De antiquo et nouo Italiæ statu libri quatuor. Aduersus Macchiauellum. Auctore Thoma Bozio Eugubino ..

191쪽

C. sit modus Iasio maris, ct viarum, ii m ' . A

iti titi Unde si Parcae prohibent iniqua, νl sta Dulce pellitis ovibus Galesi . N. . ' .L ni Flumen, regnata petam Laconi a Rura alanto. . . a . intilant i lue terrarum mihi praeter omnes Angulus ridet: Hi non Hymetto Mella decedunt, viridiq. certat Bacca Venafo .

Ioppiter brumas ἰo amicus Aulon, . Fertili Baccbo minimum Falernis Invidet νvis. Ille te mecum locur, O beata Toliulant arces , Oc.

Igitur, si loca tam secunda, de amama, Romano imperio forente, deserta erant in I talia, quid de caeteris di cemus Z Nucaspice, an post auctam Romani Pontificis auctoritatem talia contingant ἰ Nihil minus. cAtque , ut accedamus ad propiora, non trauabor id enim lectori veritatis amico non erit uatuci uidum,& plurimum m. menti habebit ad rem propositam recensere, quot fuerint priscis temporibus Vrbes, de Oppida, Populi q. in Italia, & quot aetate nostra. sic enim cuncti noscent, quantum decoris, magnificentiaeq. merit illi allatum post Romani Pontificis auctori tatem dilatatam. Illud autem primum monebo, oppidum, de Vrbem, Latinis elle idem. Hinc Cicero lib. le Divinatione, Pherae, inquit quae erat Vrbs Thessaliae, in quo oppido. Et in epistolis familiaribus, & ad Atticum, vocat Antiochiam Oppi- Ddum. Quin Urbem prisci nominabant, vel ipsas arces, teste Plutarcho in Poplicola. Ob id Plinius lib. . cap. 16. Oppidum ait Cecrops appellauit Cecropiam, quae nunc est arx Athenis. Ac recte Cicero, linguae Latinae magister, Urbem definit lib. de

Re p. & oratione pro Sextio, plurium domorum coniunctionem, cum spatijs, de delubris communibus. Quocirca plureS ades, quibus nullum commune spatium, nullum templum , vicos enicient, non Vrbem. Castra porro ,& Castella, sunt loca munita, quibus neque plateae communes, neque delubra, aut priuatorum

192쪽

εAduersus Macchiauenm. I s

A uatorum domus vllae. Ob id Castra dicuntur, quibus exercitus cinguntur, ac muniuntur, ubi locum milites ceperunt, ac sedem fixere ad tempus. . Haec ideo praefari oportuit, quod nonnulli imperiti, Urbem Latine haud vocant, nisi cui sit Episcopus. ridicule prorsus . nam, si ita foret, antiquis nulla Vrbs fuisset, quando nullus ijs erat Episcopus. Castra ijdem noni nant , quae Latine oppidula vocarentur, aut, si volumus ita l . qui, Vrbeculae. Hinc illi assirmant inepte, pauciores nunc esse Vi s in Italia, quam priscis temporibus fuerint. Quod uti est imperitissime asterium, sic ab ipsi sinet Geographis antiquis B apertissime refellitur; qui plurima oppidula deserta, quod ipsi

asscuerant, Urbium tamen nomine dignantur. quod apertismme saepius infra apparebit. Quin Plinius, cum lib. 3. Italiam describat omnium, qui sint in manibus, antiquorum diligentissime , ipsiusq. omnia loca, eam distinguit in Colonias, Oppiada , Fora, & Populos, ac tantum refert omnium sit inmam qu dringentorum quadragintaquinque. Vt autem diligentiae nihil a nobis omitteretur, quae saceret ad inuestigationem veritatis, quam prae oculis semper habuimus, & cui soli studemus, quas Urbes nominet Strabo, Je quas V Ptolemaeus, a nobis hic recitabitur. Et hic quidem refert ducentas septuaginta octo; Strabo ducentas trigintaquinque. Atque haec variatio inter istos contingit, quod aetate ipsorum multa essent oppidula quae indocti Castra vocant in &, quae duxit

alius omittenda, alius noluit tacere .

COLONI AE,

Quae extasse memorantur a Plinio sua aetate, lib. s. iv in Prima regiones cap. Mi ostia.

1 Antium.1 Minturnae.

Puteoli. s Capua. ε Aquinum. r Suessa. 8 Venafrum, quod vocat oppiduluStrabo lib.Ts Sora. io Theanum Sidici.

norum.

II. Nola. is Venusia,&i Luceria,in Apulia Dauniorum In Tertia, cap. XI. is Tarentum. In Secunda, cap. XLia Beneuentum. In Quarta, cap. XII. 16 vovianu vetusi,

193쪽

ν quinta, cap. XIII. 37 Atria. 18 Asculum. 19 Ancona ; omnes in Pice-

Insexta, cap. XIV

De Italia iu

16 Rusellana. α' Senensis.18 Sutrina, omnes in Etruria. In ectara , cap. XV. 193 Oxo Fanum Fortu is rnae, in Vmbria. Inscptima , cap. V. at Luca. a a Pisae. a Volcientium Ariminum. Bononia. Brixillum.

Mutina. Parma.

Placentia. In nona, cap. V3 s Dertona, in Li. guria. In decisa, c. XVIII.

iis Concordia. 37 Aquileia. 38 Tergeste , in

Isima. 3s Pola, seu Pietas tulia. o Cremona. t Brixia. a Ateste. In isdecisa, c. XVII.

3 Augusta Tauri.

, norum.

. Augusta Pn iii toria.

A Plinio memorata. In trisa regione: cap. U.

Laurentum. Ardea. Terracina,Anxur, linguaia Volscorum . Formiae. Sinuessa. Vulturnum Liternum. Cumaea Misenum.

2sao Neapolis. Herculanum. Pompei j.

Nuceria. Surrentum.

Abellinum. Aricia. Alba longa. Bouillae. Calatiae. Casinum. Calenum . Capitulum Cernetum.

oppida secunda regi nix. cap. V. 14 Salernum.1 s Picentia , quae deleta fuisse M. scribitur a Strab. lib.V. di cap. XI. oppida tertiae, c. XI. 16 Varia Apula. 7 Messapia. 18 Aletium. Gallipo-

194쪽

Aduersis A faciliauectum.

A ,ρ Gallipolis, siue oppida tertiae, Cap. V. 'ss

3o Basta. si Hydruntum. 3 a Sole tum, quod desertu scribit idem Pli

nius.

33 Framertium. 34 Lupia , quam Statione militum dicit. 3s Balesium. 3 6 Coelium. 37 Brundesiu.Stra testatura. Tarento ad Brundesium nullam suisse. Urbiseiugie, tenuia duntaxat oppidu

In Periculis. 38 Rudia.

39 Egnatia. o Barium. a Canusum. In Apulia Daunia. 49 Ios I

62 Paestum, seu Posidonia. Helia, seu Velia. Baxentum. Blanda. Tempsa. a crina , quam dicit Strabo ab Hannibale eversam. Cosentia. Acheron.

Hippo, seu Vi bo Valentia

Tauranum.

Scyllaeum. Rhegium. Petilia. Caulo . huius vestigia tan- tu superfuisse, Plinius tradit li. 3. I.IO.

7o Ortona . hane petram piratarum fuisse, non urbem, Strabo testa

tur.

i Alba ad Fucinum lacum. In Samnitibias. 72 Bovianum Vn

decumano rum.

Oppida quintae in P

Sipontum. vria Theanum. Larinum. Cleternia.

Croto. Thurium. Heraclea. Metapontum . Tarentum.

Luna.

a Vada

195쪽

88s 9

Dis Italia flatu

sum totum, pr ter sacras aedes , deseditu, de domos t modicas .

Cernimus an iquas nullo cunode ruinas Et desolatae moenia foeda cose. Vada Volater

rana.

Populonium,de quo sic Stra. bo lib. V. Os

Pyrgi. lEt haec duo suis l

se oppidula aut potius antiquis rem Aporibus His.

se desolata, Numa ianus his versibus testatur :

villas, idem ,

scribite Asia priuegitur tellus, Pyrgidi. recedent, unc villae grandes, oppida parua prius.

Inde Graviscarum fanigia rara videmus, Quas premit aestuae saepe paludis odor .so Cere. Et hoc vix Vrbis vestigia seruasse, Strabo ait lib.V. si Alsium.

quod vocat oppidulum Strabo.ss Fescennia. 96 Hortanum. 93 Hebanum.

y3 Nepet . Dicit oppidulum

Strabo.

octaua regionis, cap. XU.dis Rauenna. ioo Butrium. io a Caesena. io 1 Cliterna. ληs regionis , p. V. I a Liguria. ios Nicaea. ro . Cemelion. ios Albium Inte- melium .ios Albingaunum .ior Genua.

iis Industria. ir Pollentia. ii I Carrea , quod

. & Potentia. ii 6 Foru nil iiij, qd Valentinum.

ii 7 Augusta Vagie.

norum.

iis Alba Pompeia. a Is Asta. ino Aquae Statiello

rum.

Decimae regionis, cap. ig. ι'. iii Altinum. Λcelum s

196쪽

rix Acelum. iis Patauium. a1 Opitergium. iis Bellunum. iis Vicetia. 1Σ7 Mantua. 118 Verona.

iis Nesactium. Undecim regionis , ' mera sunt oppidi

Segusio. quam nos omittimus cu gen

tibus Alpinis, qd

Galliae Gerinaniaeq. attribuatur,

quas si vellem' italiae ascribere, innuin iis locis noua. 13o Eporedia.r3r Vercellae vis a Nouaria. i 3 3 Ticinum . a 34 Laus Pompeia.i3s Mediolanum. t 36 Comum. 337 Bergomum. tPopuli 1 Plinio commemorati.

In Prima regione, cap. mi Acerrant.1 Allifani. 3 Atinates. Aletrinates.

C s Anagnini. i6 Atellani. et Asulani. 8 Arpinates.s Auximates. xo Auellani. ra Alfaterni. Haec Omnia oppida fuisse, ide a tvidetur indi-

care.

Corani. Cubulterini. Castrimonien

ses.

Cingulani.

. Fabienses.

Foro populien asses in montel. i Albano. et

Frusinates. .Ferentinates. Freginates. 12

teres.

Fabraterni noui Ficolenses.

Fregellant,quorum vicu fuisse ait Strabo lib.RForo Appi suis. se locum du-

ponum, sermbit Horatius -- inde fortum Appi D Dissertum natatis. cauponibus atque malignis as Ferentani. ατ Gabini., 8 Interamnates. as Suca sani,qui &Licinares.so Ilionenses.

4QNomentani. Praenestini. Privernates.

Setini. Signini. Suessuliani. Teline. Trebulani BM

Trebant. Tusculani. Verulani. Veliterni. Ulubrenses. Vivernates.

197쪽

M Basia salu

737 7s

Hirpini.

Auceculani. Aquilonii. Abelli nates Protropi. Compsani. Caudini. Ligures Cometiani. Bebiani. Vescellani. Deculani. Aletrini. Abel linates. Marsi.

Atrani. Aecani.

Albellani.

Atinates. Arpini. Borcani. Collatini. Corinenses. Cannenses. Dirini.

Genusini. Hordonienses. Hyrini.

Larenates Fre taui. Metinates. Maleolani ex Gargano.

Neritini. Matini. Rubustini. νῖ Silvini. 9 Strapellini. go Turmentini. st Vibinates. 81 Venusini.

86 Argentini. D Butuntinenses.s8 Deciani. 89 Brumbemni. 9o Norbanenses. si Pallonensessa Sturnini.

93 Tutini. In Sallentinis. ρε Aletini. 9s Basterbini.

96 Neretini. 9 Valentini. 98 Veretini. In tertia r one, cap. XI.

Lucanorum. Ioo .Atinates. tor Bantini.

iis Eburini. ios Grumentini. io Potentini. ios Sontini. ro6 Sirini. ior Tergi lani. ic8 Vrsentini. ios Volcentani. ivio Numestiani. In quarta regione, cap. XII. iit Anxani Fre

tant.

fernates .

iis Caretini super

nates.

ii Lanuenses. Marucinorum .

ii 1 Theatini.

Pelignorum iis Corfinienses. ix Superaequani. ii 8 Sulmonenses. Marsorum. iis Anxantini. ixo Atinates. tai Fucentes. in Lucenses. iis Ma vij. Essensim m. ra Albenses. aequi-

198쪽

Aepisculanorum ris Cliternini. iis Carseolani.

Aduersus Macchi Hum Is

i s lateramnates Nahates. 1 6 Meumates. i s Auximates . , i 77 Meuanienses. aro Beregrani. In vista regione . Picenum, tap. 13. Villinori .i et Angulani.

128 Pinnenses. ias Peliuinates. so Rufinales ess- montani . Samnitum 13r Aufidenates. r3a Esernini.

is3 Falarienses. is Pausulani. Diss Pleninenses. i 16 Ricinenses is7 Septempedant.118 Torentinates. iss Triacenses. iso Pollentini. Inmxta regione Vmbra; Cop. 1 . sabinorum.

,38 Amiternini. '

i39 Curenses.s o Fidenates. i 2 Interamnates. x x Nursia: a 3 Nomentani.

ν Reatini. 3 Trebulam Mutusca L

ist Amerini. 161 Attidiates. 163 Asrinates. 164 .Esinates. 16 s Camertes. 166 Casuentillant.167 Carrulani.

ses.

a a Foro bremitiani.

a 3 Forosempro-nienseS.i74 Iguvini. i a Matilicares. 9 Namieses,quoi rsi oppidum Nequinum. iso Nucerini Fauonienses. 18r Camelani. 18a Ocriculani.

397 Metaurenses. r 18 Vesionicates. 39s Vrbinates Me

taurenses, Maoo Nortenses. aor Vettionenses. 1ΟΣ Uindinates.

io 3 Viuentani. In septisa regione mirarie, cap. ναοψ Aretini veteres

199쪽

De Italia salu

1ωs Aretini Fidemia a Regiates. tiores. 1os Iubenses. ας IAmitimnses. 2o8 Aquenses Taurini ios Blerant. ΗOru oppidulum suisse , tir. trabo.

1 Io . Cortonenses. 13 et Capenates.

xi a Cluilia noui,&t J Veteres. at 3 Fluentini.

ars Saturnini , qui Aurinini. xis Sudertani.

at 7 Statones ai8 Tarquinienses a I9 . Tuscanienses. aao Verulonienses. 21I Veientani. xia Vuliinienses.' i . In Octavi regione, cap. II.

116 Padinates. air Regienses. Da 18 Solonates . .

11, Galliani Aqui

nates.

a 3 o Tanetani. asi Veliates Vecte

33 Vmbranates. In Nona, cap. n. a. O

a 3s Euburiates. 2 ci Cataonates a I Veliates. In Decima, Cap. 19 . , t , I ddi et Fertini. a 3 Tridentini. a Bernenses. Hos

nos omittemus. nam, si horum regiones adnume.iraremus, innumera suntiis oppida

noua.

a s Alutrae es . . 1 6 Asertiates .i Flamonienses. a 8 Vannienses. 249 Culici. aso Foroiulienses aspadani. asi Foretani. 13a Uenitates. 13 Quarquent. 1 Tauri sani. is 3 Togienses. 1 6 Vῆ am. Fora Italia,m salinis, Aregione araria, C. .

I . Forum Decii ι

α . Forum nouum. In Octaua regione, cap. 11.

6 . Truentinorum.

Corneli I. s Licini .

In Vndecima regime, p. 17. r

s Vibii.

In Nona, Cap. Dii Forum Fulvij. In Septima, Cap. s. rix Forum Clodii.

praefectura .

Sic igitur Plinio, nisi mendosi sint codices, aut male imi puta, Coloniae sunt quadraginta

quatuor.

Oppida centum iri. ginta septem. Populi ducenti quino uagintasex. Fora

200쪽

A 1rsus Macchia uellum. III

A Foramdecim, seu duodecim.nam repetit Forum Fulvij. Summa est omnium quadringentorum quadraginta octo. Obseruandum porro, plurimis istorum Populis nulla fuisse oppida,ut de pleri'. omnibus Liguribus Samnitibus, Bruttiis. ac Lucanis amrmat Strabo lib. lv.& V. quos ait in vicis tabi rasse, & villis. sed, quando ijs erat communis denominatis aliquo in loco, hinc Populi vocabantur: & nos tamen perinde rationem inibimuς, ac si fingulis oppida sua quondam fuissent. oppida a Strabone descriptaia. B I

Albiu Intem II 8 lium. I. 7 19 Albigaunum. a Sabati a. 11 Genua.

norum.

Augusta Prae. toria. Mediolanum , quam dicit alioIIIa

dem vicum fuisse. Verona, amplissima Ciuitas Brixia.

Mantua. Regium. Comum Patauium, om

Rauenna tota

lignea, ma

xima a

Spina, Vicu

Opitergium. Hadria.

Ordea. Viceti . haec quatuor vocat ille oppidula ac Vicetiam fuisse

nicipium, refert Tacitus hist. lib. a

tur, ab ipso celςberrimet

ciuitates. Parma. Mutina Bononia. Acara .

Regium Lepi-Nam. Campi. Cliterna. Forum Corne

Fauentia. 33 Sarsina. 3 s Ariminum. 37 Ticinum. , 8 Clastidium,viaculus a Tacito vocatur.3s Derthona. o Luca.

et Custodia. 1 Tellia. 3 Caere, vix ser uans vestigia urbis. ε Luna, Ciuitas haud magna s Pisae. 6 Volaterrae. 7 Populoni u 'pidulum d

sertums

a Cosa. 9 Graviscataso Pyrgi. si Halium. si Fregenia. Has

quatuor imquit esse exiguas Vibes.s3 Aretium. I