장음표시 사용
1쪽
D 9. CORNIFICIO a Ros ENKRANTs, Equiti Dano.
rauioribus Se amicis suis honoratissimis, salutem plurimam. Nis est quod impono vobis Generosissima Pectora duri Nimia. Muos deprecatores constituo vel audacia vel insima mea, pr cor banc personam non inviti induariis; necesse habui a ratis p .-sboc Nisiquod hicstituante partum sui nasii roluit,st matrem praeveniendo ex doloribu soluis praecipitaverit in alarium. Ideo' diacite quase amicis, hospitibus, doctis, ivdoclis pro me ea bona verba, quae olima. At vi proseipso dixit; Neminem mihisuccensereconvenire, si quid in his . pagellis parum compostoaut minin eleganter scriptumforet. Namsum:
reamint, homo Germanus natus ad Diram Hoc niam, Latina oratio a nobis diem inaes ictos,sqηi errati est,reniam mala existimationis mepο-pulare. Sat hia Nobilissimi Iureus vos pro assectu in me, ornaturos munm Rcmeuin verbis. Et reperietis,stero qui probem. Nam horioquo quis ιndo. . ior, eis fortissis rabere existimatur. Non credo vero Catonem νobis obriam futurum Etstamen occurset, opponais ita suum. Natu auleminiumn gaiores cum maluisti culpam deprecari quam carere culpa. reponite . Charissmigrari moCensior me bonumfactum ipsius quos calcula raria digna muri, cum compulseu peccaverim o constrictus temρεγι. Nam 'ex temporalem fata me tantum volunt. io rara adros attinet. Gener. mi Iurenes,βUtensitatem nusculiθ-ravi me impetraturum, ut ne reiiseretis. Valete O ripite in stem aνi m liora: ct fante iaris in Devoto G. M. Thilon
2쪽
Ndignabantur exter Germauorum Remp. a tot secuis ines am, nemini gravem, contentam suis,omnibus fom
midabilem si ca inferret, re tamensecuram sui, o Augustam ad statem tueri turbatam
etiam spartibvrfractam, ais occasione ape tam holibus oco motam , protritam denique nihil minus quam servitutem extimescere, nec recusere veterem vastitatem, modo libertatem retineat, qua nihil antiquius conatams adeo ipsas turbare, quae paraueantur, exequias, sex
cadaveressi munimenta struere,s ad bustum obluctari, nec post interitum stiritum ponere melli mideri Testati Deos hominesque hostes
nec tela nec remedia vulgaria proficere; qμod bene vertat, rem post Orbis initia i audatam aggredi statuunt, Opinione Vincere tentant. Non ignari Romanos olim rerum Dominos,
non majori succubuisse malo, quam portentosiss molitis opinionibus, s turpissimis moribus,
3쪽
ipsa natura 1Wra labefactantibus Scilicet ulti- - 'π' nua Coelestum terris Astraea pellenda erat , hac una obstabat: huius Germani ab incunabulis alumni, hanc bonis moribuου, bonas legibus a Manno N Tuisione usique coluerant , sic ne. δε vendum Germanis sic pereundum. Hac Deae vocata videbatur non multo d cibus cis 2 Germana res quam olim Hejentana postquam Camistus iunonem reginam Romam evocasset.
Sed ne indignitas rei, nudes sine fuco prolata, enderet Germanorum Candida pestora sDeo grata, rem ex se detestabilem plausibilibis, comtis in speciem verbis obmoisendam rati, veterem querimoniam sin vulgus vallam ram repetere, dicere corrupta Judicia, miserari concidisse prudentiae antiqua mastulum decus, , haud aliter atque eloquentia judiciariae quoque regula fleterit, obmutuerisse causam esse me , , ba Hippoliti auditis Legum varietatemta ac , , multitudinem, Legulegorum a Legistarum, eoo rum scit qui legibus se juri privato operam
dant, nimiam in Rey autoritatem. Inde,quod
semperis Rebust. adeo omnibus smali fuerint, ς mali cives, quibus decipiendis nihil in speciem
4쪽
ciem saltarius opinione de rebus sanctis si aut
' fuerit, 'erare hostes e partim tracturos astem taedium Reip. tam exulcerata, s minuspra
tiumstudiuuet, novarum rerum cupidinem an mis accensu S.
At Hippolithum a Lapide, quisquis ille sit,
sportet virum doctum' sientem esse, quem 'mieliori aevo natum oportuerit , ne hostis Gemmanorum esset; quin imo nos humanius post
ris hoc servabimus judicium, s magistro pra- sentium ventura diei. Sed legum studiosis pro Rep. eam,quali cunquesubeunda est,invidiam gratam atque acceptam esse, tito falacri an Mosuscipere notum facimus. i i tanquam impensius commendari Reip potuissent, quam qui scab hoste reprehenduntur. Eo ipseprodisset citatis Germaniasalutos Imperii unicum fundamentum, leges esse s legum custodes in simos Viros, quos tu contemtim leguleios appelliatas, quodnisi his βιblatis exteros Germania δε- minaturos, s aternam huius populi Rempub eversuros des erat Diam ita interpretando
Luporu iniqua postulata fabulator olim Hr
5쪽
Legum vero studiosi, ut omnia Reipub. debent,
nou gravabuntur breviter repetere mecum
quid sit ictus vel legista a. quam Reip. ne siserius. ex quibus capitibus obstritionibin Hippo
P Rimum igitur quod attinet, ut quid sit legista appareat
planius, altius paulo res arcessenda est. nominatur nisi fallor a lege , ut Psalmista a Psalmo aut simile quippiam. Lex porro apud latinos quidem a legendo est, ut apud Graecos,a suum cuique tribuendo. Nam ut hi requitatis, sic illi . delectus vim in lege ponunt. Sed in idem redit utrumque, deligentibus his ea quae aequa dc justa sunt, illis tribuentibus. Unde Lex nihil aliud,utriq; genti, quam justorum injustorumque distinctio, ad illam antiquissimam &re momnium principem expressa naturam. 2. Nam cum Alma mater hominem ad civilem m. cietatem destinasset, necessarium erat, ipsi sappeditare ea quibus candem communitatem ligaret ac constringeret inter eos qui soli esse non poterant. Ut enim Harmonia, ex temperatione gravium acutarum mediarrimque vocum conciunata, tantisper conservatur, dum certa manet proportio & numeratus concentus;illa pereunte aut offendente ilico diss4patur ac dissolvitur: sic communitas illa quam inter homines natura voluit, ex pulcerrimo ordinum, dignitatum, ossiciorum connexu unita componitur, distor dia maxime dilaberetur.3. Scilicet natura: mlitariae tum demum recte conservantur, cum aliquis principatus cis inest. Sicut maximum illud, quod Mundum a nitore, Κό υον ab ornatu ap-
Pellitant, unus Optimus, Sanctissimus, Sapientissinius, P tenus
6쪽
tentissimus omnium Dominus regit Detri, cuius unius nistu stantque caduntque creata omnia. Sic humana societas uno duce optime & beatissime regitur,ut imitantur omnia
. Porro unus ille dux qui regat nobilissimas creaturarum homines, de societatem horum praestantissimam, sine dubio debebat esse l. justissimus Arist.3. Polit.ν. in pr. cum ut custodiat optimam societatem felicem tranquiulamque datus siti nec possiit custodire sine vinculo,quod faciat maxime unum, hoc est ἀναλογιας aequalitatisque quam justitiam vocant. Ergo debebat esse integer vitae sceleris Prurus dc ut Eurip. ait.
S. Deinde oportebat Ducem hujus societatis civisis prudentem etiam & sapientem esse Arist. cit. l. cum providere communitati humanae deberet, ne quid damni ea faceret, ne faceret vitium. Ut enim Graeci eleganter δεῖρ αμ-
6. Ut paucis complectar rem totam ; Cum hic quo de agimus custos & princeps societatis humanae vocitetur, facile apparet eum omnia ea possidere debere, queis sincres humana consistere nequit. Unde eum potentissimum esse oportet, ut.manus justitiae vocitetur, & humanissimum, ut Omnibus placeat; Clementem quoque, ut sit de- Iicium generis humani. 7. Itaq; cui omuia ista adsint is er i dux atque Imperator mortalium . quod est ipsa recta ratio; quae iterumi ipsistima Lex est, quippe cujus sorma ratio est,& ut dicitur anima, haec praeest ac praescribit utilia,& ut Chrysippus ait
7쪽
iis, quae homines turbant, gaudio, timore, ira voluptate dcc . ut ibia regula tutissima e me possit. Unde Aristotelis sen- tentia est, solos eos Deum praeficere actionibus humanis videri, qui legem praeficiant; qui homines, belluam. Imo .
societatem eam cui haec regina non praesit Rempub. plane non esse, cum lex omnibus imperare debeat. q. lit. c. . nec minus praeclare, Cicero legem magistratui, populo magistratum praeesse; vereq; dici posse magistratum esse legem
loquentem, legem magistratum mutum. & alibi: Lex, inquit,quam Di humano generi dederunt,est ratio mens msapientis. ut Poetarum Princeps
g. Lex igitur, quod ex hactenus dictis liquet, est viii culum, custos ac princeps humanae uocietatis.Ergo,& imo maxime, persectae societatis, quae civitas est. quia ea ut Ariae
eodem Philosopho Justitia civilis res vocatur. eumque quipri mus civitatem Instituit maximorum bonorum autorem dc causam fuisse tradit subjiciens : Quemadmodum enim homo suis omnibus numeris absolutus animal est animalium optimum: ita a lege dc jure semotus, omnium dete
rimum. Di κώ οπλα. At homo armis in
structus nascitur prudentia &virtute quibus ad res contrarias maxime uti licet. ma propter sceleratissimum & immanissimum animal est sine virtute dc c. eodem pertinet quod Martianus noster ex Demosthene legem vocat, non blum inventum ac munus Dei, sed etiam decretum pri dentum hominum, dc comunem sponsionem civitatis &αις. Eleganti s militudine hoc ipsim allustrat Fr. ά . Victoria relect. 3. de Civili potestate n. s. Sicut corpus hi manum in sua integritate servari non posset, nisi esset aliqua vis ordinatrix, quae singula membra in usum reliquo- rum, maxime in commodum totius hominis componeret,
8쪽
se ex illo ipsis quod Deus huius naturae & conditionis ho
mines constituit, ut nisi in societate vivere non valerent, etiam vim aliquam & potestatem gubernantem & providentem sancivit. sine qua illa Respublica non durarer, ex regoqui dat formam dat & formae, consisquentiae io. Ex qua commendatione simuleiscitur,cum qui Ieges salutares ferre velit, totius Rei p. naturam partesque ipsius,vires, ossicia, exacte cognita ac perspecta habere debere,non modo de Platonis autoritate qui praecipue primo delL oslandit Legislatori tenendum ante omnia Rei p. sta tum, inde mores dc ingenia civium masculorum taminarum, juvenum, senum, nuptias, educationem, voluptates cupidates, studia ossicia, expensas, honestum turpe omnes motus omnesque actiones&C. rvo Sed rati piae ipsa etiam, Scaliarum plerarumque artium exemplo. Nec enim Geometra contemplaturassectiones, nisi cognita qualitatis continuae natura, partibus, differentiis. Nec Astronomus quantitatem mobilem, sine totius huius egregiae machinae, quam coeli ingentes fornuces dixit Ennius,structura,cjusque partium contemplatione, eadem in aliis. ita jam non minus diligentiae atq; Ope.
rae ponendum cst cum de sanciendis Jerubus agitur, quia salus Reip. in his constituendis est posita. ut ait Arist. I. Reth. c. quamobrem, pergit ibidem, primum nosse oportebit,' quot sint Rei p. status & mrmae ; deinde quae huic confe- rant arque conducant; tum demum cognoscere quibus quaeque deleri evertiq; possit.& paulo infra
c.r. Leges esse considerandas optimas &quaecunq; gubernationi conveniant. Esse enim leges omnes ad Rem p. ac commodandas, non autem Remp. ad legem,esse namque
9쪽
Rem p. institutionem civitatis circa magistratus honorencipue publicos,&c. 1r: Ex his aliisq; , quae praetereo sciens, satis constare
puto, quam necessaria sit legislatori civitatis ac Reip. cognitio. ex quo simul scopus noster patescitiquo haec omnia collimant. a3. Nec enim credo quispiam negabit Iurisconsul. tuna, seu legum interpretem, ministrum legislatoris esse,&sine dubio in legibus explicandis versari, clandem cum legislatore finem,& objectum occupare. Unde quae ad legis-iatorem requiruntur, ea omnia Iurisconsul tum quoq; constituant,ea inquam, sine quibus ille bonas &salutares leges non praescribere , hic recte & ad commodum civium interpretari nequeat. Ita utrique hujus societatis fabrica perlustranda,& partium numerus, & qualitas rerum atque conditio, itemque habitudo omnimoda partium qua ad se invicem reseruntur, postremo qua ratione haec in vigore suo, & naturali persectaq; integritate conservari possint.1 . Dixi finem utriusque tam legislatoris quam ICti esse euodem,Justitiam sic. Universialem nominarc volui. Quicquid enim in Republ. vel a legislatore, vel JCto agitur, id omne tendit ad societatis illius felicitatem dc salutem quam justitia conservat. Est enim ea nihil aliud
quam aequalitatis conservatio. Cum igitur finis persectiost, quaeque primo ac per se expetatur, certe itistia utriusq; snis erit hanc consequitur civium &Reipub. tranquillitas. Non potest Justitia propter aliud expeti, quia virtus est. Nec finem eam esse ex eo negandum, quod tranquillitas debeatitudo eam consequatur. Quia & sanitas finis medici; nec tamen eam non sequitur corporis decor & bona habitudo ut fructus, aut non antecedunt instrumenta ad eam comparandam apta habiliaque.1 . Ut non immeritoJustinianusJustitia desinitionem tanquam ultimi Jurisprudentiae finis in fronte posue-
10쪽
Et, cum ut admoneret legum studiois tam excellentisi nactae, tum ut incitaret impensius nobiles animas, aut temere proruentes , cautiori studio ad media conquirenda - i praepararet, ne illotis, quod ajunt, manibus in jure tumul
i6. Nam cum, ut saepius dicendum est, finis Juri prudet tiae idem qui legislatoris sit, Justitia, eamque 2- quens beatitudo omnimoda, legislatori non ad belli quam pacis artes respiciendum est, hoc est: ad utrasque, ut & domi & foris cives feliciter agant ; ut facile appareat, non unam virtutem legislatori propositam esse, sed omnes. Erit itaq;&Jurisperiti finis omnis virtus, seu Iustitia Uni. versalis, sicut Pindarus de Hicrone ait
huc pertinere vidρtur quod Arist. lib. 7. c. is. Polit. finem es e ait publice & privatim hominibus eundem,& eandem definitionem viro optimo & optimae Rei p. inde manife- sum esse virtutes eas, quae ad otium pertinent, illi inestae. Finis enim est, ait, belli, pax; negotii, otium; Sunt autem utiles ad otium & quietem virtutes, quarum opus in otiocst,quarum in negotio. Oportet autem multa negotia no- his cxistere, ut liceat in otio esse. Et postquam ostendit Civitatem & sortem, & temperantem & patientem esse oportere, subjungit: multa igitur justitia, multaque tem. perantia indigent hi, qui in optimo statu constituti vide natur, Sc fruitione omnium rerum quae beatos facere putan
i . Constare inde puto, Iustinianei etiam juris eundem finem ab Imperatore constitutum,recteq; intellemum in principio authoritatis, seu constitutionisJustiniani. In- stitiitionibus juris praefixae, ubi planissime: Imperatoriam B Maje-