장음표시 사용
101쪽
eontra Galgos. 49 nomen vos tantum & speciem victoriae, sed rei psa magnam & funestisissimam cladem retulisse, ac duplo ex victoribus plures quam ex victis Cecidisse. Illud nisi pudor obstat) addite, paulo post revocatis per CAESARE Μ Germanis, quorum tantum
virtute in Batia nomen Gauicum steterat, ParVa extemplo manu 67 Helvetiorum, & illarum copiarum metu quae in Aquitaniam ex Brittannia .
67 Magno argento a Rege nostro Helvetiis promisso A. C. is ig) si sub idem fere tempus, quo ipse copias in Gallia ad terram exponeret, illi Burgundiam invaderent; ac Caesare quoque se ducem illis futurum pollicente, fidem suam Helvetii quidem exacte liberarunt, es Divionem usque agmine infesto penetravere. Tormentis bellicis moenia concutere maximo impetu inceperant: quapropter Tremovillensis Dux , ea lege ut abscederent etsi non reversuros se spondere nolebant) obsides tradidit usque dum Rex suus, omnibus super Ducatu Mediolanensi rationibus dimissis, sexaginta millia nummum Ducalium cis persolveret. Domum ergo se recipiebant, Caesarem graviter incusantqs, quod ipsis Dux non adfuerat, & Regem Ariglicum quod promistis de stipendio numerando minime stete-
102쪽
nia missae sunt, Gallos perterritos ex possessione Italiae , aut ex Tyrannide potius excessisse. Video Vos Co sulto illam expeditionem praeterire,
norum arcem ad imos orenaeos positam suscepistis, unde statim, audito FERDINANDi Regis adventu , tam turpiter aufugistis quam temerh veneratis. Sentio vos nolle meminisse cla.dis nuperrime ad 69 varam aC
usque in eorum potestate manet. 6' Gallorum Rex, foedere Cum Tarraconenti Rege ac cum Venetis percusso , rursuS eXercitum in Italiam mandavit, &, locis omnibus quos ibi amiserat receptis praeter Comum S Novaram, haec urbs postremo dicta obsidione cingitur. Sed bellum a moenibus egregie propulsabant Helvetii praesidiarii. quasi recuperare vellent gentis suae ex illimationem, quae inibi nonnihil antea imminuta est, quando Ducis huius , cui nunc opitulabantur, patrem prodidere. Portam versus inimicorum castra nunquam occludi passi sunt. & scalis admotis totius exercitus impetum intrepide sustinuere, ubi repulsi Galli obsidium illico solvere sunt coacti. Sed Helvetii ,
103쪽
contra Gallos. FLCeptae, dum iterum Italiam inauspiti Cato repetitis. Condonanda sunt haec vobis & plura etiam ejusmodi, dummodo ex omnibus, & quae memorastis , & quae memorare potessis, nullum alium percepisse fructum fateamini, praeterquam ex tota Italia . quam injuste occupare nitebamini, vos multis, & iis quidem i nsignibus acceptis cladibus, ejectos esse, ac intra veteres Gauiae fines compulsos; Galliam sequis, Viris , armis , fortunisque omnibus jam absumtis) Veterem,
tum plurimorum ex popularibus suis, qui postero die
erant adiuturi, non expectato adventu, prima post noctem adultam hora, sexto mensis Junii, Anno Isi 3, Novara absque tormentis aut equis
ad decem millia hominum sunt egressi, & Galissin castris, duobus ab urbe millium passibus, nihil tale otinantes adoriuntur. Ad aliquod tempus strenue se defendebant Galli, sed, tormentis licsarcinis omnibus amissis, tandem post cruentam pugnam penitus in fugam acti sunt. Ex Helve' tiis ceciderunt circiter mille quingenti, inter quos Mottinus huJus praeclari facinoris autor. Ex Gallis deiiderati 1upra decem millia; &, ut resa Guicciardino narratur, Germani, qui sub eis meruerant, pugnantes, Gallique ipsi fugientes
104쪽
tum potentiam tum Gloriam amisisse; Regem vestrum vietum, Veternosum, senem, morbis confectum , doloribus collapsum , meritas insolentiae suae poenas dare, noctes ac dies prae morbi cruciatibus oblatrare, Diis de
nique ipsis & hominibus cunctis o)
invisum , aequδ animo ac corpore prostratum jacere, nec sibi solum &popularibus suis infaustum & inauspi- Catum ., sed iis etiam omnibus quibuscum aut foedere aut societate
Ο Quamvis Ludovicus duodecimus pluribus ex vicinis , Italis praesertim, esset infestus ,1ubditorum tamen commodo tantopere prospexit, & tam moderato usus est Regimine, ut vulgo ab illis Pater Populi appellaretur. Verum, quoad recens aliquod exemplum cui haec Descriptio melius conveniat, aliis investigandum relinquo, utpote qui comparationes esse odiosas
i) Heic loci Regi Jacobo secundo fatis in
exilio functo , Duci Mantuano in eodem etiam statu mortuo. atque fratribus Electoribus Bavaro& Coloniensi jam profugis, paria conspicienda sunt eSempla: ut ex pluribus aliis principibus nullum memorem , qui Gallis adhaerendo famae ac fortunarum jacturam fecit. De Rege vero Navarrae contulatur praelatio.
105쪽
Darrae ubi ejus partes sectari coepit, statim Regno & fortunis exurus est;& α) Veneti , ctim primum foedus cum illo percussere , magnam haud multo post cladem a Germanis& Hispanis acceperunt; & Rex Scotorum , ubi ejusdem Regis Galliae furorem sequi voluit in primo statim dementiae suae limine & copias
Oa Veneti, foederibus cum Hispanis & Pontifice susque deque habitis, cum Gallis A. C.
Is 13 societatem ineuntes, a Verona sunt propulsi; Brixiam, Bergamum, & alia quam plurima loca illis sunt erepta: ac universiae eorum in continenti ditiones populatae sunt & incendiis foedatae, ita ut fumus interdiu & noctu flamma ex ipsis Venetiis conspici possent. Germani &Hi1pani tandem ad Margeram , in adverso littore positam, pervenerunt; ac decem illinc in
gentibas tormentis contra urbem intonuerC Iro
pter famam potius facti, quam ut Venetiis tam longe in mari dissitis nocere sperarent. Venetus interea imperator ut reditum illis , praeda praepeditis, abscinderet, quasdam prope Vincentiam angustias cum Exercitu occupat. Hispani alia via praetergredi conabantur; sed, ad manus venire necessitate adacti , ita primum Venetorum im
petum repellebant, ut, altero non tentato, omnes se continuo in fugam conjicerent, ac, tor
mentis & sarcinis relictis, inimicorum spolia au
106쪽
des suas ac sui Regis Commemorantes audivimus. Agite nunc , Bri
73 Dum Henricus octavus Teroanam ut superius dictum est) oppugnaret, Iacobus quartus, Scotorum Rex , idemque 1ororis suae maritus, bellum ei denunciat, & Angliae fines cum quinquaginta aut pluribus hominum millibus ingreditur. Hovardus Surriensis Comet terra, mari autem filius ejus classis praefectus, ut copias ei objicerent, sunt profecti. Rex ad Fluidonem collem in Civiolae, montis Northumbriae, margine castrametatus cst ; ubi exercitum, Anglos tamen multitudine superantem , vallo circundedit. Surriensis die solis cum per fecialem certiorem fecit, si in Anglia tamdiu morari auderet, se cum eo proxime insequciati Veneris die collatis signis certare vellς. Thalassiarcha pariter, qui dudum ad terram applicuerat, se in primori acie versaturum pollicebatur, & nullius vitae, nisi forte in ipsum Regem incideret, parcere statuisse. Jacobus, magni animi Princeps , hunc nuncium libens audivit, ac pro responso dedit, se quidem conditiones istas cupido accipere, ¬i modo non fidem falleret, sed quod si adhuc Edinburgi perstitisset, res omnes relictas haberet ut praelio interesset. Comes deinde ut in planitiem descendere ipsum cogeret annisus
est, quod collis esset inaccessus , & hoc quidem vi promissi ab illo exigebat. Sed, parum aequa hac
107쪽
contra Gallos. s stanni s proferte contra Regem Vestrum, & componite parem pari. Ιlli Regem suum in armis jactant consenuisse : vos Tyronem Regem Vestrum non negabitis, sed ita Tyronem ut vites tum animi, tum corporis squae illi senti jampridem sunt ef- foetae, ac indies fiunt exiliores) TDrpni vestro accrescant magis ac assum gant; & quanto ille animo & corpore
hac postulatione non concessa, sic castra posuith ovardus ut Scotorum commeatus interciperet. Rex eapropter Castra movet, at clivum semper tenet; ubi nihilominus ab Anglis est impetitus, Contra quos pertinacem & ancipitem sustinuit pugnam , ipso interea omnibus fortissimi Ducis& Militis strenuissimi fungente officiis , donec infeliciter tandem interfeAus est. Cum eo periere filius ipsius nothus Archiepiscopus Andreapolitanus, duo Episcopi, quatuor Abbates, maxima nobilium pars, & gregariorum militum circiter decem millia. Quidam numerum eorum exurgere faciunt ad duodecim millia , quos Scoti pro vero non admittunt, etsi cum Buchanano nos e nostris quinque millia desideratos agnoscamus. Regis cadaver proximo die repertum, primo Neocastrum, Senam deinde in agro Surriensi deportatur, unde ad Divi Pauli transferendum curavit Henricus, a Pontifice ut id sibi liceret quia sacris interdictus Jacobus obierat
108쪽
re indies fit dimissior atque invali
dior , tanto hic utroque fit alacrior& vegetior. Quin vel uti orientem solem in horas magis ac magiS conspicuum & ferventem fieri, contra occidentem magis ac magis tenebricosum & frigentem intuemur ; sici illum ad occasum ruentem omnibus animi, corporis , & fortunae bonis deficere, hunc vero cunctis fortunae muneribus, omni corporis & animi
Vt, cernimus cumulari. Rex vester
auspicatissimis primordiis, hoc anno
prima induens arma , hostes omnEs
partim ductu , partim auspiciis suis
impetrata licentia; in cujus rei fidem Breve illud uti Pontificale Rescriptum indigitant) datum
vicesimo nono Novembris, in Λrchivis nostris, reserente Herberto , etiamnum extat. Sed ea lege haec a Pontifice permissa, ut Londinensis Episcopus mortuum a peccatis primum absolveret & deinde ut Henricus aliquam convenientem poenitentiam squae verba 1unt Rescripti) nomine ipsius adimpleret. Haec omnia minutatim enarrare non ineptum duxi, propter fabulas de hu)us Regis exitu a Scotis divulgatas, postquam vanas, quas permultos annos fovebant, expectationes de reditu ejus e neicio quibus latebris, frustra esse compererant.
109쪽
contra Gallos. Πattrivit; ille hoc eodem anno jam helli invalidus, arma tamen irati S numinibus tractans, & se pariter & socios, infaustis suis auspiciis, atterendos hostibus praebuit. Huic ve1tro,
vel qui eum numquam viderunt, omnes mortales favent & bene cu
piunt , Togati , Milites, Equites,
Pedites. Duces, Principes, Terra denique omnis, & ipsum Coelum aspirat; ille tanquam communis omnium hostis, & amicorum potius quam hostium ruina ab omnibus desertus, ab omnibus destitutus, tam sibi quam sociis, tam suis quam alienis, invisus, infensus, odiosus, &ominosus factus est.
Quod ad Dei Auxilium ac bonorum omnium Benevolentiam attinet , magis graphice quadrat haec descriptio in Annam Reginam. Et quamvis adolescentior esset tunc Henricus, illa tamen 1atis florenti gaudet aetate, ad reliqua contra Ludovicum decimumquartum, & ii placeta decimumquintum, feliciter perficienda. Quantum verci ad alia quae in hoc paragrapho sequuntur, olim dixi, & iterum repeto comparationes, etsi in omnibus congruentes, non raro tamen esse odiosas.
110쪽
QUA PROPTER viri ornatissimi) cum Causa belli, quae vos ad
sumendum haec arma compulit, tam
justa sit , tam pia tam gloriosa ut, ipso Deo cujus partes defenditis) &
Spiritu Sancto aut ore, sumta esse videantur ; cum ejusdem Dei benignitate tanta fortium militum s) mu titudine abundetis, ut, omnium gentium consensu , una Britannia sortissimorum virorum ineghaustum se minarium habeatur; cum ingentibus divitiis, florentissimis opibus, &Cumulatissimis thesauris, tum insula to-
o Superius demonstravi Incolarum frequentiam in quavis regione a libera Reipublicae forma omnino dependere. Quemadmodum autem& Patriae & Reipublicae tuendae ingens hominum multitudo est summe necessaria, ita non minus est utilis ut merces aliunde importatae consumantur, & ut accurate elaborentur exportatae; quo pacto omnes mercatus & emporia foris instruemus, & publicos privatosque reditus domi augebimus. Propter has ergo similesque rationes 1apientium ubique munus est Legislatorum, Hut omne genus hominum sedes suas apud se figere pelliciant; quod certe eveniet, si cuncti pariter civitate donati fuerint, nulla ab illis