장음표시 사용
171쪽
esset ens hic, parens Mnutrix fera bestia' maxime serpentiu 1 eius agris oppidi nulla nascitur,&siqn allata ibi ponatur st at moritur, neq; id totuibi, sed etiam terra ex his locis si alio translata fuerit similiter efficita gen' terrie etiam balearib dicitur esse, sed alia mirabiliorem uirtutem ea het ter
ra,quam ego sic accepi Catilius malinissaentius,cuius erant totius oppidi agro povessiones,cum patre caesare militauit, I hospitio meo est usus ita quotidiano ouictu necesse fuerat de philologia disputare, Intericum eet iter nos de aq potestates eius virtutib sermo,exposuit esse in ea terra eiusmodi fontes,utqibi pcrearetur uoces ad cantandum egregias haberent. Ideoq; spiransmarinos catastos emere formosos, puellas maturas, eos coiiangere,ut nascerentur ex his,non solum egregia uoce,sed etia formaeent noluenusta. Cum haec tanta varietas sit disparibus rebus natura distributa, id humanu corpus est ex allipte terrenum i eo aute multa gna sunt humo',ut saguinis,laetis,sudoris, urinae, lachrymaR,Ergo si i parua particula terreni tanta discrepantia uenitur sapo iv,135 est mirandu 1 1 tata ma
onitudine terrae numerabiles succOM reperiant Varietates , pq ru uenas aci
vis curres licta venit ad folium egretius,& ita ex eo dripares uarii staciunt Lypriis nibus fotes Ppter locose discrepantiam,®ionu litates, terraru dissimiles Pprietates,Ex hvs aut rebus subn5nulla lego prae perspexi caeteran libris graecis scripta ueni,quo' scriptorum hi sunt a uetores, theophrastus,times, possidonius,hegesias, herodotus aristides, metrodorus,q magna uigilatia Mirinito studio loco palprietates,aqrsi uirtutes, ab iclinato e coeli ,regionu litates ita distributas esse scriptis declarauertit, quoru secut 1gressias i hoc libro scripsi .satis e putaui de aquae varietatibus, quo facili' ex hisiscripti5ib'eligat holes aqfontes, Ous ad usum salietes
possint ad mitates municipia iducere Nulla. me Oibus reb'tatas uidethere ad usum necessitates,quatas aq, Ideo , oium alaltu natura si frumenti fructu priuata fuerit,arbustis ue,aut carne,aut piscatu,aut etia qualibet ex his reliqs rebus esca viedo poterit tueri uita, ne aluero nec corp'aialtu, nec ulla cibi virtus pol nasci, nec tueri,nec parari,qre magna dii et a idustria Mredi suto eligendi fontes ad humana vitae salubritatem,
De aquarum experimentis Caput. V.
ti,anteiduci icipiatur,aspiciant atoq; aduertatur inebratura sint qui circa eos fontes habitant holes,Et si erui corporibus valentibus,coloribus ni tidis,cruribus no vitiosis,no lippis oculis,ertit pbatissimi, Item si fons no uus fuerit fossus Mimas corinthiu siue alterius nis,qJ erit ex aere bono,ea aisparsa,maculatio fecerit optima erit te is ah eno si ea aqua deferuefactavi postea reqetao defusa fuerit,neq; in eius aheni fudo arena aut limus inuenietur,eia erit item pbata, Ite si legumina Luas chi ea aqua coiecta ad
igne posita,celeriter percosta fuerint indicabunt ea aquam esse bona dosa
172쪽
lubrem,No etiam minus ipsa aqua quae erit in sonte,si fuerit limpidas perlucida,& quocul puenerit aut ps uxerit,ut muscus no nascet neq; uinctis, neq; inquinatus ab aliquo quinameto is locus fuerit,sed puram habuerit speciem,innuetur his signis esΙe tenuisvi in summa salubritate. De perductionibus dolibrationibus aquarum dc instrumentis ad hunc usunia Caput. Lunc de perduinoibus ad habitatioes moeniaq; ut fieri oporteat explicabo, cuius ro est prima plibratio,Libratur aute dioptris aut libris aquariis,aut chorobate,sed diligentius efficitur, chorobate,' dioptrae librael fallunt, Chorobates aut est regula longa circiter pedit uiginti,ea habet ancones in capitibus extremis eqsi modo plectos ini regule capitibus ad norma coagmentatOS,&inter regulanas ancone a cardinibus opacta transuersaria,qhabet lineas ad perpendiculti recte descriptas,pendentiat ex regula perpedicula in singulis partibus singula,quae cum regula fuerit collocata eaq; taget aeque ac pariter lineas descriptiois, idicabunt libratam collocationem. Sin autem uentus interpellauerit,& motionibus linea non potuerint certa significationem facere,tunc habeat insuperiore parte canalem logismi
173쪽
des quinq; datum digitum,altum sesquidigitum, eo 'qua infundatur,&si aequaliter aqua,canalis summa labra tanget, scietur esse libratum, Ita eo chorobate cum perlibratum ita fuerit scietur quantum habuerit fastigii, Fortasse qui Archimedis libros legit dicet non posse fieri ueram ex aquili brationem te placet aquam non esse libratam,sed spheroides habere schema,&ibi habere centrum quo loci habet orbis terrarum,Hoc autem sue plana est aqua,seu spheroides necesse est,extrema capita canalis regulae pariter sustinere aquam,Sin autem proclinatus erit ex una parte,quae erit altior non habebit regula canalis in summis labris aquam Necesse enim e quocunq; aqua sit infusa in medio inflationem curuaturamq; habere,sed capi ta dextra ac sinistra inter se librata esse,Exemplar autem chorobatis erit in extremo volumine descriptum,Et serit fastigium magnu facilior erit de cursus aquae,Sin autem interualla erunt lacunosa,substructionibus erit suc
Quot modis ducantur aqua . Caput. VILL uctus autem aquae fiunt generibus tribus, rivis per canales struct ileS,aut fistulis plumbeis,seu tubulis fies ilibus,quoium eae rationes sunt . Si canali bus,ut structura fiat cis olidissima,solum .iui libramenta habeat fastiga ta ne minus in centenos pedes semipede,eael structurae confornicentur, ut minime sol aquam tangat.
a. castellum h triplex immissarium c. fornix
174쪽
a triplex immissarium h specus ricastellum
Cunq; venerit ad moenia,efficiatur castellum,& asstello conluctum ad re cipiendum quam triplex immissarium,collocenturq; in castello tres fistulae aequaliter diuise intra receptacula coniuncta,ut cum abundauerit ab extremis in medium receptaculum redundet,Ita in medio ponentur fistula iomnes lacus&salienteS,Ex altero in balneas ut vectigal quotannis popu lo praestent,ex quibus tertio in domos priuatas,ita ne desit in publico,Non enim poterunt auertere cum habuerint a capitibus proprias duci isses binae autem quare diuisa constituerim,ha sunt causae,ut qui priuatim ducent, in domos,vectigalibus tueantur per publicanos,aquarum dumis,Sm au/tem medii montes erunt inter moenia & caput fontis sic erit faciundum,uti specus fodiantur subterra,librenturq; ad fastigium,quod supra scriptum est,&si tophus erit aut faxum in suo sibi canalis excidatur sin autem terre num,aut arenosum erit solum,parietes cum camera in specu struantur, de ita perducatur.Puteiq; ita sint facti ut inter duos sint actus.
Sin autem fistulis plumbeis duce
tur, primum castellum ad caput struatur,deinde ad copiam aquartamne fistularum constituantur, ear fistulae ab eo castello colloce tur ad castellum quod erit in moenibus,Fistula ne minus longe pe/dum denum fundantur, quae si celenarie erunt pondus habeant in
singulos pondo,Mcc. octogenarie pondo Dcccclx.si quinquagenaria pondo Dc quadragenariae pondo.cccclxxx tricenariae pon do. ccclx vicenaria pondo. ccxl
Quintamdenum pondo . clxxx. denum pondo.cXX.Octonum pordo.Xcvtiqumari pondoax. Ex latitudine autem lamnarum quot digitos habuerint antequam Pro tundationem siectantur,magnitudinu ita nomina concipiunt fistulae Naφquae lamna fuerit digitorum quinquaginta cu fistula perficietur ex ea lam na,vocabitur quinquagenaria,similiterq; reliquata Ea aut ductio quae per fistulas plumbeas est futura,hanc habebit expeditione quod si caput habeat librameta ad moenia mole i medii no fuerint altiores,ut possint terpellare sic necesse e eo interualla substruere ad librameta, lueadmodu in ri uis xcanalibus dictum est,Sin aut no longa erit circuitio,circumductioni
175쪽
bus,Sin autem ualles eruoppetuar in declinato loco cursus dirigentur,cum uenerint adimu non alte substruitur,ut sit libramentum longissimum, Hoc aut erit uenter quod graeci appellant κοιλία ὶ deinde cum uenerit ad aduersum liuit,quia ex longo spatio uentris leniter tumescit tunc expri matur in altitudine summi clivi,quod si nomenter 1 vallibus factus fuerit, nec substructum ad libram laetum,sed geniculus erit,erumpet dissoluet sistularum commissuras.Etiam in ventre coluuiaria sunt facienda,per quaruis spiritus relaxetur
Haec figura cois esse pot& fistulis tubulis assiis
est facilis: qin ampliori descriptioe idigeret: sed
Ita per fistulas plumbeas aqua qui ducent his ronibus bellissime poteriit
efficeres decurisso ircuouctiones Muetres Lexpressus te hac ratione cum habebunt a capitibus ad moenia fastigii libramenta,inter actus ducentos non est inutile castella collocari ut si qua do vitiu aliquis loc' feceritngtotum omneq; opus cotundatur Min quibus locis sit fastu acilius menta tur,sed ea castella neos in decursu,neq; in uentris planitie,ne is expressionibus,neq; omnino in vallibus,sed in perpetua fiant aequalitate. Sin autem minore sumptu voluerimus aqua ducere sic erit facitidum, Tubuli crasso corio ne minus digitorii duo fiat ex testa, sed ita ut hi tubuli ex una par te sint lingulati ut alius in altu inire coveniret possint.Tum coagmeta eo rum,calce viva ex oleo subacta sunt illinenda,& in declinatio ibus librame/ti vetris, lapis est ex saxo rubro in ipso geniculo collocandusas iterebra tus,vii ex decursu tubulus nouissimus in lapide coagmentes,4 primus si,
militer librati ventris,ad eunde modu in aduersum liuti,nouissimus librati ventris in cauo saxi rubri hereat,& primus expressionis ad eunde moducoagmentetur Italibrata planitia tubulorum ac decursus Mexpressionis, non extolletur,Nant vehemens spiritus m aquae ductio solet nasci, ita ut etiam saxa perrumpat,nisi primum leniter ωparce a capite aqua mittat,&ingeniculis aut versuris alligationibus,aut pondere saburne continea
176쪽
tur,reliqua olivi fistulis plubeis ita sui collocandidi cu prio aqua a capite imittit an fauilla imittet uti coagmenta spisunt non satis oblita fauilla
oblinantur.Habent autem tubulorum ductiones ea commoda, Primum
in operea, si quod vitium factum fuerit quilibet id potest reficere etiam multo salubrior est ex tubulis aqua qua per fistulas, quod per plumbum
uidetur esse ideo uiciosa,* ex eo cerussa nascitur . Haec autem dicitur esse nocens corporibus humanis ita si quod ex eo procreatur id est uitiosum,
non est dubium quin ipsum quoq; no 1 insalubre Exemplar autem ab aratificibus plumbariis possumus accipere,q, palloribus occupatos habet corporis colores,Nant cum fundendo plumbu latur,uapor ex eo uasdes corporis artus,& indies exurens ei pit ex mebris eo sanguinis uirtutes, Itaq; minime fistulis plumbeis aqua duci videtur si uolumus eam habere salu brem,saporem quoq; meliorem ex tubulis es e quotidianus potest indica
re uidius,l Omnes extructas cum habeant vasorum argeteorum mensas,tamen propter saporis integritatem fictilibus utuntur,Sin autem sontes non sunt unde ductiones aquarum faciamus,necesse e puteos sedere In puteo rum autem fossionibus non est contemnenda ratio,sed acuminibus soler itaq; magna naturales rerum rationes considerada', ' habet multa aliam terra in se genera,Est enim ut reliqua res ex qtuor principiis composita,&primum est ipsa terrena habetq; ex humore aqua fores,Item calores Unde etiam sulphur,alumen bitumen nascitur,aeri' spiritus immanes qui cu graues per interisnia fistulosa terrae perueniunt aci fossionem puteorum &ibi homines offendunt fodientes naturali uapore obturant in eoru naribus spiritus animales ita qui non celerius inde effugitit, ibi interimuntur,
Hoc aute quibus rat1onibus caueatur,sic erit faciunduLucerna accensa demittatur,quae spermanserit ardens sne periculo descedetur Sin autem eripietur lumen vi vaporis,tunc secundum puteum dextra ac sinistra de duentur aestuaria ita quemadmodum per nares spiritus exaestuariis dissipa
buntur una haec sic explicata fuerinis ad aquam erit peruentum, tuc puteus ita sepiatur struetura,ne obturentur uenae,sin autem loca dura erunt aut in imum venae penitus non fuerint, tunc fgninis operibus ex tecistis,aut
a superioribus locis excipiendae sunt copiae,In signinis autem operab haec
sunt facienda,ut arena primum purissima asperrimal paretur, cemetum desilice frangatur ne grauius ilibrarium, calx ouehementissima morta rio misceatur ita ut quinq; partes arenae ad duas calcis respondeant, mortario cementum addatur,ex eo parietes in fossa ad libramentum altitudinis futurae depresia, calcentur vectibus ligneis ferratis, Parietibus calcatis in medio quod erit terrenum exinaniatur ad libramentum imum parietum,&eXequato solo ex eodem mortario calcetur pauimentum ad crassitudi nem,quae costituta fuerit,Ea autem loca si duplicia aut triplicia facta sues
177쪽
rint,vi percolatioibus aquae transmutari possint,multo salubriore ei usu efficient, bimus enim cu habuerit quo subsidata impidior aqua fiet, & sine odoribus conseruabit saporem, si non,iale addi necesse erit,&eX tenuari. Quae potui de alvirtute&varietate,qsq; habeat utilitates,quibusq; rationibus ducaturo, pbetur, In hoc uolumine posui,de gnomonici vero re bus xhorologiorum rationibus insequenti perstribam.
OBILIBUS athletis,qolympia,pithia,isthmia,ne
mea,Ulcissent,graeco maiores ita magnos honores constituerur,ut no modo in couentu states cu palma& corona ferat laudes,sed etiatu reuertant in suas ci uitates cu victoria traliphantes quadrigis 1 moenia Sin patrias uehant erec publica perpetua vita con stitutis vectigalibus fruant, Cu ergo Laiaduerta admiror quid ita noscriptotibus iide honores itaq; maiores sint tributi, qui L ii
178쪽
infinitas utilitates aeuospetuo Oibus gentibus stant, Id enim magis erat
institui dignu,stathletae sua corpora exercitatioibus efficiunt fortiora,scriptores non soli1 suos sensus pnciunt,Sed etia 1um,libris ad discendum, catos exacuendos pparante praecepta, Quid enim milo crotoniates,q, fuit inuictus prodest hominibus:aut caeteri leo genere fuerit uictores, nisi φdu uixerut ps inter suos ciues habuerit nobilitate,Pythago uero praecepta Democriti,Platonis Aristotelis,caeterorui sapietum quotidianaipe tuis industriis culta,no solusvis ciuibus,sed etia omnibus gelibus recentes ustoridos edunt fructus, quibui qui a teneris aetatibus doctrinap abudati satiant optimos habent sapietia sensus, instituuntq; ciuitatibus huma nitatis mores,aequa iura eges,quibus absentibus,nulla pol esse ciuitas 1 columis,Cu ergo tanta munera ab scripto se prudelia priuatim publicaeq; fuerint hominib'pparata,non solii arbitror palmas, coronas his tribui oportere sed etia decerni triumphos,& inter deo sedes eos dedicandos tuaicari,EOR aut cogitata utiliter hominibus ad vita explicanda, e pluribus in o ut pauco uti exepla pona,qua recognoscetes necessario histribui ho nores oportere holes confitebuntur,xprimu latonis e multis rocinatio nibus utilissimis una queadmodii ab eo explicata sit,ponam. Platonis inuentum de agro metiendo Caput. I. L cus aut ager paribus lateribus sierit quadratus,euq oportuerit iterum ex paribus lateribus duplicare,quia id genere numeri ac multiplicationibus non inuenitur,eo descriptionibus linea emendatis reperitur, Est aut eius rei haec demostratio Quadratus locus qui erit longus, latus pedes denos efficit area pedes centia,Si ergo opus fuerit eum duplicare,& area pedu ducentorum item ex paribus lateribus facere,quaerendum erit qmagnum a tus eius quadrati fiat,ut exeo ducenti pedes duplicationibus area respon deant Id autem numero nemo potest inuenire nanq; si xiiinconstituentur erunt multiplicati pedes,cXcvi. i.XV.pedes ccxxv Ergo quonia id no explicatur numero in eo quadrato longos lato pedes dece quae fuerit linea ab angulo ad angulum diagonios perducatur,ut diuidatur in dia trigo
na aequa magnitudine,singula areae pedum quinquagenum, ad eius lineae disto onalis longitudinem locus quadratus patibus lateribus describatur, Itaqmagna duo trigona in minore quadrato quinquagenum pedum lunea diagonia fuerint designata,eadem magnituatne,& eodem pedum nu mero quatuor in maiore erui effecta, Hac ratioe duplicatio grammicis ra
tionibus a Platone uti est schema subscriptum,fuit explicata.
179쪽
a. latera qua.drati pedum deninqui efficium areae Ped. quadrast
h. linea dig. goiar ex quas ducat quain dratum b. c. d.e.id erit pedum quadra
De norma pythagoricum inuentum exhortogoni trigoni deformatione Caput. ILtem pythagoras normam sine artificis fabricationibus inuentam osten dit,&qmagno labore fabri normam facientes vix ad uerum perduce repossunt Isrationibus &methodis emendatum ex eius praeceptis ex plicatur,Nanldi sumantur reguli tres, quibus una sit pedes tres,alte rapedes quatuor,tertia pedes quinque,haeci regule terse composita tangant alia aliam suis cacuminibus extremis schema habentes trigoni, deformabunt normam emendatana,Adeas autem regularum singula rum longitudines,si singula quadrata paribus lateribus describantur, quod erat pedum trium lat',areae habebit pedes nouem,quod erit qua tuor,sexdecim, ita Od quinq; erit,uigitiquinq; Ita quantum area pedunumerum duo quadratae tribus pedibus longitudinis laterii,& qua tuor efficiunt,aeque tantum nil merum reddit unum ex qnq; descriptu.
180쪽
h. regula pe-du quatuor C. regula pedum sintd quadratupedu nouem e quadratupedu sexdecis quadratii
Id p thagoras cum inuenisset non dubitans a mus se in ea inuentione
monitum,maximas gratias agens,hostias dicitur iis immolauissedga autem ratio quemadmodum in multis rebus &mensuris est utilis etiam iaedificiis scalarum ardinibationibus,tati temperatas habeant graduum ii brationes est expedita Si enim altitudo contignationis ab summa coa xatione ad imum libramentum diuisa fuerit in partes tres,erit earu qnq; in scalis scaporum iusta longitudine inclinatio, Nam magna fuerinta ter contignationem Mimum libramentum altitudinis parte tres, qua tuor a perpendiculo recedant,&ibi collocentur interiores calces scapo rum,lta enim erunt temperatae graduum ipsarum scalarum colloca tiones,Item eius rei erit subscripta forma.