장음표시 사용
191쪽
Quae figurata formata sunt siderum in mundo simulacra natura di uinaque mente designata,vt democrito hisco placuit,exposui, Sed ea tantum quorum ortus, occasu possumus animaduertere Moculis contueruNanq; ut septentriones circum axis cardinem versantes non Occidunt,neque sub terram subeunt, Sic& circa meridianum cardine, qui est propter inclinationem mundi sublestus terrae,iidera versabula da latentiaque non habent egressus orientes supra terram. Itaque eorti figurationes propter obstantiam terrae,non sunt notae,Huius autem rei
index est stella canopi, qua his regionibus Signota renunciantib' ne gociatoribus, qui ad extremas aegypti regiones proximas' ultimis finibus terra terminationes, erunt, De mundi circa terram pervolitantia duodecimq; signorum 'septentrionali meridianaq; parte fiderum di spositione ut sit perfectus docui.Nanq; ex ea mundi versationes contrario solis per signa cursu gnomonu* qtu noctialibus umbris,analema torum inueniuntur descriptiones, Caetera ex astrologia quos effectus
a draco h polus C. uultur tropicus cancri e bootes f. corona
h. aquilati delphinus R. sagitta l. ovhiuchus m. serpensn equi duo O uolucris p. linea aequinoctialis q. librar linea ecILpti I. S. sigitariti 't. capricorsu aquarius X scorpius y coronaz tropicus capricorni R. arab' piscis me. redionalis.
192쪽
habeant signa duodecim,stellae quin ,sol,luna,adsumma vitae ratio
nem chal deorum ratiocinationibus est concedendum, Quod propria est eorum genethliologiari alio,vt posunt antela ita,&futura,e ratiocinationibus astrorum explicare Eorum autem inuentiones, quas scri
piis reliquerunt,qua solertia,quibusque acuminibus, & quam magni fuerint, qui ab ipsa natione chaldeorum profluxerunt, ostendunt, Pri musque berosus,in insula, ciuitate coo consedit,ibiq; aperuit discipli
nam,Postea studens antipater,itemq; achinapolus, qui etiam non ema scentia ,sed ex conceptione genethliologiar,rationes explicata reliquit, De naturalibus autem rebus thales milesius, anaxagoras clazomenius, pythagoras famius, Xenophanes colophonius,democrit' abderites,ra tiones quibus e rebus natura rerum gubernaretur,quemadmodu quos que effectus habent excogitata reliquaerunt,Quorum inuenta secuti siderum dc occasus tempestatumq; significatus eudoxus,eudemon,calli stus,melo,philippus,hypparchus,aratus,caeterique ex astrologia para pegmatorum disciplinis inuenerunt Meas posteris explicatas reliquaurunt,Quorum scientiae sunt hominibus suspicienaee, quod tanta cura fuerunt,ut etiam videantur diuina mete tempestatum lignificatus post futurOS,ante pronunciare,quas obres haec eorum curis studiisque sunt
De horologiorum rationibus 8 umbris gnomonum aequinoctiali tempore, romae,&nonnullis aliis locis Caput. VI ILl bobis autem ab his separandae sunt horologiorum rationes, wexplica
demenstruae dierum breuitates,item 'epalationes.Nanque sol aequi noctiali tempore ariete libraq; versando, qua ex gnomone partes lia bet nouem, casumbrae facit octo declinatione coeli, quae est romata Itemque athenises magne sunt nomonis partes quatuor, umbra sunt tres.Ad septem rhodo quinque. Atiarenti nouem ad undecim.Alexan driae tres ad quinque,caeterr sque omnibus locis alia alio modo umbrae gnomonum aequinoctiales ab natura rerum inueniuntur disparatae.
193쪽
Itaq; in quibuscunq; locis horologia erunt describenda,eo loci sumen da est aequinoctialis umbra Et ierunt quemadmodum roma Ignomo
niSpartes nouem,Vmbrae oetone, describatur linea in planitia,&ex media 'g'ος ο ρας erigatur ut sit ad normam, quae dicitur gnomon, Madi nea quae erit planities in finem gnomonis,circino nouem spacia dimetiantur, quo loco nonae partis signum fuerit,centrum constituatur,ubi erit littera .a.& diducto circino ab eo centro ad lineam planitiae ubi erit littera.b. circinatio circuli describatur,quae dicitur,meridiana, Deide ex nouem partibus, quae sunt a planitia ad gnomonis centrum,octorium aturo signentur in linea quae est in planitia,ubi erit littera c. Haec autem erit gnomonis aequinoetialis umbra,& ab eo signos littera ci per cetrii ubi est littera.a. linea perducatur,ubi erit solis aequinoctialis radius,Tuc ab centio diducto circino ad linea planitiae aequilatatio signetur ubi erit littera.e.1 steriore parte,&.udexteriore in extremis lineis circinatio niS,&per centrum perducenda linea,vt aequa duo hemicyclia snt diuisa.Haec autem linea a mathematicis dicitur orizomDeinde circinationis totius sumenda pars est quintadecima&circini centrum collocandum 1 linea circinatiois, Qtio loci secat eam lineam aequinoctialis radius, ubi
modi d. gnomotarenti e gnomo alexandrie oties meis timur um shras reducimu gnomones ubi est. a.
194쪽
erit littera. .stsignandum dextra ac sinistra ubi sunt litterae.g.h. Deinde ab his xper centrum linea usque ad lineam planitia perducenda sunt,
ubi erunt littere.t.riit erit solis radius unus hibernus alter aestitius Co
erit littera m . Tunc perducenda sunt diametri ab.g.ad.l.xab. h.ad. h. Quae erit inferior,partis erit testiuar,superior hiberna .Quae diametri sutaeque mediae diuigendae ubi erunt litterat.m.&.o.ibique centra signan da,& per ea signa, centrum.a.linea ad extremas lineas circinationis est perducenda,ubi erunt litterae.p.q.Haec erit linea pro hortha radio aeq/noctiali.Vocabitur autem haec linea mathematicis rationibus axon, de ab eisdem centris diducto circino ad extremas diametros describantur hemicyclia duo,quorum unum erit aestivum,alterum hibernum De inde in quibus locis secant lineae parallelia lineam eam, quae dicitur ori zon in dexteriore parte erit littera.s .in sinesteriore.u. ab extremo homicyclio,vbi est littera.g.ducatur linea parallelos axoni ad sinistru he micyclium,ubi est littera.h.Haec autem parallelos linea vocitatur laco/tomu S,&tum circini centrum collocandum est eo loci, quo secat eam
lineam aequinoctialis radius,ubi erit littera x xdeducendum ad eum locum quo secat 1rcinationem aestiuus radius ubi est littera. rLU cetro aequinoctiali interuallo aestiuo circinatio circuli menstrui agatur, ema nachus dicitur,Ita habebitur analemmatos deformatio
195쪽
Cum hoc ita si descriptum, explicatum sue per hibernas lineas, siue per aestiuas,sue aeqnoctiales,aut etia per mestruas in subiectioibus rones hoIraru erut ex analematis describedae, subicientur* in eo multa varietates &genera horologioR,& describentur rationibus his artificioss,omniti autengurarum descriptionu* earum effectus unus uti dies aequinoctialis, bru mali ,ideq; solstitialis in duodecim partes aeqliter sit diuisus,Quas res nopigritia deterritus termis,sed ne muli scribedo offenda, quibusq; mue taliant genera descriptiones' horologio exponam,Ne J nilc noua gene r inuenire possum,nec aliena pro meis praedicanda videntur taci quae nobis tradita sunt,& a quibus snt inuenta dicanti
196쪽
De horologiorum ratione, viti,ati eorum inuentione, quibus in uentoribus Caput. IX. id emicyclium excavatu ex quadrato,ad enclima succisum berosus chaldeus dicitumnuenisse.Scaphen siue hemispherium,arist archus semius Idemetia discum in planitia,Arachnem,eudoxus astrologus,non ulli dictit apollonium Plinthium sue lacunariqc etia in circo flaminio est positum scopas syracusius Pros, historumena,parmenion,Pro pan clima theodosi 'SandreaS,Patrocles,pelecinon, Dionysoporus,conum, Apollonius pha retram,aliaq; genera qui supra scripti sunt,&alnplures uenta relique/
pestia ut fieret plures scripta reliqrunt,Ex quo' libris sqs velit subiectio nes inuenire poterit,dumodo sciat analematos descriptiones,Ite sunt ex aq
197쪽
constar ab eisde scriptoribus horologioru rationes,Primu 'esbio alexandrino quietia spus naturales pneumaticas res inuenit,Sed uti fuerulea Ota dignit studiosis est agnoscere,Ctesibius ni fuerat Alexandriae a tus patre tonsore Is ingenio Mindustria magna pie reliquos excellens,di estus est artificiosis rebus se delectare,N cu voluisset in tabernasu patris speculii ita pedere,vi cu educeret sursuq reduceretur,lmea latens pondus deduceret,ita collocauit machinatione Canale ligneu sub tigno fixit, ibi trocleas collocauit,per canale lineam angulti deduxit, bio tubulos stru/xit,in eos pilam plumbea per lineam demittendam curauit,ita pondus cudecurredo in angustias tubulosepra meret coeli crebritate vehemeti decurse,per fauces frequetiam coeli copraestione solidata extrudens in aere pate tem offensiones tactu sonitus expraesierat claritate. Ergo stesibius m animaduertisset ex tactu celis expraesitoibus spiritus voces' nasci, his principiis usus hydraulicas machinas pri
nausistituit,Ite aqua' expraestio nes,automata porrecti, rotudationi ' machinas, multa delitiarugenera in his etia horologio ex aqua comparatioes X plicuit,Pri
mu* costituit cauti ex auro perfestum,aut ex gemma terebrata, Eaem nec teruntur pcussu aquar,nec sordes recipi ut,ut obturent, Naq;
equaliter, id cauum influes aqua subleuat scaphii inversui qd ab artificib' phellos siue tympanu dicitur squo collocata regula,versa ille tympanu deticulis eqlibus sui pisci a, Qui deticuli alius alii impelletes versationes modicas faciuta motioes, Ite alia regulae aliat tympana ad eunde modii dentata,Qua una motione coacta versando facitit flectus varietates' motionu, in bus mouentur sigilla, uertuntur metae,calculi aut tona proiiciunt buccinae canunt,re liquam parerga n his etia aut in coluna aut parastatica hora describuntur quas sigillu egrediens ab uino virgulae significat in die totum,quarum bre uitateSaut crescentia cuneoru adiectus aut exeptus 1 singulis diebus mesbus,perficere cogit Praeclusiones aqua' ad teperanduita sunt costitutae, Meta hut duae una solida altera caua ex torno ita perseetar,ut alia in alia ini re coveniret possit xeade regula laxatio aps aut coartatio efficiat,aut vehemetem aut lene in ea uasa aquae fluentem cursum,Ita his ronibus isa
198쪽
cthinatione ex aqua coponunt horologios ad hibernum usum collocationes,Sin aut cuneo' adiectionibusvi detractionibus correptiones dierum, aut crescentiae no pbabuntur,qd cuneis epissime uitia faciut,sic erit expli/candum,In columella horae ex analematis trahaeris describatur, mestrue lineae in columella signent eaq; columella uersatilis perficiatur,uti ad fgiblum virgulalicuius uirgulta egrediens sigillu ostendit horasycoluna ver sando cotineter,suis cuiuit mesibus breuitates, crescentias faciat hora', Fiunt etia alio ne horologia hiberna,quae anaporica dicuntur, perficiun turq; ronibus his,Horae disponutu ex uirgulis naris ex analematos descriptione ab cetro dispositae in fronte,In ea circuli sunt circudati mestrua spa/ctahnietesdpost has virgulas tympanu collocetur, in quo descriptus depictus sit nitidus signiferi circulus,descriptio ex duodecim coelestium signorum sit figurata,cuius e centro deformat cuiuilibet signi spactu unum
maius alteru minus.Posteriori aut parti tympano medio,axis versatilis est inclusus,inteo axi aenea mollis catena est inuoluta,ex qua pendet ex una
parte phellos siue tympanu,quod ab aqua subleuat ex altera aequo pode re phelli sacoma saburrate Itagium ab aqua phellos subleuat tantu saburrae pondus infra deducens uersat axem,Axis aut tympanu, cuius tympaniversatio alias efficit uti maior pars circuli signiferi, alias minor in versatio
nibus,suis teporibus designet horarii proprietatas. Naq; in sngulis fgnis sui cuiusq; mes die numeri caua sui festa,cuius bulla quae solis magi
nem horologiis tenere videt significat horaruspacia ea trassata ex terebra tione in terebratioem mesis vertetis perficit cursum suu . Ita 'ueadmodusol per siderum spacia vadens dilatat contrahit dies de horas, sic bulla in horologiis ingredies per puncta cotra centri tympani versatione, quotidie cum traffertur aliis teporibus per latiora,aliis per angustioris acta mestruis finitionibus imagines efficit horarua dierum, De administratione auteaquae,queadmodum se temperet ad ratione ,scerit faciendu,Post frontem horologii, intra collocetur castellit,in idq; per fistula saliat aqua,& in imo habeat cauum,Ad id aut affixum sit ex aere tympanuhns foramen perrid ex castello in id aqua inquat,In eo aut minus tympanum includatur cardi nibus ex torno,masculo εἰ foemina inter se coartatis,ita uti minus tympa num queadmodu epistomium,in maiore circvagendo arcte leniter versetur, Maioris aut tympani labrum equis interuallis.ccclxv.puncta habeat signata,minor uero orbiculus in eXtrema circinatio fixa habeat lingula, cuius cacume dirigat ad punctorum regioesanq; eo orbiculo teperatu si se ramen,qua in tympanu aqua influit per id, & seruat administratione, Cuaut in maioris tympani labro fuerint signorii coelestium deformationes,id aut sit imotum, Min sumo habeat de rimatu cacri signit,ad perpendiculueius in imo capricorni ad dextra spectatis librae,ad sinistram arietis, Signa quoq; tera inter eoru spacia designatasnt,ut in coelo videtur, Igitur cli
199쪽
sol fuerit in capricorni orbiculo ingula in maioris tympani parte χa pricorni,quotidie singula puctatagens ad perpediculum habes aquae curarentis vehemesiodus,celeriter per orbiculi forame id extrudit ad vas tu excipiens eam qni breui spatio impletur corripit &cotrahit dierum mi nora spacias hora ru Cum aut quotidiana uersatione maioris tympani lingula ingreditur in aquario cucta descendunt foramina perpediculo,' aqvehementi cursu cogitur tardius emittere saliente Ita quo minus celeri cursu vas excipit aqua,dilatat horaruspacia,Aquarii uero pisciuq plictis, uti
gradibus cadens,orbiculi foramen in ariete tangendo octava parte,aquae temperatae salieti praestat aequinoctiales horas Abariete per tauri semi norum spacia ad fuma acri puncta partis octaue foramen seu tympanum versatioibus peragens,& in altitudine eo rediens vitibus extenuatur,4 ita
tardius quendo dilatat morado acta,&erficit horas in cacri spino solsti tiales,A cacro cuproclinat, peragit per leones virginem ad librae partis octauae puncta reuertedo, gradatim corripiendo spatia,cotrahit horas,&ita perueniens ad puncta librae,aequinoetiales rursus reddit horas, Per scor pionis vero spacias sagittarit,procliuius deprimens sese foramen redies circilaetione ad capricorni parte octaua restituitu, celeritate salietis ad brumales horarum breuitates Quae sunt in horologiorum descriptionibus rationes Mapparat', sint ad usum expeditiores aptissime potui perscripsi,
Restat,uc de machinationibus,, de earum principiis ratiocinari, Ita de his ut corpus emendatum architecturae perficiatur in sequet volumine incipiam scribere.
O BILI graecorum Mampla ciuitate ephesi lex
uetusta dicitur a maioribus Jura oditione, sed iure esse non iniquo costituta,Nam architectus cum publicum opus cui adum recipit pollicetur quanto sumptu id sit futurum tradita aestimatione ma gistratui bona eius obligatur,donec opus sit per feci um Eo aute absoluto cum ad dictu impensa respondet decretis &honoribus ornatur,Item sino amplius quarta cope re cosumitur ad aestimationem est adiiciendas de publico praestatur, ne ulla poena tenetur Cum uero amplius 'uarta in opere consumitur,ex ei'
bonis ad perficiedum pecunia exigitur,Vtina dii mortales fecisset φ ea lexetia populo romano,no modo publicis,sed etia priuatis aedificiis esset con stituta,nanq; ii5 sine poena grassaretur imperiti,sed qui summa doctrina' subtilitate esset prudelessine dubitatioe profiteretur architectura, neq; pa
200쪽
tres familia induceretur ad infinitas sumptuui foes,Mut ex bonis eii
cerent,ipsit architecti poenae timore coacti diligetius modii impes arti ra tiocinates explicarent,ut patres familia' ad id qJ pparauissent, seu pati lo amplius adiicientes,aedificia expedirent,N qui dringeta ad opus pnt parare .s adiiciat cetum habedo spe perfectionis, delectationibus tenetur: Qui aut adiectione dimidia aut ampliore sumptu oneratur,amissa spe, dc impensa abiectoa,fractis rebus dlammis desistere cogutur.Nec solii id vitiuinaedificus,sed etia in muneribus,quae magistratibus foro gladiato sce nis ludoR dant quibus nec mora, neq; expectatio ocedit sed necessitas finito teporepficere cogit,uti sunt sedes spectaculosv,uelorum inductic es, S ea OIa,quae scenicis moribus per machinatione ad spectationes populo coparatur An his vero opus est prudelia diligetio ingenii doctissimi cogitatu,q, nihil eoR,ficit sine machinatione Studioru* uario ac solerti uigore. Igit quonia haec ita sunt tradita 8c costitutino uidet esse alienti, uti caute summaq; diligetia ante instituatur opera,eo' expediatur ratiOeS.Ergo quonia neq; lex neq; inopinstitutio id pol cogere, quotannis praeto resecaediles ludorum a machinationes praeparare debent uisum mihi est imperator non esie alienu,quonia de aedificiis in prioribus uoluminib' ex potui,in hoc qui finitionem summam corporis habet costituta, i sint principia machinarum ordinata praeceptis explicare.
De machina quid sita eius ab organo disserentia origine&necessitate. Caput L, achina est cotinens ex materia colunctio, maximas ad onerum motus hasbeia VirtuteS,Ea mouetur ex arte circulorum rotudationibus quam graeci κ.λικNIKιῖησι lappellat Est autem unum genus scansorium quod graece ακ'ocατικοὶ dicitur,alterum spiritale quod apud eos et υμο ικον appet latur,teritu tractorium id aute graeci muro, uocat Scasorium aute est cumachina ita fuerint collocatae ut ad altitudinem tignis statutis, trasuersariis colligatis sine periculo sca datur ad apparatus spectatione Spiritale est cum spiritus expraestionibus impulsus,&plaga uoce' organicos expri
muntur Tractorium uero cum onera machinis pertrahuntur,aut ad alti
tudine sublata collocatur Scasoria ratio no arte sed audacia gloriat Ea ca tenationibus εἰ transuersariis dos lexis colligatioibus Lerismatum fulcturis cotinetur,mar aut spirit'potestate assumit ingresssus elegantes artis subtilitatibus c5sequitur effectus,Tractoria aute maiores de magnificeti pie nas habet ad utilitatem opportunitates,& in agendo cum prudentia sum mas uirtutes,Ex his sui alia quae mechanicos,alia quae organico mouetur, Inter machinas &organa id uidet esse discrimen φ machina pluribus operibus aut ui maiore cogutur effectus habere uti balistae torcularium iraeia,Organa aute unins operae,prudenti tactu perficiunt, quod propositu , uti scorpionis eu anisocyclorum versationes.Ergo Morgana kmachina