장음표시 사용
141쪽
cle mirum sane est, Uenusinos nedum in Romanorum fide mansisse , sed maxima munificentia omnes , qui ad se profugerant, affecisse. Verum quidem est eorum partem ex Romanorum Colonis jam fuisse;
at nec certe dubium est tum maxima ex parte Venusinos ex Apulis, Samnitibusque constitisse . Igitur Romanos omnes , qui cladem evas rant, atque ad Consulem Venuliam pervenerant ,
cum per familias benigne accipiendos , atque si saucii essent , curandos , divisissent, ex eleganti Iana equites singulos s qui numero peditibus praestabant ) tunica , & toga donarunt : ii enim quum equum in fuga adjutorem habuissent, arma haudquaquam projecere , ideo urbanis vestibus solum donarunt, quod superfluum sane esset, s arma armis adderent; eosque insuper quinisvicensis quadrigatis nummis donarunt. At pe lites , qui expeditiorem
sugam captando arma projecerant, armiS primum, quibus deerant, donarunt, additis quadrifatis deinnis . Ceteraque publice ac privatim hospitaliter facta; certatumque, ne a muliere Canusina Populus Venusinus officiis erga Romanos vinceretur 273. Compertum quidem est quadrigatos numismos argenteos denarios esse , & denarium pro
decem libris aeris habitum suisse, ait Plinius . isis In Militari tamen stipendio semper denariussi pro decem assibus datus . Nota argenti fueri, , re , bigae , atque quadrigae ; & inde bigati, , , & quadrigati dicti . Velim autem scias Uenuis sinos , non quinquaginta, & ducentis assibus sinis aulos equites, & centum assibus pedites singulos
142쪽
donasse, nam Q. Fabio Maximo dictatore s18)asses unciales facti : placuitque denarium sexdecim assibus permutari , qninarium octonis, sestertium quaternis: igitur Romani equites quadringentis assibus singuli donati s uni, & pedites
sexaginta , & centum . Ut vero ad Varronem Coc redeamus, Campanorum legati animo subdolo , ac versuto cum ad eum Venusiam venissent, invenerunt cum Paucis , ac semiermibus, quam maxime miserabilem bonis sociis, spernendum vero superbis atque infidelibus Campanis, qui cum ad incitas res Romanas redactas cognovi sient, eontinuo Hanniba- Iem vocarunt cum eo societatem ineuntes fast) . At Milites , qui se Canusium receperant in Appium , atque Scipionem tribunos, rerum summam
contulere s3 o) , qui postquam incolumem esse Cos.
Varronem accepere , nuntium extemplo miserunt, quantum secum peditum , equitumque coinpiae essent: sciscitatumque simul, utrum Uenuinsiam adduci exercitum 3I) , an Canusii manere iuberet. Varro demum ipse Canusium , copias traduxit . Interea revocato in Urbem Varrone , atque
ad exercitum Marcello dictatore profecto, Hannibal ex Apulia in Samnium movit, at eX Sam. Ho rursus in Apuliam prosectus, eam suis coinpiis continue lacessebat 32), & licet modo Brutios, modo Sallentinos, modo Samnites, aliosque Poenus peteret , Apulia tamen haud quain quam se abstinuit 33). Romani Luceriam arcem belli constituerunt, quoniam Capuae, atque Sammnio ea proximior esset sq4). Marcello autem ,
143쪽
& Laevino Coss. tum saepe in Apulia pugnatum esset, in Lucaniam Poenus est prosectus: ex qua demum in Apuliam rediens, ad Venusiam sque)Marcellus Cos. eum adeptus est . Ibi cum ab statio. nibus procursaretur , mista sunt saepe equitum , peditumque tumultuosa magis praelia , quam magna : omnia ferme tamen Romanis secunda . inde per Apuliam ducti exercitus sine ullo memorando certamine s35 . Milites, qui ex clade Cannensi cum Cos
Varrone Venuliam profugerant, atque Venusino. rum munificentiam fuerant experti, Senatuscomsulto in Siciliam relegati s37 suerunt, atque de
iis statutum fuit, ne quis eorum munere Vaca. ret , neu dono militari virtutis ergo donaretur , neu in Italiam reportaretur, donec Poenus hostis
intra Italiam esset, & cum A. V. C. DXXXI x Marcellus proconsulare imperium ad perficiendum in Sicilia bellum, obtinuisset, jussum ei suit', ut cum reliquiis sui exercitus bellum perficeret, 38ὶ si supplemento ips opus esset , suppleret de legionibus , quibus P. Cornelius pro praetore in Sicilia praeesset : dum ne quem militem lege rei ex eo numero , quibus Senalys missionem, reditumque in patriam negasset s39 ante belli finem . Iis etiam additi fuere Fulvii milites , qui priore anno DLXXXIII in ApuIta prope He
doneam male pugnaverant, atque inde scede caesi, sugatique a Poeno victore suerant . Tunc aiaditum etiam utrorumque ignominiae est, ne in
oppidis hibernarent , neve hiberna propius ullam Urbem deeem millibus passuum aedificarent o). Cum
144쪽
I 23 Cum vero militum, qui in Siciliam trant portati fuerant, major pars Latini, Sociorum que
nominis esset , hinc evenit, ut ea de re Colo niae , Sociaeque Civitates maximopere quererentur,& eum ex iis militiae munera Romani expeterent negaverint esse , unde milites , pecuniamque
darent s I). Diversum omnino tamen Venusinis consilium suit, qui petentibus Coss. responderunt. Et milites ex formula paratos esse e & si plu- ribus opus esset , plures daturos: Sc quidquidis aliud impetraret , velletque populus Romanus is enixe facturos ad id sibi neque opus deesse , , , animum etiam superesse. Ex quo munificentissimo responso, devictis Romanorum animis, nedum Venusinis, sed & ceteris Coloniis in fidem manentibus, gratiae, & in Senatum, & apud Populum actae sunt.
' Q. Fabio V , & Q. Fulvio Flacco IU
Coss, Marcellus, qui Apuliam Provinciam obtinuerat , media aestate Venusam in tecta milites
abduxit: cum vero jam ante adversam cum Pinis
nis ipse pugnam habuisset, C. Ρoblicius Bibulus Tribunus plebis ei inimicus assiduis concionibus infamem , invisumque plebi ita reddiderat, ut jam
de ejus imperio abrogando ageretur. Tum necessarii Claudii, cum obtinuissent, ut Legatum Venusiae relinquendi Marcello fieret potestas, eum statim Romae acciverunt. Atque cum dies statuta esset, ut de imperio Marcelli abrogando ageretur' Tribunus fraude Marcelli factum τραγ' δώs concionatus est, ut exercitum jam primum caesum , mediam per Italiam Hannibale agente s a), aestivo deinde tempore Venusiae contineretur. At Mar.
145쪽
cellus rebus suis memoratis, dc glorio sis imie bellis per eum actis, nedum ut abrogatio sui impe- .rii antiquaretur obtinuit, sed postero die Consul quinto designatus est . Bellum tunc Marcellus statim ex Apulia in Hetruriam transtulit s43ὶ . Exercitus vero, qui erat Venusiae ibi permansit, utquedum ex Etruria ipse Marcellus Venusiam rediens , supplemento addito ex eo exercitu , simul profectus est ) Quintius vero Crispinus Cos alter , qui in
Brutiis rem gerebat, quum a Venusia eductum exercitum sensisset, Marcello conjungi se cupiens, ex Brutiis in Apuliam reditum festinat, & inter Venusiam , & Bantiam minus trium millium passuum inister se spatio , ambo Coss. hinis castris consedere qua
trarium omnino esse videtur iis quae ex Livio. atque ex Appiano prodita sunt , nam tum Hamnibalem prope Venusiam venisse ex iis accipiis mus , cum jam ibi Romani Cossi castrametati fuerant: Appiani sunt verba 43ὶ , 'A' ἀς δε --
. Hannibal locum omnem insidiis quaesivit, ex quibus Marcellus circumventus, interfectus est: eaque de re etiam Tullius meminit s46) . Marcelli exercitus Crispini Cos. jussu Venusiam abdu-
ctus est : cumque rerum gestarum litterae Romae recitatae essent, .. Fabius filius ad exercitum Venusianum profectus est 7 . Consulatu autem C. Claudii Neronis, & M.
146쪽
Livii, quod anno insequenti gestum est, ad exercitum Venusiam profectus C. Hostilius 'Tubulus ;eui Urbana jurisdictiot initio . anni obvenerat, &peregrina ei etiam addita , ut in Provinciam exire posset s48). Is exercitu accepto Hannibalem per extremum finem agri Larinatis copias in Sallentinos ducentem , adeo lacessivit, ut quatuor millia hominum a Poeno sint desiderata q),& novem fgna militaria. Poenuς nocte castra movens in Brutios concessit: Hostilius vero ex Iapygia Capuam petens obvius ad Venusiam fit Consuli Claudio, ibi ex utroque exercitu electa peditum quadraginta millia, duomillia & quingenti, ex equitibus , quibuscum Consul adversus Hanni- inalem rem gereret: reliquas copias Hostilius Capuam ducere jussus, ut Q. Fulvio Proconsuli tra
Cum vero Poenum ad Grumentum castrametatum suisse, certum esset, eodem tum ex Venusia Romanus Cos contendit sue i), & mille fere , & quingentos passus ab hoste castra locat ebellum inde commissum, in quo caesi sunt ex Poenis octo hominum millia, supra septingenta capti, signa militaria novem adempta , Elephanti etiam duo capti, quatuor occisi sa). Hannibal ex eo In Apuliam contendit, eumque magnis itineribus Claudius Cos ex agminis vestigiis petens, haud procul Venusia assequitur sq): ibi quoque tumultuaria pugna fuit: supra duom illia Poenorum caesa inde nocturnis montanisque iti-
neribus ex eo excedens Poenus Metapontum
petiit sue ). Ibi novis copiis reliquo suo exercitu additis, Venusiam retro , quibus excesserat tirneri-
147쪽
Tum Claudius, cum rescivisset Asdrubalem Hannibalis fratrem ingentibus copiis praeditum in Italiam adventasse , nimia celeritate sua castra Collegae castris adjungens, ambo ad resistendum ΑΩdrubali profecti sunt s7ὶ . Ad Metaurum prae. lium ingenti clade commissum, in quo ne dum omnes fere Poenorum copiae, sed ipse Asdrubal
caesus est. Quae cum nuntiata non sine magno
dolore Hannibali essent , fecere, ut Poenus Apulia relicta in Bruti os se reciperet, ibi annos quatuor moratus, ac saepe a Romanis victoribus f sus cs8ὶ , vocatus tandem ad Carthaginem tuenis dam, pacem Apuliae, atque universae Italiae reinstituit .
i) Florus lib. I. cap. I 8. Lisi Epirum. IV. 22. a In Venusinis campis saepe ρmcursatum fuisse , Muum apud Asculum, oe prope Ac rufiam, manifestum reddit. Piat. in 'reso. Florus lib. I. eap. I8. Orosius Hist. lib. 4. eo. I. zonar. Annal. II. a. t 3 Id. Horm eod. loco, ceterique Scriptores . . Strabo Geograpb. lib. 6. Pian in orcto pag. 39s. Pist. ioco est. pag. 396. Ibi cum res recideret , ut esset iterum ei Pugnandum , castra movit,& ad oppidum Asculum figin eum Romanis contulit M. Piat. eod. De. Dionysius quidem Romanarum historiarum scriptor , neque duo pud Asculum prauia, neq ehule 'ν ο sitiret certam cladem fuisse scribit.
FDeus lib. I. cap. 18. 8 Oros Hist. lib. 4. cap. a. Fren-rin. m. stratu. r. Doctissmi viri Cluertas , edi Ceturius Taurasinos reponendum putarunt , verum long aberratos fuisse mihi sementia es , nam ex Aurusinis Campis P rebus
in Lueaniam properavit, quod ira deficiis quidem fui re, si
148쪽
opud Taurinum ma e pugnasset. Videnri omnino sunt ea , quae misi docti sinit ad L. Flori locum seripserint f Vid natis es etiam C uarius Geograph. Antiqv. pag. 33 6. ω Ciae itis Isai. Antiq. tis. 4. p Pest . hist. lib. 3. Lis. lib. 22. p. 6. Io Incipiens ex hac regione Lucerinae Colmniae agrum vastabat o post haec vero castra nistatus est circa locum cognomento Vibino, ex quo vastabat Argyrippanorum agros , & universam depredabatur Dauniam ii in Verba CDeirographi ae κεφαλή Iunt , . . . rabιli Diseopa
Casilem qui dicitrer . . . . . . ano erem omnibus jArrhuae, o pertinent iis suis plures defc i um versus .... mi nia incipit a ioco qui dicitis Cafa fua ..... Montis, in
ad flumen, o tres passus iatra flumen vadis . . . . termin deseredit secus Sandorem , s vadis per lacum rotundtim redia υia ad Bassanum .... terminres vero es a Bassiano
in per vallem R. . . me me. I 2 rio Alem η . de heu. Hannibal. pag. 337. Iῖ Pia . lib. 7. Aniam ioc. eit. I Appianus eoae loco. Is ) Fabius eodem semper animo, ac voluntate e vestigio subsequutus, decemnadia a Geryone castra locat, comprehendens in medium flumen. i 6 Pobb. lib. I. Liv. lib. 22. cap. 2I. Appian. lib. de Mil. Hannibal. pag. 33 p. I PM . lib. I. Lisi lib. 22. cap. 26. I 8 Uυ. lib. aa. cap. 26. Sil.
Ital. lib. 8. ip Pravi scedique homo animi, & qui pessimo consilio magistratum in patria sua gessit . ao
ιib. 3. Pauci vero aliqui Venusiam profugerunt ; in quibus erat C. Terentius Consul Romanorum Nam ex sex equitum millibus , septuaginta cum Caio Ven fiam evaserunt. a I) Liv. lib. 22. cap. 28. aa Lλ. lib. aa. cap. go. a 33 eod. loco. 24 loco iam citato.
puani sponte Annibalem vocabant , & ceteri omnes ad Carthaginenses inclinare coeperunt. a Liv. lib. aa. eap. 3o. 28 Plin. His. nan ast) Liv. lib. 23. ea a. to Lim lib. aa. cap. 29. 3 i) Lis. IV. 22. cap.
149쪽
bat. pag. 38st. Hannibal ad Tarentum festinabat, sed in itinere certior factus captum esse , graviter dolens, Thurium se recepit. inde Venusiim, quo in loco Claudius Mareellus , qui Siciliam devicerat , tum quintum cos,& Τ. Crispinus castra habebant , sed praelio tamen se abstinebant . 46 Tuscui. quae'. lib. I. LA. lib. 27. cap. 23. 47 Liv. lib. a7. cap. 27. 48 Liυ. lib. 27. cap. 34. 49 Liv. lib. 27. cap. g so eoae loco.
150쪽
De altera Romanorum Colonia Venusiam deducta. PUtares ex Italia jam Poeno excessio , pacem statim Apuliae redditam , verum diversa omnino se res habuit, cum Romani, quibus immodica , atque pessima cupiditas semper fuit , majora , atque plurima mala , quam Poenus , Appulis intulerint. Hannibal, quum apud Canis nas copias Romanorum ita profligasset , ut de eorum imperio quisque actum existimaret, tum Apuliae omnes Populi, ac potissimum Graeci, qui maritimam oram incolebant, quum quotidie a Poeno magnopere ad desectionem incitarentur , ad eum tandem descivere. Quod cum gravius Romani tulissent, pulso jam ex Italia Hannibale, Apulos omnes agro multarunt. Teanensis, Gerun inus, Conlatinus, & Herdoniensis ager, anno ab Urbe Condita DLIII P. Sulpicio, C. Aureolio Coss. veteranis, qui in Africa, Scipione duce bellati fuerant, divisus, atque adsignatus est:
en quae Livius prodit I ) Exitu hujus anni,
,, cum de agris veterum militum relatum esset,
,, qui ductu , atque auspicio P. Scipionis in A. ,, frica bellum perfecissent, decreverunt Patres, ,, ut M. Iunius, praetor. Urbanus, si ei videreisi, tur , decemviros agro Samniti , Apuloque , R ,, qu0d