장음표시 사용
161쪽
ac Symmachus, qui Theodosio imperante florebat, exhibitos aio refert in Consulatu Flauilani. Sublati vero fuerunt prorsus imperante Honorio. Oper pretium porro est cognoscere, qui mos fuerit Vestali Virgini, cum gladiatores inuicem se necarent. Describit illum Prudentius his vertibus, contra Sym
Interea , dum torta vagos ligat infula crinet , Fatali'. adolet prunas innupta sacerdos, . . g Fertur per medias, ut publica pompa, ptaxas, Hlentores fons molli,seq. ore retecto a Imputat attonitae virgo jectabilis Vrbi. oti Inde ad consessum cauea pudor almus, empera r. Sanguinis. it pietas, hominum visura cinentos . congressus, mortesque, o munera vendita pastu :: : l nSpiatatura sacris oculis .i sedet illa retendis Uittartim insignis phaleris, smiluxq. lanissis. . Eic do tinerum, mitemq. animum. consurgit ad ictur, Et, quoties victorferrumis io inferit, illa Deli clas ait esse uas, pediusq. iacentisi Virgo modesta iubet couucuo pollice rurapi , A, i 2 t 'in C, Ne lateas pars iura anima Vitalibus imis , , d . . t i i Eltius impresbo dum Uita ccsecκιον. tu ἡ ι . : MI M. d. il ct 'ur OrIram. c. Haec ille. An hic illud adi j ciemus Vstainini b bi sanguineni gladiatorum, qui occidebantur. Haec lunt Plinij verba lib. 18. cap. i. Sanguinem quoque gladiatorum bibunt, ut viventibus poculis comitiales morbi pellantur; quod spectaro facient eadem arena feras quoque horror est . At Hercule illi ex homine ipso sorberi efficacissimum putant calidam, spirantemque, una ipsam animam ex osculo vulnerum. En selicitas antia D
Huic proximum sit illud, in more apud Romanos, & Italos sutile , ut homines ipsi, quasi pecora, ad aras facrificarentur.&, quamuis sublatus fuerit hic mos in Latio, cum dicitur He cules eo venisse multo ante Aeneae aduentum, quod Diony sitis refert lib. i. in Italia tamen perdurauit,ut refert Plinius, usque ad annum sis & eain consuetudinem restituerunt i mperat res aliqui. Octauius natam. Augustus plurimos Romanos ad aratus, Caesaris Porusiae mactauit, Heliogabalus nobili stimosi quosque
162쪽
A quosque pueros, &Brmosiores, quibus essent parentes, ex Italia deligi iussit , quos litaret . quod in eius vita Lampridius icii ci. narrat. & Imperator Domitianus nisi me fallio Gallam, Grae- . icumq. innocentes defodi vivos ex oraculis Sibyllinis imperauit. Iulianus eodem modo multos pueros ad artis magicae usum dis- secuit . quod refert Theodotetus. & Hadrianus Antinoum suum stribitur a nonnullis ad eadem scelera interfici voluisse. quod as- seueranter affirmat Dion: qui &testatur, a Didio Iuliano Impe Lratore plerosque pueros interfectos artium magicarum causa. quamuis tota haec consuetudo publice remanserit in gladiatori. 3 bus bustuarijs. En, quae Religio quondam seret Italicis Populis. Et hic itaque mos ita sublatus, ut nihil smila unquam toto orbe Catholico sit auditum . detrIllud vero longerrauissinium, suisse in potestate Dominorum CLXXX suos seruos caveis publicis includere, ut cum ferocissimis be- v. sbis ad oblectandum populum depugnarent; a quibus illi saepe
atrocem in modum discerpi solebant. Et, quamuis Lucius, &verus Antonini Imperatores, qui inierunt imperium anno Chruni 163. id vetuerint,vi Martianus Iurisconsulius testatur, ac Moi l. domini destinus lege Petronia cautum dicat, ne id fieret absque Iudicis f. de col. C conlansu; tamcn, id non omnino obseruatum fuisse , ex eo li templ. l. quet, quod di Iudicum consentu id fiebat, & ante hos per mul- circu. de laesaecula hic mos est obseruatus. & Coni tantinus habuit nece se re. 1 ad se Antoninorum legem renouare. ut est in Codice lustiniani, tit. l. corne.
Cui similis erat alius, quo licebat dominis sitos seruos, ut lu- CLXXXbebat, interficere . quod suisse olim iuris gentium, & ab omni- Vl. bus gentibus obseruatum , testatur Caius Iurisconsultus. hinc:ι. i j de ostendimus, supra Augusto imperante fuisse, qui carnibus liv- iis ,
manis seruorum pascerent murenas . Verum temperauit haec sum sui, D Antoninus Pius, ut idem scribit. quod & Vlpianus, qui floruit vel Ol. Alexandro Mammeae imperante, narrat. Sed, & ante hunc, ri . t. si qui coepit imperare annoChristi l o. impune admitti id poterat; dψminus postea vero cum causa licebat. quod per multa iacula suerat in . c co. Vrbe, in Italia, ac toto orbe factitatum.
Quod adeo verit,ut paretibus ipsis fas olim foreti plasmet filios CLXXX
arbitrio stro necare. quod Paulus Iuriscon. rcfert,& Diony. lib.2.i VII. Quo circa, cum lese a Pompeio lata puniantur plurimi, qui il. in suis. suos propinquos occvnunt, non recensetur in his Pater , cum fi-iff. de lib.
163쪽
perator, quod Martianus scribit, hoc delictu coercitisse videtur. Al. diuus, Defunctus est Hadrianus anno I 63. Sic itaque per tot saecula, D. ad I. antequam Rome Pontificia potestas confirmaretur Atroc:ssimis Pomp. legibus hic locus erat. CLXXx An omittemus illud in omnes debitores dirissimum λ si qui ex Vi ii. ijs die constituta non soluissent, creditoribus vincti tradebantur, Gell. lib. phimbati S caedebantur. adiicitq. Gellius, qui verba legum Dum X. e. i. decim tabularum recenset,permisium fuisse ijs, post tertias nundinas hominem dissecare, ac partiri. Testatur Dionysius Hali- careasseus lib. s. non modo debitores, sed & eorum filios cre- Bditoribus tradi solitos. Et, quamuis tanta atrocitas secandorum debitorum, quoad Romanos ciues, postea fuerit aliquo modo
temperata, quin nectendorum , ac verberandorum , anno, ut
X vult Liuius lib. 8. 1'. tamen usque ad Constantinum durarunt aduersus alios ponderum , ac plumbatarum supplicia, quibus illi caedebantur, ac di flendebantur incredibili tormento. quod apparet e Codice Theodosiano I. tit. de exactionibus. En, quanta in seruos, in debitores, in ipsos filios saeuitia exe ceretur a Ciuibus Romanis, & Imperio Romano subiectis, in. ipsa Roma, in Italia, ac toto orbe Romano 3 Numquis vult has ca leges renouare, has diritates ex inseris educere, cum fuerint ablatae post Romani Pontificis auctoritatem constitutam Z.Nemo erit, qui non exclamaret nullo modo reuocanda atrocitatis immanissimae exempla. Vnus erit Macchiauellus, qui velit reuocari; credo, ut seruos, filios innocentissimos, ac Cives suos , Italos Omnes his poenis addicat. Addicatur ijs ipse , quando vult, & experiatur, non qui Pontificem Romanum colunt, a quo ita Constantinus edoctus , alij q. Imperatores haec sultu.
Atque haec quidem, quantum ad vitam, & ea, quae proximo Paccedunt ad illam tuendam in mores inducta, & comprobata. Nunc ad alia respiciamus, spectantia ad iacultates. neque de Coloni js aliquid dicamus, ex quarum deductione contingebat, vi ex alijs in alios omnia bona transferrentur, sed de usuris, quibus priuatorum quaelibet res breui absumebantur. Has igitur Romanis, & cunctis Romano imperio subiectis fui se permissas. nemo est antiquitatis mediocriter peritus, qui ignoret. poste rioribus quidem temporibus per leges modus est usuris acci- ei xxx Piendis praescriptus. Summa vero moderatio fuit huiusmodi, ix. ut duodena possent exist quo nis in singula centena. iccirco
164쪽
A autem vocabantur Centesmae,quod mensibus quibus ibet centesima pars dati exolueretur; atque ita, centum mensibus transactis, intra annos octo mensesq. septem aequabatur usuris ipsa sors. Illud praeterea concedebatur, ut, nili foenus exolueretur
suo tempore, singulis scilicet mensibus, ex illo etiam deberenis tur usurae, atque id vocabatur Anatocismus, cuius saepe Cicero meminit in Epistolis ad Atticum. quamobrem, quae visae sunt Romanis mitissimae usurae, sine dubio erant huiusmodi, ut Cato dixerit , nihil aliud esse illas exercere , nisi homines ipsos occide. re . quod in libris de Ostic. Cicero narrat. Ob haec factae in Urbed graues exactiones; multaeque, ac periculosae seditiones, ut anno a 38. & rursus xso. ut meminit in Coriolano Plutarchus; sed cipaulo ante, cum Tarquinius Vrbe fuisset eiectus, coniuratio est inita ab ijs , qui sedineratoribus respondere non poterant; cuius meminit Dionysius lib. V. nam binis, ternis, ac quaternis etiam centesimis multi foenerabantur. quod e Verrinis, & Epistolis ad Atticum cognoscimus. Tacitus lib. 3. scribit, grauia bella in Romanos excitata a multis Populis ob scenoris grauitatem. Dioresert in Nerone, inter alias causas defecisse Britannos a Roma.nis,&ob hanc, quod Seneca ille Philosophus, quem non nulli C tantopere laudant, quadringenta millia aureorum sub magnis usuris credidisset, eamq. summam omnem simul magna vi, atque violentia exigebat. Sic etiam Sallustius ait, Catilinae adhaesisse in primis maximam obaeratorum manum. Et sane Gracch
rum , Cinnae, Carbonis , Ma ij, Syllae, & aliorum seditiones ab oppressis huiusmodi scenore oriri solebant. Nunc, quis ignorathas sit blatas toto Orbe Catholico,per Pontificias leges an non hoc bonum 3 quis negabit, nisi impius rQuod si mentis oculos aduertamus ad ineptas Romanorum , gentium q. superliitiones, nullus esset dicendi finis. Ab his Cloa-
P cinae , quod Cloacis praeesset, Deae, ab his Sterquilinio , quod Caeci stercoribus, Febri, Pallori, Serpenti, Aesculapii lapidi E Pe-
sinunte allato, monstris Agyptiacis , diuini honores decreti; ut recte haec deridens Prudentius cecinerit, contra Symm chum lib. I.
Sint haec barbaricis Gentilia Numina pagis. Quos penes omne sacrum ea, quidquid formido tremendum
165쪽
Suaserit: horrificos quos prodigialia cogunt A. Credere monNra Deos, quos sanguinolentus edendi Mor iuuat, ut pinguis luco lanietur in alio, Victima, visceribus rutilia inter 'vim vorandis. CXCI. Sed , numquid hic finis scedissima quaeque, & obsceni Cma superis sunt ascripta , Q veluti coelessia numina supplicationibus, ac sacrificiis culta. An non talis Venus, Flora meretrix , Antinous Hadriani cynaedus , Faustina coniux impudicissima. Antonini Philosophi, Liuia Augusti, Priapus ipse hortorum Deus λ En ait Prudentius: BNie Deus e Pario praenobilis Hellesponto Uenit adusq. Italos sacris cum turpibus hortor rsinum ladiis, ct hae votorum liba quotannis accipit, ac ruris seruat vineta Sabini. Turpiter a o pudeas quem risere ramo.Quocirca Romae, in quibuslibet paulo celebrioribus Ciuitatibus erant publica obsoletorum prostibula: quae fuisse a Constantino deleta, testatur S. Hieronymus in Isaiam lib. 1. CQuin multis in locis habebatur ab aliquibus pium , religi sumque , siquando corpore suo quaestum secissent, quem Dij, oiserrent, ac dedicarent . quae resert Eusebius in vita Constantini, & libro de Praeparatione Euangelio. Sic igitur nihil erat purum toto orbe Romano , nihil non erat omnibus
Quae sublata sunt Omnia per Dipsos
Romanos Pontifices, eo minudiosos. Sed petagamus ad .
166쪽
Clades maxima ὸ terra, aquis, aere, igniq. obortae, in Italia, ct ηο-ma, ante tempora Constamini. Cap. V. VPERIORIBVS alia non minora mala succedunt, quae diuinitus immissa sunt, eaq.
pertinent ad terram, aquam, aerem, i nem: quae quidem elementa interdum coniurasse aduersus Italos, ac Romanos videri pollunt ante aetatem Constantini, postea vero non ita, nisi cum Pontifices Romani, vel Roma,
Italiaq. depulsi, vel alioquin male habiti sunt a Principibus. ut appareat ab eis bona, vel mala pendere. liaci, piamus a terra nobis viciniore: ac de terraemotibus agamus primo loco, quibus olim sepius Italia concutiebatur, ita ut in agro Gabiensi non procul ab Urbe Roma forent olim ducenta telluris iugera, quae semper tremebant, ubi equites in ijs stetis lent . idemq. in Reatino agro contingebat . quae Plinius testatur.
nunc horum nihil auditur. Vt autem caeteros minores terrarum lib. 2. c. motus, aut a'tiquioris memoriae omittamus, quosdam re sere-
c mus, qui humanam fidem superare videantur. Anno 136. sc- tib a. c. pties & quinquagies Italia interruptis quassationibus eis concussa. quod idem scriptor narrat. At 66 . in agro Mutinensi duo montes inter se concurrerunt CXCII.
crepitu maximo assultantes, inquit ille, recedentes i. inrer eos flamma, sumo l. in coelum exeunte , interdiu spectante e via Aemilia magna equitum Romanorum, miliarium, viatorum l. multitudine. eo concursu. Villae omnes elisae, animalia permulta , quae intra fuerant, exanimata. Et 1 3 6. in Sabinis suille tς Taemotus Liuius tradit. lib. i. 36o. L. Cornelio, & Q Mucio
D Coll. crebros Romae, & in Italia suisse . quo temPoce crediderim contig iis, ut maxima pars Rhegii in Calabria corruerit. quod lib. VI. Strabo resert. Is vero funestissimus, qui contigit 7 o. Christi vigesimo, & I taliae parum nocuit illo quidem, sed Asiae tredecim Vrbes una nocte ad solum prostrauit. eae stinc, ut refert Eusebius, Magnesia, Sardis, Mosthene, Magaech vero, Caesarea, Philadelphia, Timolus, Temis, Cumae, Myrrhi ira, Apollonia, Di lucania. Idem refert Tacitus lib. Annalium
167쪽
Plin.Iib. Anno Neronis supremo, 'qui est Christi septuagesimus, a, Ax. e. 83. cidisse in Italia terraemotum, quo prata quaedam, & oliuet agri Marrucini, intercedente via publica, in contrarias sedes sunt transgressa, testatut Plinius. Et Dion: Tam ingens, inquit, terraemotus factus est, ut terra landitus conquassari,& animae
hominum ab eo Nerone) interfectorum insultare ipsi putare
tur . Atque haec anno Christi o. Conditae Urbis 81 1. Sed & Eusebius anno Christi 6o. vult alium Romae terraem tum contigisse. minora sunt illa, quod Galba ineunte imperium terra in Urbe , de Palatio non modo concussa est tremore, sed similem mugitui sonum dedit . quod Suetonius refert. Imperam a te autem Tito, sub annum Christi 8 i. de Campania sic Dioni Repente ita graues terraemotus facti sunt, ut & omnis ea planities seruida esset, & culmina montium subsiderent. ad haec sonitus subterranei tamquam tonitrua, & super terram mugitibus similes extiterunt. ob id mortales innumeri perierunt. Traiano rerum summam tenente, anno Christi io'. de to . terraemotus uniuersalis Orbem totum visus est quatere . Illoquatuor Urbes Asiae dirutae sunt, Elea, Myrrhina, Prytanae, C mae, & duae in Graecia Opuntiorum. Rursus, alio, quod contigit anno m. tres Galatiae Ciuitates erutae , dc I 16. aliae sub- cmerias Antiochia tota prope concidit . quae late describit Dio. Refert Eusebius in Chronim, hunc terraemotum per Prouincias multas extitisse, Narrat Victor, Romae, & Italiae. An aliquid in signis detrimenti attulerit. nobis non est compertum. Hadriano rerum potito, circiter annum et 13. Nicomedia tela raemotu corruit,& Nicenae Vrbis plurima conciderunt. quod Fusebius narrat. Capitolinus ait, Romae Circum corruisse. XL
philinus e Dione, Cyzicum funditus perijsse. DGordiano impcrante, sub annum a t. terraemotum suisse rebuersalem, Capitolinus indicat, inquiens, adeo grauem fuisse, ut
Ciuitates cum Populis perirent: ob idq. in Urbe instituta fuisse
sacrificia. Galieno autem praesidente, circiter annum Christi ago. te raemotus Romae sitit, in Asia, & Libya, quo multa absorpta,&diruta aedificia sunt, ut E Trebellio habemus. At hi terraemotus per annos quadringentos sexaginta sex in Italia, & Vrbe contigerunt. ab anno enim 136. Vrbis conditae usque ad aso. Christi tot anni numerantur. Quaerant igitur limmines
168쪽
v mines curiosi, num tot,uctanti extiterint ab anno 3ia. qu Pontificia potestas robur nancisci est visa usque ad aet tem n stram per annos mille ducentos octuaginta, in Italia, Vrbe rae nil simile comperient. 2Atqui neque dimidium contigit harum cladium. Et tamen nos annis quadringentis sexaginta sex opponimus mille ducentos octuaginta, quod est triplo prope amplius. Non hic mihi quiescendum videtur .nulla Catholicorum Regio, Regi Catho. B lico parens, tot, ac tantos, tam breui tempore terraemotus v m. quam passa memoratur. En, quantum boni Romae, i taliae, Orbi Catholico peperit Pontificia potestas . Post terraemotus ponemus hiatus, ae voragines terrarum de cmni hiscentium, cum scilicet illae fatiscunt, de Urbes, Populos ue absorbent; qualis accidit, cum Sicilia a continenti Italiae est auulsa, & alias Prochyta contra Campiniam sita facta est Insula,
quod subsederit quidquid est intermedium spatij, quod a mari
est absorptum . Idem contigit Pithecus , Caprei'. insulis: vi. diligens auctor strabo narrat sic. Vrbis Tindaridis in Sicilia dic mi ilium a Mari est absorptum, quod Plinius testatur: & Ar- Stras. Rchippe oppidum Marsorum a Fucino lacu, quod refert Plinius I. Plim.
lib. 3. c. i 1.&aliud in Campania, ut habet idem lib. I. cap. 88. lib. 2.
Sed haec sorsan antiquiora. illud non ita, quod Plutarchus in s 1. M. Antoni j vita reseri, hiatu terrae haustum Pisaurum, quam c laniam deduxerat Antonius . videtur hoc contigisse sub annum condi tae Urbis 71o. 6c adhuc aiunt non longe ab ijs sedibus, in quibus est illa Vrbs re urata conspici aedificia in profundo mari demersa, ubi nunc est vicus, qui dicitur Catholica, quo videtur undis asportatum, nisi velimus ibi olim mille. Post obitum P Neronis haustas i militer Urbes in Italia scribit Tacitus hist riarum lib. i. quae suerint illae, haud refert. Idem discimus e Ca- 'pitolino accidisse imperante Gordiano, cum scribit, Ciuitates cum Populis hiatu terrae haustas: & Trebellius, rerum potito Gallieno, multas fabricas ait terris dehiscentibus deuoratas cum suis habitatoribus. Quorum nihil umquam post annum341. abortu Christi euenisse, quod insigne sit, in Urbe, di Italia, memoratur.
His proximum siti illud, sterilitas terrae, g q. inopia, CXCIVquas consequitur sames . atque, ut omissa laciamus vetustiora, contenti erimus ea recitasse, quae post Augustum contigere. - Prima sit igitur, quae contigit Augusto ipso imperante, quam resert
169쪽
s, lanistae, ac latnes, lanistae, ac serui venales, aliorumq. mancipiorum magnarus, ut cap. 62. resert Suetonius . tum Romae quinque modi,
vendebantur viginti septem denata ac semis, ait Eusebius. Secunda, est imperante Tiberio ,ut retulimus. . iTertia, est imperante Claudio quae toto orbe terrarum o gata est,ob quam Romae it um peregrini eiecti . fuit autem sub annum Christi so. praedicta est ab Agabo in Actibus Apostolo. iram. tum modius in Graecia sex drachmis est venditus. assiduas autem suisse imperante Claudio sterilitates, my unam, doce: BSuetonius cap. 18. habens, ipsum vix effugisse manus Populi maledicentis. l arta extitit Principatu Traiani: vi Victor resere.. Quinta est Imperio Hadriani: quod tradunt Spartianus, de
Sexta est Antonino Philosopho imperante, cum locustae cinactas seuges exedissent: quod Victor narrat,& Capitolinus. uSeptima, Commodo rerum potito, sub annum it Octaua contigit imperio Gordiani Nona Galli, & Volusiani. . CDecima Gallieni. . Undecima Claudi Duodecima Maxentii Principatu, quo tanta Romae inopia fuit, quantam nulla umquam nulla memoria extabat . quae om nia Spartianus, Capitolinus, Vopiscus, Pollio, Victor, Eutro pius, Zosimusq. scribunt. In Oriente quidem pro una triticinaensura persolutae sunt bis mille quingentae drachmae Atticae, inquit Eusebius lib. IX. cap. 7. Sic igitur intra annos tercentum duodecim suit duodecies mixima annonae carito, ac tanta, quantam tam breui, ac toties Phaud facile comperies contigisse non dico Romae, & in Italia . sed in ulla Orbis Catholici regione. Illud mirum, si prostramus, in Italia fuisse olim loca quaedat, non aere dumtaxat insalubri, qualia vult esse Strabo lib. V. fini. tima Tusculano agro mare spectantia, aut loca Latij maritima , aut prope Graviscas, ut Rutilius describit, Quas premit aevi saepe paludis oriri Sed pestilentia, quae protinus assiatu suo, atque Odore nec
170쪽
A rent non modo volucres, sed & homines ipsos accedentes. Quatuor autem talia scribuntur olim fuisse; primum, in agro Pnteolano ; secundum, in Sinuessano ; tertium, in Soracte, hoc tamen volucri hus tantum Plinius ait mortiferum fuisse; quartum, A missancti in Hirpinis , ut idem refert lib. a. cap. 93. e quibus halitus letales emittebantur. Describit ex his tria Virgilius: Primum. lib. VI. volens ex illo ad Tartara descendi, quasi foret inser D Ianua.
Spelunca alta fuit, vastri. immanis hiatu, rapea, tuta lacu nigro, nemorumq. tenebris: Quam fmp.r haud vera poterant impune volanter Tendere iter pennis . tulis sese halitus atris Faucibus coundens supera ad convexa ferebat. Unde locum Graii dixerunt nomine Auern m. secundum, lib. v ILEI Iocus Italiae in medio ,sub montibus altis, Nobilis, O fama multis memoratus tu oris, Amsancti valles. densis hunc frondibus atrum Vrget xtrinque latus nemoris: medioq. fragosis Dat sonuum saxis, o torto vertice torror. Hic pecus horrendum, os i spiracula Ditis Monstrantur; ruptori. ingens Acheronte Hrago Pestiferas aperit fauces. queis condita Erymis diuisum numen, terras, caelumq. leuabat. Tertium, lib. eodem.
At Rex fossicitus monstris, oracula Fauni Fatidici genitoris adit, lucosq. sub alta confulis Albunea ; nemorum, quae maxima sacro Fonte sonat; saeuami. ea balat opaca Mephitim. Hinc Italae genus, Omnisq. Oenotria tellus. In dubiis reipono potura . huc dona sacerdos contulit ; o caesarum ovium sub nodie silensi Pellibus incubuit stratis; lomnosq. petiuit. Multa modissimulacra vides volitantia miris, Et varias audit voces , fruituri. deorum Olloquio a atque imis Acheronta assatur Avernis.