장음표시 사용
21쪽
C Um addititius qualitatis gradus generetur , quoties duo mi Q. , pora mutua sui commixtione frigiditatis suae gradum augent, non erit abs re liocce experimentum priori , hac occasione subjunge
Spiritus acidi ab alumine rupeo distillati quantum satis selegimus qui rectificatus licet nonnihil debilis erat, quae debilitas in ejusmodi salis spi
ritu non infrequens est, hujus spiritus in lati vitrum orifici quod non magnum erat eam immisimus copiam quae sigillati Thermolaopii Globum cooperiret: Tum relicio per aliquod temporis intervallum in liquore in strumento, quo vini spiritus ad ambientu frigus reduccretur, salem volatilem, a sale armoniaco , fixoque alcati sublimatum paulatim adjecimus equamvis autem di admodnm numerosae , existerent bullulae, distrepitus, ederetur, spumaque ut in alcatium reactione fieri solet excitaretur, tinctus in Thermo scopio spiritus , postquam aliqaamdiu jam stetisset immotus, vergere usque deorsum coepit, tardiore quidem, at continuo semper des. censu donec spiritus aluminis sale vola; ili saturatus seret : hic autem liquor accurate mensuratuS, pollicem circiter aequavit, seplcm enim mania sesib octavas exccdebat r ex collatione hujus experimenti cum priore prioris parte patet, ubi volatiles, & urinosi sales, seu spiritus salinae nimparticulae siccam modo, modo liquidam induunt Ermam 2 sui, cum acidis mixtione tumultuantur, patet inquam neque calorem , neque stigiis inde natum ab ipso cum acidis praeciso qua acidis consita a proficisci; quando quidem urinosus, ut vidimus , spiritus actualem cum salis seiritu producit calorem ,& distillatus salis armoniaci sal,qui urinosus quoque est,cum acido rupei aluminis spiritu, non 'eram eiservescentiain, sed manifestam gignit frigiditatem: quam & sal idem hoc iterum modo produxit. UNa olei vitrioli parte in duodecim aquq partes dispersi calentem, ,
sensibiliter mixturam conflavimus cujus postea frigefacts, in lati ris ampullam. orificii lassicientem intulimus quantitate maeoque in liquore .a hermoscopium hermetice obsignatum , cujus Globum compositus liquor superabat, ereximus et ubi inclusus Thermometro liquor, an bientis temperiem acquisivit, tantum salis volatilis salis armoni/ci pa Iatim injecimus , quantum ad satiandos acidos mixturae spiritus 'satis superque taret. Licet enim sal & spiritus, .sar magno cum strepitu , sp imaque excitata inter se confligerent , stigida tamen , ut ita loquar,
ebullitio tautum erat: laclusus caim in ahermolaopio spiritus pollicem
22쪽
o Frigoru Origino. fere inte rum descendit, infra eam ad quam quiescebat, metam, dum mixtus liquor cilarvcscere in speciem inciperet.
NItrum aquae communi, ut & aliis liquoribus quam plurimis immi
tum frigoris sensu pcrceptibilis causam cxistere, latis notum est; quod autem sal idem in liquorem alterius temperamcnti conrrarium o nino sortiatur effectiam nitri selecti pulveratique uncias octo, sex olei vitrioli , unciis permiscendo , curiosis quibusdam demonstravi. Hac enim commix ione salis, non actu tantum, sed& variorum aliorum corporum respectu , potentia quoque frigidi, oleum vitriolt, quod sensibiliter stigidum prius erat, subito ad sat intensum caloris grad una e ectum est, qui erumpentibus magna copia ex incalescen e mixtura fimus conspicue pro- debatur.
LIcEt pulvis orius quod hac occasione mentem subiit igneae adeo naturae esse videatur, ut prunae impositus in cani erumpat flammam, quae di igniti carbonis incendium promoveat, di obvia varii generis corpora accendat a si tamcn quasdam ejusdem uncias pulveratas, in aquae mensuram quadruplo quintuplove stiperiorem projeceris , manifestam eidem impertient frigiditatem, ut ipsa tam cum sigillato Thermoscopo quam absque eo experiemia docuit. Hoc & prius experimentum qnandam aperiunt viam , ad indagandam ' ejus frigidatis naturam quam philosophi solent ei opponere , quae imm diato primoquecontactu organum senius serit, quamque idcirco aduralem seu Mimalem frigiditatem vocant. Experimentum hoc scelici iterum successu eonfirmatum est et quodque altero in hoc tentamine mirere magis r parva olei vitrioli copia aquae prius impermixta insto cum exigua salis portione qualem piis adhibueram , conflictu . Notabilem produxit calorem , qualem inquam prius adhibueram, o eadem enim, si recte merrini, ampulla portio uir que desumpta est: hujusce autem caloris vi tinctus in Theroios pio supra rius commemorato spiritus altius ascendit, quam in experimento pro . '- relato subsidere visus est.
23쪽
DIGREsSIO. P Otentiam Frigiditas vel ob ipsam sorte vocis obscuritatem abstruis
adeo naturae vulgb habita est, ut non ratio tantum iob tantialibuream corporum tarmis derivaret sed de necessitas quoque ipsa cogat. Ni- , hil tamen iubet te causae crediderim , cur mechanicis ea principiis ascribinVqucat: quod enim ad praecipua potentialis stigiditatis exeirpia, ex qui- ,ridam alimentorum in hominum corpora esse iis desumpta lpecta OrO- ductam horum ope restigerationem, non inepte quis, nec absque veri speciest x eo praecipue proficisci existimarit, quod corpus fotentia Digidum, cor- Pusculis talis magnitudinis, figurae Sec. constet , quae aut Stomachi me struo, aut fluidis alibi occurrentibus resoluta ac disjuncta, dum tanguinis, aliorumve liquorum particulis associant sese, eas complexu suo, adhaesione vepraepeditas a solita agitatione cohibent, vel ter te peculiari quodam modo in actum impellunt, ut non jam eadem in nervos , fibrosasque partas promptitudine, ac quasi alacritate agere possit: hujus autem imminu- tae, aut certe mutatae in semus organo, motionis perccptionem,si ad co pus a quo producitur, rostratur, potentialem ejusdem stigiditatem dicimus 'uae proinde,qualitas coim ex dictis erit quid relativum, distusionem,aut GisP-rsiolicto minimorum agentis corpusculorum4 eorumve aliis cum K- Oribus , minutisque corporis refrigerandi particulis confusionem prae- iupponit. quare ii in febr sbus tertianis admiserimus materiam quan . danr morbificam, tenacis, qua que facile divelli nequit, texturae, an aliqua corpo is parte stagnantem quae proinde certum ut fluida sit, S res lubilis tempus requirat : Si quam ejusmodi corpori aegro inesse velimus materiaita,non est quod gelidos sobrium paroxismos tantopcro miromus: licet enim ipsi im ante paron: ismunii proditistrix paroxismi materiae portio Co pori actu inesset cum tamen necdum actu ob viscositatem, aut exiguas in partes re luta oc singuinis corpus cillis commixta Hret .eam in illius motu mutari inem quam in Pigido febris par xismo semimus esticercncquiret: dc ulrctaore autem a quo calidus paroxiimus mutatione, non est hujus loci dicere. Etiam aliis in morbis exigua materiae quantitas minutas in partes re-λluis si a num frigiditatis sensiim in quapiam corporis parto producere valet: quod ob poculiarem illiu ς partis structuram certo quodam modo ad has impressiones dii potitum magis erit: hystericas cunia mulieres , atque hypoco
24쪽
hypocondriacas etiam quasdam novi , quae de intensispino , quo diu pungerentur, frigore caput praecipue, aut dolitan subito invadcnte con qucrerentur et Iani vero quod cxigua vaporis frigorifici, si quidem fuerit admodum subtilis, ut languinem varie distributa quantitas,insigni, repigerationis causae illa queat, ex. accuratiore in vcnenorum virtutes effectusque inquisitione intellcxi. Parvi autem pleruntque refcri utrum VCn num frigidum sit, an calidum , si in.corpus ad eas dispolitum affectiones quae quasi frigide in codem productet , habentur , inciderit. Chymicum enim liquorem conseci, penetrantem gultusque satis igneum quique eam eae distillatione subtilitatem acquisierat, & tamen tuusquor unica guti la ictu ocuit, vel unius guttulae dosi, animal quodpiam quasi dicto citius in, somnuna inducere poterit. ; ejusmodi autem liqvoris par prope quantitas 'dolenti, ingeuiosi cruditi cujusdam hominis denti Nescio quo errore ad- 'hibita, eum, ut ex codcm ac pi generali quadam frigiditate , tremor que, frigido quartanae paroxismo saeviore non ita multo post perculit: ILcet autem scorpioneS, magnos interdum,stimulatis in membris, calorea 'excitent, contrarium tamen omnino, aliquando corvigil:eorum enim v nenum potentia summe cile Digidum, celcherrimi quidam medici in haec verba tradiderunt. . 1 Famulum habui inquis Beneventus qui a scorpione uius, tam flabitu, M. tam frigido sudore toto corpore perfnsus est, ut algentissima nive atque glacie sese opprimi quareretur. Verum cum alenti ilh,Ioiam Theriacam ex Uinoso rentiore exhιbuissem,iDico curatus est: hae; iue quibus fustraoMur Amams D- 'rauus: vir quha scorpione in manus digito ' tundius fuit , multum dolebat, OV
resisteratus totus contremebat, Ler corpus dolores,cule tota,quas acu i unci formicantes patiebatur, dic. r.
Festinanti jam ad alia, non vacat hie inquirere , utrum in magnis illi quas exigua adeo veneni quantitas gignit, restigerationibus,tiulla sint minutarum sanguinis particularum in grumulos minus celereS, concretiones, aut minus jam ad motum, quam cum separatim moverentur , idoneos:
quod particulae lactis exigui acidi liquoris portione,aut spiritus Him,u nae spiritu coagulati non pariun illustrant. Neque. hoc loco examinabo,
an praeter retardatum sanguinis motum, venenata, aut alia quaedam ana- 'loga agentia novana ipsius motui modificationem tribuere nequeant ut, si corpuscula quaedam in gyrum plerumque. acta veta recta jam moverentur, qua modificatione ipse sanguinis motus alio peculiari quodam modo ne vos, fibrosaque corporis partes alliceret: his inquam aliisque. quae subinde occurrunt, dubiis, hic praetermisss quaeram tantum hoc loco utrum. . cum corporis humani partes quoad λucturam,internamque constituti 'ncm, cumque agentium quorumdam corpuscula, mode figura , motu plurumin inter . discrepare soleant, utrum inquam medicamentum idem ejus.
25쪽
terdum potentia calidum,aut potentia frigidum, vel utrum forte, ob alterutram, aut utramque hanc caulam, resipectia unius partis corporis calidum , alterius vero resectu trigidum esse nequeat : qui quidem ellectus nou semper immediatae m. pusculorum medicamenti actioni ascribendi erunt, sed novae aliquando qualitati , quam sui, in transitu, cum sanguine aliisque hinnoribus conjugio acquirunt, aut calorificorum,uel frigorificorum quorumdam corpusculorum expulsioni, aut ccrte ei, quam in quampiam corporis partem faciunt, impressioni,qui vel densior pars illa fiat, vel
certe minus jam,materiae cujusdam aethereae,aliarumque caularum caloris,& frigoris eiscientium ope,magis aut minus inquam quam antea moveri possit: atque harum conjecturarum circa relatIvam corporum potentia sei-gidorum naturam , exemplis ejusmodi confirmari quaedam pollimi quod scilicet spiritus vini interius haustus , potentia admodum calidus sitridem tamen adustionibus quibusdam cutis si quando exterius aliut ditur , partis inflammatae ardorem insigniter retundit : licet teneriori affusus oculo, non sine acerrimi doloris sensu eum exagitet. Caiphora pariter, cujus medium infra scrupulum dolis , vel etiam quartam partem iu- gentem toto corpore calorem diffuderat , restigerantibus commixta a medicis, Chirurgisque exturius talicitur adhibetur. Sed ulteriorem in viti tes medicamentorum disquisitionem medicis relinquo qui discrepantes
authorum circa quorumdam medicamentorum temperamentum sente
etias ex dictis sorte conciliabunt:onim vero an Mercurius, Camphora, Scide genere calidorum,aut frigidorum sint,medici cenant,cst adhu Abiudi
Hic tamen pauca quaedam quae totentialem sisti duatem piraliuatem clietantum relativam ruruis probent,paucis subjungam. Atque illud quidem primum ex collatione perimentorum &sexti,& septimi praecedentium . quae huic occasionem digressioni praebuerunt, liquido constat: cum ex iis juxta corporis quod agit, aut in quod agitur ii positioncm, idem respectu diversorum posse eile potentialiter aut frigidum, aut calidum.verolimile fiat. Humbi pariter exhalationes visae sunt interdum, ncque enim ressem petr mihi successit, argenti vivi sistere fluiditatem: quam mutationem ρMentiaωsiuiditas ad Chymicorum satrurnum ratione fluidi Mercurii pertinens gignere creditur licet in nullum alium, quoad sciam, liquorem,
D :niq.:e,ut vela contraham, licet nitrum & lal armoniacus, & sit nul&seorsilia rei pectu aquae frigida sint: & licet nitrum in crucibulo quantumvis colliquesticum flammam non concipiat, ei tamen dum funditur, salis a mon: aci pulverati pauxillum si adjeceris, in flammam mox , & sulgetra, quali sulphur Dillet injedium,erumpet. Sed ne cuipiam fi cte longius a scopo digressi videamur ad nova circastisus experimenta accedamus. L M
26쪽
Aquae communis cum sale armoniaco commixtione , intensum ut primo patuit experimento , unatum est frigus , quod tum quoque contigisse alibi diximus , cum aquae communis vice, oleum vitrioli, tali armoniaco additum suppleret. Iam ut clarius adhuc elucescat quantam motus , texturaque, in ejusmodi clketus vim obtineant, hoc subjungere experimentum non abs re erit: siodecim talis armoniaci unciis, aequalis aquam ponderis paulatim addidimus cui, dum salis distblutione, intensam frigiditatem produceret , olei ex vitriolo selecti duodecim pariter uncias Gute astu limus a quae nova, subit tura, ii tensumque in .ampulla ingredientia confusa complectente, calorem mixtura excitavit: ita quod mirum videri posset. duo hi liquores , qui sali armoniaco separatim additi, frigus producunt, nunc junciis quasi, in eundem viribus coeuntes contrariam qualitatem gignunt: huiusce autem eventus ex eo mihi spes a fulgebat , quod futurum si)erarem, ut enascens ex duorum n ixtura liquorum calor, eam domaret frigiditatem quam vel alteruter, vel uterque sua insilem impressione producere pollet.
IN plerisque experimentorum hactenus propositorum , .modo frigus
mechanico, regulariter producebaturi. quibusdam tamen in casibus v riabatur inobservatis circiam stantiis c ventus e frigus enim duorum mixtione corporum interdum existebat, quae cadem suo, alia vice, congrcstu, mani stum calorem, vel etiam sed rarius, remi ilum admodum, tuu cal rem, seu seigiditatem gignerent. Ex hoc experimentoruoa genere, te quorum exitu non ausus eram fidentius pronunciare, crat salis tariari, ali rumque salium non acidorum, in spiritu aceti dii lutio: quin etiam de
ipse quidem aeruginis spiritus cper se factui 2 licet potentius longe spiritu aceti menstruum, tantum conitanter, initio operationis suae , producebat calorona , quantum quis ex excitata tum in speciem estervescentia erasset: ut tequens observatio verbatim ex adversariis meis hi transata docebit.
Octo, spirituum aeruginis unciis in patentis orificii ampulla in qua ad
acquirendam liquoris temperiem , paulo ante I hermo pium erexer mus) duas salis tartari uncias sestinanter,ne materia est ervescendo sese fueret, adjecimus licet autem ingens actione ingredientiani, reactioneque concitaretur tumultus quem stridor , spumaque copiosa comitabantur,
exterius tamen ampullae latus non nisi diu post ad senium incaluit': ubi B autem
27쪽
ro De mechanica caloruautem sat omnino dissolutus fuit, liquor in Thermos pio tres , & dim
dium,pollices sursum propelli visus est. . Attamen salis tartari, si recte memini, cum alio quopiam sale permixtio, fixi texturam alcati ita alteravit,ut spiritus aeruginis sine aceti viniquet spiritibus consecti, aliasione, ingens, licet, cum stridore bullisque nasceretur conflictus, non calor tamen ullus, sed vehemens fiuiditas pro
PGra nobis haud dubie E novis experimentis suppeditabuntur exem.
pla, quibus patefiat qua potissimum ratione mechanicae, quae cepe vix percipiuntur,circumstantiae quibusdam in casibus frigoris productionem,
et ficiant, varient,impediant ve: quo circa licEt in experimento superius re-- lato,oleum vitrioli, agitatione prius cum aqua confusum, addito postin
dum salis armoniaci volatili sale, sensibilem producat stigiditatem, si tamen exiguam prius olei vitrioli, & salis volatilis quantitatem adjecta st tim licet sat magna aquae mensura , miscueris, non frigiditas, sed intensus inde orietur, calor: i cujus inclusus Thcrmoscopio liquor ad aliquot ali tudinem pollicum evehetur: ita quamvis sal xarciari, ut inferius patebit, in iis aqua incalescat, cum modicum salis tartari, & cinnabaris distillassem, ac
caput mortua in aquam pluvialem integrum proiecissem , calcis quidem a vivat instar stridcbat, at nullum quem sensu percipere potui, Produxit ca- lorem: non igitur, nobsequatur, tantum ut vidimus, circumstantiae, artii.
cialem stigoris per agentia particularia productionem pro vere, aut impedire queunt. Sed quod magis etiam mirum videri poterit,imperceptibiles sorte ipso in patiente indispositiones CathoIicarum efficientium
quarumcumque causarum effectus, promovere,aut cohibere posJunt,culus . rei veritatem ulterior sorte experientia docebit.: actio enim frigoris ud interdum observavi, latentibus saepe variata est circumstantiis,cum debutior in quaedam, in alia vero corpora, quam repudiabatur, robustior ex steret: licet enim oleum vitrioli notos hactenus liquores ignea virtute a tecellat, imo communes quasdam cum igne,ut alias docebimus perati nes habeat,atque glaciem ipsam, vinispiritu, aliove citius liquore, ut ex-- perientia comperi , colliquefaciat, illius tamen rectificati pondo & am-
plius in capacem, firmamque ampullam insulam, totum omnino , si exuguam superficiei partem dempseris,lmaon absimilem faciei massam coa- luit: quamvis in laboratorio ubi perpetuus alebatur ignis, ampulla staret, . neque eo in loco prius, aut ab illo jam tompore ulla unquam olei vitrioli, portiuncula coagulata suisse: ad hujusmodi autem Phaenomeni novitatem accedebat, quod congelati olei maiia adhuc solida perseveraret, cum jam i
28쪽
ὐ pri in origi et . rtingelationem magis dispositis par conglaciandis seret : atque duobus
abhinc annis ut probe memini , oleum dulcium amygdalorum in ampullam bullatam, amplamque, hermetice obsignatam eo consilio immis , ut quae ab intenso stigore oriretur condensatio, nossena quod enim expandit aquam, commune condensat oleum frigus, ypostero autem die, quod mirari satis non potui, nec glaciem contraxerat oleum,nec diaphancit tem exuerat: cum tamen Olcum, ut liquet,minore longe,quam aqua,stigmris vi & glaciem & opacitatem induat. Liquor tamen liac in tenui adeo , tener aque ampulla , quippe quae vel lampadis flamma exsufflata , ac inflata seret, tamdiu fluidus pruinali ad modum tempestate, diaphanti': permansit, ut nulla amplius congelationis spes superesset quamvis autem Camphora multis, ut superius indicavi, Iulentialiter fricida videatur, ipsius tamen Oleum a nobis consectum , in
quo ipsa Camphorae substantia ad formam olei nitrosis quibusdam spiriti-ibus redacta jacebat , ipsum inquam Camphorae oleum in eo fiigiditatis gradu retinuimus, quo aquam facile nullo diaphaneitatis, aut fluiditatis. dispendio congelaret. Atque primae huic Sectioni nostras circasigus notas complexae finem imponemus: dictis, autem non sine fructu, quae sequentis sectionis initio dicturus lum, conserri polliint: si enim ut docui, caloris natura aut in sola particularum corporis certis conditionibus mechanicὰ modificati motu, aut certe primario consistat, harumque conditionum praecipua suerit vehemens pallicularum insensibilium varie agitatarum motus , atquc quod ipsa testatur experientia si tum minutae corporis cujuspiam partes Digidae judicentur , cum ipsis digitorum nostrorum particulis moventur languidius,haec inquam si ita se habuerint motus localis ad calorem constituendum requisiti privatio corpus quodpiam denominabit frigidum, si tenus Digiditas est qualitas objecti quae iit a mente percepta est pariter sentientis assectio animae) idcirco motus ad corpus sensibiliter calefaciendum necell,rii imminutionem ac sensibilis stigiditatis productioni parem
fieri mechanice quid vetat, cum tarditas aeque, ac velocitas, utpote motus localis modus, mechanicum quid sit. Quamquam autem stigiditas ab
ea tarditate orta, privatio videatur,aut negatio: ejus tamen causa potest esse quidpiam positivum mechanice agens: dum particularum calorificarum agilitatem vel imminuit, vel earumin motum cohibet, vel determinationem pervertit , vel alio quovis intelligibili modo ad stigiditatem sensu perceptibilem reducit Ienju, dixi, percutibilem, quia ut tactilis jux,
ta vulgarem acceptionem, qualitas est, ad organa sensus resertur,quemadmodum eandem aquam tepidam manus ambae eidem immersae , calidam sent ent, & frigidam, quoties altera ab igne recenter incaluit, altera vero
gelu obriguit. Vulgaris quidem loquendi formula , hanc vocem amphibologiae obnoxiam te est et ex qua errores saepe varii qui vix aut ne B di vix
29쪽
Ii De t Uechanica Caloruvix quidem magni sine attentione, ac quadam interdum circumlocutione vitari possunt: vulgo enim 'goris nomine illud intelligendum putamus quod ejus qui frigidum corpus asicrit, sensorium immediate serit i alias
tamen latiore notione motus negatio, aut imminutio frigus est, & dic tur, quatenus licet non in sensus nostros , in alia tamen corpora perce
tibi liter agit. Aliquando quae sorte philosophica magis acceptio est
pro perceptione a mente facta, jus quam producit illud omne,a quo corpus rufrigescit alterationis. Sed accuratius harum dissicultatum scrutinium hic consulto practe nullo, tum alias ob causas , tum praecipue quod alio commodius loco
earum cxplicatio institui possit.
P Ropositis, quae circa frigoris productionem occurrebant exemplis ,
superest jam ut quaedam circa calorem experimenta subsungam : cujus generationem plane mechanicam reperiemus , si illius naturam proprius inspexerimus : ea autem aut omnino aut certE. primario in illa in teriar affectione quam motum localem mechanice modificatum dicimus, . videtur esse posita, qui quidem modificatio, quantum observare mihi licuit, yribus maxime conditionibus constat: primo enim partium agitatio vehemens sit,oportet,quo rapiditatis gradu calida a corporibus mere fluidis discrepant uicq cpim haec qua talia eandem agitationis vehementiam, suam quae calida denominantur,requirunt. In statu enim naturali aqua, ea fuit tranquillitate ut calidam minime sentiamus, licet perenni absque motu nullus liquor foret: ubi autem actu incaluerit, motus pro caloris incremento vehementior sentitur , neque enim organa tantum sensuum valide serit , sed variarum etiam bullularum copiam plerumque producit, butrrum pariter, oleumque coagulatum si injiciatur, colliquat, vapores denique agitatione sursum evolaturos cie-bit. Si vero is adiit caloris gradus, qui ad ebullitionem requiritur, tum longe manifestior evadit agitatio, confuso particularum aquae motu, un-dulatione, stridore, bullulis, aliisque obviis tumultuantis, vehementisque mora onis phaenomenis: qua plurima corpuscula in vapores jam fumumque conversia in acrem alsurheni: vehementem quippe partium agitationem,
lacidentes sorte in ferrum candens guttula stridore suo, motuque aperte prodant.
30쪽
produnt. Hae siquidem cum strepitu ebulliunt, exutaque celeriter liquoris forima tenues vanoscunt in auras , ignem denique quo nihil calidius. . consi ituunt particulae adeo vehemcnter agitatae ut quaqua crium purpetuo crumpen es obvia quaeq; ad flammam concipieudam idonea di spei dividatque ignis. Tanto enim furore in flammam de fumum , proprium dispergit, dii lolvitque alimentum , ut e lignorum strue aliquot centena pondo aequante, saepe vix unicum cinerum pondo supersit: atqui hac prima ad calorem conditio neces Iaria est: sed requiritur secundo Caria partiGια vi determinatio ita ut aliae moveantur dextrorsum , aliae sinistrorsui
aliae sursum, aliae deorsum, obliquo aliae flexu ferantur , dic haec determinationum calidis in corporibus varietas,e dictis superius flammaque praecipue quae corpus est,.elucescit. Ea quoque quam tu, motalla acquirunt di illisione dignoscitur , nec non calidorum malia corpora ,- corporum actione quocumque demum in situ corpus calefaciendum ipsis objiciatur; ur carbo punitus ignitus undique rubescet, ceram colliquabit,Sulphurque inferiori, seu superiori, aur laterali, cuicumque demum applicatum parti
incendet. Atque huic congruenter notioni, licet acr N aqua regnantibus in agre vendis, , aut cmisis cataractis summa moveantur velocitate, nihil
tamen stibeii causae cur manifestum oriturum inde calorcin speremus: haec enim velocitas ad progrcssivam totius corporis motionem pertinet: cujus tamen interea partes in sua secundum alias determinationes motione,nc dum cana quae ad calorcm requiritur, celeritatem acquisiverint. Unde mi- invia nemini videri dcbet, niuium in corpore moto percipi calorem, cum celerrime illud quidem , sed unam tantum candemque in parten amivei stim moveatur: quin etiam variin sit, di vehemem licet agitiatio tertia adhue , ut calori casiat conditio requiritur , agitatarum scilicet particularum , aut omnium aut certe plerarumque sigillatim seniptarum i Iraeexilitate insen φbilitas: licet enim arenae , pulverisque cumulum turo vehenienti irinaus agitaret ob ipsam tamen pranorum , seu corpu&culorum molem agitatio haec nec esse , nec dici proprie , calor posset. Quamvis ea multiplici in faciem impetu celerique, spirituum,atque aliarum exilium quae inde exiitcrent particularum, commotione,calorem,ca
sit quodam producere queant. Si propolitam superius caloris notionem paulo attrentius perpenderia mus, mechanicam ejusdem productionem variis institui modis posse, proioxplorato habebimus praeterquam enim anomalis quibusdam in casibus c in quibus naturalis rerum cursus non servatur quibuscumque modis . partes corpo is insentibiles confunduntur penitus, aut vehemenPer agita tur,iisdem pariter in corpus illud induci calor potest' cui conformiter do
virinae ut agentia varia,Operationesque variae,caloris ni, ut ita loquar in tionem excitare queunt, ita varii caloris mechanice oro ducendi modi v
riaque excogitari experimenta possunt,cum casus ipse, hi micarum in la-