장음표시 사용
81쪽
est, Prudentiam & Fortitudinem , an Exercitationem ' semper illud priusquam hoc posterius malim. Non enim ab re FABiυΜ MAxIΜuM Cunctatorem illum, qui primus HANNIA A Lis astus & artes artibus retu
dit , dixisse legimus, EVENTUM STULTORUM MAGISTRUM. 36) esse. Qui pollet ingenio, per se
ipse colligens novit facere, quae alii, faciendo aut fieri videndo, colligere didicerunt. Testis est nobis AL xANDER ille Macedo, qui ab ipso adolescentiae suae tyrocinio defuncto Patre) ad regnum ascitus, quia ingenii & animi magnitudine excellebat, quot Asia lard tota & Europae magna pars regibus tenebatur, totidem 1latim 3 ) Victoriis praeclarum nomen suum illustravit. Quod si artes Imperatoriae Ingenio & Animo magis
36) Liv. l. 21. 3 ) Inter omnes super hae re convenit Scriptores, nec ullis ad fidem conciliandam eget autoritatibus.
82쪽
quam Exercitatione continentur, ec
ne ac dexteritate, qui Animi magnitudine atque praestantia, pos t cum Rege vestro comparari ' Quis in omnibus rebus videt acutius ' Quis discernit solertius ' Quis audet alacrius 'Sed dicat mihi quispiam, ALEXANDRo ipsi cujus dudum meminimus)veteranos milites & duces Belli periti Tmos , qui sub PHILippo Patre meruerant, non defuisse. Huic ego respondeo, nec Regi vestro 38) Pa tris veteranos & duces & milites deesse : non Belgas totius 39 Galliae
fortissimos ac exercitatissimos Equites : non Germanos Pedites, non Du-ceSν 38 Henricus septimus, praeter quos domi oppresIerat perduelles, foris quoque contra Carolum octavum, contra Scotos etiam & Hiber. nos, bella prospere gessit. Gallia a Romanis dividebatur in Transalpinam seu Comatam, & Cisalpinam seu Togatam. Subdivisa iterum est Comata, I. Iu Celticam sive Lugduneni cm, 2. Aquitanicam , 3. Narbonensem sive Braccatam, & q. Belgicam, quae ad Rhenum usque & Batavos porrecta cit, atque Flandria Iulgo dicitur.
83쪽
contra Gallos. 3Ices, non o Principes: non F Εκ- Di NANDUM Hispaniae Regem patrem ac socerum defuturum , qui quantum consilio, sapientia potentia & armis possit, non modo Galli omnes holles saepissime suo magno malo didicerunt; sed ex tribus etiam Orbis partibus singulae, ad ipsos usque Antipodes,
o) Primo loco notatu dignum est, has ipsas
sentes nobis esse nunc temporis societate con-3unctas: at jam multo majoris momenti, quum
1eptem foederati populi universis in Belgio septemdecim , quando unius parebant imperio , quam longissime praepolleant. Secundo, eXpendendus venit Hispaniarum rex; sed non sine gravibus causis credendum est Carolum tertium, Optimae spei Principem, stabiliorem se approbaturum belli socium Ferdinando quinto, qui datam fidem & promissa nihili fecisse, cum id e re
sua duceret, omnibus innotescit. Tertio, Bellicosum fuisse Imperatorem Maximilianum, &Literarum fautorem quamvis minus liberaliter educatum, non negabimus; sed reditibus ordi. nandis improvidus tuit, effuse munificus, delusus a Ministris , occationum negligens , & in foederibus ineundis plerunque circumventus. Ex horum omnium contrariis virtutibus sunt laudes Augustissimi Iolephi merito petendae, ac multifaria nobis experientia comprobatae.
84쪽
3α ORATIO i) alio sub ste jacentes ,
expertae jam sunt. Non denique M Α-XIMILIA Nus Caesar deerit , auter nostri temporis M A V Ο RS, qui cum a primis incunabulis ad ipsam usque canitiem aetatem Omnem cum
diversis hostibus belligerando triverit, non magis dignitate Caesarea, quam rei militaris scientia, ceteros nostrae tempestatis Imperatores antecedit. Hoc ut alios omittam) socio, hoc magistro, hoc patre innititur Rex vester. et Patre, inquam: nemo enim unquam pater tanta filium quan-
ta i) Americana, regnantibus Ferdinando &Isabella, a Christophoro Columbo fuisse detectam, nulli non notum est. Virg. G. I. a. V. SI A. Atque alio patriam quaerunt sub sole jacentem. ΑΣ Henricus impense diligebatur a Maximiliano, qui sub ejus auspiciis ut in praefatione jam notavio stipendium accipere dignatus est Diu illum , sed minus sincere , spe succedendi in Imperium illexit. Sed temeritatem ejus, maxime ad Teroanam, aspernari 1olitus est: quasi laude dignius exillimaret Aric amittere, ut ipse non semel fecit, quam ut noster Virtute vin
85쪽
eontra Galus. - 33ta Caesr Regem vestrum complectitur benevolentia & amore; nemo pro liberis aeqvd sollicitus, nemo natorum saluti aeque favit aut prospexit, ac optimus ille Imperator ejusdem Regis dignitati , honori, ac gloriae studet & consulit. Sed quid ego superflua illa consector' chm Rex ipse vester apertissimo cunctis fuerit do-Cumento, cui naturalis Prudentia
insit, cui a natura Ingenium suppetat, cui animi & corporis Robur non desit , eum ad omnia munera summi Imperatoris adimplenda longa Exercitatione mini
mum 3) indigere. Annon vidistis
43 Inter exteros Imperatores unicus mihi selisendus eii potenti stimus Sueonum rex, 1icuti e doinellicis mihi primo sese offert intuitu Dux Marthurientis. Ambo equidem non solum nunc exercitatissimi, 1ed ab omnibus etiam felicissimi merito habentur. Attamen sub initio rerum ab ipsis tam praeclaro gestarum eodemque fere temporis curriculo) non defuere qui de eventu dubitarent, quia nec primus certe nec se Cundus unquam antea, vel minimo exercitui, cum summo praefuerat imperio.. C
86쪽
stis Regem vestrum cum secundum& vicesimum adhuc annum ageret , quo aetatis tempore alii Reguli vignuces & turbines reliquere; cum in formosissimae ac amantissimae Con
jugis fusus gremio , in plumis ac dei liciis vitam agere posset, nullo sua
dente, nullo CXCitante, suo tantumi ingenio ac Virtute permotum EX-
peditionem Gallicam cogitasIe, cogitatamque dicto citius apparasse, comparatisque omnibus rebus quae ad bellum necessaria fuerant superato
Oceano) in hostilem terram Exercitum trajectilet Tunc eo ad ) T roauiam sive Morinum prius, deinde ad s) Tornacum, munitissimas ac
optime parata tuit tormentis bellicis, ac bis mille ducentorum & quinquaginta hominum praesidio. Sub Junii mensis finem hanc urbem obsidione cinximus, &, Gallis frustra suppetias afferentibus, vicesimo secundo Augusti A. C. Isi 3 deditione pacta, in nostram potestatem venit :sed, imperatore Maximiliano percupiente, muris & munimentis omnibus est statim spoliata. 43 Teroana Rex noster exercitum duxit Tornasium versus, quae ampla & populosa est
87쪽
contra Gallos. s spotentissimas Galliae urbes admoto , utramque ad deditionem vi compulit. Hostium equitatum , quo illi longlipotentiores habebantur, primum suo tantum aspectu in fugam vertit, deinde cum paucis Equitum turmis 6 fudit ac stravit. Hostem, CujuS ter, ror
in Flandriae comitatu civitas, ad quam Septem bris quindecimo die constitit; quaeque vicesimo tertio deditionem faciens , Anglicae ditioni juramento est obstricta, quinquaginta millibus coronatorum solarium extemplo persolutis, "annis, pro spatio decem Annorum , quatuor mille libris pactis. In nostra fide permansit ad Annum lsi 8 quando dotis nomine Gallihdemum reddebatur, etsi matrimonium illud iu-ter Principem Mariam dc Francisci primi Filium nunquam cstemam eii sortitum : &, Caleto post nuptias cum Philippo Hispaniarum rege initas amisIo, hanc Reginam Anglicis in Gallia ponsessionibus infaustam & inauspicatam fuisse, animadversum est. ἰ 6J Quando ducibus suis, ut Tcroanne Urbi militibus S annona subvenirent, imperas Iet Rex Gallicus, ne manus tamen cum Anglis ullo pacto consererent in mandatis dedit. Sed decimo sexto Augusti, ut suppetias ferre nitebantur, Rex noster in occursum cum Maximiliano Imperatore infesto agmine pergebat; & quamvis a solo Equitatu noltro impressio facta esset, confestim se in fugam proripiebant, unde & abaim
88쪽
ror totam Italiam pervaserat, qui to
jam conceperat, contracti, prae formidine ad urbium praesidia copiis , intra penit illimae Gauiae latebras detrusit. Coactus deinde anni tempori& ingruentis hyemis asperitati cedere, parte Copiarum ad hiberna pariter & locorum praesidia collocata , reliquum ΕXercitum, ne uno quidem mili-Gollis dicitur ista Calcarium pugna , quod eo die Calcaribus quam Gladiis magis strenue usi sint populares sui. Capti sunt inimicorum fortissimi quique, ut Dux Longavillanus copiarum Imperator, perillustris Baiardus, Fatetius, Clertnon-tius Andcgavensis, & alii quamplures. Captus est etiam Longavillani Legatus PalisIa, sed eum
custos oscitans, aut potius muneribus corruptuS,
elabi passiis est. 47) Omnes qui Europae imperium assequi in consi i iis habuere quod Hi ani & Galli vicissimmoliti Italia potiri ante omnia sunt anniti : aut
eam pro tanta Monarchia optime sitam arbitran
tes, co qu6d a Mari supero & infero alluitur; aut quasi Orbis fatum a veteris Romae ruderibus, vel a vi quadam illi solo ut quondam Oraculo Delphico insis , dependere crederent. Sed Galli Hispaniam magis usui suo nunc idoneam putant, utpote quae Indiarum opes di or bis Commercium sit traditura.
89쪽
eontra Gallos. 37 milite imminutum, in Britanniam reportavit; Omnes equidem plenos spei, confidentiae, honoris, & gloriae. Sed dum haec geruntur, perfidus interea ille Scotorum Rex, scelestas Gallorum persuasiones fidei ac necessitudini antevertens , coactiSquantas nunquam antea illud regnum potuit copiis, fines regni vestri ho-itiliter ingreditur. Ei consilio & auspiciis ve1iri Regis ita est 8) obvi tum , ut eodem tempore Gallorum Rex & urbes suas vi capi, & bociorum copias cum Rege ac primatibus feris cunctis caesas, intelligeret. At haec omnia , bone DeuS, qua prudentia circumspecta sunt i qua justitia, qua aequitate 9) ministrata tqua
48 Quomodo haec contigerint, paulo inferrius lectori fuSe enarrabimuS. 49 Paucis quidem verbis, sed satis abundὸ tamen, hoc loco artes summi Principis noster exequitur, & tam Apol cetorum quam periti Ducis receni et munia. Florum omnium praesens apud nos rerum administratio est optimum Commentarium, si solam unius aut alterius hominisdem1eris avaritiam; quae suo ipsorum Genio cut
90쪽
qua virtute , qua liberalitate gesta lqua patientia in laboribus, qua fortutudine in periculis , qua in agendo industria, qua in conficiendo diligentia, quibus in providendo consiliis facta 1 unti nulla unquam in castris seditio, nulla commeatus inopia, nullus machinarum, & eorum quae ad tormenta bellica pertinent, desectus unquam fuit: non castrametandi solertia, non oppugnandi peritia , non ducendi agminis Cautio, non ad ma-' nus Conserendas animus defuit; nunquam loci, nunquam temporis cogni-- tio desiderata. Annon haec omnia VΟ-
his PERITIAM, VIRTUTEM, AUTORITATEM, 'faventissimam FORTUNAM Ducis ar
guere videntur ' si1quid tamen est ipsa fortuna in Duce, praeterquam Deio. M. permissio & voluntas, & earum , quas supra memoravimus Artium cognitio & calliditas. Quod sit Ty-
ab omnibus etiam fit non Britannorum indoliminus aeque tribuenda.