장음표시 사용
41쪽
De Mechanica Gloria omnium maximε opposita, posterior vero a Chymicis, liquidum quoddam . quod instaminari totum possit, Sulphur reputatur, oleum tamen vitrioli, purissimo viae lpiritui, perinde atque communi commistum aquae incalaicit , neque magnum res ea liquorum copiam requirit : unica enim, sortis olei vitrioli, uncia, selecti vini spiritiis semiunciae commissa, ac leni agitatione commista tantum derepente calorem produxit , ut phialam sere exhalationibus replerit, manumque prius,quam eam seponerem, ta
Neque minus intentum corrosivi hujus menstrui, & aqua vitae cons ciatione calorem, eum scilicet qui serti vix poss)t,produximus. Idem quoque, nec minore successu cum oleo vitrioli, communi vini spiritui admixto tentav imus , praeterquam quod non tantus ex hac misetura oriret ur calor. , quamvis cX oleo vitrioli & rectificato vin piritu. oriebatur.
O Ui inter Chymicos, corporum incalescentias ex mixtione ortas, antipathiae ascribunt, h, futurum vix credent, ut eaedem,aut Uecie, aut numero ejusdem corporis partes manifesto absque conflictu incalescant: duobus tam n Colcholaru ad nigredinem usque calcinati unciis in retortam con jectis, duas olei Vitrioli anglicani uncias affudimus : quae minutum intra horarium adeo simul incaluerunt, ut vasis fundo , m inum tuto admovere non liceret: senii bilem enim in mixtura calorem exterior ejusi superficies per viginti, aut triginta circiter momenta retinuit.
O Uamvis oleum vitrioli, cum pluribus,ut a me observatum est,quam ullus liquor alius, liquoribus incalescat: nulli tamen magis, quam . oleo terebinthinae admixtum , incalescit: aliquot enim utriusque uncia, firmo in vase baculi extruino, ne cui inde damnum contingeret . alligato, valide in se mutuo agitatae , ferociter adeo cbullierunt ut ad rei novit tem non immerito spectatoreS obstupuerint: quod lepidi sane casus in
morialia mihi renovat: ςum enim geminas phialas his separatim liquot bus plena , pixidi inter alia inclusas, caloris , aliorumque uisectuum pro ducendorum gratii, commendatis diligcnter aliquorum curae phialis rus, misi sem: quo vehebantur.curru phialae, in latus poetae impulso, diffusi , iis iam fractis , per pyxident liquores ingenti cum stridore , & foetore tanta
fumum copia. ventorum ope emiserunt , ut qui curru vehebantur, vocise rantes, summaque celeri ate., ne coinburerentur, ex eodem praecipites
42쪽
Facta eum Terebinthinae oleo , quando mitis nitri spiritus , vitriolio oleo substituebatur, experimenta, huc non spectant.
LIcet autem petraleum rectificatum maxime , subtilis omnino liquor, omniumque, quos quidem expertus fuerim, levissimus sit, ex eo to: men ulterius adhuc patefaciam, quantum liquorum incalescentia ab eo-i' rum textura pendeat. Ubi enim uncia petrolei rectificati, sortis olei .itrioli unciae paulatim. immixta filii: prior liquor in posterioris superficiem; eo quo menstruum . in metalla modo, agere coepit : bullulis innumeris continue per aliquod tempus in petroleum ascendentibus, cuius eo lorem sua spirituosae partes Op Tatione immutarunt, ac profundiorem reddiderunt. Hac autem ho-; tum liquorum actione , reactioneque neque ejusii nodi fumatio , aut ebul- uitio, calorve existebat, qui ab oleo Tercbinthinae, oleo vitri ali subsiti to Qxtitisset , quae autem qualitasti mutatio contigit tepiditas tantum - Mardam tactu perceptibilis erat:
Eodem successu tactum est petrolei, & spiritus nitri conjugium: cujus, rei plenior alibi descriptio haberi poterit. In hoc autem, ac superioribus, experimentis spiritu salis non usi su- tnas, quod si consuetae tantum virtutis sit, oleo vitrioli: aut quibi Mana in cacbus dephlegmato nitri spiritui comparatus, exiguam, aut vix sens bis Iern in liquores praememoratos vim obtineat.
P Lurima caloris ab oleo vitrioli in solidis, mineralibus maxime cb poribus producti, afferri exempla posse experti Chymici haud aegre
dabunt : oleo enim vitrioli chalybis limaturis communi praesertim aqua humefactis, assum, magna, in consueta vitrioli marim praeparatione este Vescentia . excitatur. Neque dubium cuiquam esse potest quin, ut oleum vitrioli aliquatenus saltem, & calcinata , &testacea corpora dissolvit, cujus rei in calce, ostreorumve conchis experimentum habui, dubium inquam nemini esse potest, quin, quamdiu fit dissolutio, suturum sit ut una cum dissolvendis sensibiliter, Si sorte etiam intense incalescatmeque enim tantum clim modo nominatis, sed & cum aliis quoque calidum evasit,pu- ta calce, lapide calaminari, dic. cui astillam, si paulo fortius si, in E
Llius itaque in vegetabilia vim potius describam: neque enim con I siva menstrua aut ab his facile incalescere aut haec facile dissolvere pos-
43쪽
xs De Mechanica Causisse hactenus creditum est: atque ut cerasa, plenosque aqueis succissi uctus praetcrinittam, quibus additum vitrioli oleum vel hac forte de causa i calescet, uvae passae quibus conveniens hujus liquoris quantitas affusa fuerat, in mortario tritae, adeo incaluerunt ut complexa mixturam phiala, si recte memini, tantum non manum inusserit. Ejusmodi quoque calores ex oleo vitrioli cum variis aliis vegetabilibus substantiis mixto existent, cum nullo tamen sicco corpore intensiores , quam fi ustulis candidi aut etiam atri panis r cujus modicum dephlegmato vitricii oleo additum, summum saepe calorem produxit. Hoc autem oleum in prioribus adhibitum experimentis, aliisque omnibus hujus ope menstrui circa qualitates
factis,nili peculiari quopiam in casu aliud docuero subintelligi velim.
Corrosiva, qua talia , menstrua tum in molles mortuorum anima' lium , tum in vegetabilium agere partes a paucis observatum est: viae tamen plus simplice ex oleo vitrioli carni minutim concisae , seu in tae, seu crudae affuso intensum calorem elicui. .
Q Umquam sal marinus communis, quamdam at non intentam, aquae communi, dum sit dissolutio , frigiditatem impertiat, si tamen incompetentem olei vitrioli quantitatem iconjectus fuerit, aliquam, quod
experientia didici, incalescentiam, licet non tam regulariter , quam in . prioribus experimentis, excitabit: calorem autem plerumque licet sorte non constanter a menstruo & sale praenominatis produxi. Propterea ,
scitu dignum est quod sal communis, ut Chymicinorunt, e paucis illis ingredientibus , ex quibus sal armoniacus in officinis venalis , ingrediens praecipuum sit atque ab excellentibus , ut audio, Horentinis Academicis observatum est , non incalescere oleum vitrioli, sed stigescere sali arm niaco adjectum. Neque absimile suit quod in rectificato sulphuris spiritu per Campanam facto observavi et essectum tamen longe alium reperi quando Horentinos imitatus e perimentum cum oleo vitrioli insilui. Cujus liquoris, qui tot in rem nostram pha nomena, quot ab unico agente expectari poterant suppeditavit, in iis quae de calore dicenda sol persunt, vix usus deinceps ullus erit.
44쪽
inextitiise agitationem hic ex attritione ortam non ex praedicto Elam
calore, qui in motu consistit, neque ex praecedente pres Iura , qua partes in vibrationem inordinatam agebantur, constabat, lea ex sulphuris maxime exhalationibus odoratui illico Obviis , ubi quis sulphur statim ab attritione naso applicuisset: quod experimentum licet velut e trivio petiatum , dignum fuerit meditatione Chymicorum , qui obvium omnem in sublunaribus corporibus ignem a sulphure derivant: nostro enim in casu, sulphuris malsa ante celerem partium suarum motum seni biliter Digeabat, simul vero ac partes ipsius digitorum partibus celerius movebantur
incaluit: non igitur praesentia tantum tua sulphur, aut emanativa, ut i , quuntur Scholae, actione calorem manui cominunicarat: quod autem celeriter motum, istam impresserit qualitatem, nihil mirum, cu.D corpora quivis solida etiam igni non obnoxia: ut vitrum commune si eorum partes , organi sentientis partibus velocius moveantur, idem praestent: quare in nostro casu sulphur ipsum, actualem suum calorem motui locali, ab ex- terno agente producto, acceptum rcserre dc bet.
Non abs re fore judicavimus experiri utrum sal armoniacus, quae Mquam multum in igidat, & calx viva qaae eandem caleficit,utrum inquam intime permixta frigus, aquae, an intensian , aut moderatum potius calorem impertirent: aequalom itaque salis amaoniaci,& calcis vivae, portionem saliva commiscuimus : hujus autem pulveratae mixturae uncia forte unica in susscientem in phiala aquae quantitatem , ubi conjecta fuit; unico post momento colliq iata malia, tanto per vitrum calore manum seriit, ut celeriter, amovere, ne inureretur, neccile habuerim.
MUlta incalescentium mixturarum, in quibus, aut utrumque, aut alterum lingredientium fluidum erat , exempla dedimus, plura quoque , si res ita postularet daturi at calor duorum etiam mixtura pulverum produci potest cum enim in praeparatione butyri, seu olei antimonii, lassicientem contusi lublimati quantitatem pulvera antimonii miscui csem, haec ubi mixtura squae juxta temporis, vasi, loci, in quo experimen- tum fit , conditiones variatur plurimum I per aliquod tempus aeri exposita suerit, manifeste interdum incaluit, ac eo ut lue qualidoque , ut C piosas faetidasque, quasi flammam conceptura , exhalariones emitteret: antimonii quoque, atque pulverati cuju dam corporis mixtio , ut alio constat experimento, aeri aliquot horis expolira minerales conspicue exhalationes diffudit.
His insignia adhuc, & sdem superantia corporum omni absque liquore
45쪽
De Mechanica Caloruincalescentium,exempla ni thilanthropia prohiberet, adderem: sed de butyro antimonii quaTendum hic occurrit, num inobservata quaedam aque interveniat huhaiditas quae relaxatos ad motum sales disponens , ab aer idcirco, ut vulgo loquvnxur, attracta sit, cum praescribatur ut antimonii,& sublimati mixtura reponatur in cellariis in quibus subli natum, aut sa--
linae saltem illius partes resolvuntur per deliquium , quod nihil aliud est aqv in solutio ab extigia; ioni is per aera evagantibus facta.
O Uaedam superius proposui exempla incalescentiae ab aqua in sale .
tartars, calce viva, iisque, quae facile dissolvit, corporibus product Sed meram aquam , duris in sorpor ibus , quae nec res Ol cre, ac ne sons - .sibiliter quidem, nisi interjecta longi temporis mora asticere potest,ca rem producturam quis cretat; insignis, tamen ,. ut experientia innotuit, . in flore sulphuris, ferrique, aut chalybis limaturis a communi aqua oriri iincalescentia potest : per aestatem enim semipondo utriusque ingredientis . aqua communi madet actum solliciteque permixtum , horae spatio adeo . incaluit ut sullinenti vasculum manui permolestum foret: hunc'ali i quoque sensus calorem perceperunt et naso enim, sulphureo mixtura se tore, oculis vero spillo fumo, si spathula praesertim circumageretur, molestiam A creabat: utrum quovis anni tempore par hujus mixtionis succellus sit fu- . . turus incertum, mihique idcirco dubi in quod alia rem tempestate, quam a
autumno,aut aestatς non tentarim. .
Vae Chymici caloris . menstruorum in corpora , actione producti. 1 exempla proponunt, in iis proprius quidam, tangentium manus lin- , meficiens liquor intervenit; neque praecipuis e Chymicis desunt qui cum
plerisque rerum naturalium stritoribus negent ar entum at aiunt,vivum, quod fluidum quidem corpus est,at nequaquam respectu nostri humefactuvum, immediati in aliud quodvia corpus aut etiam in aurum,actione ca- Iorem producturum ; ab hac tamen opinione , cujus aliquando fautor eram,varia me experimenta recedere cogunt: mercurius enim , ut ex iis . liquido constat, sive metallicus sive metallorum virtutibus imbutus, recto a praeparatus modo in aurum sese, sue calcinatum,sive crudum,celeriter ii Q. . sinuabit, unde horaria duo triave intra minuta sensibilis, in utroque , cam lar existet.
CVm naturales quidam sales , sal petrat praesertim stigiditatem , in ' iaO , in qua diuul qntur, producant, laturum erita vi, ut ad no- -
46쪽
8r Frigress Origine .stram de calore & stigore dissertationem , ac serie etiam inspiciendam
propius metallorum, saliumque structuram nonnihil conducerct,si coip xum, ut loquuntur Chymici, sali irmium solutio fieret : quae metallicis quidem , & salinis conliant partibus , sed posterioribus hisce adeo abundant ut vel hac de causa concretiones ejusmodi in aqua communi totae
Cum alia hujus generis exempla ad alium potius locum pertineant, hic tantum quid in Mercurium metallorum omnium stigidiis naum tentaverim paucis indicabo: is enim, detracto , distillatione oleo vitrioli ipso, , tiadruplo ponderosiori, ob retentos adhaerentes menstruo sales, in candi 'um fulgentemque pulverem redactus, atque in latioris orificii phialam. aqua plenam, in qua sigi l latum relictum fuerat hermoscopium,immissus, . aquam manifeste calcfacere coepit, ut ex celeri notabilique tincti vini spiritus ascensu constabat: qui & altius novo imposito magisterio ascendit: calor autem hoc in casu productus observatione Hel montii notabilior fit; qui salem ait adhaerentem Mercurio oleo vitrioli magna ex parte corro- , si eluatur , & coaguletur, in quandam aluminis speciem degeneraturum. Superioris experimenti eventus peculiarem mcditationem vel eo 'nomine meretur quod , cum eodem planc modo, eodem usus Thermo sco- 'sio, cum aQua communi, Pulvereque vitristi manis eo vitrioli, ferrique
imaturis confecto,experimentum ficissem, nequaqu in propulsus est sum
sum tinctus vini spiritus , sed e contra paulo post , tardo licet descensu, o quartam pollicis partem subsedit.
Licet tentatum sit idem cum si Mnato pulverato in communi aqua inexperimentum, conclusus tamen Thermos copio liquor, vix ad sensum et vatus aut depressus apparuit: quod aut nullam aut minimam a seigore aut calore inductam alterationem indicabat. Cum sub ipsum hujus sectionis initium varia potius, quam multa circa . caloris productionem experimenta promiserim, alia, quae in medium vid- ducere potiem, exempla, luc praetermittam: quae cnihl ex factis circa anti- p i stanna experimentis petuntur, ad tractatum de antiperistas pertinent quae circa potentialam humanis in corporibus calorem afferri possent, superflua sorte vidcrcntur, cum ex iis quae de potentiali stigiditate disserui- suid de opposita sentiendum qualitate sit . colligi oporteat : varia autem in productione caloris phaenomena, & quod ,ea in iis qualitas praeemineat, maxime conspicua, iii tractatum de combustibilitate, & in combustibilitate rejeci: haec enim collectio, seu chaos potius peculiarium circa produ- ctionem caloris exemplorum nimiam jam in molem excrevit
47쪽
IJ T Mechanicam saporum originem, aut productionem,quantum ad G praesens negotium. rcquiritur, firmius stabiliam, non abs re fuerit hoc loco p ae monere, saportas nostrae contarmiter notioni,a magnitudine, figur), motuque corporum iso rasitorum pendere posse, sive ca leorsim , &quali singularum materiae particularum a sectiones, sive conjunctim spectenuis, S quatenus duae , aut plures ejusmodi affectiones, particulaeque ad quas spectant, aut sibi invicem ipsis, aut aliis etiam non prius siporiferis associari possint. Iam prout coalitions s hv, atque associationes variantur ita reuritans ςx iis sapor imi; ut abitur, aut destruetur: hoc autem argumentum iu Se deducere operoli nimium laboris foret, nec hujus loci proprii, neque enim cras speculationes, sed facti materiam tradere constitui. Ne quid tamen abstrusum in dicendis , aut obscurum occurrat , ubi commodE fieri poterit , in notirae firmamentum doctrinae paucis identidem indi-c bo quibus maxime ex sontibus mechanicae experimentorum explica
Per saporem in obiccto consideratum haec enim sola acceptio hic spectatur 2 intelligo, vel qualitatem, vel illud demum omne, vi cujus corpus quodpiam , cam quam gustando percipimus sensationem producere potest. Sive autem illud quod obje ia denominat saporifera, aut saporiatica, qualitas fuerit, sive aliud quiddam, hoc habet, ut inscrius patebit, Amagnitudine, figura, motu, saporati corporis particulis, aut a mutua du rum , aut plurium particularum associatione , aut ab incongruitate den que,aut congruitate quapiam cum ipso gustus organo.
48쪽
. De Mechanica Saporum Productime . v
EXPERIMENTUM Lorm fere in pidum , in duo corpora gravis, o diversi saporu
dividere . Pingatus, ut observatum est , Salpetrae a sale marino mi plerumque commixto, linguam refrigerare potius quam ullam in ea saporific. mimpressionem relinquere videtur : licet au cm non existimem cum nonnullis insipidum este corpus , ejus tamen amaritudo, quam, proprium illius saporem recte dixeris, renuda admodum, obtusaque cst: at corpus
hoc, fere insipidum inflammatione distillatum quod alibi docui aue etiam insipidi ope luti,& nitrosum suppeditabit spiritum sane peracrem, linguam corrodentem , metallaque ipsa dissolventem, & salem quoque fixum gravissimi quidem saporis, sed a sapore spiritus omnino discrepantis, qui peracer est.& linguam corrodit. Hic autem sal, varia in quae spiruus non aget, compacta corpora dii luit, diversa praecipitat metalla, aliaque ex λlutionibus a spiritu factis concreta.
Ex duobus corporibus, altero summe acido, or corrosivo, altero alia ato , ct igneo corpus sere in pidum producere . Hoc eo fieri potest imodo, quo, salispetrae compositionem alibi do ii Si enim liquori fixi nitri per deliquiuis facio, caute spiritum nitri, remitatim donec satiatum omnino alcati fuerit, nec plus aequo,minusve, ne λric experimentum non succedat, inundas; leni evaporatione, atque interdum sine ea, pauca intra momenta crystallo sobtincbis , quae particulis heteregoneis sensim expeditae exsiccatae , nec acris erunt, gustanti,
nec alcaluati saporis, sed qui obtusam; languidamque puri salis petrae amaritiem referat: fieri autem potest ut impurus sal petra, coniciatum in se communem plerumque salem sapiat: eodem modo salempetrae, at citius multo interdum produximus, postquam salinas cinerum ollae scillis partes, solutione, fit trationeque, terret tribus, de saeculentis sollicitὸ expeditas fixo sali nitri substi uis senius. Mecum ipse attentius aliquando perpendi, utrum istorum experimet torum phaenomena a novis particularum magnitudinibus , ac figuris deduci nequirent quas vel ab igne comminuente, vel a valida invicem sibi ipsis, aut additis etiam corpuseulis allisione consequi possunt quasi exempli gratia, cum latiores crystalli prii natum instar in sex distinctae I lcra lint, corpuscula nitri parva esse prismata diceremus, qucrum anguli ni natum sine obtusi ut petolandam in lingua impressionem relinquanῖ. bi t
49쪽
De MDhario Saporum, men haec prismata violento calore filla, atque in se invicem. ias impacta.
sese mutuo molant, alterantque, in tam exiguas comminuentur particulas in tam tenuia latera , angulosque adeo acutos, ut sputo linguam hu- . ine aciente dissoluta, atque agitata ob summam exilitatem in ipsos organi poros insinuare sese . atque angulorum acuminibus scindere , pungere, in b, nervos, atque membrans fas partes juxta variam i aporificarum particularum figuram, & molem varie inurere possint: his autem praesuppo- . sitis, vel, concessis quando alcaiisatae, acidaeque particulae pleraeque in fluuda, cui innatant, mixtura, coeunt,post variam utrimque luctam, mutuoia . que amplexus, iterum , quid enim vetat eo conjungantur modo ut vel pa vula jam exhibeant prismata, aliave corpora crystallis. nitri igni nondum
objecti haud absimilia: licet autem quod aliquam dictis lucem addet γferri prisma ejus esse figurae possit qua cuti permrandae inidoneum fiat:
transversis tamen ad oppositas bales planis secari potest in cuneos qui &lignum findere δε cutem dividero queant: jam dat cunei certo rursus modo sibi invicem conjuncti prisma constabunt, cujus extrema nimis utpote obtusa priorem in usum adhiberimon possint: hoc quoq; ridi baculi sphaerice ad extrema secti exemplo illustrari potest . is enim licet, quamdiu integer, tantaeque molis, pungendae manui ineptus sit , illius tamen fracti. extrema lacera , schidiaque, eam acquirunt plerumque aciem qua manum i facile perserent: atque variis adhuc modis res haec mechanice illustrario potest , at cum sorte non tanti tibi momenti esse videatur , nec ulteri rem mereri disquisitionem quod praecipue lab conjecitara positum est,pli ribus te non morabor quia autem historicam quoad praecipua capita e perimentorum partem in quodam circa anali sim, & redintegrationem, ni-it i specimine tradidi,ad alia me nunc experimenta accingam.
. Ex duobus corporibin altero summe amaro, altero summe salsa, insipia m mixturam es cere .
Hoc ait succedat experimentum, caute admodum crystallis argenteis in aqua sorti, Rut spiritu nitri dissolutis,Mrtem ex aqua communia que sale muriam essendi oportebit: haec enim mixtura exsiccata , ac fissa. postmodum in erucibulo , eoque in statu per aliquod temporis spatium servata, in massam viscidam , quam Chymici unam corneo dicunt, sere. insipidam, quod lingendo disces , degenerabit : hanc autem menstrua. vix ulla sputo acutiora , ut alibi docui, dissolvent.
50쪽
Ex duobus corporibus, altero summe dulci,actero muris qua sUalsiore is pidam mis aram es ceresi Elix huius rei succeinis artem aliquam, dexteritatem vero non exiguam requirit: hunc igitur in modum operi te accinges : Arti minitioni appropriato menstruo factae, ut spiritu aceti, aut Saccharo 1 frumi in conveniente vehiculo di. loluto, paulatim cauteque affui cs proseo r onatam , spiritus salis armoniaci, aut cujulvis ejusmodi umnosi spiritus portionem , donec peracta torius praecipitatio sit: si autem prio- p res mixtura sapores non olivitii exuerit, siccetur, ut superius de luna commea dictum. salivetur.
Ex corporibus, altero insipido, altero acido seu acerbo, sub antiam fede ct aloe amariorem es cere . F Acili negotio res haec peragitur: in serti nitri spiritu, aut lecta aqua
serti tantum dissolves purissimi argenti, quantum menstruum potest:. haec enim λlutio colata , felle & absynthio ceterisque ob amarorem notis, hactenus simplicibus amarior saepe visa esis abstracto autem superfluo b ore, coagulatione prodibunt Crystalli luna Hrtioris, ipsa solutione, . amaroris. quod autem istarum Crystariorum corpuscula tenaciorem quam praedicta amara corpora soleant, ut quidam experti conquesti sunt, litiguae. saporem imprimant, mirum nemini videri poterit, qui advertere voluerit, quousque istarum particulae Crystallorum in spongiosa gustus organa pe mereare queant, si enim aut pulpae digiti, aut ungui saliva prius madefacto, .harum Crystallorum pulverem asperseris cuticulam aut unguem penetrassiit, macul .ibitque , quae in cuticula apparebit macula ad multas horas, in ungue ad multos etiam dies perleverabit.
in pido corpore, summeque corrosi substantiam insar Sacchari
dulcem espicere . SElpcto minio, purificatam aquam sortem, aut spiritum nitri affunde r.quae leni in se mutuo calore agant donec liquor requisitam metalli portionem dii solverit: tum, si ingredientia selecta iuerint, operatione exl Prascripto Peracta, menstruum instar Sacchari dulce fieti: consulto qualia E requia