장음표시 사용
181쪽
Ostrogothorum Reges , qui Italiam summo imperio tenuerunt, δε
aliquid Vrbi abstulerunt. - . . -
Tertia est,cum Totilaeam cepit, tantum viginti E militibus sexaginta plebis Romanae sunt obtruncati. quod lib. 3.Procopius narrat . nec passus est Barbarus Rex, ut Gothi Romanos fugientes ullo modo prosequerentur. Quarta est, cum rursus eandem populati sunt ijdem Gothi, eodem regnante, & humane si militer actimi cum Romanis. Quintam volunt esse non nulli, cum fuit ab Amulio Germaniae Rege capta, sed ab Arnulla fuit tantum suburbium Vaticanum, quam Leoninam vocant Vrbem, populatum . quod Luit- Πprandus horum temporum scriptor lib. 14 cap. 8. narrat . neque Otho. i. eandem praedatus scribitur, quamuis eam bis ceperit,ut ex eodem habemus lib. VI. cap. vlt. quae post alios resert etiam Sigonius lib. VII. de regno Italiae anno s6 . Consentauit antiqui Marianus Scotus, N. Rhegino. Idemq. asserimus de Henrico III. quod liquet e Sigeberto aequali horum temporum, in Chronico anni to8 . & de Henrico IV. vi Sigonius narrat anno lV. lib.X.
Et Dodechinus,qui fuit hac aetate,& Friderico II. quod liquet ex Vrspergensi, qui temporibus his vivebat . quamuis hi vere dici Pomini agros populati,& partes Vrbis quae moenibus haud inctu Gderentur,vel aedifici is Vaticano continen:ibus cis Tiberim,quod innumeri fecere ante Constantinu,quibus cu bella Romani gere bat amobre quinta est,qua foedissime hoc seculo fecerut Bo bonio Duce Germani.& Hispani. Atq. ita intra annos mille ducetos octuaginta & amplius, quinquies duraxat Roma tota milita res praedationes est passa, cu supra illud tepus intra annos mille quinquaginta quatuor plus minus, si numeratur ab urbe c odita ad Cost intinu,sit nonu direpta aut omnino,aut maiori ex parte. CCIV. Age vero non dum finem faciamus, ostendamusque ita a sena Dper in maximis maximarum regionum vas statibus, ac solitudinibus fuisse usque ad Constantinum. Atque, ut omittamus Aboriginum,Pelasgorumq. incredibiles,quas memorauimuS.ciades,Vrbesq. ipsorum in desertum redactas; vcniamus ad ea, quae non ita sunt antiqua . Anno ducentesimo secundo ab Urbe condita. Galli transalpini , irruptione facta, cunetas circa Iadum terras occuparunt,undecimque Ciuitates ab Etruscis conditas init o. cis euerterunt, ita ut una superfuerit Mantua e duodecini, quas
illi aedificauerant . quod nos docet Liuius: i b. V. Diony: ius VII. α Plinius lib. II l. cap. t . di i p. Ex illo , quamdiu Galli tenuerunt
182쪽
A nuerunt eas oras, neque Romani colonias in illis deduxerant, in Vicis est habitatum tercentum prope annorum spatio, usque ad Hannibalis aduentum, qui fuit anno 333. Hinc Strabo lib. v. ait, Mediolanum non ita pridem ante aetatem suam. floruitati item Strabo imperante Tiberio vicum fuisse, populos l. illarum. regionum vicatim habitat te. Ae Liuius lib. a r.tes latur, loca circa Mutinam pleraq inculta, & circa viam siluas fuisse. Similiter in Placentino, ac Parmensi agris paludes erant, ac stagna lata,
quae Scaurus,ut retulimus,exiccauit anno 63 8. Veluti multo ante Etrusci loca mari Hadriatico viciniora, ut supra narrauimus. 2 Donec autem GalIi tenuerunt circumpadanas terrar per annos
tercentum,& amplius, nulla in ijs Vrbs suit,sed vici tantu. quod Polybius, qui suit post secundum bellum Punicum, lib. 1. test tur, his verbis: Praecipuae igitur auctoritatis Populi ex Gallis qui V Din Italia morabantur, hi sunt: Villas habitabant, nullis septas
moenibus apparatuum omnium prorsus expertes erant;in terrasiper strato gramine dormiebant; vescebantur carne bellicas s lummodo res, atque agriculturam exercebant, & simplicem vitam viventes neque staeiaths, neque alijs artibus operam dabat.
Haec ille de La ijs, Lebitijs, insubribus, Cenomanis, Ananibus,c Boijs, Manibus, Senonibus, qui e Gallia profecti terras Italicas
circa Padu multos ante annos occuparant, undecimq. inter alia
Ciuitates euerterant, latissimiq. terrarum tractus nihil aliud, nisi, vicos, habebant. Sed, nondum finitis in Gallia Cisalpina vastitatibus per Gallos illatis, ita ut nulla Vibs in ijs Iocis per annos tercentum fuerit,tantum villae essent.Hannibal loca Apulis, Calabriae . cum suis Vrbibus vastavit. Romani etiam Brutti rum, Lucanorumq. Ciuitates in vicos redegere. quod lib. V. Str bo resere, qui durasse illas clades adhuc sito tempore usque ad annum prope octingentesimum narrat. Ex eodem discimus, an lla dirutas Urbes omne&Samnitum, ita ut non nisi vici essent in lati sIimis terris, & has eversiones extasse temporibus suis imperante Tiberio. Rursus e Cornelio Tacito habetur, Nerone inhalia regnante O magna tu illa solitudine, ut ob incolarum instequentia deducti fuerint coloni Tarentu , de Anti ii, neque tamea loca de serta sitisse ab eis repleta. Recitauimus pleroa e Lucano, in Italia tepore Neron;s extasse Vibes desertas,semirutas, agros incultos ob ciuilia bella.quadiu postea durarint,certo no potomnino astirmari. post obitu sane Neronis Italia rursus uniuersam , ViteIlianis direptam, ac multas editas ruinas, ostendimuS. 3c , impe
183쪽
imperante pertinace, docet nos Herodianus, in Italia fuisse A'
plurimos agros incultos, donec Gallieno, & Aureliano imperium tenentibus plurimae Vrbes in Gallia Cisalpina a Marci mannis, Alemannisq. sunt semirutae, ad solitudinem l. adductae, quae perstitere usq. ad tempora Hieronymi, &Ambrosij, qui florebant anno 3so. post Constantini imperium Romae initu 8. En igitur, ut, Imperio Romano florente, ante Constantinum , ante Romani Pontificis auctoritatem stabilitam, latissima Italiae loca perstiterint, euersis Vrbibus, inculta, ac prope deserta, non uno saeculo, sed multis, ob incursationes barbari- carum gentium: quorum tamen nihil umquam simile contigis- a 'se postea, palam fiet a nobis: vi, qui secus opinantur, facile possint illi confutari. V. Illud tamen haud pra teribimus ab Aeliano adnotatum, qui floruit imperante Hadriano, ad quem non nullos e suis libros
mittit: in Italia per multos, varios l. exterarum gentium populos habitasse, plures quidem , quam in ulla alia terra. Sic il-ldlib. IX. cap. I 6. variae historiae. Quod esse verum, constat e superioribus . non ita contigisse post Constantinum, facillime dignoscemus inde, si aduertemus, nullas exteras gentes in ea
consedi ste , nisi Longobardorum, per annos mille ducentos coctuaginta. nam Gothi post Herulos ab ipsis deiectos suere omnes vel occili a ducibus Iustiniani, vel adducti in seruitute. quod Iornandes lib. de rebus Geticis, Procopius lib. vlt. Gothici belli, Agathiasq. scribunt. Similiter, quod Aelianus idem tradit eodem capite, in Italia
fuisse aliquando ante Hadriani tempora Vrbes mille centum nonaginta septem, clarissime ostendit, imperio Romano floren. te, fuisse in Italia minus Vrbium, quam fuerit ante illud. Et v ro ita videtur esse aliquo modo, antequam Galli transalpini Etruscas Vrbes in circumpadanis oris diruerent, Romani Latium oscedissime vastarent, oppida quadraginta, & unum subuerterent in Aequicolis, ac vastitates aliae Samnitibus, Bruttijs, Lucanis, Apulisq. contingerent. de quibus est a nobis tractatum. nihilo nus falsum putamus, tot Vrbes umquam fuisse Italiae, nisi dicamus . Vrbes antiquis dictas, vel ipsas arces ; quod in vita Poblis colae notat Plutarchus. Quem sensitam' si sequamur, nihil impedit, quin dicamus esse hodie in Italia Vrbium viginti millia . . Quod si Vrbes vocemus coniunctionem plurium domorum, quibus sint communia spatia, templum commune, quo modo
184쪽
A defit,it Cicero libris , de Republica, salsum putamus , quod in
quit ille. Nam Plinius memorat Populos omnes, quicumque umquam narrentur in Italia fuisse, quorum multis nullae erant ciuitates. & oppida; ad quae constitu enda populus est necellarius aliquis; & , his adnumeratis, una cum dirutis Urbibus, &extantibus , non perueniunt ad summam s excentorum . quod
sequentibus libris apertissme explicabitur . Igitur Aeliani ver. ba accipienda sunt in eam significationem, ut Vrbium nomine intelligamus ipsas quoque arces paulo laxiores, quomodo Pli. nius scribit Tyrrhenos ademitte Vmbris tercentum castella, ita, B vi Hadriani imperatoris tempore in Italia non fuerint oppida,
di arces limul mille centum nonaginta septem. Sed huius rei veritas maxime elucescet, cum populos, & oppida Italiae, tum temporis antiqui, tum nostri enumerabimus. Interim non omittemus illud ad Italiae vastitatem, quae florente Imperio Romano contigit, ac durauit, potentissimas ab ipsis Romanis ciuitates, vel excisas, vel imminutas, neque illorum loco ullas ijs aequales vlque ad Constantini aetatem ad tantam magnitudinem perductas. secus autem post illam. nam nostra sunt multae. ut sequentibus libris aperiemus. Ciuitates porro. si ante aetatem Constantini excisae, aut diminutae sunt, ut memorauimus superiori tractatu, sequentcS.
Sybaris, quae tercentum millia militum produxit aliquando
in aciem, euersa anno tercente limo.
Croto , quae centum viginti millia, exesa est ab Hannibale, de cuius circuitus erat duodecim millium passuum, telle Liuio lib. a . atque ita par sere Romae erat, ut habet Plinius lib. 3. cap. s. Spina, quae Hadriatici maris, inquit Strabo,imperium diu i nuit , eueriaq. est a Gallis. Canusium, QD Argyripa, Italicarum Vrbium, ait idem lib. VI. maximae. verum deletae ipsius aetate . quod si Italicarum maximae fuerunt, haud Sybari, & Crotoni cedebant. Agylla, quae tantae fuit potentiae, ut Gallos Romae dirutae, ae septem iam collibus insidentis spolijs onustos vicerit, temis plumq. habuerit opulentissim uini, e quo scutatorum septinia genta viginti millia diripuit, quod supra retulimus, Dionysius
Veij, quae anno 3 6o. tantae erat amplitudinis , ut situ, magni ficentiaq. piluatorum, ac publicorum tectorum Romae ipsi prae. s poneretur,
185쪽
poneretur. & opulentissima Etruscarum foret, inquit Liuius lib. V. Iam tum septem colles Roma erat complexa studio Tulli Regis, ut habet Dionysius lita iv.
His haud paulo minores Vulsinij cratii, Paestum Lucanorum , Picentia Picentinorum metropoles,& quidem superioribus nul-Iae usque ad.Constantinum pares post Romam fuerunt in Italia. nam quae λ producantur, si quae creduntur huiusmodi fuisse.
adducantur testimonia antiquorum. Atqui ego contra adducam. Mela scribit lib. 1. cap. a. Vrbium, quae procul habitantur a mari, opulentissimas in Italia Histe, Patauium, Bononiam, Mutinam, Capuam, Romam. Nulli harum, Roma excepta, tantum fuisse potentiae post imperium constitutum, legimus, quantum superioribus. Quin Strabo lib. V. testatur, aetate tua
imminutum maxime Patauium, quamuis ita magnam retineret
dignitatem , ut equestris ordinis quingentos haberet viros, mpraecelleret cunctis Vrbibus Galliae Cisalpinae, & finitimarum regionum, cum prius temporibus antiquis centum viginti millia militum mitteret. Sic igitur haec Vrbs amiserat plurimum e priscis opibus: &, cum censeret quingentos Ordin's equestris viros, omnibus ali js praestabat . qua in re superata fuisset aetate noltra a pluribus Ciuitatibus, ut Mediolano, Brixia, Cremona, Ferraria, Mantua, si fuissent hae tunc eo statu , quo nunc sunt. Vt Neapolim, Venetiasq. omittamus. Apparet itaque, post Imperium Romanum constitutum plifimum dignitatis, atqna opum, ciuitatibus Italicis detractum. Simul q. ante Imperium Romae stabilitum, multo nobili res , ac potentiores in Italia Hille Urbes, quam post illud, excepta scilicet Roma: idq. filii usque ad Constantinum . nam post illum, ut ostendemus, clarissimae Urbes ad maximum dignitatis sunt euectae splendorem, qualem nunc.etiam multae habent , neque Constantini tempore vel ipsae vel ullae aliae habebant in Italia. quod in sequentibus aperietur. Numquam porro in Italia post illius imperium fuere tot, actam dirae sterilitates, diluuia, pestilentiae, incendia, clades
e terra, aqua, aere, igne, tot exterarum gentium irruptiones,
a quibus pristini coloni vel eij cerentur, vel in seruitutem redis
rentur, aut etiam trucidarentur, tot, ac tantae Urbes eueriae,
186쪽
A ri,& efferati Principes, foedi, ac truculenti mores; atrocissimae leges , pestilentia loca. quae sequentibus adhuc libris illustrilsima lectori fient. ut liquidisti.. mum sit, ante constitutam Romani Pontificis au- ritatem
infelicius Italiae, ac Romae s i i , quam post illam magis dilatatam
187쪽
De maiori facunditate Italicae telluris, optimis eius arboribus, o Irtinctibus , qui olim non eravi ea magis habitata a pluribusq.
illius Vrbibus poli Romani Pourificis audioritatem flabiliam, quam prius.
quot, & quantis Italia bonis ex illo sue- Crit amplificata, & cunaulata quorum nullum prius ei contigit. Et quali enauigauerimus e scopulis periculorum plenissimis , inter maximos aestus, ac turbulentis- limos fluctus, exordiamur I terrenis. Et vero saecunditatem telluris nunc esse in Italia multo mai rem, negari non potest. argumento sit illud quod Plinius lib. is. cap. i8. scribit. Multifariam, inquit ille, in Italia octoni boves ad singulos vomeres anhelant. Haec Plinius. Atqui nunc bini, aut ad summum quaterni iunguntur. Omittimus fertilitatis esse apertiis imum signum . quod nullibi modo in Italia Boae illae, quae solidos infantes deglutiant, aut alioquintam vasti serpentes, qualeS supra memoraui ivvS, gignuntur . sicut etiam pestilentes hiatus, quos olim fuisse recitauimus, non ita diri apparent , neque tot in locis . sic etiam nunc videmus tellurem magis excultam, quam prius. quod intra ostendemus. Hinc innumera, iucunditatem , fructumq. maximum serentia secum, que priscis temporibus nullo modo producebantur,
nunc scimus in Italico solo produci. sic enim Virgilius lib. Geor. secundo:
quibus Itali olim, Romani l. sunt oppresti ante aetatem Conliamini. explicatum abunde, quot, & quantis illi ci dibus fuerunt a filicti, ac vexati et qua rum nulla euenit post ea tempora, quibus Romani Pontificis auctoritas elimaxime constituta. Nunc aperiamus,
188쪽
A Divise arboribus putria r sola India nigrum Fert hebenum: solis es Thurea virga Sabair. Quid tibi odorato referam sudantia ligno, Balsamaque, o baccas semper frondentis acantbi ἰQuid nemora Aethiopum molli canentia lana Velleraq. ut soli' depectant tenuia Seres e ut quos Oceano propior gerit India lucor , Extremi sinus Orbis 3 ubi aera vincere summum Arboris haud ullae iactu potuere sagittae: Et gens illa quidem sumptis non tarda pharetris . B Media fert trines faecos , tardumq saporem Felicis mali, quo non praesintius νlimn , 'Pocula si quando auae infecere nouerca; Miscueruntq. herbas, O non innoxia verba .
Auxilium Nn t, ac membris agit atra νenens.
Ipsa ingens arbor, faciemq. simillima lauro: Et, si non alium late iactaret odorem, Laurus erat: folia haud ullis labentia ventis Flos apprima tenax: avimas, O olentia Medi , Orafouent illo ; senibus medicantur anbelis.
Haec Virgilius de Gossvpio, quod in Aethiopia duntaxat olim
nascebatur; de Serico, quod inter Seras tantum; de Malis medi-US ,& arboribus, quae nasci nisi ini Media nolebant, ac nequidquam tentatum est olim transferre in alias terras, Plinio teste lib. Xil. cap. 3. de Citrijs , eorumq. varijs generibus : quorum tam magna nunc est copia in tot italiae loc:s, cum prius in illis hau corirentur: ut post alios adnotauit Matthiolus lib. I. cap. 13 1. Quid autem de Saccaro dicemus, quod Arabia se lix; m
India solae serebant quod idem Plinius scribit lib. I a. cap. d. v Hinc Lucanus de Indis:
au'. bibunt tenera dulces ab arundine succos. η - , Et Varro, ut refert ide Matthiolus lib. 1. c. 7 .in Dioscor. Indica non magna nimis arbore crascit arundo, Illius oe lentis premitur radicibus humor, Dulcia cui nequeunt Iucco contendere me D .
Iam vero,cii Virgilius e versibus Sibyllinis canat, Italiae atque 3 Vrbi, quae aduenientem Christum suscipiet, ac venerabitur,
189쪽
maximam futuram felicitatem, cuius euenta in primis illata, Apraedicit, ecl. 4.
occidet o serpens, o fallax herba veneni
Incultisq. rubens pendebit sentibus uua. Et dura quercus sudabunt roscida mella. Noe sane sic accidisse, planum fit ex eo, quod immanissimae Billae boae, quae regiones totas ad vastitatem redigebant, in Italia non amplius vllibi visuntur. Sic enim Solinus cap. 8. Calabria Chelydris frequentissima est, & Boam gignit ; quem anguem ad immensiam molem serunt coalescere . captat primo greges bubulos; &, quae plurimo lacte rigua bos est, eius se uberibus innectit, sinuq. continuo saginata, longo saeculo ita funebri satietate ultimo extuberatur, ut obstistere magnitudini eius nulla vis queat: postremo depopulatis animantibus, regiones quas obsederit, ad vastitatem cogit: denique D. Claudio Principe in loco, ubi Vaticanus ager est, in aluo occisae boae spectatus est csolidus infans. Haec ille. Occidit igitur iste serpens. Sic etiam
cicutam consentiunt omnes antiqui ita venenosam cunctis in imcis, ut nulli bi non occideret . quod Plinius habet lib. 13. c. I 3. nunc, ut in Italia venenosa vocari possit, venenum tamen eius non ita, ut olim, letale apparet . quod Matthiolus adnotauit lib. 4. c. 3 r. in Dioscoridem. Quod sex incultis sentibus in Italia dicemus nostris temporibus uuas nasci, ac pendere, admirationem faciemus. Atqui idem testatur lib. I. cap. io s. vuas spinae, ribes, crispini, barberis, cognitas antiquis haud sitisse, quae sane ex incultis sentibus nascuntur sponte .& passim visuntur in Di talia. ita ut in Eugubinensi territorio prope Cantianum non ignobile oppidum sint sylvulae huiuimodi uuarum sponte exorientium. An non aurem durae quercus sudant mella roscida quando plurimis in locis Italiae manna laudatissima ἡ frondibus
arborum desuat, excudaturq. ex Ornorum fraxinorumq. cor
lice inci lo, aut earum ramis, qui stondibus fuerint spoliati. Id tam raro antiquis contingebat, ut Averroes, alij q. existimarint, mannam non suisse ipsis cognitam: falli tamen est certum. nam cognouere illi quidem: sed huiusmodi ros melleus ijs rarus: ars, qua possit exprimi ex arboribus, nulla. atque iccirco vect
190쪽
A olim quercus durae roscida mella haud si dabant. nunc autem secus. En itaque, ut bonitas Italicae telluris sit mirabiliter au.cta post Imperij Romani casum, poli auctam Pontificis Romani
auctoritatem. ' Magis praeterea nunc est exculta Italia, quam fuerit ante , 4.
Constantinum. testis est Vopiscus in Aureliano,quidquid est te rarum ab Aurelia porta Romae usque ad Alpes maritimas, suisse incultum, ac syluossim, regnante Auceliano, qui paulo ante Constantinum vixit. Bene est, ut eius verba reddamus, ne quis fidem nobis abroget. Sic igitur ille: Etruriae inquit per Aure-B liam usque ad Alpes maritimas ingentes agri sunt, ij q. fertiles ac Aluosi. statuerat igitur Aurelianus) dominis locorum incultorum , qui tamen vellent, pretia dare, atque illic familias captiuas conitituere , viribus monteS conserere, atque ex eo opere vinum dare, ut nihil redituum fiscus acciperet, sed totum Populo Romano concederet. Haec ille . Atqui scimus nunc omnes hosce tractus esse urbibus , villisq. frequentissimos, cum nihil huiusmodi olim λret in i j s locis, ut mox ostendemus. Cimca Placentiam similiter, Aureliano imperante, dentissimae erant
eant omnes, ac perlustrent, si quid inuenire Sylvarum densissimarum sic enim scribit ille possint in Placentino Territorio,
in quas se abdant innumerae Marcomannorum copiae. Ex Her diano praeterea lib. a. discimus in Vita Pertinacis, hoc regnante in Italia suisse agros incultos, ad quorum culturam cum vellet homines ipse inuitare, occupantibus eos, & colentibus largitus est . agricolis autem perpetuam libertatem, decemq. annorum; concessit immunitatem. Rursus docemur a Tacito lib. XIV. a V Nerone Veteranae militiae colonos missos Antium, Tarentumque, quod ea loca deserta essent, atque adeo deserta, ut hoc adhuc modo non suerit in frequentiae locorum consultum: tamen scimus amoenissima este, ac semper fuisse loca Tarenti. Hinc ille Vates praesert eas locis omnibus Orbis totius post Tibur , Carm. l. a. Od. 6. Tibur Argeo positum colano Sit meae sedes ruinamsenecta:
Sylvae, in quas se Marcomannorum copiae innumerae abdiderant, atque, ut a Romanis tuti essent, eorumq. manus effugerent, se contulerant: ut idem Vopiscus testatur in eiusdem vita. Nunc