장음표시 사용
21쪽
DE O. IV. RATIONE tide hoc Fluit hiatde Cicero dubita fueritne ori Viri'
scriba omnino quis fuerit hoc tamen in '
ad hanc rem maximc porrua et non negat fuisse, Ald. illum a populo propter hoc factum, Acdilem curulem creataim . Hic ergo difficultate per Fla imina ablata, recreari populus caepit, aequitas illa iterum in forum redi, cum summa omnium uoluptate . Verum enim uero , quum haec Ars huiusmodi sit, per quam magnus nobilitati splendor de summa dignitas commode poterat coin parario tecta iterum inobilibus est,ri ad se ele ganti quodam artificio tracta . Caeperunt enim quadam uerborum oceptione e actiones pro J J qponere, quod Cicero, sis ex ipsis ueteribus itide deo Iurisconsultis nonnulli uehementer reprehende deibrin C runt in litem sullabisque uiso potius quam ')arquitate constare uoluerunt . Talis per multos trian nos filii M. Bruti, Scaruolarum, Gallia lini ij, λ, M'Sulpith, ac Trebatia tempore,prisca illa Iurisperiria Hoc sane, ut in punctis quibusdam aequita xem collocarentnm gnam copiam dedit orator Ou uehementer, grauiter contra ipsos disseren 3 Quod quidem non solum oratores fecerunt, te re ipsi sui ante dixi Iurisconsulta aequatatem aliquando contra illam psam tiris subtilitatem. defenderunt. Sic Crassum generum Mucius
22쪽
r oco tra Scaevola armauit in nobili illa uel Curi causa in qua Scaevola ea dignitate S Iurisperitia Vir, quia uerbis oppugnare aeqiutat uidebatur, cati saceccidit quam Crassus aeqtutatis, socero con stilente defensor, obtinuit. Ergo non omnibus Iurisconsultis, etiamtum temporiS, placuit uer borum illa&punctorum scrupulosa ac tenuis a nimaduersi, Verum ea sui ante dixi diu in foro illo Romano ualuit, quod hoc artificio quamma, im nobilitas iuuabatur Cui quide distichil tali Romani illi prudentillii mitra torii authoritatem opposuerunt; ut nimiam illam subtilitate& seueritatem aequitate temperarent. Addere Lauses ergo corrigere Mus ciuile Praetori licebat; tille de iust . tum scilicet , cum aequitatem tuebatur. Qui si Wy Iuri ciuili uoluisset addere seueritatem ut ego arbitror, non potuisset certe quidem contra Praetoris Orficium secisset. Recordari enim oportet illud Praetorem leniendo uri ciuili esse prae feduini, dc esse quasi ministrum de sacerdotem aequitatis . Atrecentiores Imperatores, quum uiderent illam sui ipsi saepe nominant iuris subia Apparet tilitatem, ob multas causas ualde es. inutilem; in illis duo iniquam,ilites efficientem potius qua inseda
te citati cu tem,lentim eam correxerunt illam tamen Iuua ultis alijs stinianus I totaintlidetur auferre uoluisse,utilo
23쪽
DE TO IU RATIONE istam XII tabularum aequitatem reuocaret. Vasane aequitate oportet nos in omnibus causis uti: quia Ha hoc , quo utimur uire, quam plurimae ecpraecipuae leges ipsi iis sunt Iustiniani ac totum
Ius ab ipso comprobatum atque confeci una, potest non male Iustiniani proprie appellari. Hac est breuis, S ex antiquis scriptoribus reperita, doctrinae huius d ciuilis Iuris expositio quale fait priscis illis temporibus Decemuirtim 'tiale in lore ipso Rom. Rei pulm&primis Caesiaribus;&quomodo hoc ipsum est a notus Imperatori bus immutatum. Reliquum nunc est, Ut quar tum caput attingamus scilicet, quaenam facta est hoc an iure consuetudine, potius quam ulla iusta authontate a doctoribus commutatio. AC sane latissimus se mihi campus in hac re ostendit, prompta est ampla quaedam materies multa δίinlinita hac de re dicendi. Quam tamen totam ita temperabo, ut multa utilissima sim, dononduaudita dicturus singula certo ordine digeren ne Incerta vagetur dcfactitet oratio. Quod etiaplurimum ad breuitatem ualebit; ut quam pli rima CXplicantes, breuis potius uobis innabus, tu longa de nimia fuisse oratio nostra ita dea tu , Iustiniatius tota hac cuni doctrina consti
tura , in qua uidebat quantum desudasset, ob
24쪽
a oira ultitudinem antiquorum scriptorum, sente tiarum uarietatem sapienter ille quidem prout dit ore ut posteri quoq; in haec eadem, duo uitia impingerent multitudmis librorum, opinio 1 litus nummarietatis . Itaque legem a tulit, ne quis deu u. ullam Iuris interpretationem scriberet, sed non nil suis legibus decidantur qu6d si quid nouae causa oriatur Usitatari quam optima consuetia xline Imperator, penes quem est omnis legum authoritas, consulatur Aequim manu 1lla satanea utilissima lex, ac Imperatoria illius Maiestatis plenissima. Quam quidem dum uolunt dotactores interpretari,illud erficiunt ut non paucis deprauare eam potius, docorrigerre uelle uidentatur quam explicares. Qui contra hanc legem fecerunt ex his quos habemus, principes fueriat Aro, accursuis. Hi, quum iam per uniuer sam Italiam omnis esset Imperi rati commuta ta: non sunt amplius legem illam Imperatoria ueriti rataque sine ullo metu supplici contra illam legem fecerunt . itanquam sanesia hoc ueheta menter peccarunt,quod lege illas, quarum ait thoritate omnia a stamabant, primo ipsi tanquam gressit peruerterunt. Tantum apud illos uata luit mane quoddam gloriolae nomen d ostenta di ingenii cupidita . Verum hae duae tu conii cIo)
25쪽
sane, uisa est iniqua&non seruanda. Una quod uidebanti liue erat tuni humanitatis,4 bonaruartillia ignoratio, neminem posse leges illas percipere , qui non multa magistrorum opera imia retur ealtera, quod non faCile poterat lunu li brosullos comparare. Itaque utebantur tarique suorum magistrorumscriptis, in scholis at que iudicias illorum praecipue sententias recitabant o tanquam dicitata decantabant. Quod is arceri It, Urin hac nostra ciuili disciplina alara sit habita ratio sententiarum aliorunt, clomnΓ.lnium ut uulgo uocant opinionum quum ni
hil tale uideam in alia ulla arte rictitatum Versis san haec aliqua illorum excus , a nobis pri
munt inuenti; de hoc appareat, nulla nos narileuolentia agi transuersos in ueteres doctores:
quid enim esse strittius ulla nihilominus lex . ut aliae omnes Iustuaram, aequiluma fuit, ac summa ratione lata . Ille enim eos qui a d hanc Iuris diiciplinam accedebant,non iti rudes 3c nuptarit. Voluit esse, ut non per se quae esset lec una sententia licerent; non inuicem leges ipsis nonam uiam 'bas ita compararent. Verum iu AZo ACC ir quanquam contra legem illa in ta incal cIplumi derate fecerunt. Qitos uti iii
26쪽
ut legem, ex legibus tantum explicare uoluisse videatur . Sequuti sunt deinceps Ah, quibus h rior quaedam expli candi ratio magis placuit, qua illa pressa & stricta Accursit; tametsi hi omnes plurimum Accur tribuerunt . In his facile potestprmceps Bariolus numerari . nit huius excellentissimilia ingenium , summa diligentia 4 ut ferebant illa tempora)allarum artium cognitio non uulgaris . Declarant hoc multa, quae saepe 4 .i.de interserit, ex sacris cliteris,&ex philosophis: op. DO nu sed omnium maXime probat, in mathematicis
h filist e uersatum , illa quae de Tuberi docte Melepheu Tu ganter ex Geometrarum arte disputauit . Ipso
autem orationis genere ut tum loquebantur pressus est quanquam non ita astrictetis ut Accursuis Λ in tota tractatione peracutus Hic est notaster Bartolus, quem utinam alia tempora melio iara&cultiora protulissent profecto non unum
ex nouis, sed ex uetustissimis illis habuissemii, alterum Q. Mutium, Aquilium, aut Sulpitium; quos solet Cicero dilaudare , .li j omnibus anteferre . Hosce est, arba quaedam consequuta:
27쪽
D ΤΟ. IV. RATIONE tysed hi nec ingenio, nec re ulla cum illis compa randivino Castrensi excepto , qui quam proxime ad Bariolum uidetur accederes. Verum quid in nostris omnibus doctoribus desiderem,uolo breuiter exponeres ut uos intelligatis, quibus in re bus potissimulaborandum esse existimo, e qui uult praeclare de excellenter in hac Iuris arte uer sar Quam quidem in rem , quaeso a nobis, ut aures animos erigatis futura enim uobis est
haec nostrae orationis pars sumi e utilitati atque etiam uoluptati. Tria praecipue necessaria sunt
ei qui uult hanc Iuris artem scienter diligenter que non negligenter de imperite tractares Lati ni sermonis, historiae E philosophiae cognitio. Verum dicet aliquis ue nonne uides hisce tribus tam multa contineri, ut in singulis uix aliquis possit excelleres Cur ergo ea praecipis quaesitiei ne possunt praestari an uis Platonis aliquam Rei pub.constituere Laut Ciceronis oratorem formare Equidem non ita insanio, ut quae ad communem utilitatem affero, iiij difficultates ego ipse obhciam, e quibus nemo queat emergere Ego latinussermonem, ita ab hoc nostro Iurisconsulto uolo intelligi, ut Latine bene loquatur c
28쪽
2 ORATIO rcommodetractare . Ad historiam quod attibet; nolo hunc omnia quae ab Herodoto, aut Thracidide narrantur memoria tenere sed scire uolo siue tuit Romana Respub. quid in ea Impera torcsgcscrunt . Quorum quidem perracilis est cognitio, ei qui non plane it ab omira humani, talis studio al1enus. Haec dicet aliquas, lora sunt; sed a quouis tenentur. Ita ne docere quidemi Volo, propter hanc perfacilem dc mediocrem lacini sermonis, δc historiae cognitionem,s Ppe sum
mos nostros doctore in maXuDa peccata Cur
risse . Sed illud, auod de philosophia tertio loco,
dixi, in quo potest quispiam h aerere, prata o et ite explicare. Volo nostrum Iuris ibidiosum, non tam doctum esse, δ in philosophia uersa tu, quam ab hoc itidio n5 abhorrere artem tamendisserendi uolo eum mediocriter tenere, dialecticis sic imbutum. Dialecticam Uero, quum dic, nemo intelligat, mutiles quasdam uniuer salium de praedicabilium sui loquuntur dis uotationes haemenim ipsis sint philosophis relin quenda dc utinam moderatius, quam uulgo htractarentur . Noster autem Iuris studiosus ratationem quandam Iliueniendi argumenta, de ea tractandi debet omnino tenere Moc propterea
pernecessarium ei est, quia nullam rem possita
29쪽
DE O. IV. RATIONE tinus scienter, eleganterque tractare, nil certis In Cata gum latas uri muri ratione qua di inuem , d arte tractatis mitiusce rei, aut ars nul Iest 3 aut haec sane una, quam dialec dicam nonam amus . Hoc uidit acute Trebatius edio I tum doctrina ac CXercitatione Ulr, qua crati iam senex
contendit Cicerone , ut tibi artem aliquam tu ueniendi argumenta conscriberct . Ergo naue metu aliquis ita arrogans qui usu ali lii Iuris, sine ulla arte, pii ret scpolae conseqiu, quod per Trebatius, conseqtiebatur ba it crit aliquis,
homo ita tultus, qui hoc nolit scire, quod plano
ne Cellum It iit commode in sua arte uersetur SNeminem sane athitror eise, modo huius iurismidiosus ni quo homines moderati, 'eriti remimem ciImtui; qua east arrogantia, aut stultiuria' ut quod utilissimum uidet si e re iaciat icteXercitatione quapiam conseqvis posse arbitrezar, quod Trebatius nequivit. V:dco sane uos
omnes mihi in hac re a isti re quod hoc uestrusilentium plane demonstrat, sed multos dit Tichil Ix duxerreri Eouidem nunquam ita quempiab plint i hoc dicam hi nus ingenio esse perte uerum non ita dimcilis res est, ut a plari que iudicari solet Eueni . te hae in re idenquo dispe nobis euenire solet quum longo iu-:
30쪽
Oteruallo editum aliquem montem aspicimus, quem opinione plane maccessum, is uium es.se iudicamus at quum proprius accessimus, δίviam ipsam saltusque videmus;saepe ad uerticem usque sine magna cumcultate, nobis nec opinantibus peruenimus: sic est in hac disserendi arte, tota philosophia, atque historia: Ut Ulamo stri nunquam haec studia attingi int, dicent illa osse difficillima. Quo errore liberarentur,si ipsa aliquando tractarent , quod ante dixi, non abhorrerent. Quod autem dixi,hoc non ita facile esse cuiusuis ingenio, sic volo accipi quia nec cuiuis conuenit hoc Iuris studium Decet enim
xad intelligendum, Mad agendum promptum
esse atque paratum, qui uult in hanc artem totus incumbere iustum praeterea, ac pium, in omni actione moderatum, ac elegan tenta An haec cuiusuis siniti de ab omnibus tenentur Latqui huic quem nunc descripsi, quam facillima erit illartim trium rerum, imitas praeterea cognitio Quod autem pertinet ad dialecticam;habetis Ciceronis Topica quem librum ille proprie ad huc Iurisconsultorum usum scripsit. Vtimini ergo illo ac frium ini: est enim ita facili S, ut eum qui ius ingeniosus adolescens, in nostra iuris arremediocriter uersatus, per se facile possit intellige