장음표시 사용
101쪽
diis loqui si e non Γῆ, υρανος, Sed η, ονθανος SSelegendum). At memoria tenendum est ' Γῆν deam omnino non a st neque υρανον ab ουραν ' discernendum eSS I); ' non patere, utrum poeta hic potius de partibus universi an de diis cogitaverit a); ' eum omnem dubitationem tollere eo, quod addit :i 0 τι τῶνδ' -ερτερον 3)Aeschylus igitur hoc tragmento non κplicare videtur,
quis aut quid sit κενα sed quid ii, quid υρανο sibi
velit ita ut non ενδ se hae nomina sint ubi tum, quasi dicere vellet ' interduit et verem dii vocantur, sed et haec et omnia quae eκStant ad Iovem sunt reserenda, hic autem deus omnium personarum et rerum est Causa solusque persectissimam in se habet veritatem, cum ipse
vere restet neque κStare non possit, omnia alia contra
eκstent, qui id vult, et tamdiu Astent, quamdiu hic vult. Obiciat ortasse aliquis, si ne poetam quidem loqui posse, ut iis, quae ab eo procrearentur, huius dei ipsius nomen tribueret. At hic usus neque apud Graecos neque apud alios populos raro occurrit. Quod ad GraeCos, unum Xemplum addo, in quo perspicuitas haudquaquam desideratur. Est stagmentum Hymni Orphici, uti vocant, v. 9 Isr
I Homero deus τρανις ne notus quidem est. Quod ad Γῆν deam, vide aegelinach, .m Theol. . II7. a Quod Aeschylus, si χ, ερανος legendum est, haec cum aethern,
cum omnibus rebus uno tenore nominat, eodem ad multorum scit deorum refutationem pertinere putandum St. 3 Hoc περτερον non ad locum aliquem reserendum est, nam haec vox in fragmento non sequitur υρανος, Sed τα πάντα.
102쪽
Ut igitur in Aeschyli fragmento πιυς η et υρανος dicitur, sic in hoc hymno πιυς appellatur 7Lος et σελήνη,
terrae autem et Caeli πυθριην dicitur, id est, radi vel fundamentum, quod rursus poetice dictum est pro voce quae est funditor, et, quo omni dubitatio tollitur, v Ions omnia labricatus esse dicitur: Λιο δ' ἐκ πώντατέρυκται 2 Η ac fragmenti interpretatione tantum in Iove illa persona sui conscia, quae omnia Summa potentia sapientia bonitate iustitia gubernat, integra Servatur, quae ubique in Aeschyli tragoediis summa nos replet admiratione, qui mare caelo permiscet, qui sua fulmina in improbos atque scelestos detorquet, qui miseris et implorantibus sua ope adest, cui homines denique Summam pietatem persectissimamque oboedientiam debent. 33 Postquam supra vidimus Iovem Aeschyleum personam esse sui Omniumque rerum conscium, nunc iam alii loci animi requirunt attentionem, quibus partim numini divino humanum corpus tribuitur, partim de deorum immortalitate
sermo St. I In Lobeck. Aglaoph. hoc fragmentum invenitur I, 523 cum versione Latina, quam exhibet Apuleius. a Cis ad Corinth. I, 8, 5-6 καὶ γαρ ιπερ εἰσὶ λεγομενοι θεοὶ πολλοὶ,
3 Quamquam igitur χθών et αἰθη tamquam personae implorantur, nobis
post illud fragmentum pertractatum iam perspicuum est hos non vere deos esse putandos Partim hoc τῆ δεισιδα μονία Graecorum quam Aeschylum in suis tragoediis depinxisse neminem offendet), qua omnia numine divino repleta esse credebant, tribuendum est, partim τῆ προσωποποure, qua etiam nos res, quasi essent Personae, nonnunquam alloqui solemus.
103쪽
Naegelsbach, ubi de priore re agit, dicit I) Die Seelede Gotter stetit et threm Leibe genai in demselben Verhaliniss, te die menschliche, nur an si von dem Dennis rennbir si die Amuliche tablichleis Dd on den; iubi en enuchisaee ais eis et senilis mensiaenartigebra Mut So is si vo de epischen oesie alter sol-gende und inuesondere de magischen libertiesert orden; nichi nur die andern Gotter prechen und an dein auster Buline, sonder Aeschylus in de Psychosiaste agi Sogar die ajestat de Zeus au dem ogenannte Θεολογειον de ZusChauer Vorgumhren . . .' Et sane sunt multi dii, qui in Scaena apparent, a Iove optimo Maximo', ut Flaymi verbis utar, a ousque ad Nymphas maritimas aliaque infimae sortis numina' vide apud Haymium hos
omnes deos ordine expositos p. 23-26).
Neque negari potest hec divina corpora nihil ab humanis
corporibus differre videri, nam eadem quae hominibus est sorma, eodem utuntur sermone, quin etiam de divino sanguine
sermo est Sept. 28, Choeph. Ioss, Eum 89), Possunt denique dii cum seminis consuetudinem habere memento Io, Cassandram et sic alia permulta huc pertinentia adduci haud dissicile esset. Sed memoria tenendum Sthi non tam quaerendum esse, possintne dii humanam formam induere, quam hoc annon dii hanc humanam formam deponere vel sine ea Cogitari possint. Nam hoc si ab Aeschylo interdum fieri appareret, Summo iure inde emeteremus ConCretum corpus non ad divinam naturam pertinere. Quod etiam aegelsbach intellexit, cum tamen ei deorum corpora apud Aeschylum ad divinam naturam reserenda esse viderentur, non dubitavit dicere:
nis tr nnbar ist ' At exstat apud Aeschylum exemplum quamvis indignum), Iovem suam, si quam haberet, formam
1 Nach-hom Theol. . . a R. Hum, De rerum divin. apud Aeschylum conditione, P. 23.
104쪽
deposuisse ratiamque, tauri scit . . Sibi assumpsisse. 288 289 enim legitur:
Iam dicat fortasse aliquis Iovem non Verum taurum factum fuisse, sed speciem tantum tauri praebuisse. Quod tamen in meum verto Commodum, nam si πιυς tantum sormam tauri induit neque in verum taurum abiit, quidni item credamus ovem aliosque deos sub humana tantum specie hominibus apparuisse neque Verum corpus humanum RSSumpsisse pAddo deinde argumentum κατ' ἁνθρωπον. PS enim
Naegelsbach monet deum Chironem de quo infra in hoc capite mortuum esse. Iam igitur sibi ipse repugnat, nisi sorte mors ei aliud quid significet quam corporis et animi separatio. Sed plures loci ad hanc rem alicuius
videntur esse momenti. Sept. 99-2O dicit Eteocles ἀλλ' oti θεους τους τῆς Ηοt σης πολεω ἐκλείπειν λογος.
Hic de diis corporibus vivis praeditis cogitari non potest, quia tales dii in urbe nusquam inveniebantur. Scholiasta quidem recte monet eorum imagines ab ipsis diis Troia, cum interitura esset haec urbs, esse ablatos, ah sed κ
105쪽
hac re apparet deorum imagines non ipsos deos esse, ita ut Sept. 99 de imaginibus sermo esse non poSsit. Neque Eteocles crederet illas imagines e Saκ sculptas vere deos esse aut sua sponte loco deCedere posse. Sed ad aliam rem non parvi momenti estino. Est enim inter Aeschyli dramata unum, Arsas dico, ubi res minime fictae, sed ipsius poetae aetate revera factae traCtantur. Quam tragoediam si cum relliquis Aeschyli quae supersunt tragoediis Comparamus, elucet rerum divinarum in ea longe aliam condicionem esse atque in ceteris. Nam hae antiquarum fabularum plenae sunt, in illa vero nihil tale invenitur, in reliquis saepius deos aut deorum imagines in scaena videmus, in a autem una ne mentio quidem fit ullius sormae aut imaginis divinae. Unde apparet Aeschylum longe aliter loqui, ubi antiqua tempora repraesentat a Cum de rebus sua aetate gestis agit I)Commemoro porro virum doctissimum B. Steustomum duos locos adduxisse, a ubi et Ou merus spiritus esse videretur, illum clarissimum locum Mam. 49-Is SQ
τὰν ποινον δαιμονίων juενον ἄνω φρονημα πως
106쪽
Quod recte quidem secit Nam neque illud nila, ἡντις
ποτ' ἐστιν, neque quod Sequitur:
facile reseras ad eum deum, cuius imagines per totam Graeciam dispersae erant, cuius casus et facta omnibus Graecis in ore versabantur, cuius denique nomen, quod Aeschylus addubitat, iis summae erat religioni Etsi igitur hoc loco Iovi corpus non disertis verbis abrogatur, tamen Aeschylus nihil novit, quo cum Iovem comparare poSSit, quibus verbis se . nihil de eius corpore scire confitetur. Altero vero loco, ubi de Iove sermo est, tantum eius pρονημα, i. e. men Vel SpirituS, nominatur, et quamquam hi de sacra eius spiritus sede cogitatur, haec res mihi
non tantam affert dissicultatem, quantam Steustomo a nam
107쪽
Christiani, qui si qui alii deum esse spiritum eumque ubique praeSentem deSSe redunt, saepissime, ut ipsi Sacri Libri, de Dei caelo, alto separatoque ab aliis locis, loquuntur. I)Quodsi homines denique divinitus amigridiCuntur, ut remaIliquam suscipiant aut perficiant ut Agam Io 3 - IO6
si et quod ad corpus et quod ad animum ab summo deo reguntur, et si huius dei potesta per totum penetrat mundum, nonnes haec omnia. quaeso, potius ad infinitum spiritum, quam ad deum parvulo inclusum corpore pertinere etiam Aeschylo visum erit Manent profecto illae sormae humanae, quibus it no et alii dii in scaenam descenderunt Sed etiam Christianis constat Deum Ili humana specie hominibus apparuisse, Ix neque clamem credundi tale corpus divinae naturae proprium CSSe. Pindarus 4 et alii poetae Graeci docuerunt homines et deos unius eiusdemque generis esse. 5 Ubi igitur deum homines Convenientem sacerent, ecquam aliam sormam atque humanam deo tribuere debebant Ut iam meam de hac re sententiam pauci verbis comprehendam, Aeschylus non credidit corpus divinae naturae proprium esse, cum interdum deum Sub alia atque humana specie, nonnunquam etiam sine ulia sorma Cogitaverit Plerumque tamen, ubi rem minus ad vivum resecabat, deo corpus attribuit, sed utrum his locis de concreto corpore an des θεοφανεία quam vocant, Cogitaverit, moi liquet.
I Cis. es. LXVI, a quae verba iterantur cf. VII, 49 o O χρανος μοι θρόνος, ο δε πῆ . Τογοδιον ποδῶν εον. et Apud Λeschylum passim e gr. Aram. 448-I4so Vide p. 23 3 Quod consummatum est in Christo simul vero Deo et persecto homine. 4 Nem. VI, I εν ἀνδρων, ν θειον δεος, ad quem locum tamen vide Boeckhium II, 2, 403).s Cis verba Pauli ad Athenienses, Act. 7, 28 ἐν et τω γαρ ζῶμεν καὶ
,,Tου γαρ καὶ γενος ἐσμεν. Calv. Instit. I, 5, 3 hoc refert ad Aratum).
108쪽
Tenendum tamen memoria est poetam in tragoediis de his rebus non subtiliter disputare potuisse, neque eas Clare perspexisse, ut ipse illis στις ποτ' στὶν indicavit. Neque enim intellegentia humana suffcit, ut ipsa per se tales divinas res clare distincteque percipiat, nam multa PoSt Aeschylum saecula iam praeterierunt, sed omnia illa nomina, quae inventa sunt, ut variae hominum de deo sententiae indicarentur, horum saeculorum numerum fere adaequanti Iam restat, ut de deorum immortalitate dicamus. Quae Aeschylo magni momenti Sse debuit, nam ea ipsa X
parte dii Aeschylei maxime ab hominibus differre videntur, quod illi erant immortales, quam ob rem appellantur δαροβιοι Sert sor), αμβροτοι Eum 233, θανατοι Eum. 34o, 3I); hi autem mortales, quod Aeschylus indicat vocibus, quae sunt βροτοι, θν ν τοὶ utraque o passim), igitήμεροι Prom. 3, 36, 944, φημεριοι Prom. 343). Cum igitur deorum immortalitas morti, Cui genus humanum StobnoXium, OPPOnatur, Primum videamuS quain ob rem homines mortale VoCentur. De quorum Corporibus nihil opus est dicere, nam quid certius est aut fuit, quam Corpora humana ad unum omnia
morti obnoxia esse Quod Aeschylus pulcherrime his verbis significavit fragm. I 6 e Nioba, p. 33 edit. Nauch):
Addo tantum hanc vitam mortalem Aeschylo tam brevem ac Paene nullam Sse, ut eam comparet cum umbra sumi
τ γαρ βροτειον σπέρμ' sp ήμερα φρονει, καὶ πιστον ἡδi μαλλον , καπνο, σκιὰ
I Cis. Psalm 89 ex interpr. at Tremellit et Junii): Quis uirit Vivat, ut non experiatur moriem eripiat se ipsum a sepulchro excellentissime λV
109쪽
Sed quaerendum est quid ineschylus ies hominu inanimi crediderit. ulti loci in eius tragoediis occurrunt, ubi lata diversissimis fersonis de vita post mortem ut de
certissima ae rugitur Quorum nun tres tantum Commemoro, Eum Scit. V. 269-27I: μέγα ς γὰρ ' Αιδης στὶν ευθυνος βροτωνενερθε χθονος,
ἐκδοντες μὰψ ον πανωλεθρον θεον
βαρυν ξυνοικον θησομεσθ' ἀλώστορα, o ουδ' ἐν ' Αιδου τὴν θανοντ' ἐλευθεροῖ. Accedit, quod omnibus sere Graecis immortalitas animi minime addubitanda esse videbatur. I Fateor quidem mihi immortalitatem animi et vitam animi post mortem unam et eandem rem esse. Sed duobus significatam nominibus. Quis enim Graecorum unquam te morte post mortem cogitaverit Z 2 Homo igitur, quod ad corpus est mortalis,
110쪽
immortalis vero, quod ad animum, eiusque mors in eo sita est, quod immortalis animus ab Corpore mortali
Cum igitur homines non minus immortalem habeant animum quam dii spiritum immortalem, discrimen non Potest non in corpore situm esse. Iam igitur res tota pendet ex hac quaestione, utrum numinis divini corpus proprium sit necne. Si enim statuimus deum Aeschyleum non in corpore cogitandum esse, illud cognomen ἀθανατον ad solum divinum Corpus erit reserendum, sin minus, id nomen Si accipiendum erit, ut deus omnino non habeat Corpus, quod emori possit, hona contra habeat. Apparuit
autem pag. 3 Aeschylum deum interdum sine humano
Corpore, plerumque tamen eo praeditum cogitavisse, neque igitur Corpus divinae naturae proprium esse, quam ob rem nos illam immortalitatem sic accipiemus, ut divinus spiritus nunquam interire possit, neque in mortali corpore tanquam in vase sit inclusus, deus autem eo ipso, quod aeternum habeat spiritum, quotiescumque velit, humanam aliudve corpus poSSit induere.
Iam sere intellegimus, quae sit numinis divini apud Aeschylum immortalitas. Dico apud Aeschylum, nam
constat apud Graecos interdum de alicuius dei morte sermonem suisse, immo Cum aliorum deorum tum ipsius Iovis Sepulcrum demonstratum suisse. I Hic obiciat mihi aliquis ipsum Aeschylum credidisse deos mori posse, quippe qui deos in Tartarum detortos aut ituros induxerit Concedo revera talia in eius sabulis occurrere, ecce loci sataleS: