장음표시 사용
211쪽
Sin autem magis altis locis eritpraebendum in eiusdem rotae axe inuoluta duplex ferrea catena demiuaq; ad imum librametum collocabitur habens stulos pendentes aereos congiales,Ita versatio rotae catena in Xem inuoluendo estert situlos in summum, qui cum super axem peruehen tur, cogetur in uerti,Mmfundere in castellum id aquae quod extuleruta
212쪽
De rotis & tympanis ad molendum sarinatam Caput. X. Piunt etiam instuminibus rota eisdem rationibus, quibus suprascriptuest Circa earum frontes affiguntur pinnae quaecum percuriuntur ab impetu fluminis,cogut progredientes versari rotam, Mita modiolis aqua haurientes,&in summum referentes sine operarum calcatura ipsius fiuminis impulsu versane,praest an quod opus est ad usum.
213쪽
Fadem ratione etia versantur hydraulae in quibus eadem sunt omnia prauterq; sin uno capite axis habent tympanum dentatum Minclusumad autem ad perpendiculum collocatum in cultrum versatur cum rota pariter. Secundum id tympanum, maius item dentatum planum est collocatum, quo continetur axis habens in summo capite subscudem ferream, qua mola continetur. Ita dentes eius tympani quod est in axe inclusum impelledo dentes tympani plani cogunts imolatum circinationem,in qua machi na impe idens infudibulum subministrat molis frumetum, xeadem ver satione subigitur farina.
214쪽
De coclea quae magna copia extollit aquae:sed non ta alte Cap. XLEst aut etia coclea ratio,quae magna vim haurit aquae,sed no tam alte tollit rota .Eius aut ratio sic expedit. Tignu sumit, cuius igniquata fuerit pedia longitudo tanta digito expedit rasitudodiad circinii rotundat. In capitibus circino diuidunt circinationes eo tetratibus in partes quattuor,uel odiatibus in partes octo ductis lineis,eatq; linea ita collocentur, ut in plano
posito tigno ad libella utriusq; capitis linea inter se respondeat ad perpeduculti ab his deinde a capite ad alterii caput lineae perducant conuenientes, Vtiri magna erit pars octava circinationis tigni,tam magnis spatiis distentsecudu latitudine Sic Min rotudationes in longitudine aeqlia spatia fient. Ita quo loci describunt lineae,quae sunt in longitudine spectates, faciede decussationes,& indecusationibus finita pucta.His ita emedate descriptis su/mit salignea tenuis aut de vitice sedi regula,quae uncta liquida pice figit in primo decussis ueto,deinde traiicit oblique ad insequetes longitudines δύcircuitiones decussium.Et ita ex ordine Pgrediens singula puncta plereudo& circuin uoluedo collocat in singulis decussatioibus Mita pia enito figit ad ea linea,recedes a primo in octauu puctu, in qua primat ei est fixa. Eo modo quantu Pgredit oblique, spatiuo per octo pricta ianitidem in gygitudine procedit ad octauum punctii. Eade rationes omne spatiu logi tu γ
215쪽
dinis, rotuditatis singulis decussationib' oblique fixa regular,r octo cras situdinis diuisiones molutos faciut canales,&4usta cocleae naturaleq; imitatione Itas id vestigiti aliae sup alias figutur viii, pice liqda,& exaggerant ad id ut logitudinis octava pars fiat summa crassitudo, Supra eas circudantur xfigiata tabulla,quae plegat eam inuolutione,tuc eae tabulla pice satu rantur,xlammis ferreis colligant ut ab aquae ui ne dussoluantur, Capita tigni ferreis clauisa laminis cotinent iisq; infigutur stili ferrei, Dextra autere sinistra cocleam tigna collocant in capitibus utraq; parte habentia transuersaria ofixa n his foramina ferrea sunt ictus a,inq; easductitur stili,& ita coclea hoibus calcatib' facit uersatioes,Erectio aut eius ad clinationem scerit collocanda,vi queadmodu pythagoricii trigonu orthogoniti descri bitur, sic id habeatria sum idest ut d 1uidat logitudo in partes quinq; earuitaueX tollatur caput cocleae, ita erat a perpediculo ad imas nares ei spatisi, pstes'ituor,Qua rone asit opteat id ei extreo libro et'forma descripta .
a. cocIea rationem trigoni pythattorici erecta b. tigna inq
Quae de materiasut organa ad hauriendam aquam,& bus ronibus perfi ciantur,quibusq; rebus motus recipientia praestent versationibus ad infini ta utilitates,ut es en notiora quama pertimine potui perscripsi.
Dectesibica machina quae altissime extollit aquam Cap. XII.
216쪽
a modioli aerei h catinus c. penula uti infudibuluna inuersum d fistula quae Iuba dicite emboli masculi. Reliqua ex litterasitis itelli grutur a peritis. Singula enire in his mao
multis seporiope repede. scriptioib':si, cis declarare uellet op'eet plura scriὸ here:& cuiusque rei uarias figurationia facies pin
mostiari possent: sed satis mihi fecisse uideor apuisse .s studiosis fores Mistc. disse semitasqb'hic auctor intellio
LIBERI, qt nuc deviesbica machina li altitudine aqua educit mostrare,Ea sit ex aere,chit' radicib modioli fuit gemelli paulii distates hilles fistulas furcib
i sui figura uis coheretes 1 mediti catinii cocurretes,i quo catino fiat axesa superiorib'narib'fistula' coagmetatioe subtili collocati, pobturates se ramina nartu,no patiunt exire idqd' spiritu 1 catinu fuerit expilium,Supra catinii penula,ut infudibuluauersu, atteperata,' etiat fibula cum catino
cuneo traieeto,cotinet coagmetat ne uis is latio is aquare cogat eleuare,
Insup fistula q tuba dicit coagmetata in altitudi sit erecta,Modioli aut lintilia nares steriores fistulatv axes terpositos supra foramina ea3 A sut infundis,Ita de hipnis i modiolis eboli masculi torno politis oleo subacti coclusi regulis & vectib co uoluut , ultro citroq; frequeti motu pmetes, aere cleri tibi cu alaXib'obturati b' foramia cogutis extrudutus ad ps Moib'PhistulaR nares aqua catinu, quo recipies eulas pus exprimit pfistula taltitudine,&itaexiferiore loco castello collocato ad saliedualiubinistrat.
217쪽
Nec tamen haec sola ratio istesibii sertur exquisita sed etiam plures, variis generibus aliae,quae ab eo liquore pressionibus coacta spiritu efferre a natara mutuatos effectus osteduntur,ut merulase,quae motu voces edunt,atq;
en gibata, quae bibentia adem mouent sigilla caeteraq; quae delectationib' oculorus aurium sensus blandiuntur, quibus quae maxime utilia & necessaria iudicaui selegi,& in priore volumine de horologiis, in hoc de Ypssionibus aqua dicendum putaui,Reliqua,quae no sunt a necessitatem, sed ad deliciarum uoluptatem,qui cupidiores erunt eius subtilitatis ex ipsius
cstesibii comentariis poterunt inuenire.
De hydraulicis machinis quibus organapsiciuntur. Cap. XIII.
e Hydraulicis aut quas habeantrocinationes qua breuissime proximae attingere potero scriptura cosequitio praetermittam,De materia compacta basi,arca in ea ex aere fabricata collocatur,Supra basim erigiatur regulae dextra ac sinistra scalari forma compa stat,quibus includutu arre modio li fundulis ambulatilibus ex torno lubtiliter subactis habetibus fixos in medio ferreos ancones,&uerticulis cum vectibus coiuctos,pellibusq; lanatis inuolutos Item in summa planicia foramina circiter digitoru ternum,quibus foraminibus proxime in verticulis collocati, rei delphini pendetia habentes catenis cymbala ex ore infra foramina modiolorum chalata stra ar cam,quo loci aqua sustinetur,Inest in id genus uti infudibulum in uersum quod subter taxilli alti circiter digitorii ternum suppositi librant spatium imum,ima inter labra bigaeos&areae fundum, Supra aut ceruiculam e
coagmentata arcula sustinet caput machinaequar graece κ ανοοῖ λουτι Ko ap
pellatur,in cuius logitudine canales,si tetrachordos est sui quattuor si exachordos, sex,si octochordos,octo Singulis aut canalib singula epistomia
sunt inclusa manubriis ferreis,collocata,Quae manubria uetorquentur ex arca patefaciunt nares in canales,Ex canalibus aut canon habet ordinata in transuerso foramina re odentia in naribus quaestit in tabula summa, quae tabula graecem, να dicitur, Inter tabulas canona regulae sutiterposita ad eunde modum forata ac oleo subastar,ut faciliter i pellatur, rursus introrsus reducatur,quae obturat ea ramina pleuritides appellantur Quaruitus & reditus,alias obturat,alias aperit terebrationes Har regula habet fer rea choragia fixa&iuncta cum pria is qua 'pinarum tactus moti oes est citregula' ,Continentur supra tabula foramina,quae ex canalit, habet egrebsum spiritus Regulis sunt annuli agglutinati,quibus lingulta omnium in cluduntur organoR,Emodiolis aut fistulae sunt cotinenter coluncta ligneis ceruicibus,pertingente' ad nares,quae sunt in arcula,in quibus axes sutex torno subactis ibi collocati,qui cum recipit arcula anima, spiritum nopatientur obturates foramina rursus redire, Ita cum vectes extollutur, an
cones deducunt fundos modiolorum ad imum,Delphini ui qui sunt 1 ver ticulis inclusi chalates in os,cymbala replent spatia modiolorii atq; anco
218쪽
Quae In hac hydraulica descriptionednr ab aucto
tis esse duxi studiosis suapte reliquere dei extremo libro uocabula declararenes extollentes standos intra modiolos uehementi pulsus crebritate, δύο, tu rates foramina cymbalis superiora aera qui est ibi lusus pressionib' Ο/actum in fistulas cogunt per quas in lignea concurrit &per eius ceruices hi arcam,motione vero uectium vehementiore spiritus frequens compressus epistomiorum aperturis influit,& replet anima canales,Itaq; cu pinnae ma/nibus tactae propellutoc reducunt cotinenter regulas,alternis obturat foramina alternis aperiundo ex muscis artibus multiplicibus modulo' varie
talibus sonantes eXcitant uoces.
Quatum potui niti ut obscura res per scriptura dilucide pronuciaretur contendi,Sed haae non est faci/lis,o,neq; omnibus expedita ad 1γ
telligendii praeter eos,qui in his ge
neribus habent exercitatione, Pissi qui parum intellexerit e scriptis cum ipsam rem cognoscent,profecto inuenient curiose, & subtiliter
omnia ordinata. Qua ratioerheda vel naui vecti peractum iter dimetiamur.
T ransferatur nunc cogitatus scriptum ad ratione non inutilem sed summa solertia a maioribus tradi tam qua in uia rheda sedentes vel mari nauigates scire possumus quot milia numero itineris fecerimus, Hoc aute erit sciRotae quae eruta heda mi lata per mediam diametron pedum quaternu & sextantis,ut cum finitum locum habeat in se rota ab eo cinci pia progrediens in solo viae facere versatione,perueniendo ad eam finitio nem a qua coeperit versari,certia in modum spatii habeat peractum pedum xiis.His ita praeparatis tunc in rotae modiolo ad partem interiorem tympa num stabiliter includatur habens extra frontem sua rotundationis extante denticulum,nu,Insuper aute ad capsum rheda loculamentu firmiter figa tur habens tympanum versatile in cultro collocatums in axiculo conclusum,In cuius tympani fronte denticuli perficiatur aequaliter diuisi, num ro quadringenti ouenietes denticulo tympani inferioris, erea superiori tympano ad latus figatur alter denticulus prominens extra detes, Super autem tertium tympanum planu eadem ratione dentatum inclusum in abierum loculamentum collocetur,conuenientibus dentibus denticulo qui
in secundi tympani latere fuerit fixus,in eoq; tympano foramina fiat,qua tum diurni itineris miliario' numero cum rheda possit exiri, min plusve
219쪽
rem nihil impedit Min his foramin ibus omnibus calculi rottidi collocen/tur,inq; eius tympani theces siue id loculamentum est fiat foramen,unum habens canaliculum,qua calculi qui in eo tympano impositi fuerit cum ad eum locum venerint in rheda capsumsias aeneu,quod erit suppositu sit
guli cadere possintdiacum rota progrediens secum agat tympanu imum, redenticulueius singulis versationibus,tympani superioris denticulos impulsu cogat praeterire,efficiet,ut aequatercenties imum verΙatum fuerit,superius tympanum semel circvagatur,&denticulus qui est ad latus eius Lxus,unum denticulum tympani plani producat Cum ergo quadringente nis versationibus imi tympani,semel superius versabitur,progressius fici et spatia pedit milia quin passus mille Ex eo quot calculi deciderint so
nado singula milia exisse monebui, Numerus vero calculorum ex imo collestus,summa diurni miliariorum itineris numerum indicabit. Nauigationibus vero similiter paucis rebus comutatis eadem ratione essi ciuntur,Nanq; traiicitur per latera parietum axis,habens extra nauem prominentia capita,in quae includuntur rotae diametro pedum quaternum Scsextantis,habentes circa frontes affixas pinnas aquam agentes,Item medi us axis in media naui habet tympanum chi viro denticulo extanti extra sua rotunditatem Ad eum locum collocatur loculamentum habens inclusum
in se tympanum parquatis dentibus quadringentis conuenientibus denti culo tympani,quod est in axe inclusum praeterea ad latus affixum extante
extra rotunditatem alterum dentem,Vnum super in altero loculamento cum eo confixo inclusum tympanum planum ad eundem modum denta
tum,quibus dentibus,denticulus qui est ad latus fixus tympano,quod est in cultro collocatum,in eos dentes qui subplani tympani,singulis versatio nibus singulos dentes impellendo in orbem, planum tympanum verset, In plano aut tympano foramina fiant,in quibus foraminibus collocabuntur
220쪽
calculi rotundi,In theca eius tympani siue loculamentum est )unu forameexcavetur habens canaliculum,qua calculus liberatus ab obstatia cum ce/ciderit in vas aereum sonitum significet ta nauis cum habuerit impetu aueremorum aut uentorum flatu pinna quae erunt in rotis tangentes aqua aduersam uehementi retrorsus impulsu coactae versabunt rotas,Eae aut m voluendo se agent Xem,axis vero tympanum,cuius dens circumactus sing lis uersationibus singulos secundi tympani dentes impellendo, modicas efficit circuitiones,Ita cum quatercenties ab pinnis rotae fuerit versatae, semel
tympanum planum circumagent impulsu dentis,qui ad latus e fixus tyn,
pani in cultrO,Igitur circuitio tympani plani quotienscul ad forame per ducet calculos emittet per canaliculu,Itas sonitu & numero indicabit mi/liaria spatia nauigation IS.
Haec nauis descriptio non ea rone lacta est: ab au.ctore traditi sed alia nis, nus solertias nant cipit rotas fieri de.
here extra laatera nauis. SI ea quoties in altera parte
inclina ut ratio exigit ue tope uelope eiusq; lateris Tota I eadem Parte inclinata:at 3 prona iaces:nimi u i mergi aquae sicas nauiga. rione apedit:
rotatione. pncitra Itera quom rota
excelsi elata at istinarnihil uel paye
aqua tangite minust hac diuersitate altera iuuat uel ab ea iuuat. ut no possint quouismo expeditam iusta ificere
Quae ora unica rotari media naui polista ut figura monstrar)emedans do
facili fluitati quocuntino i alterampte latines rota sine fine rotatione suam peragit.
Quae pacatis usne metu temporibus ad utilitatem xdelectationem parabda quemadmodum debeant fieri peregisse videor.