Oratio philippica ad excitandos contra Galliam Britannos; maximè verò, nè de pace cum victis praematurè agatur ... Authore Matthaeo cardinale Sedunensi ... Publicâ luce, diatribâ praeliminari, & annotationibus donavit Joannes Tolandus. Accedit Gallus

121쪽

Philalethi & Phil obiblo

LAURENTIO IACOBO ARMINIO

Praestantissimi ac sempiterni nominis Theologi , pronepoti , '

UOD non magis eminentissimi Sedunensis scribendi ratione capiaris ARMINI) & merito oblecteris, quam, propter mirandam inter ipsius o RATIONEM& res gestas nostri temporis congruem tiam , attonitus sis quodammodo &stupefactus; id ego omne sicuti sanhdebui) peracri tuo limatoque judicio ascribere non dubitabam. Sed ut b E 3 ne-

122쪽

νo Gallus Aretalogus. nevolentiae taesum & benignitati tuaq, quod aliquid Dissertationi prae- liminari & Annotationibus meis tribu--e Melis, acceptum refero ; sc ne mihi ipsi assent ri videar , quando post Britannicae Reipublicae me Batavia o dicis studere libertati , quod propalam etiam agnosco , non erebor.

Ast de his in pr esens silentium : de

aliis autem liberius, ut solemus internos, nec sine flosculis philologicis copiosius disserendum. QUOD secunda haec editio, ba , quae Londini ante biennium facta ,

venustior sit & emendatior , WETETEN Io gratias referre debes: &quamvis tam in Notis quam in Dissertatione pauca quae m, prcs jure meo, ubi deficere vel redundare videbantur, addidi aut subduxi; in rerum tamen summa nihil usquam immutatum, unde quodnam fuerit auctori nomen, sicut antea, inCertum reliqui, fidentius in hac epistola locuturus. Quae

123쪽

Galsus fretalogus. . ID RATIONEM hanc MATTHAEOSCHI NERO imputarem, in Disset latione jamdudum vidisti: sed conjecturis, utcunque felicibus , demum ablegatis , velim scias , me plurimas exinde epistolas ipsius manu ad regis

HENRICI administros eXaratas pertergisse i & , ut alios taceam idoneos scriptores , qui perhibent illum coitempore legationem obiisse in Anglia,

idem plane a Ron ERTO COTTONO, in Diatriba de foederibus inter qu-gliae reges S domus t ustriacae principes initis veI ineundis , affirmatur. Corro Nus hic, si nescis ARMINI,

vir fuit equestris ordinis , illustrisii-mUS Senator & antiquitatum mirifichstudiosus, quo in genere literarum non Anglos solum omnes populares suos, sed sui ex librorum manu scriptorum ab ipso collecta Bibliotheca, non alibi aequiparanda , patet) alios pariter omnium gentium antiquarios longo post se reliquit intervallo.

PRAETER certissima apud me

124쪽

ν1 Gallus Aretalogus. documenta quibus Sedunensem Cardinalem ORAT io NIs toties memoratae autorem esse evincitur,alium adhuc

tractitulum De perfidia Principum, ab eodem paulo post adornatum, habeo. Huic libello conscribendo amsam dedit potissimam insignis FE α-

LIANI summa negligentia , FRA . C I s C I levitas pudenda , notissima LEONrs fluctuatio , & HENRi Crnimia facilitas. Ut comparatae sunt res humanae nunquam intempestiva futura est hujusce Dissertationis editio; quamvis manibus duntaXat Curiosorum esset terenda, si uni aut alteri principi in Europa , quos nominare jam non necesse est , aeque aCReginae nostrae & vestris ordinibus ;cordi esse videretur publica privataque fides. Aliquando tamen Deo favente) prodibit Annotationibus nostris illustrata. & cum auctoris vita praefiga. IIS interea quae de ipso olim com- .mentatus sum pauca haec ex CIAC-

125쪽

Gallus Aretalogas. ' 73CONIO aliisque, adjicere non pigebit. Erat origine, uti dixi, Sedunensis , &humili genere apud Gomesanos in vico libacho natus. Seduni studiis itemque Tiguri laudabilem navavit operam,

incredibili memoria & diligentia praeditus; sed rei familiaris angustiis fomliter emergenti tam inique obstantibus, ut hymnos ad victum comparandum, pro more pauperum illarum regionum scholasticorum, ostiatim de- Cantaret. At, sicuti a Natura felicioribus cujuscunque gentis aut sortis ingeniis aditus est ad virtutem patefactus; sic noster, postquam ad aliquod tempus ignobilis vici curamgesierat, creatus est primo Sedunensis, deinde vero μυariensis Episcopus, ac postremo loco Romanae Ecclesiae Cardinalis. Pluribus est functus legationibus, non in Britannia modo, Italia, & Helvetia, sed ad Caesarem etiam & universum Imperium Germanicum. Praeliis adeste solitus est equo cataphracto insidens, gladium in dextra manu, in sinistra crucem tenenS.

126쪽

ν Gadias retalogur.& rubro galero longo conspicuus: Cum

esset vir sui bene notat I)CIΛCCo-NIuso inter exaniae virtutis Imperatores , potius quam inter Senatores numerandus. Ex inope autem & pannoso ad supremam tandem principis dignitatem sunde minus tales mireris rerum conversiones) pervenit ; Εpiscopus enim Sedunensis Comes atque Praefectus Vallesiae nominatur, summamque steste α)Si MLERO tam in Ecclesiasticis quam in civilibus rebus

autoritatem obtinet. Jus itidem praeferendi gladii, & alia principum Imperii privilegia olim a CAROLO mg-gno Sedune laus donata perhibentur, Quae antea vero nescio quo fabuloso

nitebantur fundamento , confirmata ramen a CAROL o quarto , eadem renovata seunt S aucta sinquit 3) S1M LERus) a CARO Lo quinto Imperatore , qui libenter hoc dedit precibus MATTHAEI SCHINERI , Eliscopi S

127쪽

Gallus retalogus. 7s Cardinalis optime de se meriti. Romae, anno a CHRISTO nato IF22 , sub ΛDRIANO sexto , supremum diem obiit, & in Ecclesia Teutonicoram jacet sepultus. In insulae sancti Ju Lirpalatio, quod in Dioecesi μυarie istum est, sic ad insignia ipsius parieti afficta leguntur honorum ) tituli: MATTHAEus titulo sanctae POTENΤIANAE scardinalis, Dissopus Novariensis ae Catare D. Marchio Vllevant. Comes X Praefectus Haltissae. Susticiant itaque haec usque dum praefatum DE

PERFIDIA PRINCIPUM sermonem publici juris fecerim. Ad alia jam per

gendum. . , i

GRATULANTI quod in prima

editione, plura, quae eX eo tempo tam in visa quam alibi terrarum CVenerint, praediXeram, gratias ago tibi quam maximas. At ubicunque eadem est praesidentium & subdito-σum utilitas atque commodum ; ubi Mnicuique etiam privato homini m. quae

vi Ciacc. ubi supra.

128쪽

. Gallus Aretalogus. quae e Republica esse credat, non

aperte solum proponere licet quod in omnibus liberis civitatibus fieri debet) sed modesse quoque de pravo stabilitis quiritari, modo legibus quas

approbare nequit morigerum sese gerat usque dum rite abrogari possint, est permissum: in talibus sinquam regionibus neque animam suam Dils inferis de-VOvere , neque primas apud superos tenere quisquam est censendus, ut in rebus scilicet plerisque metam attingat,ac ut politicam hujusmodi scientiam consequatur. Quae de pace disceptavi, inferius iterum leviter perstringam.

In ea fui tunc sententia, ut in unum alterumvh annum universum de pace negotium differri maluerim , nec argumenta in id a me prolata minus nunc valitura forte reperies.

CIUITATIS per omnes ditiones

Britannicas indeterminata donatio, cui suadendae introducendaeque totis

in pagina s8 incumbebam viribus, jampridem ad umbilicum auspicatissi

129쪽

Gallus Aretalogus. 77mh perducta est. Statim subsequeb tur Hostandia; & consilium quod sapienter, ut omnia, anno I 67h in Choatum , nunc denuo perfectum est.

Quam felix idcirco & splendidus nobis illuxit ille dies, clim vel ipsis hostibus recipiendis augeatur utraque Respublicat Dices ergo mecum optime L A u RE N T i) ut ego cum s) C1cERONE , defendo rem universam, nutum esse gentem ex omni regione temrarum , neque tam dissidentem a P

pulo Romano odio quodam atque dis-dio , neque tam si de benevolentiaque conjunctam, ex qua nobis interdictumst, ut neque adsciscere civem , aut civitate donare fossimus. Sique insipientes quidam & malevoli homines, vel utriusque Reipublicae rebus prosperis invidentes, vel suum privatum commodum publico bono anteponentes , aspernari pergant uti inceperunt

advenarum nuperorum mediocrit

tem & inopiam; nullus dubito quin s premi utrinque magistratus eosdem sintimi

130쪽

ν8 Gallus Aretalogus imitaturi 6) Romanos, qui cives v disus

fortes viros a civerunt, hominum ignobilium virtutem se aepe nobilita, tis inertiae praetulerunt. Habeant tantummodo capita ad excogitandum apta, manus quibus strenuo operemtur , ventreS Cibariorum appetentes,

corpora vestitus indigentia , pedes denique quibus ab uno se ad alium transferant laborem; & nihili meher- 'cle interest quam pauperes quam ignobiles adveniant. ANGLIAE & Seotiao in unum Regnum malitio de qua pagina ab illo itidem tempore perfecta est; non majore cum Reginae gloria & im r- tali celebritate, quam ipsarum natio

num autoritate, opulentia , tranquiulitate, futura . Motia , fateor , non aspectu tam amoena, non coeli tem

perie aeque ac Anglia beata , neque frugum usque adeo ferax habetur: sed multis tamen, iisque non spernendis, tam infra quam supra terrae superficiem