장음표시 사용
21쪽
metro rem Riboris eluceat hominumetris nonni inquam accidunt, etsi nondu in id fuerit a naturae scrutatoribus animadversum. Quae omnia humano ingenio essehnperscrutabilia, perpensa subtilitate particularum quae omnem et udant sensuum vim
22쪽
Illustrissimo, acceleberrimo Viro
Jemadmoclum ob rei diu optatae , ac in unis laboribus quaesitae credit an inventionem sit inma laetitia animus periunditur ita postmodum summo moerore allacitur, si eam suppossititia inesse appareat. Hoc idem prorsus mihi even ille fateor , Uenerande Pro ses cum enim Librum Ephemeridum Germanicarum N. C, quem ad me nuper humanitas Tua transmisit, . ursi me voluerem ut in rebus novis, ac peregrinis fieri allate ac forte incidissem in Epistolam Clari s Viri D. Schelham erimitoniensis Prosessioris ad Te conscriptam cum titulo, Solutio Prob ematis, cur in rubo Torri- ce iano pluvioso tempore deuenda Mercurius, m deberet a cendere, valdi gavisus sum quod tandem dignus Vindex inventus esset, qui nodum hunc dissi, luerit; veritin tota Epit tota perspecta, ac attente considerat3.eptum gaudium moeror excussit,nec parram dolui quod aliud in titulo, aliud in pyxide, ut dicis let, deprehenderim Saepius tamen mecum haesitavi, an transversum me agere ingenii mei imbecillitas, et non satis creditae Demonstrationis subtilitatem attin- Eerem . quare aliorum judicium pertentare lubuit; at neque
23쪽
metro rem Riboris eluceat horum
neque sic ambiguitatem meam abselui anima Ever tens mam hujusmodi Solutionem laudari ab his Culpari ab illis cognoscerem , Epistolam ipsam Typogra phis nostris recudenda in tradere constitui; siquidem si vera sit, a germana tam ardui Problematis Schelha meriana Solutio, neque in publica commoda mepe caturum esse, neque alienae gloriae invidum dici pollic credidi, si communiorem illam Literariae Rei redde rem ac praesertim Italiae nostrae, quando non multa , Germanicarum Ephemeridum Exemplaria ad nos de ferri soleant; sin vero in suo ratiocinio humani ali quid, ut reor , passus fuerit Vir Clariss illum haud aegrδ laturum credidi, ii ipsistendatur ad quos scopu los impegerit, dum in aereo Oceano causam descensus Mercurii inΤorricelliana fistu lyplu vio Coelo cupiscari connisus est, nec adeo feliciter ut crodidit , Veritati velificari potuerit. Ea igitur philosophandi libertate qua ille ob eritatis studium , uti protestatus est, Hypothesim meam excussit, mihi quoque in eundem finem illius suppositam Demonstrationem ad examen revocare liceat,ac Literatorum judicio rationum mearum momenta exponere, quibus adduci nequeo ut Celeberrimi Viri ratiocinio tralatilium solenne illud, Guod erat demonstrandum, nostra hac aetate in physicis, re medica quoque adeo familiare, tam facile indui
Postquam igitur, Vir Clariss Hypothesim meam. ac meum nitrum aereum, ingeniose fateor, explodere conatus esti qua de re aliqua inserius perstringam varia principia Hydrostatica pro fundamento statuit, quibus totam achinam suam superstruit, quorum nonnulla veri mima sunt,&acceptissima, ex Archime-ily ,-- ις 'ebuuturi aquis, Galilaeo in .nbro, de Gallenianti inscripto petita, quaedam vero Vel non satis bene mihi intellecta sunt,uel pro veris accipi nequeunt. N. r. notum esse ait aedam Corpora
ravia in do reteri ascondere , et elin merio, vel f
24쪽
to a tensum non tam facile largiri mihi proclive est in initar maenina, quantum lubet, redis an tu cuncta Salium enera nunquam pecthcam tuam ra itatem exuent ac data molis paritate semper erunt meia: ἡ si ς, id aevincit Aqua in Salegr a P m vero Principium , ii tota Moles inni
uod qua sit fluidum Aere crassus, hoc ratiocinio i ii tu mentem recte attigi se phoea V
Cum Mercuriussit Corpus in ut dormivio Wiron dens a Corporis baseat a Destiti, isto in m rei fi gitur, neque emergat Cunque Aerii ill O- ,α crati tor,nece:ittan erit ut altius ascedat in Vascu-
ubi stagnat. Acri expositus est, eo modo quo si corpus aliquod ita coinpin amus,ut in medio a lii suspenium maneatin aqua tria ob Salis mixturam . pra i ,r seddatur, rpus illud ascendet,mutata nempe necis .fuid gralitate, sc feri ait quod necessariorius extra Inbum debeat ascendere altiora uita inera
25쪽
qui debent praetere, data molis paritate esse e3us deri ravitatis .at quaenam proportio inter molem Mercu-
ii in fistula contenti columnam aeream , V φαqui ponderat non licet ergo ferre quod sicuti Corpus grave in medio alicujus fluidi consistens, si ui alteretur, fiat gravi ιs, Corpus in ud altius debeat attolli , ita cadem ratione Mercurius pluvioso tempore Aere graviori facto ut ipse putat hi sublime elevari debeat in asculo seu quod esset magis sensibile, in ea Barometri specie, cujus ima pars recurvas i, nec indiget Vasculo ac exinde in summitatem itulae descendere, cum utrobique non adsit molis,o gravitatis aequalita S. Sicuti ergo falsum est Mercurium este talis naturae, ita falsum esse necessumes nonposse Mercurium ubo descendere, sequia alticis ascendat tu Merem, qui in ιη cto Vascuis illi suppositus est hic enim comittitur Elemchus non causae ut cause; siquidem non descendit Memcurius d Tubo quia ascendat altius in Vasculo, seu in Tubo reflexo, sed altius ascendit in Vasculo, seu Libo reflexo, quia descendit e Tubo, adeo ut ascensus ercurii in Vasculo 1 productum descensus ejusdem Mercurii d summo fistulae propter sublatum prςcedens
aequilibrium ac debilitatam Aeris spiram inpluviosa
26쪽
c 'am si it trina jus sit momentum Mercurii se bo conten i quam momentum Aere columne partes Mercurii luperiores remunt in seriores , propterea quantum lescendit Mercurius 3 1iimmo fistulaetantum necessario aicendit in altera parte fistulae si sit
Principium vero motus Mercurii cuiluvioso tempore sua itatione decedit iter a parte superiori, ii
inferiora observatio satis curiosa quod primo annotavit Excellentiis. Ortus plane demonitiat, Dam intranti tu a te reno ita tu ad pluvioli in alium it Vercii-rius m Tuba recurvo, ubi Aeri expolitus cli, nil usam etformat, in transitu vero a pluvios ad serenumine dem parte apparet in Mercurio avitas quaed. ma lancis formam, quod si quia in transitu serenitate ad pluviam diminuto A ri non deres, Mercuritie superior premit ita: liorem c quia Mercurios sicuti quodcumque fluidum' ob attactum ad initii lae latera rata tam prompt prestioni obi , uitur, di o Mercurius oui est in medio in ea od minus pressioni resistit in parvam bullulam cor. to m. tur in permutatione vero a pluvia ad te renitatem Aeris pira festior, o 'ravior sdita qua ut uti :, causa quae id est cla j premit superisciem Mercurii in Tullo rccurvo, sed inanis in centro ubi minor ei resistentia tram in circumferentia ob superi eis allatam rationem. rvam cavitatem ad
instar Lancis effingit quae obicrvationc qua suam fieri potest in Vasculo cui immerici est fistula. atis vero peripe Canales, i ve Conicos, us velociorem esse lux uni
trudat . , rati. aer ' re' diversam , sed quae asser turn meum rinci, sed potius consarniet.
Non descendit er Mercurius Tubi summo, quia o 3 altio
27쪽
D Schelhamerus, nisi fingere velimus Aerem su
incumbentem, ubi Mercurnim an it vi quadam
Dropter minorem Aeris pressionem. Ubi 'porpora in exacti irino aequilibrio constituta ab eo diuventu principium motus, non illi cui aliquid pon- tractum fuerit, sed alteri suis viribus in te ei
miriose: debet te in Machinalneumatica col-
Izato Barometro, Lexatulato aere, Mercurius is vas subjectum concidit, Aere vero immisso, ad prio-
vhrae , in offam uncta haec nudius est er
horis . seu ad instar velitationis cuiusdam fuisse, aca mus etiam Mercurium esse Corpus influido tenuior consistens, modo, ut rem ex asse confician ac ostenda
Iomodo haeἰ elevatio Mercurii in Vasculo D Schel
hamero imposuerit,alteram Barometri speciem in medium producam, in qua fistula non et immeria in V a1-culo. sed Mercurius per lineam perpendicularem pendet in fistula recta nec emuit, ut in apposita Figura pri-
29쪽
Dum haec animo versarem subiit animum cogitati' experiundi num in fistula Torri celliana vacui X per 'mentum sic feri posset, ut Mercurius pender ibo sine fulcro, perpetu1 immersione In Valaul O iuxta diversum Aeris statum modo ascenderet, Ouo descenderet, q::od mihi post aliquot tentamina feliciter contigit, in fistulis praesertim gracilioribus; nam pro more ii mersa prius fistula in Vas argenti rivi pleno, eaque ε Vasculo sensim, perpendiculariter extracta substitit Mercurius pensilis, in sum imitate priori acuo superstite, relict1 in ima parte fistuli sparte aliqua Mercurio vacua observavi postmodum in hac fistula sic constituta dum transitus fit a serenitate ad pluviam descendere Mercurium in summo, In imo fistulae, sicuti succedente serenitate ascendere,ci elevari Mercurium in utraque extremitate . Cur ergo in tali Barometro eraqueisparticiιlis refertui, rabiorquamcumferenus es, cui perinde accidit, rosi in aquam dulcem inieceris Salem ex ouo crassior redditur, ac ponderosior, ut ipsius D. Schelha meri verbis utar Cur inquam ercurium per Ilineam rectam sursum non propellit,ssicuti aqua marina a vim ut ab ejusdem exem-Plo non recedam' altius attollitquhmluvialis λEx necessitate autem , dc juxta illius principia deberet id contingere, Aer enim nubiloso,&pluvio Coelo gravior, ut ipse ait, non oblique, sed directe, neque ex summo, sed ex imo faciem qseriorem pendentis ercurii contingens illum urgere deberet, ac in sublim attollere, at contrarium prorssis observatur, ut quilibet experiri potest, nam in humida, inustrali tempestate, qualis fuit dies is Aprilis , sic ercurium descendere observavi, ut illius aliqua portio exirhfstulam penderet in Aere velut in Figura secunda, satis jucundo spectaculo, non satis admirans quomodo Corpus tam ponderosum suspensum haereret, nec a reliquo in fistula contento divelleretur; die tamen 2I ejusdeminensis ob continuatas pluvias, depressiori facto Mercurio
30쪽
ex No 'andem 3tis dena guttilla in as sub ecfum decidit, quod pariter die Maj mihi observatum , clua die valid illime spirarunt ultrales Venti, quibus poli moduni silentibiis , ac Ventis norealibus reflantio us, disiectit hie nubibus ad dimidium fe e pollicem in hac si
Illulit ergo Schelha mero elevatio illa Mercurii in Vasculo, ut super illam tanquam solidistinaci unda,
me ni u Pro lymat is solucionem extim poste crea id ei it eandem vero causam esse necesium eis, quae in quacunque Rarometri specie Mercurii motiones emiciat, quae non alia est quam quod pluvio Coelo Aser minus gravis mini s Mercurii pressioni resiliit, ac pio pterea in tali Baro metro tam in summa, quina in imparte nitulae deicendit Mercurius, in altero vero u si ibus immersus est Vasculo, seu tibi recurvus eii deicendit pariter Mercurius, sed ad illius descensum conlectaria el illius elevatio in Vasculo, seu in ubi parte reflexa,cuiri non aliter fieri pol su subsequente vero serenitate, Aerfortior,ac gravior factus Mercurium libere pendente in per fistulam directe urget, ac attollit, vel in alio casu superficiem stagnantis Mercurii in asculo ita premit, ut pars pressa ad inita vectis portionem Mercurii cui os fistulae in cum iiij, sullollat. Di Tolvatur ergo necesse sum est tota Solutionis huius Pr , blematis Machina, ingeniose quidem, ac speciolis principiis a Docti stimo Viro conficta, sed partim firmis, ac solidis nexibus ad Veritatis normam compacita seu Artifex ipse, si fieri notest, Regulas tuas Ην rostat cas nisi ad instar Regulae Lesbiae sint ad Mercurium sic in Aere pendenteni accomodet,in dioito compesco labellam. Verum neque fistulae in Vasculo contenta procesi
sum suum Hydrostaticum accomodari posse ipse quoque suspicatus binas sibi proponit disti cultates, A quibus quomodo uxta sua principia te expediat nescire