potius et celebritati tabis, '
522쪽
Scriptorum, quam rationum momentis acquiescunt, prima facie satisfacere possint, iis vero, qui penitius res intueri, et ad lancem revocare soliti sunt, et qui verum, Vel saltem probabile pro ingenii modo investigare volunt, fortasse non possint. Quaedam enim salsa omnino assumuntur, quae dam dubia, quaedam exaggerantur, quaedam gratuito aSSe-Tuntur, aut certe non accurate intra iustos sines conclusa, ut singula eodem Ordine, quo prolata suere, persequentes ostendere non dissiculter speramus. Itaque quod primo sta tim loco ponunt, id nihil aliud innuere videtur, quam discrimen, quo morbum sporadicum ab epidemico disserre, Omnes norunt. Quid hoc ad quaestionem, an miliaria puer- Perarum essentia et natura discrepent a reliquis, pertinetῖ e morari- Numquid pleuritis, exempli causa, quae sporadica est, de- V sinit esse pleuritis. si epide mica evadat, et contraῖ Deinde
morbus sit, Protinus a principio tamquam certum ac demonstratum ha-Π' i mutui causam in utrisque esse diversam, dum id est, quod
riam. In ContrOVersia quaeritUr, et in disputatione Versatur; auun- CG FG ΠON deque constat, ut indubiae Observationes, quarum supra
Fb is h. ' '' g. CCCCXXVII.) mentio facta est, demonstrarunt, neque
PCV σα cram V calorem cubiculi, neque vitae genus, neque calefacientia per
re, en mita se satis esse aci mularIa gignenda, mSi aliae Causae interce
uaria non dant, et, si quando ista aliquid ad eorum genesin conse-S S rant, causarum remotarum locum obtinere; quod non magis proprium et familiare est puerperis, quam aliis quibuscunque, divitibus aeque ac pauperibus, quemadmodum ex historia huius morbi sacile patet. Enimvero, quando puerperae, ut in aliquibus constitutionibus et locis aliquando contigisse scimus, sere Omnes miliari exanthemate corripiuntur, quis, quaeso, unquam certo Ostendat, singulas eodem vitae genere et conclavium calore et regimine USas esse, et ditiores ideo frequentius et gravius conflictatas, pauperculas vero Ob contrariam vitae rationem quasi immunes exsti- Π aemPer iisseῖ Sed demus, aliquando puerperas ex eiusmodi causis P ' miliaria incurrore, aut sumpto matica in iis interdum es5e
aurat a morbo posse; num idcirco sequitur, ut a miliari morbo essentiali
523쪽
semper immunes esse debeantῖ Nuni partus eas, quasi pri- mitiam essen-vilegio quodam, communibus reliquis morbis subtrahit sub ducitqueῖ Nemo sanae rationis hoc dixerit.
Falsum porro omnino est et experientiae contrarium, Sudores tam quod secundo loco adducunt, in essentiali sive primario morbo tam ante, quam post exanthematum eruptionem SudO- commianes res abesse; in symptomatico vero illo puerperarum copiosos, si se profusos et sere perpetuos emanare, atque ideo alterum ab
altero hoc discrimine distingui. Nam supra g. CCCXC.
Ostensum eSt, Commune utrique esse eiusmodi phaenomenon, nec negare id potuit GASTELLERIUS ipse in eo tra clatu febris miliaris ), quem ante aliquot annos edidit. Imo DAMILANIO R) sudor iste adeo certum signum suturae miliaris eruptionis visum est, ut palam scripserit statuerit que, si sudor deficiat, quamquam reliqua Signa adessent, non exspectanda tamen exanthemata esse; et contra, Si re liqua absint, hoc solo signo ea praevideri et praedici posse. Nec puto, quemquam reperiri, cui Vel ex propria observa res sA
dores propensionem inter certiora et frequentiora signa, Ituris eru- quae exanthematum eruptionem praenunciant, habendam P/ Vm esse, ita ut argumentum retorqueri iure possit, puerperarum miliaria nullo modo distare ab aliis miliaribus exanthe matis, hoc ipso quod in utrisque tam ante, quam post eruptionem sudoribus aegri sere di siluant. Neganti, ut con vincatur et sententiam mutet, satis erit Pisardorum milia ris sudatoria, ideo Ia suelle dicta, quod eam perpetui sudores comitentur ').1 s stir Ia ineor. milia . , α Paris 17 73. ρ 86. 265.,
et Massim in historiis sub innem additis. 23 L. e. ρ. 56. in not. c. 33 Vid. nem. de Ia sociat. IN ut de Med. T. 2. P. 46.
Tertio frustra causam materialem in utrisque diversam non sit HA
524쪽
sibi confingunt. Quod de lacte, lochiis aliisque inquina
mentis dicunt, aut mere hypotheticum est, aut complicati O-nis quoddam potius genus, quam unica et Vera causa miliaris exanthematis in puerperis. Potest siquidem in his lympha Succusque nervetis peculiari noxioque principio, si Ve, ut VOCant, venenato mi asmate insici, ut in aliis hominibus essentiali morbo correptis, et praeterea vitium istud cum lacte, aut lochiis, aut aliis pravis humoribus retentis cor . ruptisque complicari, quin ab his proxime malum pendeat. Ρotest etiam in puerperis ita depravari serum, vel lympha, vel alius quicunque humor, ut veneni sive naiasmatis naturam induat, miliaremque morbum efficiat. Non ergo ita plana est, ut suadere sibi volunt, causae materialis disserentia. Sed utut res se habeat, illud certum ratumque Videtur, febrem miliarem in puerperis saepe observari, quin laca ut lochia aliquid vitii ceperint aut subierint, aut aliae impuritates manifestae sint; et contra pluries lac et lochia retineri atque aberrare, aut alia inquinamenta Occurrere, quin miliaria exanthemata erumpant, ut clinicorum frequens in morbis puerperarum Observatio testatur. Neque denique, ubi exanthemata ad cutem efflorescunt, et colorem lacteum
acquirunt, albedine hac illico indicium praebent certum, ex
lacteo humore aberrante ipsa nasci, cum lacteus albidusque color non raro in pustulis miliaribus maturitatem adeptis etiam extra partum, imo in masculis adolescentibusque cerna tur. Adde demum, quaecunque sit miliaris morbi causa, nervosum systema non minus in puerperis, quam in qui
buscunque aliis assici convellique, si malignus et sebrilis ille
erit, quemadmodum quotidiana experientia commonstrat. Ex quibus sane colligitur, frustra et sine causa miliaria puerperarum ab aliis sive sporadicis, sive epidemicis segre gari, nec satis causae diversitatem in utrisque liquere.
Falsum quoque est generatim, quod quar Io asSeVerani, videlicet eruptione exanthematum essentialem morbum minui
525쪽
et mitiorem reddi, non item illum, quo puerperae laborant, Peris, Vurem
quia symplomaticus perhibetur. dam non omnis essentiai β ιὰnsontis ostimorbus minuitur eruptione exanthematum, sed ille tantum- et contra. modo, qui benignus est, non autem malignus, qui contra eruptione in ipsa, et post eam excandescit et serocit; quod iam alibi non semel a nobis aliisque animadversum est. Neque aliter evenit in miliari morbo puerperarum, prout be 'Pue /F
nignus aut malignus est; quamquam sateri Oportet, saepius intilignus est. in his malignum esse, et pro complicatione periculosiorem. Tantaque est vis veritatis, ut vel ipsi inficiari nequeant, interdum miliaria etiam in puerperis, cum febre careant, aut exigua dumtaxat stipentur, ad repurgandum ab excrementitiis humoribus corpus non parum conferre, id eSt, morbum, ut ego interpretor, minuere. Quae cum paria in Non di ortutroque morbo spectentur, et modo eruptio levet sobrina ς gQ ρυς ς
eiusque Symplomata, modo intendat atque exasperet pro benignitatis aut malignitatis ratione, non est, cur alter ab altero natura et essentia discrepare dicatur. Itaque si in puerperis non minus essentialia sive primaria exanthemata Sunt, quam in aliis, Ut revera eXperientia multorum ConStat, prosecto consequens est, ut in illis aeque lethisera, aut saltem discriminis plena pustularum repulsio habenda sit, neque earum in curatione ratio negligenda; contra quam quinto loco perperam tradiderunt. Testes appello post HAMILTONUM N Pulsio Pu- imprimis I OFFMANNUM, JUNCΚΕRUM ALLIo HUM aliosque ε μω NU: c
quam plurimos clinicos, qui puerperas a retropulsis miliaribus Iosia in Atier in summum Vitae periculum coniectas non raro viderunt, PC ψε/ O
nisi bono lato utierior urina, aut lochiorum aut at V: fluXUS, curia necti
aut sudor, aut plures eiusmodi evacuationes simul iunctae ς μα exitium averterint, miliaremque humorem per hasce vias provide derivarint.
Quod vero de sanguinis missione et calliarsi sexto et Stinguinis si Ptimo magna considentia praedicant, et credi volunt. ut V si c/VO
discrimen praedictum confirment, nullam fidem meretur. dest, Prout
526쪽
Adscatur, pei Nocet enim in utroque casu sanguinem mittere, aut alvum
Eiem M. ducere, nisi indicantia alterutrum necessarium Ostendant,
quod pluribus in locis, et specialim g. CCCCXXXII. CCCCXXXIII. CCCCXXXIV.) etiam atque etiam declara
vimus. Imo in epidemico miliari morbo saepe inveniuntur indicantia tam sanguinis mittendi, quam alvi ducendae, Ut ΛLLIONIUs, AUGUSTINIUS et BARALDIUS prae ceteris observarunt. Contra in puerperis raro ΙΙΑMILTONIO Occurrebant, et tum solum, cum pleuritis, suffocatio aut aliud symptoma gravius Sese exserebat. Pro varia igitur circumstantiarum ratione tam in miliari morbo vulgari, quam in puerperali modo sanguinis missio, modo purgatio, modo neutra insti In Auer eris tuenda est. Si quando autem in puerperarum morbo i--ΠO sise/ sanauinem. etiam iterato, imo praesentibus exanthema'
Alicarione tis, mittere, aut alvum quovis tempore solvere expedit, id FG πυέ si non iusius tantummodo causa fieri necesse est, Sed eo P0-
rharsis ostu- tiSsimum quod cum lochus retentis, lacte aberrante, plem thora, inflammatione uteri, intestinorum, pulmonum Cerebri aliorumque viscerum, aut cum saburra gastrica aut bi-Quo sensu liosa colluvie plerumque complicatus sit. Cumque saepe militari mala quibuscum miliaris morbus in puerperis consociatur,
ita Urgeant, ut iis speciatim succum cito et Valide debeat; hoc solum sensu intelligendum est, miliaria interim negligi posse, videlicet eorum causa non omittenda esse auxilia, uti sanguinis missionem aut catharsim, quae symptomati urgentiori opportuniora, imo necessaria videantur. Neque id peculiare et proprium est miliaris morbi puerperarum.
ΙΙoc ipsum in quovis alio miliari morbo complicato fieri debet, quemadmodum supra g. CCCCXXX ll.) osten-
Quae postremo disserentia adducitur ex cadaverum se Differentia
ς' V V ctioniblis, essecta potius demonstrat morborum, cum quibus
aut tisiud si- in puerperis complicata miliaria suerunt, quam horum a
μ μέ communibus atque essentialibus dissentientem naturam. Nam
527쪽
similia etiam extra puerperium in essentiali morbo complicato pro complicationis ratione ac Varietate inveniuntur. Ut aliorum Observata praetermittam, duas tantum cadaverum sectiones, quas apud GASTELLERIUM ipsum reperio, in rei confrmationem proferam. Obiit ex miliari morbo essentiali Gias et musLAURENTIUS DUCHENE anno aetatis quinto et quinquagesimo. In eius cadavere lobus sinister pulmonum apparuit summa a sanguine nigro et denso insarcius, qui etiam totam cellulosam substantiam oppleverat ). Eodem anno, nempe I OΙ, rium morbo. intra quatuor aut quinque dies ex miliari morbo malignis simo periit D. TAS DE GRAIN, Visnritis Paroeciae d'Amilis octo supra viginti annos natus. Cadaveris sectio de texit intra calvariam Does quasdam sanguineas stases et in intestinis hic illic nonnullas phimoses, pulmones Vero gravius assectos. Imprimis totius sinister sanguine nigro, polypode et in cellulosum textum ubique essuso replebatur. Auriculam et sinum cordis sinistrum occupabat polyposa Concretio, quae fortasse a morte demum gigni potuit ').
Nec tanta est diversitas effectuum in cadaveribus puerperarum repertorum, quantam adversarii Ostentant. Nam ΙΙΑ- mmia onus ΜΙLTONUS secuit cadaver cuiusdam puerperae ex hoc morbo desunctae, et nihil in eo morbosi deprehendit praeter ΡΟ- moenia ea OAlypodem in cordis caveis coneretionem ', Cl. quoque JO. a V 0 .
BAPΤ1sTA BIANCHIUS, anatomes professor TaurinenSiS, Si- cinni. gnificavit Cl. ALLIONIO , se aliquando quidem uterum ali- Ob Ut Ocubi inflammatum in puerperarum cadmeribUS Ossendisse, eonis oriar Veram Vero mortis causam plerumque Oculorum sibi aciem a I. B. Πωnes gisse ' . Ceterum ut ad modo memoratam eiusmodi complicationem revertar, hanc ipsam admittere etiam cogi tur PLANCHONUS '), alioquin miliaria puerperarum a vulta P NMONίλ-
gari morbo miliari cliScernens, ubi ait: Merum tGm n e to, Eilio complicationem causarum utriusque morbi e ocere posse, ut
admodum similes morbi fiant, imo Osi sini; quod speeM-tim scire magni interest, ust necessariae cautianes ad reclam prudentemque curandi rationem adhibeantur. Et
rursum paulo post confitetur, hinc inductos suisse scriptores
528쪽
ad credendum, utrumque morbum unum eundemque esse q), conceditque demum, repera, quaecunque Stat cuiaSac Senerales morbι mr LariS, Ssena tamen et sm tomata fere Sem P V ἰΠ Puer PerlS esse cum aliis eadem. ΙIoc unum PLANCHONO ') dubium remanet, quod miliaria saepe in puerperis Observentur, quin interea epidemice ea vagari videantur. Hinc colligit in puerperis ex peculiari et proprio humore eadem nasci. At, si vir eximius advertisset animum ad communissimam divisionem, qua miliaris morbus dispescitur in sporadicum et epidemicum, ut alii sere morbi, etiam exanthematici, omnem profecto hac super re scrupulum a Se amovisset. 13 Ess. sur Ia ficor. miIDD. Obseroat. trossiem. P. 232. 2) L. c obserrat. Iroisiesm. P. 239.3) De febr. miatur. O . VL. P. 67.4) ALLION. I. c. cuP. VIII .f. 138.
Itaque cum miliaris morbus puerperarum nullo modi ab eo, qui in alios cadit, diversus sit, atque uterque eandem naturam Originemque agnoscat, reliquum est, ut eadem utrique curandi ratio conveniat. Iure igitur, cum Curationem huiusce exanthematis exsequeremur, sic eam Complexi sumus, ut quae etiam puerperis communis atque Opportuna esset, non desideraretur. Supervacaneum idcirco existimo,
peculiarem hic curationem proponere, et quasi actum, ut aiunt, agere. Si quid tamen discriminis in ea interdum statuendum sit, id omne a complicatione puerperii et a praecedente graviditate profluet. Consul O igitur, ut ad lochio rum praesertim fluxum respiciatur; nam si is subsistat aut minuatur, sanguinis missione, interdum etiam iterata Opus est, et tamentis emollientibus uteri regio laxari debet, et lenibus aperientibus viae reserandae, ut loclita revocentur,
529쪽
aut pro re nata promoveantur. Fereque eadem locum habent, quae in febri lactea puerperarum aut in febri puer perali recentiorum alibi a nobis praecepta sunt. Item Si primae viae putrida colluvie turgeant, haec blande enematibus aut eccOprolicis excutienda est. Ad lochia vero tam sustinenda, quam restituenda, si desiciant, alvumque leniendam, quae duo maximi momenti capita sunt, medici germani pitulas balsamicas DECRERI, aut STAULII, aut HOFF- Becheri ρί- MANNI quam accommodatissimas reputant, et earum grana μως duodecim aut quindecim quovis vespere ad aliquot dies dari praecipiunt '). His enim vel lochia promoveri, Vel diarrhoeam excitari existimant, quae non modo SordeSintestinorum egerat, verum illorum etiam Vicem quodam modo suppleat. At ubi labris paulo acutior, aut inflamma- mi hiatilaetoria diathesis, aut uteri aliorumque viscerum inflammatio co me
praesens aut imminens huiusmodi pitularum USU in Velent, stibi istienda. enemata certe repetita, oleum amygdalarum dulcium, saleSDeutri mitissimi, et flores cassiae refracta dOSi utramque pa- Vietus ratio.
ginam adimplent. Victus ratio tenuis esse debet, qualem alibi puerperis praescripsimus, in progressu lamen paululum liberalior concedi poterit; evacuationes enim, quas perpessae sunt, aliquid plus alimenti efflagitant. I) V0GEL. I. c. f. 141.
Nemo non perspicit, ad exanthematicos morbos febriles pertinere saevissimum illum urbium et provinciarum vastatorem et humani generis destructorem, quem Vulgo Pestem nominant. Nam in hac et bubones et carbunculi et alia exanthematum genera ad corporis peripheriam prodeunt, nunc Cum febre, nunc Sine ea, et peculiarem prope eius essentiam constituunt. Contages vero tanta in ea est, ut
530쪽
CAPUT XI. pernicissime in quosque alios malum propagetur, se distandat universimque proserpat, ac paene Omnes internecione deleat. Debuissem igitur hoc quasi agmen morborum claudere singulari de peste commentatione. Verum Cum Summo Dei O. M. beneficio factum sit, ut horrido eiusmodi spectaculo nunquam interessem, nec proinde luem unquam Viderim, nec curaverim, non potuissem de ea reserens, nisi auctores, qui me antecesserunt, serviliter exscribere, quin
aliquid de meo adiicerem. Ne igitur actum, quod aiunt, 2gatur, satius duco tirones omnino remittere ad scriptores ipsos, qui de huiusmodi pernicie ex professo pertractarunt. Cumque horum aliqui ea, quae ipsi viderunt, scripto tradiderint, aliqui ex aliorum scriptis opus undique absolutissimum compilarint, superest, ut utrorumque lectionem etiam atque etiam commendem. Inter priores, quorum non eXiguUS eSt numerus, prae ceteris memorandi sunt HIERON.
MERCURIALIS , HIERON. CAPIVACCIUS R), TH. SYDENI IAMIUS '), LUDOVIC. SEPTALIUS '), ISBRAND. DIE-ΜERBROECRIUS ' , HOD GESIUS M), CHICOYXEOUS ') et e recentissimis MERTENSIUS '). Inter posteriores vero pro multis aliis erunt LUD. ANT. MURATORIUS ') et ΑΤΝΤ. HAE NIUS φ), qui non modo quaecunque de peste aut Observata aut scripta sunt, accuratissime collegerunt, Verum propriis etiam animadversionibus et consiliis doctissime illustrarunt. Hos itaque legant et perlegant tirones Velim, et alienis tum periculis tum laboribus sic in publicam utilitatem proficiant, ut, si quando in pestilentiae calamitatem incidant, quod avertant superi, Opera et consilio paratissimos et instructissimos ad omnia se monstrent ' ).