Claudii Galeni Aliquot opuscula nunc primum Venetorum opera inventa et excusa, quorum sequens tibi pagella catalogum indicabit

101쪽

intilioque spiritu pulmonem replemus:deinde in ternos lai ngis musculos intendimus, spiritiisq; transitum claudimus:tuncq; ad inspirationis successionem,actionem ducimus,thoracemq; enixe costringimus,ac pulmonem haud invalide comprimimus: Interim tamen musculi thoracem c5stringentes ab illis duobus, qui spiritus transitui resis ut,vincuntur. Hanc sp1ritus cohibitionem,

quia versus ilia fit,n Gymnastici appellant. Priores igitur spiritus cohibitiones fui, musculis thoracis propriam sui ipsorum actione sine pugna ac contentione perficientibus: Quae

Vero nuper memorata est,mutua inter musculos thoracem constringentes,& eos qui laryngis capacitatem claudunt,concertatio est: dum illi extrudere spiritu,hi vero intus ipsum retinere vOIunt. Iam ergo manifestum nobis factum est, id

quod a principio diximus:quod scilicet validis.siniam musculi hi actionem nacti sint,omnibus thoracem constringentibus musculis resistentes. Sane musculi hi illis, qui ad urinarum deiectioin numque exitus collocati sunt,proportione respodent. Sicuti enim illi,dum agunt,nutrimenti e crementa,ita hi spiritum,recludimi. Quado igitur respirantes quamplurimum tum hos saryngis: musculos,tum eos qui thoracem constringunt, intendimus:tensio illa,quae xadiariis, id est versus ilia fit,essicitur. Quando vero respiranteS maxime obnixe,laryngis musculos relinqUimus, V hementius autem musculis thoracem constri gentibus agimus:

102쪽

LENI BREVIS DS

notaetro Dogmatum Hippocratis quam Ioannes Stobaeus semmone nova fimo nono Galeno astria

TIGvRINO MEDICO

1NTERPRET M

RTis elementa ea sibi omnino puiscere dicit,quae manifesta sunt. Costat igitur tum homo,tum anima lia cuncta ex solidis,humidis,de spiritibias. Etenim ne stirpium quidenatura triplici isto elemetorum ordine caret:sed vi Vt,augetur,de progignit per istorum costituotionem. Itaque solidorum essentiam ossibus,nera uis,&chartilaginibus assignat:deinde membranis quoque,arteriis, & venis.Nam haec in genere solidorum alicubi numerat. Illorum vero compactionis dc formationis probabiles sequutus rationes, caput originem facit. Disieruit autem de solidorum natura in libris de fractu ris & articulis, ac aliis similibus: de spiritu in commentario de fiatibus peculiariter inscripto.

103쪽

de humidis in libro de humoribus, & altero de

humana natura scripsit,& alibi sparsim. Sunt autem illi humores,sanguis,pituita, & utraque bilis,scilicet naua dc atra. Ex his sanguinem ait ii tura calidum, & humidum esse, colore rubrum, qualitate dulcem: Pituitam vero, frigidam, &humidam, & albam, magisque salsam: at bilem flauam , calidam, & siccam , luteam & am ram: denique alteram, frigidam & siccam, niagram & flatuosam esse. .ssitates etiam ei quadris risi, distinguere placet,aniasque partes similiter.

Abundare autem inquit unumquemque ex praedictis humoribus,aetate & anni parte sibi conueniente. Videlicet aetate puerili abundare sangui, nem, ac tempore veris: Vigente autem , bilem flavam, dc aestatis tempore : Postea declinante, nigram,itemque autumno: Demum in senecti te, pituitam , necnon hyeme: Naturas enim ii morum,temporibus anni respondere. Ita ver c

sidum & humidum est veluti sanguis : aestas, c lida,& sicca: autumnus, frigidus, & siccus: po- stremo hyems, frigida & humida, simili ratione qua humores. Eodem modo diem quoque num ro, naturaque partium diuidit, ut quae supradioetis parua qiuadam proportione consentiant. In

uniuersum autem Viriles temperaturas a muliebribus differre author est: mares autem ad calidius, & siccius temperamentum inclinare:foeminas contra ad frigidius, ac humidius. Et rursus aliud, sed minus discrimen,in utroque sexu seo sim reperiri , propter situs regionum, & aeris Proprietates, ac victus ratione . Ad haec singu-

104쪽

sos humores in hominis corpore peculiarem v- sum exhibere: Sanguinem alere, calfacere, sanit tem bonumque colorem efflcere: bilem flavam,

continere corpus, non permittere latentes me

ius dissolui, incitare re acuere sensum, concoctioni prodesse, excrementorum ductus faciles, dc apertos efflcere: Atram vero bilem, sedem ac vestati fundamentum esse reliquis humoribus: postremo pituitam, neruis membranis, chartii ginibus, articulis & linguae ad motus facilit tem prodesse. Item genitale semen tum viri, tum mulieris, ex aequo ei conferre videtur ad vitam

foetui praestandam , idque ab omnibus corporis

partibus abire. Et mares in dextro uteri latere,foeminas in sinistro generari. Praepollere autem dextras partes laeuis, & superiores inferioribus. Morborum causas censet aut ictibus violentis, aut ab aere ambiente nasci:plurimas vero ex praedictis humoribus , eum aut abundant, aut demc1unt , aut qualitate mutantur ex loco in locum transeunt. Praeterea usum remediorum huiusmodi, quae causis contraria sint, approbat. Morborum alios acutos facit, alios diuturnos, & alios medios. Fieri autem ait acutos, ut plurimum abile de sanguine, aetate vigente, aestiuo aut Verno tempore:diuturnos vero, a phlegmate & atra bi-se,scique in senibus & hyeme: medios autem,cai

sis mistis prouenire. Item qui morbi salubres, qui contra lethales sint praenosse docet. Asserit quoque praenotionem dc praedict1onem necesi rio a artem pertinere, ac inter se differre: alia quando enim praenosae duntaxat oportere medi

105쪽

cum,aliqtiado etiam praedicere tutum esse. Prat notionem diuidit in symptomata praeterita, praesentia ( quae aliquid obscurum aut incertum habent & futura. Ad haec decretorios dies cognosci iubet:Nam acutas aegritudines magna ecparte diebus imparibus, diuturnas contra paribus iudicari. Item aestate, in iuuenibus, partibus dextris,& superiorabus impares dies criticos esse : in contrariis , pares. in etiam i cos primario affectos inuestigare praecipiti: istis enim cognitis non parum adiuuari medicum& ad signa discernendum, praedicendumque,

ad morbum curam

106쪽

LENI FRAGMENTUM

ex quatuor commentariis,quos ipse

inscripsit de iis quae Medice Hic a fiunt iu

maeo,

N O C fragmentum,a nobis inuentum,& L linitate donatum,esse Galeni,stylus, Sc doctrina, re libri, quos ipse a se scriptos citat, indicant. Quin Sc Galenu, quoq; octauo de dogmatibus Hippocratis & Platonis libro, capite quinto, dc sexto, & libro de tremore, capite septimo, facturum se explanationes in ea quae medice scriptatiunt in Platonis Timaeo , pollicetur :1c in libro de propriis libris commentarios de hac re quatuor se fecisse affirmat.

t Id vero quod in nerusi cutis,et illis co-plicatione, quae carea digitos fit, ex tribus bis

107쪽

ol commissim, iam exsiccatum, 'Ia communis omnium dura cutis extitit: causis quidem

his abricatum causa vero maxim rincipali intelligentia inquam orum qui oriea erunt, gratia ei Hum. bd enim aliquando ex viaris mulieres abaestrae gignendae erat, b

sices illi no Frisiiebant. Etsane etiam quod unguium Uu multis pecudibus ad multa opus foret,cognoscebant. Qibre in hominibus sta

tim,dum eos gignerent,vnguium generatione sub figurarunt silusne ratione di que occ Fronibus cutim , los , ac vetues in extremis

G A L E IC U Apropositis particulis: cutis vero ita

eorum radices complectitur,ut gingiuae dentes.&sane ungues subrectas venis aperte connascuntur. Quare non ex osse solo,neruoq;,& cute,sed etiam ex carne,vena,membranis,& saganactis umgties conatos fuisse quicunque vult,opinari poterit. Sed de his tum an aliis quibusdam, tum in tertio de disiectione Hippocratis sibro copro

108쪽

x viam autem omnia mortalis an malis membra*Partes connata erant, sumque ivstve et diritu vitam habere ex nece fibrate covtivgebat,uvie ob haec ab iis liquaturi vacuatumpie deficeret e fidium huic Dei

ram quandam cognatam aliis ictis achen fibus ms crates ta ut aliud animal sit,plantant.ba sane nuvcsunt domeiticae arbores,edi isti pes,c hemiva:quae muc ab agricolatione com sita, tu erga vos flest habent piondam vero sola eravi agrestiumgenera,&me licis nimbo antiphora, Qui piid igitur res Ri, defluebuerumdi,estparticeps iures velae, siluasti vitaledixeruFides animal rectissime appellari P is ad aute svod nunc dicimus,lertiae ei a ticeps Aciri arimae,'vam inter phrevas(id est mentes, si tum trasuesum)et umbilicum locarii ermo est cui vulti prorsus aut opinio,aut ratio,aut mens ines Ad sesus fluauis

et tristis cucupiditatibus coniuxtius.Omnia

hii idem coxi rumue patitur, a versesa in seipsa cim se ipsum versa fuit,externumque

109쪽

repudiauri motum, proprio vers est usa: i A

circo eam huic naturam nou tribi it gener

no , viperficiendo suorum aliquid consideret. Quamobrem iutuit quidem Graece nec ectas animali(Graece lib) diuersa:

bilis autem radicataq; defixa est, propterea

quod motu extra se ipsa Ao priuatafuit.

Partes; id est omnia ea appellantur, quae totum complent, vel in quae totum diuiditur, priuatim vero membra , id est , animalium

partes vocantur. Cum igitur hoc in loco Plato membra partibus opposuerit, aliam nobis signi- .ficati capjendi in utroque nomine suspicionem intulit:ixa ut quae propriam habent circi inscriri ptionem,altero istorum nominu indicarit quae 'vero horiam ipsorum sunt partes,altero utro t 'men alterutrum, haud dum firmiter asi ierare; possimus. Hoc ergo an nominibus & significa iaris quaestionem habet, nihil ad rerum scientiarii conserens. Sed iam nos potius videamus, quae de rebus ipsis disputat Plato: ubi vitam nostram in igne & spiritu ex necessitate esse ait. Nam cunaquatuor sint elementa ex quibus singula quae generantur ortum habent,ignis , terra, aqua & aer: ex his materialia quidem magis , terram ct aqua: efficaciora vero praecipueque in animalibus, ignem & spiritum esie , ab omnibus fere concei sum est. Id autem quod a, iisSubernatuue com

110쪽

IN TIMAEUM PLATONIS. Ni

pus, multas non solum vacuationes manifestas sed &sensu ignotas perspirationes S essiuxio, nes habere est necesse. Ob haec igitur nutrimento indiget,a quo id quod ex eorum substantia resoluitur, repleatur. atque huius nutrimenti causa Dei stirpes fabricarunt:quas etiam superius pro babili ratione ab ipso animalia fuisse appellatas ostendimus. Cum enim prius supponatur, amma esse principium motus, stirpesque principiuna motus in se ipsis habere concedatur: animatae relae merito nominabuntur. Animatum vero corripus ab omnibus Vocatur animal. Quod si etiam Aristoteles velit corpus ipsum non ob id solum, quoniam animatum sit, merito appellaxi animal sed sibi opus esse visensibile addatur: ne hoc cer te etiam ipso stirpes destituuntur ostensum enim a nobis est in commentaxiis, de saeuitatibus naturalibus stirpes facultatem eam possidere, quatum familiares substantias ae quibus nutriuntur, tum alienas a quibus laeduntur, agnoscunt:ideo'que familiares quidem attrahere, alienas Veroauertere, atque propulsare. . Ob id ergo , re ipse Plato stirpes genere proprio ac peculiari sei sus particapes esse dixit. dam &bhamiliare , lienum agnoscunt. Haec igitur in Platonii orirationem fatis abunde breuibus a me dicta int. Superest autem Vt eorum mentionem faciamui, qui unam asserunt eta animae nostxae substan.t1am, quae tres facultates, rationalem, irascibibilem,& compascibilem, habeataeum & ipse etiam Plato tum aepe alias ut ostensum est j tum nihilo secius in praesenti quoque oratione specie ani-