장음표시 사용
31쪽
est. Nam una cum musculo, qui astatuoso spirita dilata tur, membrum attollitur: iii rigore autem omnis musculi pars movetur, seipsam Lxpurgans. Interea Vero, cum patites musculi movetur, totus nusculus concussus una etiam secum articulum, cui inseritur, concutit. Ex quibus colli
gitur, rigorem a palpitatione triplisiteriaifferre. l. quia n. gor fit 1 facultate expultrice:palpitatio a morbo. II. quia istrigore quaevis pars a se ipsa movetur,cumxxcrementum iast contentum expurgat. In palpitatione autem pars non Q ipsa, sedcssatulento attollitur spiritu. III. quia in rigo.
pilatione sola pars βilatata movetur. Cap. s. 8a. Motus, qui fit per inaequales nudas intemperies iamusculis thoracis, etsi rigori similis sit: differt tamen noli stltimά motu, qui sit in tussibus alijs,ab intemperie cum assiuxu humoris natis: sed etiam a rigore.& horrore, Cap. 983. Quod similis sit rigori, hinc constat et quia . musculi thoracis concutiuntur perinde, ac in rigore, conanturqsi ea, quae in carnibus ipsorum mesest uni, per arteriam a peram expellere. Ideoq; levis & exigua tussicula , imb po tius irritamentum ad tussiendum Consequitur. In caeterii autem tussibus, a conssuxu alicusius moris ortis, mustilli
thoracis vehementius irruunt in pulmonem, consertam
que exussiati'nem excitant. In sternutatione adhuc.Velie mentius eundem invadunt,cum spiritu, qui estun naribus, confertim expurgare conmuir. In sternutatione enin uno impestatum a pulmone, tum a capite vipiritus emitti tur. Qu9d nondi illi, quibus facultas .valde erat. debilis, perspicientes, ut ea , quae in thorace & pulmone contine Dentur, commodius etij cerent, nares lacessendo sternuta mentum cierunt : quo violentia hujus motus , quodla
32쪽
l 8 . Porro,utcunque tussa S, ex nudi intemperi corgano cum respirationi inservietium nata, citudem cum horrore Srigore sitgeneris: differt tamen ab ijs, quoniam citius, propter assiduum horum organorum mottam, sic latitur. Organa enim respirationis nunquam quiescunt: Ged perpetuo moventur. Qii circa si per causam aliquam, vel minima, sua in actione impediantur, statim quod molestat explOdere fatag nt, tussim quem OVent. At dictum supra, motum hujasmodi λαθὼra; per totum corpus prodere ac manifestare. CV., 83. Utru in vero, qime in tussi & rigore naturam,sive vim κυιlικὸν infestant, humida sitit, an aerea & flatu lentat dignoscendum. Humida autem es e cog oscitur, si vacua tio eorum sensibilis sit: & quaeda per volnitum, quaedam per alvum, quaedam per sudorem excernantur. ΠνE χοὐώδη vero, aerea,& fatuosa, si vacuatio sit : aegrique nihil,
quod sensus notare possit, vel vomant, vel per nferna deij-ciant, vel sudent: sive illa calida sint, sive frigida . CV.F. 86. Qi md autem justo calidiora horrorem rigoremque excitare possint, calidissima balnea demonstrant. Si enim εξοι φνης f ἀθέοως, derepente ac confertim, sine praecedente aliqua sensimque facta calefactione, ejusmodi balnea quis ingressus fuerit, statim horrore corripitur. Quod vero frigida rigorem inducant, translatio in frigidum aerem confertim facta ostendit. Nam & haec ipsa horrorem parit. Id quod etiam accidere solet, ubi in frigido aere diutius commorari cogimur, quemadmodum hyberno tempore peregrinantibus usuvenire solet. Cap. S. 87. Haec excrementorum humidorum & aereorum di gnotio notanda est propterea, quoniam plurimum ad curationen onfert. Nam rigor ab externa causa frigida exci
33쪽
tas aurem 1 causa calida, refrigeratione tollitur. in disnon aerea, sed humida sit causa rigorem excitans, & qui dem calida febris sequetur. Ideoque sanabitur vacuati ne aliqua sensili, per vomitum, sudorem, aut dejectioneat alvi. Sin causa interna frigida sit & aerea, calefactione, uti dictum, profligabitur. Hunaidae autem nterdum aliquando : nonnunquam Sc προνις, & κενακτις cora. petunt. CV S. 68. De rigore Veterum crat placitum, quod illi senaph febris succedat. Sed veru simpliciter non est: ctiamsi quis adhibeat: dicatque, eos rigores, Ui
e corpore nostro excitatur, fibrcni ncces asib sequi. Cap. 1. 89. . Visi enim sunt, & a a vctcsibus bindicis ri. gores, quos nulla sequuta febris: quanquam illi non adeo fuerint vehementes, ut ij, qui exquisita6 tertianas, aut qUabinnas praecedunt: aut qui ardentes &praecalidas sobres ja dicant. O S.
so. Solent aurena ejusmodi rigores pravam diaetam se qui cum stis. homines & otio ii adulgent: & cibo se in far ciunt: & a cibo statim balnea ingrediuntur. Itaque nil mi
rum,ucteres ejusmodi rigorem , quem nulla febris excipit, nunquam vidissh. Non enim eorum aetate perinde, ac crast ni seculo; homines in vi ctu peccabant: neq, tam crebro la vabant. Cap. S. si . Sunt vero rigores, quos nulla febris sequitur, n0s,
ut in tertiana exquisita, validi & concusJorij
μαλλον, horridi magis. Nam cum praVa excro menta in corpore sunt congesta, principio ανιὼμ α λίαν senti
34쪽
rigoris aliquid participet. Tandem solum rigorem senti
nius, qui partes colporis concutit. Attalis rigo vehemens scit. & concusorius, nunquam a frigidis procreatur humoribus. Hi eninsob crassitiem vehementer moveri nequeunti. sed in partibus, in quibus sunt collecti aeterent. Quodsi
aliquando extenuentu rigorem quidem excitant, non t , men Vehementem. Neque enim pituita eam nancisci potest tenuitatem & subtilitatem substantiae, quam attenuatabilis flava. Haec igitur velociter per corporis partes sensiles ferri potest, & validum excitare rigorem: pituita nequa
pa. Veteres ergo rigorem, a crudis humoribus ortu, minime habuerunt cognitum. CognoVisse autem eum, qui accidere consuevit in morbis lethalibus, ex Hippocratu
phor. G. . clarum est. In illo enim natura quidem insutigit, ut quae inimica sint, profliget: sed victa concidit . ideoque rigor Hippocratu judicio signuna es perniciosum. Cip S. 93. In quartanis autem febribus rigor mixtus est, ex calido nimirum putredinali, & frigido. Melancholia enim, ex qua quartana gignitur, humor natura frigidus est. At putrefacta, calorem nanciscitur:& quidem tantum caloris, quantum putredinis. Rigor autem a calidis quoque causis ortum ducit ut supra dictum. Cap. 3. 9 Sed quae causa est,inquies, quod in rigore,s1Ve a caluda , sive a frigida causa prodierit, extremae corporis partes refrigerentur,&sanguine destituantur, & cum ijs tota quoque cutis, partesque illi substratae 3 Respondet Galenus, ea ut inveniatur, operae pretium esse, ut sciatur, es quendam primum maximeque principem motum, τὸν ε τω τε fφορὰν ἐμφυτου θίρμασίας, caloris nativi tum ad interiora, tum ad exteriora delationem: hiincq; motum in quibusdam animi perturbationibus evidentissime observari. In his enim una cum ipso calore,& spiritus,& sanguis, modo E a intro,
35쪽
intro, & ad ipsum principium, Cor, seruntur, contrahitit.
aurque: modo ad exteriora tendunt ac sunduntur. Cap. 1 ss. In timore. n. intrd,& calor & spiritus,& sanguis abitu citur, contrahiturq;: unde partes extremae refrigerantur. Istira aute calor intenditur: quo fit, ut exteriora qua sit ardeat. In αυγωνα m, datione ante certamen,i noti sunt Vari nuciniam compositus est affectus ex ira & timore. Iam cnim inotus initia irae est: jam timoris. Irae est: ubi quis confidit, hoste in se vincere posse. Timori S : cum metitis, ne ab laoste vincatur. Et hos caloris nativi motus, qui in ira & timore observantur; pulsus etiam cordi S & arteria. runt evidenter ostendunt. Timentibus enim pulsus si infminimi, ac maxime debiles. Iratis contra maximi ac vali dissimi. Iis vero qui versantur in ἄγω ἁ &ante certa mea trepidant inaequales. si erecundia calor primum ad inte riora retrocellit deinde ad exteriora redit. Qu'dsi non re dierit, timor est, non verecundia. Fit enim verecundia de repente: causamque habet mollitiem animi, & timore ninativum cum scis quis Naessanti oris congressitam veretur, nec ejus consuetudinem ferre potes , adeoque ab illsius co specta semubducit. . Unde fit,ut in ea calor ad inter ioca ve Ivis stubterfugi ens, recedat,non tamen, quemadmodiam in timore accidit, illic permaneat: sed λογισμω ratioti το θητιάον τῆς patibilem animi partem excitante rodit S foras fertui : simili modo motioniς, quo in frigida lava tione casser revocatur. At in timore sator ad exteriora non redit, sed magis magi es extinguitur, adeo ut quidam etiani in rigorem incidant s. 96o Caelexum, quod in timore homines patiuntia r ά ρο- id in tristitia sustinent καρα βραχυ ,paulatim. Differunt enim haec παθη, non ολω τω γέ-: sea tantum μεγε
Hic caloris dc sanguinis inotus as interiora & exte
36쪽
tiora, facIt,ut siet qtii bus sanet animi pathematibus homines
morialitur: in alijs VCro servemtur. Nam non inulli qtribi is φυσρέ αd ενες, aumitata natusa debilis erat, oblini rem magnum,ac subit abneiana niOrtiri Gunt , Causa duplex es svel quia dator 11arivri, extinctus vel quia suffocatus idq; ob universi sataguinis ad cor repCntinam regulgitationem. E. Oiratis vero nenro obijsic legitur sei, quod in ira, ne ly calor extinguatus : neque vitale robur dis luatur, Praenimiorgast io quidam pusillanimes, inre erunt, noti aliter quam in timore. In hoc. n. amnii pathem are calor cu ni robore ac fer, ore, non peritide Itque in ira , soras frictis sed contri, sit quid ali teli roboris habuit, id nunc exos itus & saxatur . Itaque laxatus dum ad exteriora sertur,pt orsus dissipaturi Cap. s. 9s. Dosor νος) gaudio contrarius est: es propterea sy m plomata parit gaudio contraria. Ur enim gaudium calo rem nativum ad exteriora moveri cogit sic dolor et indem
ad interiora pessit, Itaque dympronota thfers maximpoti mori sim4haz Dosore si gurdem Iaborantes,& de odores si unt, & restigerantur, & rigore corripiuntur, es trennunt, xpulsus edunt minores & Gninino etiam pussa privantur, tandemque moriuntur, haud asiter ac ii, qui percelluntur ac consternantur . Causa est: quoniam in his quoq; calor ad cor refugit , simulque resolvitus atque extinguitur. Cap. b. 99. Cum vero dolor mortem adferre possit, noti mi r una, si etiam λμπο χιαν, f G λειπολ υ υ ας ἀκολουθα, συμά -
, ita in alia, thm vel in primi Setiani ακήσιον εκκρισιν των' o. τωμάτων, invitani excrementoFuni ex creti otieni inVe --
IOOP Verum, non est praesentis instituti, in hisce diutius immorari. Ideoque ad rem redeundum p sclesidiamque, omnia, quae thactentis de animi perturbationibus dicta
37쪽
sa liceret, cur per rigores extrema corporis refrigerentur nimirum quod nativus calor sentiens ea, quae corpori mo testa sunt, una cum Lahguine&spiritu ad interiora, per in de ut in timore, refugiat. Io I. Qui d autem in rigore externae tantum partes iri. Seant, internae vero caleant, inde constat, quia frigus in il lis tactu percipitare sitis autem rigoris tempore quosdam
1oa. QDd vero refrigerationes non praeter rationem, sed ευλογως, ijs, qui rigore laborant, eveniant, hinc collige re licet. Nam si atrociores dolores, qui in una aliqua cor poris parte, V. g. colo intestino, consistunt,&λειπο φκοίας,&inducunt: cur non illi, qui universum Occupat
corpus, quales sunt, qui in rigore accidunt neque enim rigor, qui totius corporis est concussio, sine dolore fieri
potest si non , θανατον, saliena καὶ Γλυξιν, re
frigerationem extremarum partium efficerent f Est namque dolor, qui in rigore fit, reliquis omnibus doloribus ο-: cum sit molestus sensus: disteret autem ab ijs, qui interimunt, . qRia dc minor est, & brevius dimrat. Colicus namque dolor saepe duobus diebus continuit
hominem cruciavit. Rigor vero, quanto est vehementior, tanto solet esse brevior. ca8.3.1o 3. Si quaeras, qualis is sit motus caloris, qui in rigore deprehenditur 3 Respondet Galenus, similem esse illi, qui in verecundia &-frigida lavatione fieri consutavit. Movetur enim initio ad interiora, ac pugnat certaris ςontra ea, quae sunt molesta, donec una cum expultrices, cultate .extirpaverit omnia. Verum propter vehementes εὶ H G,incursiones,& quia in profundo corporis est co, Cervatus , ad exteriora redit ἀθροως, febremque a rigore accendit, praesertim cum ad ejus accensionem auxiliarem hu
38쪽
beat materiana calidam, acrem, atque mordacem. Quo Isi facultas inter certandum prius fatigetur, quam noxia fugaverit, morS Obrepere solet. Fatigatur autem, priusquam haec profligaverit, et ἀρρως ιαν, cum cst debilis ac infirma: Vel δαι μεγεθος ο τiis, propter cause magnitu nem. In prio ri enim casu a noxia materia Vincitur m posteriosi vero, causa superari a facultate nequit. Cap. S.Io . Vt , quae issitus hacten As de motibin vitiosis, qui eae . ffuerunt enumerati, facilius memoria mandentur ' intestigin tur metiiss Galenus brevem illorum ἐπιλογον, sive ἀνακε ιι λα-ιν instituit: & primum quales motus sitiat tu Ata, stem nutatio, singultus, rigor, pandiculatio, o itatio, ἀνωμαλια δc pruritis' ostendit: deinde quae illorum causast, ct quomodo inter se differant 3 exponit.
io S. Sunt autem auectus elari merati omnes cxpultri cis facultatis motus. Per cos enim expellere conatur ea, .
quae corpori molesta su si & noxia. Dis crurit veri, inter se magnitudine & vehei cntia. Nam tu asternutatio, ghLtin & rigor motus τῆς c ι ι ῆς uως sunt ii hυροὶ f sίφοι, validi ac violenti. Pan icuiatiod ob ci alio μίτρὶ οι, mediocres. Horror μετρι ρ m. Multo adhuc moderatior motus est ηανωμαλία utpote quae propemodum motus dici minime mereatur, sed potius molastus sensus. 'A μαλία similis est sensus, qui in L itudine ulcerosa, & praecipue in pruritu esse . solet. Nam in hoc symptomate sensus duntaxat es πε-
'Hωμάτων κνησμιωδων, excrementorum, quae pruritum excitant. Neque enim haec aliter nominarisicet, nisi quis illa ν τρώδη, nitrosa, i αλμυρὰ, falsa, - . amara, appellare
voluerit. Talis enim illorum natura est. cap. 6. ioci. Discitur vero haec eorum natura dupliciter. I. τ ex rebus externis. II. ἀπ' ἀυ ων των κοιὼ το σωριοι, ex iis, quae sunt in nostro corpore. Cay.6.
IO7. urtica scit. scilla, muria, & aqua
39쪽
niarina Nam haec, &alia, vel amaram in se qualitatem habent, velut urtica S scilla: vel falsam, ut muria, α κη α
aqua marina. Itaque, qualem sensum haec ipsa corpori admota cyhiberi talcm etiam, quae pruritum excitant ex crementa, senilim movere solent.1o8. Er rebiu quae in corpore sunt, humoribus nempe a cribus de mordacibus. Etenim pruritus eos vexare solet,
qui sordibus scatent, & balnea negligunt qui cruditati bus laborant; qui pravo utuntur Victu non aliam ob causam, nisii quod excrementa haec in corpore nata sabsa sim , acria atq; mordacia. Prae omnibus autem alijs prii ritus infestat dc λέπρορ la rantes. Causa triplex est. I. quia humor pruritum excitans est sopiositor, quam in il lis,qui sordibus abundant, & balnei usum inIermiserunt. II. quia idem crassior est, adeoq; cuti infixus firmiterque ina pactus. III. quia nonnunquam etiam lentus & glutin0
sus est. Unde ut nihil juventur, etiamsi scabendose
excorient. Salsus uippe humor adhuc cuti infixus manet; ideoque pruritum n Vere minime cessat. Cap. 6.1o9. Causa horum vitiosorum motuum est, uti supra uberius eXpositum, κακοχ μιι α. Differunt autem inter se quadrifariam. I. ποσότηῆι τῆς τιας, causae quantitate. II. ποιοτηῆι, ejusdem qualitate. III quiete. IV
motu. cap. 6.no. Causa enim in pruritu est pauca, tenuis, falsa & im mota. In lasstudine ulcerosa pauca, tenuis, mordax & immota. tia leprac, scabie militia, crassa, falsa & immota. In pauca, tenuis, mordax & motum quendam obtinens exiguum. In rigore copios rest, mordacior, vehementwrque moVetur. Et quidem maximo plurima, mordacissima, i σφοδροτα κινουμεν,1, vehementissime mota. In minimo Vero, mediocriter vel in qualitate,vel in mordacitate , et in motu aucta. Sunt vero inter maximum &
40쪽
minimum rigorem variae τω N-αλratione majoris Rc noxis variantes: nempe pro ut causa, a s in qtiantitata, Vetin qualitate i vel in motu variat. Capso. m. Atque haec lant symptomata,quorum causa tum incute tum in carne illi subjecta consistit, Inper ea ver0,quor urn cqusa in profundioribus corporis paxtibus consistit, . &-c .6. II a. Tussit, enim causa in pulmone, faucibus thorace latet. De Butatio- in naribus. gultis in ventriculo restomacho. . 6.
poris partibus haereant. Conveniunt autemin eo: quod expultrix facultas in onanibus hisce tribus symptomatibus seipsam advehementissimos motus excitet: idq; nullam a liam ob causam, quam ut ea, quae infestant, explodat: que admodumTupradiistum. Ubi etiam multa deillorum scineratione radita:&qubdsternutatio ex accidenti humorii, qui in pulmone delitescunt, licet horum gratia minime instituatur,remedium sit Per se enim ea, quae in naribus sunt, expellit. Per accidenSautem, quae ini horace ac pulmone consistunt, extrudit: dque per nervos,veluti per longas quasdam namis, ad xl oracis musculos descendentes. Per hos enim thoracem non tantium dilatat: verum etiam contrahit filioq; contenta excrementa excutit. Pari modo, etsi singulis sper se iciat ea, quae ventriculum infestant: tamen haec ipsa sternutamenta per accidens exturbantia leλque singultus sunt remedia. Musculi quippe abdominis per sternutamenta intenti ac contracti ventriculum simul impellunt, ut violentior in causas molestas,&singultum creantes, quas expellere nititur, fiat incursio. Cap. 6. II . Supersunt causaes to tum enarranda, quae princi, Pars libripibus acci an unctionibus, nimirum Imaginationi, Ratio, cinationi, & Memoriae.
Sunt vero in illia, ut in omnibus 'adijsi actionibus , F tria