장음표시 사용
1쪽
COMITI AB & IN TRA UT MANS.DOR FR EPISCOPALIS TE INIZIl
Domino, Sac: Cars: Majest: a Consilijs Secretissimis:
Austribis ac Generosis Dominis,Dn. HENRICO NILHELMO A STA RE N B E R G, Dia. in S
Yobcu Miu Consiliario Caesareo Sc p. t. Obdinum Superanisanorum Directori:
suorum ulteriorem commendationem .
Exercitium hoc solennei cribit o humiliter ossera M. Lud. Kepplexus praga Boliemus Rispolidens. -
2쪽
ELAM, quam Galenus praecedenti libro prismo de θ tomatum causis quae in actionibmanima oonsistunt. ceperat , texendo pers quitur,ais ad finem perducit. Notum quippe, animales azctiones ess triplices: sensitivas, m tivas, es principes. Das traditu fmptoma-ium causis, quae sensitivo accidunt functioni ου , reliquum is, ni se causa explicentur, quae tum in motricibus, tum etiam in principibus observantur: id quod Galenus hoc in libro praestare conatur. Ρ6w duae fiunt. In prima causae γ' tomatum actionu motricu declarantur, mulias παρέργως, s ώς εν παροδω, de vitiosorum motuum natura, ct quomodo interse conveniant, quomodos disserant, inte
Ira secunda causae 6mptomatum actionis principse, quae in phantasiam, ratiocinationem, or me orium disiditur, brevi
Potin autem pars prior iterumsecuri in membra tria. In primo duodecim fmplomata, quae seb vitioso motu , tanquam sub communi aliquo genere, coprehenduntur, recensen-tμr,s quomodo inter se moeniant,quomodos disserant docetur. cap I,
3쪽
la secundo larem motuum natura cause expilauntaria' In tertio ea, quas ius uberius de vitiosorum motummeausis dicta erant, memoriae gratia breviter o per capita repe
Auias symptomatum , quae selisitivae actionis noxae sunt, praecedenti libro explicuit. Hoc secundo declarat causas illorum, quae motricis & principis actionis
sunt laesioneS. 2. Vocantur autem motricis actionis laesiones motus vitiosi, quales sunt Ia. sequentes. I. σπασμὐος, convulsiIO. II. ha, , tremor. III. σταγος, palpitatIO. IV. ριγ , rigor. V. φρικ', horror. VI. guttu&vrr. tum S. Vm. εζυ- ructus.. LX π,ιζμὶς,-X. σκορ νισμος, pandicta latio. XI. Olaitatio. XI 1. τρυσμὸς, stridor. CV I. y. Hi motas in eo inter se conveniunt, quod genus habeant commune: nitiatrum κίνησιν motum vitio.
sum, sive illegitimum. Disserunt autem, itina modis alijs, tam hoc uno primoque praecipue: quod quidam istorum
sint ἔργα φυσίως βι-ους ἀναγκαζομεD1ς κινεid πρός τινος α τιδνοσεμ; Opera natUrae, a causa quapiam morbosa Violenter moveri coactae uisternutatio, iusiu , oscitatio, pandiculat ,
e&singulim. Alii νοσώδεσι ἔπωῆαι διαθεσεαιν, ουδενὼς τὸν γενεσιναυτουν συμπ ζαέου της φυ-ους, morbosis sequantur affectus, natura ad ipsorum generationem nihil conferente: ut pa piratio Sc convulsio. Alν denis υπ ἀμφοῖν ωργουλὼν γίγνητα ντῆ δε νοσήμοζος αμαιὴ φύσεως ab ambobus simul fiant, natura & morbo, cum una operantur: ut omnes motus Ais, torpidi, alijq; eorum, qui adhuc resolvuntur, nondum autem paralytici facti sunt, praeterca etiam premor. Cap. c.
4쪽
4. Intelligitur autem hic per Naturam πασα δυναwς νδιοικῆσαν το ζωον, Omnis facultas, quae animal gubernat: sive a voluntatis nostrae arbitrio pendeat, sive non. Totum quippe facultatum animalium , vitalium, & naturalium genus, quo animal regitur ac servatur, distinguitur a cauasis praeter naturam, quae animal ladant atque corrumpunt. Illae enim animal servant fanum : hae vero id ipsum destruunt&labefactant. Cap. I. S. Hae tres differentiae motuum, primae sunt, quarum causae hoc in libro enarrandae. 'Sunt vero di propriae cujusque, de quibus ordine dicendum, facto initio ab ijs motatibus, qui ab innata quadam facultate sunt. Cap. I. 6. Vocatur innata facultas, aqua reguntur ea omnia, quae nutriuntur: estque quadruplex: i.
III. αλλοιέιώ, alteratrix, sive concoctrix. 1 v. ἀποχρῆικ των περιέων, expultrix superfluorum. CV.I. 7. Sunt Vero motus, qui ab innata prodeunt facultate, duplices: alij καταφύ ν, exquisite secundum naturam; fiuntque, cum animal naturae 1egibus gubernatur, hoc est, nullo infestatur affectu praeter naturam. Alij non exquisite secundum naturam & accidunt, cum quippiam praeter naturam in corpore consistit, quodnaturam ad excernendum stimulat atque irritat. Cap. I. 8. Conveniunt inter se, quoniam ambo a natura,seu s cultate insita oriuntur. Differunt autem, quia posteriores non simpli citer a natura,sed a morbosi cauSa, naturam impellente, si unt: priores vero a natura simpliciter manant, . nullo, quod praeter naturam sit, hanc cogente. Cap. I.
dum omnino sim ἀνιέ rori sensum; lateant: aliquando γ Osint a d ητοι, sensu percipiantur. Priorum exempla
5쪽
habemus in quando peream supervacanti
excernuntur. Posteriorum in vomitu, alvi dejectione,
1o. Causas igitur depravatorum motuum, quorum ii praecipua genera fuerunt recensita, expossituri, a sensibili. bus motibus, retentione scilicet & excretione, tuna urinet illum tacum,quia natura vi quadam coacta procedunt , 0r. ldiemur. Et quia cum motibus προοι ρῆκοῖς convenienti l am quandam habent,quatenus utrique cum loci mutatio. ne & per fibras fiunt, utroque, tum naturales, thm anima. lles, sive volantarios &-, communi doctritu
absolvemuS. 11. Voluntarii motus noxae, sive symptomata, sunt ψ. παράλυ ς, σπα τρος, τρομ ος f Qui motus in particula ribus instrumentis variant, non solum τῆ των συμ χέωμια accidentium specie : verum etiam 5ῖς προς 11 γορι' inomenclaturiS. Cap. a. 12. Manifestum hoc est: primum in παραλυ M. Haec e nim alia symptomatis species est, si instrumentis respirato drijs: alia,si vocalibus: alia denique, si locutioniS organis accidat. Diversas quoque in diversis instrumentis nomenclaturas sortitur. Capa. 13. Etenim, παραλυσις instruimentorum respiratoriorum: vocalium ἀφωνια appellatur. Linguae vero πιιζαι λυσις proprio nomine caret: quamvis illa ἔργον ου σγιικρα προα ζέσεως, haud exiguam & levem voluntatis actionem, ipsam scit. locutionem, auferat. CV .
I . 'Iσχουρια simile quid apnoece & aphoniae significan. videtur:etsi non προ ρῆικῆς, sed abolitio sit Ut enim in apuoea respirationis, & ina psri, vocis fit privatio: sic in excretionis urinae. Urinae vero praeter voluntatem excretio,voluntariae actionis noxa est. Eadem' que ratio est των δὶαχωρηματων,dejectionum alvi. Faecum
6쪽
quippe retentio, φυσικ . excretio autem involu tatia, vitium est, C .a. 11. Paralyseivs in modum. etiam σπασμος sitas habet species ac differentias. Prima est τρυσρος των ο invitus dentium strid0r : qui convulso est musculorum mandibulariorum. Secun a, oculorum inversio, quae alio nomine oculorum distorsio, obliquus que aspectus nuncupatur. Tmia, profluvium sciminis, quod genitalium partium veluti convulsio quaedam est : ide6que pene sit rigido. Qi disi penis non rigeat, convulso non est: sed retentricis facultatis imbecillitas. arta, λύγξηλυγρος, singultus. Nam &is ea quibus dani pro convulsionis specie habetur. ista, ἡ διπλῆ τῶν Mir-
πνεόντων επανακλσις, gemmata inspirantium revocatio. F.,
venit enim quandoque ob musculorum inspirationi se vientium convulsionem. Nam inter inspirandum interdum spiritus subsistit,adeb ut conduplicatus intro, tanqua
jam iterata inspiratione revocetur. Sexta, πνοῆς ειδος ο
σραπμωAς species quaedam exspirationi quasi convulso ria : quae&ipsa mustalorum exspirationi dicatorum convulsionem sequitur. Eam Hipp. πνευμα πτήον ἐν τη ε θω φορῆ appellat, h. e hirationem in ea, quae sit extra, sive sursum latione offendentem, sive subsistentem : cum scit. spiritus in medio sui delatus, interrumpitur ac subsistit. Septima,
est quae est convulsio totius corporis. Cap. 2.16. Speciebus παραλυσίως antea commemoratis addi possunt ἀποπληξίαι f ναρκη sive stupor. Et apoplexi a quidem totius corporis παράλυας est Stupor vero levis , exigua, &obscura παράλυσις est. Stupidarum rursiim partium haud
parva est ἐν τω μῆλον i differentia. Aliae namque magis, aliae minus stupent : quoniam stupor μικτον πως τὸ μάlω λοι, νοσημ οῖς f δυναμεοους, mixtum quodammodo accidens ex morbo & facultate. 'i Nam
7쪽
t . Nam s morbus facultatem omnino vicerit, idcihaec membrum amplius movere non poterit. Si nfacultat superaverit, in movendo membro minime impedietur.
odsi inter rbum & facultatem pugna sit, membrum quidem movebitur, sed , dissiculter. Nam si praece
peris, ut homo membrum extendat, extentumque servet, praestare hoc minime poterit. . Facultas quidem men brum, quantum potest,attollet & sustinebit. Verum, cum debilis sit, & a causa morbifica ima in actione impediatur, membrum ob nativam graVitatem decidet. Cap. a. 18. De causis stuporis & resolutionis denuo dicere, nil attinet, Expositae enim sunt libro praecedenti c. . ubi dictum, nervum, aut frigore densatum, aut a crassis lentisque humo ribus obstructum, aut a quapiam re gravi pressum, GTαρά λυσιν & stuporem inducere. CV.2.19. Sed adiretσασλιον redeamus: & tum quid sit, tum qua ejus causae sint enarremuS.ro. Est autem ejusmodi malum, quod nerVos ac musculos ad eum ducit affectum, ad quem animalis facultas in motibus voluntarijs eosdem ducebat. Nam quemad modum motus voluntarius fit, retractis musculis ad suam originem: sic in similiter nervi ac musculi versus suum principium trahuntur. Sive igitur motus volunta. Ilus peragatur,musculis versus suum principium retractis, quemadmodum communis est Medicorum sententia: s Ve, ut Pneumatici docebant, musculis ab aliquo irruente spiritu impletis: eodem certe modo iram σειος fiet: nempe
vel statulento aliquo spiritu in musculis genito e vel alijs affectibus, in quorum albo phlegmone est, tensiouiem iiiijssdem eicientibus. Cap. a. ai. Sunt vero affectuum genera, quae σπ Ἀσρον generant,
secundum Hippocratem praecipue duo : πλήρωσις impletis &inanito.Sub comprehenduntur phleg-
8쪽
nione, aliiq; tumores in musculis & nervis nati. sub , ω
aere ardentissimae de siiccissimae febres , quae corporis partes
vacuant, &humiditates earumPotenter sorbent. Cap.ria2. Ceteterum, Obd corPoranervos aplurimum imple- ravacuataque tendantur, chordae musicorum organorum intentae docent. Rumpuntur enim , sive in cubiculum alia quod humidum, sive in siccum intentae reponantur. Quarcausa est, quod eas artifices, Priusquam reponant, linent. 23. Hincapparet, recte dictum fuisse antea, σπασμὰν asoto morbo fieri, perinde ut ἀκινησιαν, quietem, seu immobilitatem,quae observatur in παραλύσει membrorum. Haec enim di ipsa morbi occasioneseri solet. CV.Σ.
Σ . Notandum autem, nonvmnem ἀκινηπι- a morbo
seri: quia varia est & multiplex. i. quae cernitur in par lyticis. In his enim partes resolutae a motu cessant,ac qui scunt. II. quae videtur in hominibus sanis, &καὼ
habentibus, clina scd. manum extendentes, extentam servant immotam. J J I. quae similiterinCanis deprehenditur, quando manum super iesidam aliquam rem reclinant,
omnesque musculorum actiones relaxant. Prima , fit a so- solo morbo, non secus aca πιι Πιος. Secunda , a facultate Mnimali, manum sustentante, perinde ut motus hominum sanorum. Tertia, neque a morbo, neque a facultate prodire videtur. Non ab illo : quia manus praesupponitur sana. Non ab illa a quoniam quiescit. Sed ab innata gravia tale,propter quam accidit, ulmembrum solido in corpore, quod illi substratum est, quiescat. Cap.a. 23. Ex hisce quietis generibus secundum, quo manus
extenta servatur immota, revera ex albo actionum est atq; motionum, vocaturque κίνησις - . Potest tamen hic ex tentae manus status alio modo κινησις alio appellari. Nam quatenus manus a facultate extenditur, κίνησοῦς r
9쪽
citur es laenam in anus, facultatis eam sustinenti, α
Reliquae vero e requietes, quarum una fit in παρα
dies, altera diim 1ana manus super solidum aliquod recti linatur, nullo modo ad motum aptari queunt: cum sint omnimodae quietes, onanique motu caxeant. Quemalmodum duo motus, convulsorius & voluntarius, nullo paci o ad immobilitatem referuntur: quod in illis nulla prorsus quies obsera etur. Cap. a. 26. Hac deprimo depravatorum mθtuum genere, Conuul. sone, sive σπασ3 . Nunc de altero, qUod , Tre. appellatur. Cujus causa priusquam explicentur, oporc pretium est, ut qualis motus sit, & quomodo fiat3 cognoscatur. capua. ea 7. Est autem motus compositus, & ex duobus mos. bus contrariis constatus, perinde ut manus eaetensio. Ut c. nim haec ex duobus aeque valentibus motibus constat :un qui fit a facultate, manum sursum aliquenter altero, a gra vitate, manum trahente deorsum sic quoque tremor ea
duobus motibus vicissim sibi iuccedetibus perficitur: usa
quo membrum a facultate attollitur: altero, quo idei apb gravitatem seri ur deorsum. CV.2... 28. Etsi vero tremor & manus extensio in eo sonuen quod ambo ex duobus motibus costent tamen etiam differrimi, qubd manu valente, ade6que extenta persisten te, facultas ne paululum quidem gravitate vincatur: sed cum sipotentior ac validior inclinatione membri ad inferiora,ratum ipsum in sublimeattollit sustinςndo, quanta a gravitate deorsum trahitur Intrem cautem membrum
deorsum labitur, facultate invita it ut pugna quaedam in
ter facultatem&membri gravitatem existat. Nam fac. tas non permittit, ut membrum deorsum feratur, quem admodum in παραλυγει : neq; gravitas membry concediti
ut facultas ipsumservetsublime, velut sonsueverat, dum
10쪽
benE valaret. Itaque intremorenunevincit culta chim
membrum attollit: nunc vincitur, cum a gravitate trahitur deorsum, mutu6que sibi motus contrarij, sursum & deor sum, 1uccedunt. Compositus quippe inlotus est, ut pulsus arteriarii, qui ex oco si costat. Discrimen autem est in eo, quoniam inpulsibus, formicantibus tame exceptis,qui sunt frequentiissimi est notabilis & sensu percepti bilis quies, quae a imi separat. In tremore quies vix percipitur: quoniam frequetissimus in eo est motus, hic prae nimia frequentia media quiesinternosci nequeat non secus, ac in eo pulsu, qui formicans nominatur: cui pr in recte assimilari potest. Cay a. a9. Porro, quaeri hic posset, utrum ἡ ορμιη a tremore si parari possit, necne Hoc est, an tremor sine voluntativimpetu fieri queat 3 an vero motus sita πη- ρ es, arbitrio& consilio nostro dependens Z Ad hanc quaestionem nonnulli respondebant,tremorem sine sine
voluntatis nostrae arbitrio fieri hoc moti argumeto quoniam videbant,caput interdum tremulo agitari mota, citra movendi voluntatem. Verum Galentu eos erroris insimulat, quoniam ignorant, in servanda aliqua parte crecta, tum voluntatem agere, tum a voluntate tendi musculos, qui sunt voluntatij motas secus ac in alijs m
tibiis obeundis. Q rare, licet caput citra voluntatem n stram tremat: tamen clim in eo motu caput servetur eroctum, certum est, voluntatem agere, ac tendere musculos, quorum tensione fit, ut caput non decidat,sed anancaterectum. Agit ergo in tremulis motibus voltuatas & faculatas : sed ob imbecillitatem partem immobilem scrvare ne
3 o. Quod autem voluntas in tremoribus agat, 3c quod ob imbecillitatem partem immotam servare non Valeat, 7, planum facit: t. desumptum est a rapi.