장음표시 사용
31쪽
DE O. IV. RATIONE iure. Quod si in re aliqua haereas, non dcsunt Bononiae, quos possis ea de re interrogare mesa ne totum in hanc rem uobis do uestimque uobis omnibus studiosi adolescentes in hoc studio quam libentissime seruiturus . Sed requiret iam an obis aliquis est illud quod paulo ante pollici ii sumus doceamus ob mediocrem latini sermonis, historiae, ac philosophia neglectam cogni tionem summos saepe homines,& excelleri quo dam ingenio praeditos , In maxima quaedam peccata incurris . . Quod sane nollem a quopiam ita accipi, ut putet hoc a nobis argumentum si scipi malevolentia aliqua aut arrogantia.Vere rum enim ego ingenia, diligentiam accursi, Barioli, Castrensis, saepe dilaudo: doctores au
tem Omnes, quos nunc habet& annis proximis habuit Bononia, maxime praeceptores meos: Marianum Socinum, Armium, Angelellum, Paleo tum semper amavi, coltu, obseruaui:, ab ipsissensi me mutuo amara, &studia mea approbaria Qxud ergo i quid quaeso potuit me transuersum gere, ut ab instituto illo meo uereri,ac meae na rurae accommodatissimo discederem l nihil sanex te mihi accidit, aut unquam accidet ut non eo beneuolentia Lobseruantia, quam ei de beo, semper complectar. Verum haec omnIs
32쪽
24 ORATIO nostra disputatio suscepta a nobis est illis libentis linus,qui saepe mihi ipsi ut sunt boni in ri contes si sunt; hisce meis studi js, S li ac ratione, post Canultum mire profici Ad eam ergo partem aggredior , In qua multa dicam a communi do ut, gari opimone remotisia matri in qualino ulla cuiuspiam initima uorsabor . Principio X latini sersem Om ignoratione innum cra peccatam docto
rum scripta di manarunt. Ac illiad praecipue, quod unusquis lite leges in suam sententiam tra his, uerbis a pe dc tota Oration repugnantc. Quod sane tutium , viam late patear, nemo nol. CONU iii det complectitur enim si sita quaedam no Mus de ii sirorum peccata Sed uideo mihi ab aliquo obi j eisur C. 1lliti, legem non esse uerbis positam, sed rebris: aquO,pri Us quam respondeam, percunctor po tes ne tu alicuius sententiam sermone, aut scrip to explicatam, sine uerbis intelligore i non arbi tror aliquem ita tulium rcperiri posse qui hoc dicat atqui In hoc tota illa prior nostra ratio cons.stit ad id autem quod obiecisti, dico mercio lota co probari, non ita litem sic punctas Ucrsari ius, sed in aequitate nec quaercnda esse uerborium aucupia,&literarum tendiculas, sed cram lagis sententia; nexaequitate est e spectandam Veruad id quod dixi de nostrorum peccatis proprius accedo;
33쪽
DE O. IV. RATIONE saccedo ex infinitis duo tantum exempla ponam unum ualde illustre alterum paulomagis reconditum sed ad intelligendum utile, ac ne ces arium . Doctores post Accursum, dc Bartolum omnes ualde laborarunt in extrema parte pri. .la. leno. Op. numn dum dicit Vlpianus: Eatenus, quatenus is qui nunciasi tuis nun
ciandi non haberet. t uariiudem in re nihil ipsi certi ac definiti constituerunt. quod uim illarum duarum octinis eatenus quatenuS non in tellexerunt. Atqu1 hoc non tam erat Iurisconsultis legibus, quam a grammaticis, d bonis latinitatis authotibus repetendum . Quem quidem locum nolo nunc explicaret esset enim praeter rem praesertim quum illum alias sim latissime explicaturus . Ex eadem latini graecique sermonis ignoratione dubitatum ualde es mec satis est
intellectuin quid illud sit a Modestini CE pollicitatione qua quis ob honorem apud Rem pub. fecit; d iudi inquam sit illud, apud Republicam At qui si latinum, graecum sermo
nem mediocriter homines 1 intellexis sent iaci graecam, non latinam orationem esse cognos iei in eo nullam esse difficultatem sest enim Omnin idem, ac si Reipub.bene latriae dixisset. Modestinus enim inter alios fuit graecae linguae
34쪽
An et Augultinus, quem honori causa nomi
dem post unis quanquam sunt plane necessaria)ad ali adito capita, in quibus paulo uberius uersa
bimur, transeamus. Quid de historia dicat excultis ignoratione infinixa quaedam errorum copia in nostrorum scripta tanquam mundauit Nec uero committam, ut uulgaria quaedam peccata&a multis reprehensa afferam: quale illud l. 2. lor . st Accursu, quum eXplicat, qualis flut o Vς 'Υ inam cum graecis disputatio; quum hi decemviros in Graeciam miserunt: quid c nam potest illo
Ineptius dici, aut magis esse ridiculum i Est aluid
In rub non multo minus crassum S artoli, in quo lo te hi te Iurisconsultos omnes putat ante Christum hiisse;&addit praeterea alia multa, quibus plane suam a rhistoriam doctis omnibus demonstra uit. Sed omittamus haec peruulgata d manis e sta peccata Volo enim duo praecipue tractA I lilae altilissima quidem sunt; nec satis sunt ab ullo explicata. In quibus, etiam e nostris qui Adam politioris literaturae stildiosi peccarunt
Vnum est de Gallo Aquilio quinam uir fuit,ri
35쪽
DE OLIV. RATION a quo tempore ortiit; alterum, quae fuit ueterucosuetudo in edici is, quomodo ab his interdi cla manariant. Hoc enim male a nostris Intelle ctum infinita peccata effecit in ptimisque promum. .LI.&legem totam Praetor ait de p. n O. nun .st .perturbauit . Illud autem de Gallo Aquilio, legem Gallus de lib., posthu difficillimam
illam quidem, multo difficiliorem effecit Gallu hunc Aquilium,de quo ualde dubitant nostri do e ueterum scriptis, atque ex uno potissimum Ciceronis loco penitus recognosco qui uir fuit, dc quo tempore uixit. Sic enim de eo cribit Cicero Q Nondum enim Aquilius col lCga,&familiaris meus*rotulerat de dolo malo formulas . In quibus ipsis, cum ex eo quaereremqni leuet dolus malus respondebat, cum esset aliud simulatum,c aliud actum. Hoc quidem sane luculenter, ut ab homine perito definiendo In his uides uixisse familiariter quidem cum Cicerone Aquilium . Ex quo 1llud Accur.3 Hozorum reprehenditur; qui putant, hoc de Po thumo, authoritate quadam sua induxisse Aqui quod esset Iurisconsultus . Natique eo topore nondum ea erat Iurisconsuliorum Vithori
vit. Illud etiam ex hoc ceronis loco potes ue
36쪽
na &Topi. sed omniulatissime in Bruto Pa. 13.18 ORATIOrissime reprehendere; quod saepe Accur.& do ctores dicunt mea lege: nota reprehendi Gali
sententiam de superfluitate sic enim ipsi loquitur de de desectu . Hoc qui potest in eum, dici quem peritum definiendi appellata hoc enim,
quod optime nouerat desiitire, eius se arti peri tum demonstrabat; in qua lui perfluum dc nil dim1nutum iersatur aliud etiam ex hoc Ciceronis loco colligitur, de quo uir doctissimi is,
dc bene disertus 8 Viginis dubitatui an hoc de posthumo lege lata primus Aquil nis induxerit sed sane uideo ante Aquilium de Posthumo fhus se inte Crassumis c Scaruolam disceptatum: Non quidem an posthumus posset institui aerat enim hoc multo ante iure ciuili constitutum sed an secundus haeres posset esse M. Curius, post humo non nato Quete sane causa Curio est a centumuiris adiudicat, Non est ergo primum hoc ab Aqiulio inductum Huiusce tamen rei inducta fortasse primum ab ipso formula est, ac prolata.Hocac initium illius legis indicat, quod est antiquis formulis congruentissimum, prae terea hic Ciceronis locus aperte demostrat hoc
studio formula proferendi filisse Aqitilium delectatum . Ab eodem enim habemus etiam Aquilianam stipulationem quam formulam essene
37쪽
DE O. IV. RATIONE 2 mo potest negare. Videtis multa hic a nobis es se exposita; tubus antiqua illa Iurii peritia explicata est acillultrata, nolirorum peccata dete cli; non malevolentia ulla, sed studio antiquis illis suam laudem restituendi, di nequis uestrum in ea amplius impingat. Ad illud nunc de editacilis desinterdic' i. quod longe utilissimum es aieniamus. Diupiitant delus multis locis doctores; remqxie hanc totam nemo, quem uiderim,per ri' secte intellexit, aut commode explicauit Proetar'
tores, Roma,semel, aut iterum dicebant, tot op. .nu,
illo anno quo Praeturam obtinebaut . dictae nim ualde erant generalia& quam plurima capita coiitinebant illa in primis de hereditatum possessione, deque bonis possidendis ac saepe totam iuris dicundi rationem complectebantur Inprouinciis autem, qui eas pro Consule, aut pro Praetore obtinebant una hanc dicendi potestatem habebant . Interdicta uero orta quidem illa sunt omnia ab edictis, sed hoc habent proprii', quod semper unius alicuius rei aut capitis edi et causa dabantur. Ita ex uno edicto poterant multa nasci interdicta. Nam cum quis contra unum, plurauecdieti capita secisset, in interdi cstum incidisse dicebatur. Erant autem interdi
cta quaedam, ab ipsis quidem edictis profecta, A
38쪽
3 ORATIO ita ipsorum quas partes quae etiam aliquando ed1cla nominantur, modo discrimen illud intelligatur sed usu quodam longo confirmata, e facta quasii ciuile quaedam acti lone S quae Cicero a Ietera nominat ac translatitia edicta. t Tata
lia sunt uti poni detis, utrubi , . illud unde vi, de
quo gratuler ac erudite pro A. Ninna Cicero disceptam t. Nam cum ueteres strictam quan dam actionum rationem sequcrentur, scrupu
lose singulas actione d interdicta separaue rant; sed erant actionum similiai plane paria huiusmodi translatilia 3 inter trista . Ex his constat, quam male a doctoribus duo haec conta fundantur, edici iam, interdictum quod ut ante dixi totam illam legem Praetor ait, perturba uit. Nanque duo illa quae ibi ponuntur capita, uaterdicta proprie sunt; atque ita semper ab Vl plano nominatur, nulla facta diali mentione. Quod autem ipse lege prima in principio dicit: hoc edicto Praetor nullo modo ad haec capita debet referri . Unde quiuis potest intelligere, qua male illud dixerat Accur uideri sibi prophetam Iure consultum quem Bariolus quidem desentadit, sedi ut uerum dicam)non bene . Est enim
caput illud ut clare potest intelligi supinium ex aliqua Vlpiam explicatione illius edicti quod
39쪽
DE O. IV. RATIONE qumn lle anteposuit leo, aut ex perpetuo edicto retulliter, ad uini interpretationem tar dicimincipit Hoc edicto Praetor ait Uide Pergo qua talu potest ex his afferri illi praeclarae qua litam I, de qua mentio ethis qua plurimis nostra linis locis atqui haec ignoratio linatas nugas cliecit; 'utim Barto. ait Cise genu edictuin, interdi ctum speciem 4 dum uuli ason lati idem ei se, nec ulla in re differres; quo nil imperitius, Scabhilhoria remotuis. Porro illud quod dixi, qua Iaaraim generalia conme utile edicta proponi; iumpruin praecipue a nobis est ex quodam Ciceor mi Oloco vivi cum iis comparatus, quae deis ih VImterdictis tradi s Iustinianus rem proculduta ' 'RU' bio planana apertamqne efficiunt. De philom ratu .pbia Orrasi , quia res patet latinis , quia douuςx Vm ea uos omnes scitis, esse me aliquandi UtICr satum multam ae me doctamque rationem expectabitis. Ego uero in hoc laborabo , ut liue dicturus sum utilissima sint i d c in gno cum illo eligam quam maxime nCcera aria. bed quo maius aer pondus habent, quam quae aut dicta sunt , eo illa aptui breuius que Zponam. Peccatum aio Tis in hac re est ulcis modis , Quod o uidem con
40쪽
32 ORATIO nostra patrumque nostrorum memoria, fere
ante quingentos annos, ab ipsis philosophis a te haec ipsa philosophia, inquinateq; tractata est;&s ut ita dicam barbare tradita. Nam quum ipsi nec graece, sed nec latine scirent Platonem
Aristotelemque non intellexerunt Ciceronem Mero lumen latinae philosophiae, nunquam nisii tanquam grammaticum aliquem nominarunt. Itaque ad Averro em Scotum Malias huiusmo di nugas se totos conuerterunt . Qu6d si integruhaberent Averro em fortasse non ita errarent, ut
uulgo faciunt'. Verum ille ex Arabica Hispanicaque lingua uersus, ac peruersus potius,mille illis nugas monstra in animum instillauit . Sed re prehendet aliquis in me illud qua maxime; quc din omni disciplina nimiam uolo haliati linguae Orationis rationen Sed dum hoc in philosophia dico, audite o uos praeclari philosophi Platonis, Aristotelis, Xenophontis, Ciceronis exerplo dico: quorum nemo non magnam curam studiumque posuit in excolendo sermones. Qui dergo sputatisne uos horum silmiles posse euadeare sine ulla studiorum similitudines aut mauultis Scoti, murtei similes esse, quam Platonis, 3c Aristotelis essed haec fortasse aliquando propria aliqua disputatione a nobis tractabuntur Munc