장음표시 사용
21쪽
ateri, intestinoruna, ventriculi, vesicae, pulmonum, thori.
cis & cerebri contemplemur. Cap. . 1 Etenim, quae ab utero, intestinis, ventriculo, ac vesi. ca excernuntur, ea a partibus hisce circumdantur. Contra.
hunt ςnim sese partes istae, seseque cyntrahendo, quicquid inimi eum es, explodunt et haud secus, ac manus, cum ali.
quid exprimere conantur. Facultas Vero, hunc motum ei ficiens, una estLX, .nat alibus,, CVultrix ap. peliatur. CV. 6.18. Alia species motus, aliudque principium moveri est , cum aliquid in aspera arteria continetur. Haec enim da. ra& cartilaginea clim sit, contrahi non potest, ut ventriciutus,vesica, uterus & intestina : ideoq; natura vehementem spiritus ad exteriora lationem instituit, .& tussim movet, ut excutiat, quod mo stiam creat. Haec autem sicri χlet peteadem per quae magnae simul & vehementes expi. rationes persiciuntur, quas Gοφυσήσεις, exuissationeS,Vocit: aleout tussis nil sit aliud, quam σφοι ρος rη τις επάτησις, v hementissima exussi fio, qua plurimus simul celerrimeq; foras latus spiritus suo impetu, quae vias ast erae arteriae ob struune extrudit. Quodsi prima ejectione, quae molestant, propellere nequit, bis terque in ea irruere minim e grava tur: magnaque ex parietinem consequitur, ubi spiritus vo hementer movetur, & ea, quae ψbstruunt, adpropellenda apta sunt atque idonea. Talia autem sunt, quae neq; nimis tenuia sunt&aquosa: neq; crassa valde atq; glutinosa. Illa enim ob tenuitatem a spiritu potius dissecatur, quam ulmferuntur. Haec vero arteriae asperae adeo inhaerent tenaci 'ter, ut dissiculter ab ea separentur. Itaq; ad glutinosos hal. moreS cxcernendos vehementissimis ac validissimis tussi, bus Opus est, quae violentia quadam quod affigit expel
59 humores, qui dissiculter solvuntur, &a spera
22쪽
gerae arteriae firmiter adhaerent, magis expedit, quam tus
sis. Fit enim validiore ac vehementiore spiritus limpetu. Sed generationis stiae causam habet aliam: nimirum eam, quae naribus molestiam infert. Tu enim ab illa excit, tur, quae asperam arteriam, pulmonem & thoracem inscistat. Excernit tamen sternutatio propter Vehementiorem spiritus erumpentis impetum non solum ea, quae in prioribus cerebri ventriculis continentur superflua: verum ilia quoque, quae asperam arteriam vexant. Atq; haec est causa, quod sternutatio capiti vaporibus oppleto maximu adferat prysidium. Eos enim excutit, & caput ab obstruct ione liberat, nisi destillatione proveniat Tum quippe indicium potius est capitis ab humoribus oppleti: & quia caput frequenter ac vehementer concutit, illud potius laedit, quam juvat s capiti nil confert. Nil enim inde vacua at: imo potius concutiendo ostendit. Non mirum autem, spiritum per sternutationes uno impetu,&ex pulmone, &ex capite emitti.. Ostensiim enim libr. de m cut cerebrum thoraci per nervos motum communicare: thoracem vero pulmonem dilatare & contrahere: Quapropter, cum Viscerebri expultrix insurgit, ut quae naribus inimica sunt, e pellat, utrique a pirationi s via si ut utitur: . Altera, quae fit
per nareRomam cerebrum per se ipium molitur: altera per nervos, veluti per longas manus ad thoracem usq; pertingentes, quibus eam dilatat & contrahit. Per ossa vero colatoria, vaporosum spiritum emittit. Cap. q. 6o. Hactenis de momatibus προα si ς tantum μεως; Voluntariae facultatis. Vo, natiuis autem, qui illis est α- naturalis facultatis symptoma est. Ut vero vomitum praecedit nausea et: ita tussim irritamentum
ad tussiendum: Et quemadmodum nonnulli nausea ametuntur, nec tamen vomunt) ita quidam irritamentum
d tussiendum sentiunt, nectus pnt tamen : idqus
23쪽
κροτGτης οὐτιας. saepe enim ob levem & exiguam faucium
asperitatem: interdum Vero ob tenuem quendam, eum raucum humorem, irritamentum ad tussiendum accidit: neque tamen tussissequitur. Cap. . 6 i. Est vero causa in genere una : nempe quicquid spiritum intercipere potest: in specie autem varia & multi plex. I. υγΘονκι φερομενον αποτης , humor a capite destillans: quemadmodum evenit in catarrhis. II. αβροι θριενον τι κατατας τραχ ειας ἀσηζιας, quiddam, quod inatiteria aspera collectuim : veluti contingit in peripit monia, pleuritide, gibbarum hepatis partium inflammatione,sau. cium asperitate. III. πινον - είλον ν 'la πιgHων, cum aliquid esculentorum, aut potulentorum in asperam delubitur arteriam. Hoc enim ἀνάλογον est τοὶς απο κεφαλῆς M. τα ρας, destillationibus a capite. IV. των οργάνωτ-ς αναχ ista, intemperies instrumentorum, quae respirationi inserviunt 3 eaque frigida. Ejusmodi tussis sicca est, in qua nihil expuitur. Neque violenta est: sed exigua, ut vel omnino, et magna ex parte,ne fiat,prohiberi queat. TE ses enim violentae κέαληψ- πνεύμαξ δ spiritus detentione, minime vincuntur: sed majores sunt vehementioresque, quam ut hac ratione supprimi possint. Lipprimi auten possunt , & etiam sanari spiritus cohibitione tusses ab in temperie frigida natae, sinoin sint magnae. Cacta est: qua in spiritus cohibitione musculos thoracis & abdominii
contrahimus atque intendimus vehementer, adeo ut neq; inspiremus, neque expiremus. Impedita autem respiratio ne, calor in instrumentis respiratoriis augetur, spiritusquς sub thorace violeterpressus in omnes angustos meatus ponetrat. Itaque calefactis istis instrumentis, frigida intem peries corrigitur: omniaque ad aequalitatem prioris tem
Inaequales enim intemperies tusses movem Capacobno
24쪽
eognoscetur, si in memoriam nobis revoeaverimus, dii plicem esse intemperiem: unam,quae a nuda qualitate ca- ijda,frigida, humida, aut sicca,eaque vel simplici, vel composita,proficiscitur. Alteram, quae fit cum aifluxu alicujus humoris, qualitatibus istis praediti, qui instar roris per patates est dispersus. :Hinc enim perspicitur, τὸν ἀπι-
σιας, vel in nuda qualitate, vel in qualitate cum assiuxu humoris sitam esse. EtutramqueTursus duplicem: unam ο- , a qualem, quae aequaliter partes eorporis occupat: lteram ανω κοιλον, inaequalem, quae non aequaliter partibus inest. CV
63. sine dolore est. Τcstantur hoc scibres hecticae, di plurimi affectus frigidi, qui aequaliter partes occupant. Probat idem & ratio. Sit ehim hujusmodi intemperies cuilibet sic affectae parti ἐπι ιδ προ --. lut acquisititia natura. At nullum corpus a natura sua i festatur. Scribit namque Hippocrates, dolores fieri, cum n
tura corporum mutatur ac xorrumpitur : non cum jam mutata estatque corrupta. C p. F.
O . 'Ανωμυς vero δυσκρα α, dolorem insere, & quidem tantum, quanta ejus est magnitudo. Id quod in acutissimis & vehemethssimis febribus experiri licet : in quibus solidae animalis particulae dolent, dum a calore p. n. nostram mutantur & alterantur. MC pl. 6 3. Ex his per*icuum est, cur ανωμιαλος σκρασια tussim excitet Infert enim sensum molestiae: eb qubd organorum respiratosiorum temperiem mutet, alteret atq; com rumpat. Natura ergo cupiens exrellere id, quod hanc molestiam inducit, tussim movet. 66. Haec de causis tu . Nunc de horroris rigoris:sii prius duae molesti sensus species, horrorem & rigorem antece
dentes , scilicet i , sive iugituito, fuerint O
25쪽
σ . cujuspiam rei in n6. bis sensus, quo a nostra nos excidisse natura conjicere pocstutius. Tum enim quippiam in corpore nostro sentimus, quod a natura nostra prorsus est alienum, quod tamen statis explicare & verbis exprimere non valemus. Hanc vero homines incipientibus jam m orbis, priusquam v. g. febricitent, per totam corporis molem sentiunt. Neq;ulius adeo fortunatus fuit, qui non aliquando symptoma
te isto fuerit correptus. cap. f. 68. Caeterum, ἀλλοτριον id, quod per totam corporis moelem dispersum sentitur, interdum videtur esse ὐποθερριον τι, subcalidum: aliquando in eis τοῦ Θερ μα νειν, mordar
do affectum, calidum scit. & mordax : alias citra calorem& mordacitate ἀπάσας ταις σάρκας, carnes omnes lleviter distendit. In omnibus vero hisce symptomatibus,
homines ανω κοιλ quandam se sentire ajunt, S pandicu lantur, omnesque partes naturali quodam instinctu faculatatis expultricis, quae ea, quae corpori molesta sun r, expungare conatur, quaeque singulis ejus partibus, ut serventur,& in vita permaneant, a natura est concessa, distendunt in
69. Pandiculantur autem & distenduntur maxime a somno: quia tum praecipue halituosa excrementa in carnibus sentiunt. Haec verb tum sentiunt duplici de causa : Ipropter nutrimenti concoctione, qua peracta, excremen ta ab utili humorum naassa separantur. II. propter horum motuum intermissione. Animales quippe actiones somni tempore quiescunt. Experrecti ergo halituosorum excrementorum, sive statulentorum spirituum copiam senti cntes, eam a se pandiculatione excutere sataginat. Id quod et, ana pueruli, qui adhuc in cunis jacent, a nullo edocti Ma- .gistro, faciuhit. Ipsa namque natura ad pandiculationis in
26쪽
in animalia impellit, cum halitibus ae vaporibus
perspiratum, molitur. Cap. S. o. Altera molesti sensus species est κοπωδης se lassitudo: quae duplex est : una A, χοῆρο ,sontaneu, quae sine
corporis motu & exercitio accidit: altera non spontanea, quae motum corporis sequitur. Cap. 3. 1. Utraque rursus triplex est: I. τονώδης, tensiva: in qua tota corporis moles tendi putatur. Oriturque a , quae partes, quibus inest, ita dis endit,ut eam sine molestia
ferre nequeant. II. ulcerosa, in qua corpus, cum movetur, velut ulceribus conspectum esse putatur. Pro '
nit ab humore mordaci: ide6q; cum estercemur, per quietem enim talis humor minus est molestus, quam per motum: eo quod hic illum agitet acrioremq; reddat arbitramur,nos pungi, quasi plures spinae nobis essent infixae. III. φλεγμ ονο ης,in qua corpus conquassatum, & contusum, &quasi phlegmone obsessum esse putatur. Ea laborantes, seo κο πω, ostrum lassitudine, detineri ajunt & ne minimum quidem motum sustinent: ideoque nemo eorum pandiculari tentat: ut qui omnem motum reformident. Sentiunt tamen calorem manifestum, &-tensionem, &mordicationem: idque propterea, quoniam in totam corporis molem liberaliter est effusa. In reliquis vero duabus lassitudinibus, ulcerosa &tensiva, pandiculationis interdum motus observatur: cum scilic. vel exiguae fuerint: vel ex flatuosis ac vaporosis excrementis genitae.
lassitudinem ulcerosam, ubi increverit, adeo, ut qui ea laborant, nullum sustineant motum, sed velut ulceris dolorem sentiant, in horrorem transire: eum nimirum affectum, quo cutis inaequaliter movetur ac concutitur,
reliquo corpore immoto. Horroris autem vitium,ubi mo-D α tus
27쪽
tiis accesserit, in ρίγγ. rigorem mutari: qui est inaequali,
totius corporis concussio, Cap. - 3. Conveniunt autem inter se ανωμαλiα ,κοπος ελκω
φριm1 quod ab una eademq; causa, nempe ab acribi bus& mordacibus humoribus proveniant. Differunt versis
inter se quadrifariam. I τω τ- περιέωμάτων, excre. mentorum multitudine. Multa enim pauci, magis mole. stant. II. κινησει, motu. Excrementa namque, quae mo
ventur, gravius affigunt, quam quae quiescunt . IH τω ομεν μἀλλον ειναι δακνώδη, s ληέον , acrimonia & mordacita. te: quia alia excrementa magis, alia minus acria sunt a mordacia. Ex quibus illa magis, haec minus mordent. IV.τω το σωριοι το κάρινον - δυσπαίς, - ἐυπαίς, --- . -- ἐυα θῆον , ἡ δυσιφθῆονδα cras, diversitate corporis laborantis, quod vel facile, aut dissiculter patitur radhaec,vel R. Iidum est atque robustum, aut debile S infirmum: deni vel exquisito, aut hebetiori sensu praeditum). Etenim cor. pus δυσπα ες , ισχυρον f δυσέξέον, non nisi a vehementi in. festatur cauSa. . Contra αρθεὶfευα ογ,ῆον 1 levissimi infestari solet. Capys. . Pro harum igitur causarum varietate, varia symptomata generantur: in aliis sciI ἀνωμαλιῶ, : in alijs borrar: hi aliis reor: in aliis lassitudo ulteros. Leuior quippe affectius est, ἀνωμαλια : gravion, horror: gravissimus, rigori Levio. res ergo cauta, praesertim si quieverint , producunt : graviores, si fuerint motae, sed remissius, horrorestigeneranti gravissimae, rigorem inducunt Ipraecipue ubi coleriter vehementerque fuerint motae. Motum enim plur,mum hic momenti habere, praxis & experientia monstrati Praxis: quia Medici ijs, qui lassitudine uIcerosa laborant, praecipiunt ut quiescant. Experientia quoniam Galenm observavit, quosdam, qui crudorum humorum copiam cesquctam habuerant,ubi quievissent, nil perpestas esse: cum
28쪽
ψero balneum essent ingressi, vel in Sole stetissent, horruic
se: idque multo magis, si etiam se exercitassent. Acria enim mordaciaque excrementa iam ab externis, quam ab
internis causis ad motum excitantur. Externae sunt, Sol, balneum , exercitatio, ira. Interna ea omnia, quae excrementa haec vel calefaciuno vel attenuant, vel in satus comvertunt. Alteran enim: At alteratib motus est species. Esse autem causam motam molestiorem, magisque quiescente infestare,culento duobus modis probat. I. ex emplo durorum corporum, quae incidunt in oculos. Iis Gnim super oculos delapsis, si palpebrae claudantur, dc oculi quiescant , aut parum; aut nihil doIbris adserunt Sin utraque pars crebrb moveatur, dolorcin pariunt toleratu difficilem rL Ex ipsa rei natura: Nam dum quiescit causa, consiletudine quadam membro, in quo continetur, si s miliaris di ideόq; miniis assicit: Ubi verb moveturtur, & in partes sensiles, quales oculi sint impetuosὸ sentur, illos dolore cruciat Hi he est, qubd humores, qui per
venas & arterias,partes insensileg, fluunt, nullum rigorem excitent: Ubi vero e venis ad sensiles corporis partes, carnem scit tollimque corporis habitum', estiis sunt, perque illas violenter aguntur, di ad cutem feruntur, iii ipso trans. tu eas stimulent, pungant; dividant Ec vulnerent : G. Caeterlim, quod omnis mordax dc mota causa, sive calidissima sive frigidissima suerit,animaIi, & horrorem,&rigorem incutiat; multis probari potest iudici s I. quia videmus, aquam serventem sano corpori derepentE aspe sam, aut scintillam ignis incnssana, horrorem excitare. Is
quia experimur, medicamentum κιασικον exulceratis pata
tibus impositum, primum quidem horrorem: deinde rigorem : & in quibusdam etiam, qui sunt calidiores, Pacise Eores,-accuratiore sensu praediti,febrim parere. III, quia
29쪽
constat, tertianas febres omnium maxime horridas esse i eo quod & biliosissimae sint, & calidissimae. autem
sunt exquisitiores, eo etiam rigor in illis es vehementior. IV. Hippocrates docet aphor. I. . . καυσω laboranti ri. gorem supervenientem febrem solvere. Quid ita Z Quiabit is, quς antea in venis hinc Inde errabat, a natura per car. nes, partes valde sensiles, ad cutem κρι,κως propelli tui : ita ut rigor iste simul symptomata sit&lignum. Symptoma: quoniam bilis motam per loca sentientia sequitur. Signii:
qudd istum bilis motum patefaciat. Nam qui hujysmodi
rigore corripiuntur, sudant, vacuataq; bile a febri liberati tur. mdsi bilis non ad exteriora, ipsam scit. cute,sed ad imternas corporis partes feratur, tum aut per Vomitum, aut per alvum excernitur. Accidit autem saepe, ut bilis, & in tro, & foras, eadem die moveatur: &per vomitum, su dorem, atque alVum expurgetur. Cap. b. 77. Quidam, cum viderent, corpus per rigorem Vehemen ter Disere,, credebant, illum salutare καυ - remediu esse. εναῆια- των ενοιἐί- - ιιι ιιιι . Vertim, Galenus tota it Ios via errare dicit. Nam si rigor, veluti remedium contra rium, καυσον fanaret, certe, quacunque fieri posset rati ou
rigorem in eo excitare liceret: nimirum frigida aqua,vel a spers , vel affusa aut aegro ipso in frigidum delato aerem: aut in frigidae aquae solium demisso. At quamvis hac rutione rigor excitetur, καυσος tamen minime curatur. De
inde, si rigor sanaret propterea, qubd corpus refrigoraret,utique homo post rigorem febricitare statim desine xet. At hoc non fit. Ergo rigor ut contrarium non fanat καυσον. Minor probatur: quia videmus,hominem, rigore fi nito, multo vehementius, quam antea, febricitare. Ratio est: quoniam a rigoxe major excitatur calor: idque propter vehementiorem bilis motum. Tum demum verbcessat
cum febricitans, vel largiter sudavit: vel navam bi lem
30쪽
lem vomuit: vel eandem per intestina deiecit. Cap. 1,
1s. Q ii autem non immerito posset, cum antea ductum iit, rigorem, & a calida, & a frigida causa proficisci, cur idem παθημα a contrarijs causis excitetur 3 Respondet enus, sciri hoc posse, si meminerimus, quid facultas erapultrix praestare soleat ξ Nam non solum ea excrementa expellit, quae in amplis organorum spatijs, v. g. Ventriculo, utero, utraque vesica, intestinis, bronchijs pulmonum, α naribus continentur: verum etiam illa, quae in membro rum substantia nascuntur: idque modis diversis. Prioris enim ordinis excrementa expellit per vomitum, alvi dejectionem, menses, urinam, tusseS, sternutamenta: posterioris vero ἀδόλα ς, per διαπνοην, cum scit .animal naturae legibus gubernatur. Qu9dsi quippiam, quod mordet,
in animali consistat, & violenter moveatur, tum sane ab eo excremento facultaS expultrix infestatur: ac propterea
id ipsum, sive calidum sit, si ve frigidum, quocunque maxim Micet modo, e membrorum corpore expellere festinat: particulis scit . sese contrahentibus ac constringentibus: de inde excrementum, quod in se continent, extrudentibus. Et si omnes simul hoc motu contractionis moveantur, to tum corpus concussione & quassatione corripitur quae co-cussio totius corporis rigor appellatur. Necesse enim est, musculis omnibus concussis, una etiam articulos concuti: articulis autem concussis, τε νω f καμ ψεις ακμσίους
ραπίπ ν, extensiones quasdam & innexiones involunta rias incidere. Cap. s. s. Est tamen , motus r1goris a convulsione, palpitatio ne, & tussi, quae a nuda intemperie organorum respirato ri una provenit, diversus. 8o. Convenit quidem rigor cum σπασμιω, sive convulsione in eo, quia in utroque affectu musculi incurvantur &fectuntur. Dissert autem ab eo: quoniam rigor sit a i