장음표시 사용
51쪽
requirantur ingredientia, quam in suo quaeque genere pura, praemonui, si enim minium ut saepe contingit adulteratum iit, aut spiritui nitri,vel aquae forti, prius quam purgetur, salis communis spiritus, aliave idonea ingre-dientia immisceantur,carebit ut non semel observavi, successa operatio.
Corro vos , qui metadia dissolvant, liquores ex dulcibus corporibus, nulla cujus tam facta additione elicere .
SAccharum in retortam capacem immisium, caute ne vasculum diffrin .gatur , distillatum copiosum inter alia spiritum rubrum suppediatabit : qui lente ac paulatim rectificatus colore deposito limpidus sint percisuet. Caput mortuum , quod mirabilis saepe texturae fuit, aut omnino, aut sere insipidum reperietur : spiritus autem acuti quidem admodum non dulcis saporis futurus est e & ὲicet liquor vulgo credatur homogeneus , eque numero principiorum sacchari anali ti, ex duplici tamen, ut alibi docui, spiritu constat: cum horum spirituum altero praeter quaedam, teX-turae minus arctae , corpora etiam in frigido crudum cuprum dissolvi, ut': ex profundo , gratoque solutionis colore liquido constabat: his , autem,
quos Saccharum ipsum suppeditavit, spiritib iis cum insipidis minii, quod in digestione partim dissblvum,particulis, si Icompositis, saccharinam quan am restituimus dulcedinem: spiritui ex saccharo distillato non absimilis, ex melle elici poterit. Sed quia plerumque mirum in modum inrurimescit, a Chymicis absque arena, lateribus, aliisque id genus additamen .. tis distillari non solet.
O in summe amarum is duassubstantias, alteram maxime actam, alteram maxime insipidam dividere . CRystallos M in retortam capacem conjectas distilla in furno adeo.
calefario, ut omnes ab argento spiritus aufiigiant: hoc enim residuum, metalli congruenter naturae insipidum erit, spiritusque modo fugati in corrosivum acidumque menstruum in recipiet in coibunt,
Varin in eodem in pido corpore variorum menstruorum conjunctione se res producere . T haec operatio, ob rationem alibi a me datam, figuris particularum . dii lutorum metalloivia, aliorumque corporum in estigan-
52쪽
Productisne . 3s dis . usui esse poterit, ita his, quae hic dicturi sumus illustrandis . perutilis
erit: cum ex ea discere possimus, quantum varietur pondeatque a textura sapor : corpus enim insipidum sortes . sapidis corporibus sapores impertit, atqse ab iis,quos prius habcbant proritas alienos: quod variis probare experimentis pollem. Insipida enim corpora, hoc modo variabilia multata sunt: at cum nullum fossile pluribus quam Zinca salinis meiam uis dissolvatur : hic amplam exemplorum segetem nobis suppeditabit : hanc enim non tantum aqua sortis , aqua rcgis, oleum vitrioli, spiritus nitri, Diritus salis aliaque, id genus mentirua dis lolvunt, sed vegetabiles etiam spiritus, ut distillatum acetum , atque animales quoque . ut spiritus salis ammoniaci, licet illi sint acidi, hi vero urinosi, variae autem hujus missilis, tot a liquoribus , solutiones, discrepantium saporum numero comparatae, Praefixum experimento titulum vindicabunt.
. Vnius ope menstrui, insipias corporisus associati, varios sapores
prodacer . π T e propositio MathematicE conversa prioris erit, quae, & non mi 1 et nore , quam illa , luce, minutarum partium corporum mincratiuiti stru sturam aperit, de corpuscularem saporum doctrinam: illustriorem n ul- o reddit r unicum enim , docet , &Chymico simplex corpus, pe- uliari imbutum sapore , si aliis insipidis immisceatur , varios sapores producit: varia huic experimento adhibentur instrumenta , sed e notis & facile parabilibus nullum spiritu nitri , aut aqua forti aptius; haec enim cum argento purificato , solutionem fellis instar amaram, cum plumbo sacchari instar dulcem esscit. Cum ea stanni portione quam distolutam servat s major enim pars corroditur , & praecipitatur) divcrsum a geminis prioribus, sed non ingratum troducit sapore in , cum cupro vero teterrimum, cum mercurio, scrroque , alios quidem, sed insuaves sapores. . Nec in sola agit metalla diis vit enim stannum, aes, antimonium quihus addere possem Emerdiam. Zineam, aliaque quibus eam probavimus, cor-lorae que omnia simul sumpta maximam saporum varietatem cincient.
duobus liquoribus altera sumin corrosia , astero peracri ingraucorpus grati, atqae aromatici saporis componere . Hoc expcrimentum alias a me alium in scopum commemorarem praesenti huic negotio prioribus plerisque utilius erit: cum hic com rusivum menstruum neque fixis. aut urinosis salibus sibi immixtis mortita QE E a cetur.
53쪽
tur , neque metallorum , aliorumque solidorum corporum corrosione quasi defatigetur: quia autem hoc ab cxperimento nonnihil imminet pecriculi minor liquorum quantitas hunc in modum adhibenda est: serti spi ritui nitri, aut i electae aquae sorti unciae, paulatim,ne tuae te praecipitati nis paeniteat, tam undem rectificati vini spiritus , qui accensus evanescat in flammam , affunde liquores hosce penitus permixtos , restigeratosque, post aliquam digestionem, aut etiam . . si res urgeat, sinet digestione, iterum disi illa ut unum in liquorem omnino coeant: in quo si operatio ex praescripto peracta sit, corrosivae salis particulae non tantum acuminatam, qua palatum laedebant,aciditatem exuent,sed ex vini spiritibus tota misetura vinosum acquireret saporem , hoc est non tantum non acidum , no-
xiumque , sed gratum admodum, s vena, quas ad peculiare aliquod lignotumque aroma pertineret,..
reculiarem naturalium corporum atque etiam vegetabilium saporem, in minerali quoque imitari. Non est huius loci, aperire quo sensu vegetabilium animas rejiciam,
aut admittam, quantumve seminali, aut plasticae plantarum virtuti tribuam : quaecumque enim, quod non abs re comprehendisse fuerit, eorum, qui huic illive plantae, specifici perhibentur , saporum essectrix causa extiterit, planta ipsa hujus,aut illius naturae, dicitur ob mechanicas affe- ctiones, puta, figuram,molem,&c. particularum materiali quam specifico iejusinodi sapore imbutam dicimusRem hanc,ut illustrarem saporem qu
rumdam naturalium corporum arte imitari conatus sum vix tamen unquam inturi successus securus: tria igitur , quatuorve exempla, ut observationes κpotius, si primum exceperis,quam experimenta proponam.
Cum igitur sensibiles saporis, odoris, &c. olei vitrioli, & spiritus vini. qualitates alterassem, inter alia quae intentum ad scopum faciebant,liquo rem quemdam obtinui, qui licet primum gratum alium tamen postmodum rasaporem palato imprimeret Atqui, ad rem nostram facit: quod a quodam consciendae Sicerae peria tissimo accepi: is , cum a me petiisset aliquando, qua potissimum ratione, .sceram diu tueri, ac ejusdem exacuere saporem pollet; asseruit tibi' cer- tam seminum sinapi quantitatem in vas succo pomorum plenum quo spi- rituosior , ut si crabat, acutiorque liquor fieret, conjecisset, gravi illinum 'praeter spem alii odorem, aut scutorem potius, siceram contraxisse, unde, . quod ab omnibus rejiceretur, ave passus est damnum fermentata pariter ,
seminis daticui certa quantitas id enim necessarium comperimus cum cere visi a lupulata,aut illupulata gratum Praebuit saPorem limoniorum pDdulis haud absimilcm. .
54쪽
Productione . 37Sed majoris longe momenti quidpiam addam: cum in pido enim, ac
corro livo menstruo constare quis poterit saporcin , aceti aciditatem , ad fidem usque facicndam,reserentem hoc autem pratiliteris si aurum absque ullo crassiore tale in aquae sortis,& spiritus salis mixtura, aut etiam in communi aqua regis , lis armoniaci in aqua sorti,dissolutionc, facta lisibi eris: si enim experimentum feliciter succcsserit, aut Elutio, aut sal habebis tur, cujus austerus sapor prunorum sy lvestriuin in maturorum saporem c hibebit; atque sapor idem nonnihil diverius in auro , omni sine distillato . liquore,dis Ioluto extitit: quodque si recte memini,pcculiari menstruo v lat letatum 1 me iuerat.
Ultimum hujus rei experimentum seminis quibusdam primariis sere innotuerat: Diix autem illius Eccetius, in debita, quae ncgligi solet, pro portione consistit: quam autem ipsemet adhibuerim, j in excedit,sed hoc sere res modo peragi potest. Vini Caxamensiu Chenopinam, vel semilibram gallica enim vina licet uiui esse possint, huic tamen negotio minus apta sint g minis, radicis iridis odoratae, drachmis tenuiter sectis astunde: radix per aliquod tempus in liquore infundatur : donec desideratum ei saporem de
odorem impresserit: odoratum hoc vinum accurate Obsignatum in loco in frigido asservetur: juxta hanc methodum ubi aliquando in debitam ingre---dientium sat diu in rum proportionem incideram , vinum multis jam abhinc annis comparavi, quod Cocluneele aliove ejusmodi tingente ingre- diente coloratum vinum ex moris adeo reser bat,ut non vulgaribus tan- tum homitribus,sed duobus etiam praestantibus medicis,qui critici hac in ire palati videri volcbant, imposeerit: cum enim hunc inter alios, propinarena illis liquorem , tam generosem ex moris ea anni lcmpestate extare apud me vinum mirabantur. cujus portio quaedam, ut hoc obirer adjiciam, specificum,per tres aut qu*tuor annos saporem servavit.
Non iuutile modo , verum sorte necessarium quoque fuerit quaedam
hoc loco addere, in eorum gratiam , qui fluctuum maturationem, aci mutationem, qua vulgo dignoscitur, saporum, a vegetabili plantarum 3, anima proficisci volunt: fructus enim ex arbore deciduus , aut manu de
55쪽
De LMechanica saporum iis plantae: eo sere modo quo resecta manus, & pes rescissus inter vive
.lia hominis membra non amplius numerantur : heri tamen potest ut frucius quidam a genitricibus plantis jam resecti, maturescant: ut enim nuhil dicam, aut de pomis, dum acida adhuc sunt, deceptis , quae in cun-dcm cumulum congesta , quamdam induunt dulcedinem, quae maturitatis quoddam genus est, aur domet pilis, duin durescunt, adhuc collectis, quae sensim molliora , palatoque gratiora evadunt: quem quidem eorum it eum licet quidam putrefactionis existiment, alii tamcn putatiliam illam putrefactionem veram esse hujuscemodi si iactuum maturitatem putant: ut inquam haec, aliaque, id genus, exen .pla praeteream , a pleriiquc rcrum indicarum scriptoribus perhibetur fructus quosdam communi gentis voce, έananas, dictos virides decerpi , colligatosque simul in incolarum aedibus suspendi, ubi facta sensim coloris,& saporis mutatione maturescunt. A que hoc ipsum. veteribus e familiaribus meis quidam , vir sagax , atque
. eruditus in America quoque comperiise se alleveravit': neque cauta quidquam subesse suspicor cur certus caloii; gradus sive cxtrinsecus a sole, aut igne, save in tr insectis a fermentatione, aut analoga intcrnarum partiurn constitutione oriatur , seu uis jam decidui, aut inlacerontis a bori. , corpusculis imprimere motum nequeat; variaque, ac imperccpti bili transcursione eadem mutuo sibi. allidere ; qua demum allisione te Muiora , molliora, . minus rigida , atque magis : quam prius, organo gustas congrua ita ut : eaque demum conit itutionis in fructu mutatio filiae maturitas, vulgo dicitur, contingat: quod mechanicae, ejusmodi texturae mutationes, qualitates ipsas ac, fuciuum sapores. immutare valeant. ex contusis cerasis, pi misque liquet, quae pristinum tum colorem, tum saporem comula exuunt : idem quoque clucci in crustem is lento adeo igne super cineres tostis , ut papyrus ; qui ne quid cinexitium adhaereati involvuntur, nou aduratur: quin etiam, vidi ipse in Gestiae, & Sabaudiae
finibus quoddam pyrorum genus nomen jam excidit. , quae in vasculo di-3igenter obstructo cineribus supra , infraque ad conservandam caloris temperiem cooperta ad succulciatam grati coloris , suavisque saporis
substantiaria teducebantur: varii pariter aliarum regionum fructus hunc, aut non absimilem in modum , temperati caloris ope, non minores s , porum ait Crationes paterentur : neque .illud pomi genus daic omittendum videtur, quod vel sola compressione absque externo colore priorem dupitiem, & aciditatoria. pauca intra momenta in nactilem texturam, gratumque saporem commutabit : quod sane peculiari observatione dignum est. Quod autem sales quoque, vegetabilium salibus asperiores
aciem suam , atque saporis acrimoniam sola particularum collisione, nulla dulcotantis cujuspiam facta additione fere omnem exuere possin , ex. eo conjicere licet quod insipidae aquae adminiculo , absque ulla ignis vi lentia , salem marinum in muriam mitem , poetae dixeram, & gustui gra ,etam,redvxcrim:vix enim aut,ne vix quidem illius originem quis subodora-
56쪽
Productione a. otus,aut tantam tantilla commotione, in minerale corpus, inductam suisse mutationem suspicatus fuisset: cum praesertim quae hic saporum mutatio . Dicta est, praecipua non extiterit. Jam vero liquores e vegetabilibilibus orti, novique ex intestino m. poriticarum partium conflictu sapores, licci pauci rem perpendant, patent omnibus in uvis, quae dulcem illum , omnisque expertem virtutis liquorem, interno illo, quem sermentationem dicimus motu, ad gratissi-. . naum vini saporeme vehunt qui tamen postmodum sola constitutionis mi tatione, mutuoque partium inter se eo ictu, absque ullo externo addia tamento,acidus aceti sapor cffcitur.
OUia rerum physicarum scriptores , odores saporibus , ob propi quitatem serte organorum quae assiciunt, subjungere solent, eorum ., hic in re morem sequar; non ob. praedictam tamen rationem, scd praeci- e quodquae de saporibus in genere , & quaedam etiam quae de iisdem: speciatim dii Ierui, cum odoribus quoque applicari queant, eorum hic repetitio, & supervacanei, molesti plenum opus laboris seret.
seminis corZoribus non odoratis gravem urinosum taurema immediate producere . EX calce viva , & sale armoniaco mutuo contritis urinosum per- cipies odorem a particulis salis volatilis productum , quae hic 'operatione in libertatem alteriae celeri in oculo4 impetu lachruuas elis o
57쪽
Eola aqua communis additione gravem in corpore priuι prorsus indura. odorem immediate producere . Hoc pha nomenon in experimento pe Camphorae, Sc olei vitrioli s eho alium in scopum alibi exhibuimus:si igitur in corrosivo hoc menstruo, non uim iam,at debitam Graveolentis hujusce gumnai portionem dic
solveris obstructus omnino in mixtura Camphorae odor erit. Quam tamen si insat magnam aquae limpidae mensuram conjeceris gum- ani dissolutum emen ibuo stati in emergens, ob productum operatione cadorem,graviorem,quam priui,odorem exspirabit.
uosdam odores ab ingredientium odore omnino discrepantes producere . Um duas dimpidi olei Terebinthinae uncias uni vitrioli unciae paula-υ tim ne vasculum dis ingeretur,miscuis lena,qiii ex mixturae arenaceo in iurno distillatione limpidus superessiuxit liquor, non Terebinthinam , c oleum enim vitrioli seorsum in odorum est in sed blphur adeo redolcbat,
ut, cum hoc experimentum: cctantibus exhibens , recipienti recens are-itorta separato praecipitantius nasum admoverem , sulphurcus foetor re' rationem poene intercluserit: atquerat rem magis hanc illustraremus , ac quam facile ii ex mixtura ingredientium , quibus ipsa prius ingredientia . carebant, odores emergere possimi, doceremus, restauam retro in retorta substantiam c siil, torma tenuis extracti peracti recens memorata distilla--tioni, violentiori igne aggressi partim instar olei,partim instar butyri si peremuentem habuimus utramque autem materiam. eadem in phiala assc vamus quia ineutra aut oleum a cr binminae , aut sulphuris, sed utraque. ol cum cerae apum distillauim maxime redolet.
De quorumdam Odorum per morum localem productione . Non inquiram hoc loco utrum motus localis externi agentis, absque
materiali ad operationem concursu, producere, agitando,permiscet drique partes,corpuscula odora possit: quod autem ccleritas, aliaeque modificationes motiis localis,efiluviorum e corporibus,non modo odores v xlas,scd ut sensu perceptibile , aliter enim non percipcrentur producerciqueat
58쪽
npleat , ex obviis quibusdam ac proinde hujus loci minime propriis coli,
ligere licete quare hic tantum admonuero non pauca mihi nota esse corpora, non inodora tantum cum stigida sunt, sed etiam dum calida, ipsique adeo igni imposita, quae tamen certa quadam partium agitatione ad sensum statim odora fiunt.
Praeterea,quemadmodum ligna quaedam praedura seriem ex eo, cui ota noxia sunt,motu in tornatori S aiterculos odorem acquirunt,quod in ponderoso ligno vitae speciatim expertus sum, ita inopinum multa , quamdiu durat operatio, odorem emittunt Cum enim duos peritissimos artifices, quorum saepe opera utor,super ligni fagini dum tornatur odore,consuluissem, suaveolentia illud emittere effuvia unanimes asIeruerunt: quin etiam eorum alter e magno ejusdem ligni itipite varios in usus coempto co piosos stagrantesque , dum toruarctur, tanquam e rosa odores expiratis asseruit.
Sat magnam cerporis graveolentis portionem , corpori fere inoduro admixtam omni subito odore priva . SAli tartari,aut spiritum nitri, aut aquam fortem non nimium deplhcgmatum assinade donec sedata effervescentia liquor in alcati non amplius agat: haec mixtura lenta humiditatis superfluae evaporatione concrescere potest in Crystallos,miri Crystallis non absimiles,quae sicco si o--pus sit, ut solutae particulae succutiantur, panno perfrictae, sali petrae ut aliis in qualitatibus, ita odoris quoque desectu persimiles erunt, licet diastillatae, ustae aut super carbones succensae exhalationibus statim suis pro- Herent quam laetidis abundarent spiritibus, quibus gravis adeo odoratui est qua fortis
Ex corpore graveolente, corpori non suaveolenti immixto mixturum grati, aromaticique odoris producere . O Uod hic faciendum praescribitur,undecimo circa sapores eXperimet to e tacitam est liquor enim eo productus, si rite praparetur non aromatici modo saporis,sed & grati, quoque odoris est. Cujus apud me portio, parum licet sollicite ass)rvata,pcillini sere,aliquod post annos odoristinax perseverat quamvis saporem poene deposuerit.
59쪽
muliumque flagrantis odoris producem . A Liquot olei vitrioli incis,vini hispanici pondo unico additae,atque
per aliquod tempus digestae suavem prout sperabatur , dederum..dorem .Hoc experimentum Promovebit sequens,atque illustrabit.
Corpora fere inedori, o non suaveolentis additione , g Ismaromaticumque vini stiritibω odorem conciliam . Hoc jam saepius , modis alium in scopum alibi descriptis experime
tum exhibuimus,illud iterum quantum ad praesens negotium spectat ita paucis accipe: oleo selecto,vitrioli caerulei,dantiscano,licet commune quoque usui elle possit, aqualem spirituum vini penitus inflammabilium mensuram paulatim additam, per tres quatuorve septimanas , & selici re, ubi diutius, successu, digessimus. Distillata haec mixtura fragrantem valde sipiritum suppeditavit, adeoque subtilem,ut leni licet,altiore in ampulla , calore distillata per circum obstrinas etiam sollicite vasculorum commissaras erumpens laboratorium odore replerit,non sine eorum si pore qui unde exisuret nesciebant:hinc discere licet & quantum spiritu is, atque inflammabiles particulae , quas vegetabile vini Sulphur Chymici vocant perficere possint actione sua minerale Sulphur scale enim quid oleiularioli inexistere experimento alibi evici & quantum pariter novae commixtiones , & contexturae digestione factae odores corporum sive veget hilium , sive mineralium alterare queant. Iam quod alia etiam materiae ejusdem constitutione absoue manifesta additione , aut detracti ne particularum , diversus valde odor existere possit sequenti expersemento patebit.
In corpus suaveolens praememoratum, absque cujus iam additione λalsique igne, gravem allii odorem inducere . HUJus rei veritas ex eo elucet quod fragrans ille de quo mox liquor,
in phialis obstructis quarum altera tantum in loco calido stetit, tempore tandem a pristina fragrantia adeo degenerarit, ut graveolenti
ala ipse s viduetur. Noa absimilem ia oleo quodam ea regctabilibus,
EXPERIMENTUM VHI. EXPERIMENTUM XI.
60쪽
Productione . I& miner1bilibus substantiis uni distillatis confecto percipere me memini
Hic tanquarn observationem,non argumentum aliud addam,quod licet rie non semper succedat in rem praesentem nonnihil facit tuin ob odorem productum praememorato mox odori periimilem , tum praesertim quod hinc discere proclive sit, quantum corpus quodpiam mon tantum ex se inodoratum, sed etiam fixum ac solidum iu phaenomena odorum possit; utrum vero ea producat ipsa odori corporis in se actione, an sui cum ejus dem particulis, qua novam ei tribuat modificationem,mixtione, inquirere supersedebo. Salis itaque tartari iteratis vicibus tantumderit succi caeparum expressi affudimus; leviterque per tres quatuorve dies digessimus: obstructa dein phiala prior ca parum odor in gravissimum alii odorem degeneravit: quod recentem ejusdem succum liciodorati, experti sumus: rem eandem fix rum salium, aliorumque corporum graveolentium ope praestitimus : sed pluribus, ne taedio sim, hic te non morabor.
cum corpore inoa ro, alioque non suaveolenti mosibi odorem producere. IN spiritum, non oleum vitrioli conjecta sat magna gemmularum in e-grarum quantitate id interdum praestitimus : cum enim acidi menstrui in eas actio tum ob ipsam menstrui debilitatem, tum ob earum integritatem, mitior foret, per plures saepe horas dissolutio durabat: aperto phialae orificio,gratum moschetumque odorem hausi,quem & alii quoque,ouibus rem indicavi perceperunt; atque parem omnino, si recte memini, ociorum Gemmulae non in aceti modo spiritu , sed in graveolenti quoque liquoreditsokitae expirarunt: hoc experimentum aliud revocat in memoriam.
cum fixis metastas corporibusque aut inodorse, aut faetentibin fortes,
gratosque sapores quorumdam vegetabilium au min rabum odorabitis os producere .
A Urum , corpus esse nimis fixum quam ut odorem emittat . aquam vero regis, gravissimi es te odoris noxiique, nemo, ut reor inlicias ibit: cum tamen aurum fulminans fiat ut satis liquet , solutionem prioris in posteriori faciam cum oleo inodoro tartari praecipitando, cumque hoc Praecipitatum ulteriori adhuc, alio in experimento, usui futurum sit; illud per se fulminavin us in vase argenteo ei non absimili, quod Glabberus alicubi describit, sed magis affabre constructo: inter alia autem hujus