Wilebrordi Snellii R. f. De re nummaria liber singularis

81쪽

S , WILsBOR Dus sNELLI vsiuae drachmae pars sexta, &ex aere fuit. Obor Ium aurem comparatio inter se drachmam rationem sequitur: nam quavis sex oboli AEginari drachmam aeginaeam,& sex Attici Atticam constituanti tamen io Attici oboli tantum uni drachmae AEginaeae aequiparantur. Atque ita de caeteris. Oboli

nota testudo saltem in Peloponneso M

inde parcemia ταν ἀρεταν, ψ τανιπτίαν νικῶντινιυ, Virtutem & Sapientiam testudines vincunt.

Non est nobis hic Polybii locus ille silentio praetereundus , ubi ait semillem esse partem oboli

quartam. ut necesse fuerit denarium eo tempore,

duodecim assibus commutatum , & sestertium quaternis, & asses binos obolis singulis aequatos: Nisi fortὸ dicas obolum maiorem ab eo intelligi, ratione Talenti Attici maioris minarum 8or qui

copulus ad amussim cum denario decussi sexi congruit. nam sedecim bis sumpta tantundem v lentatq. octies quaterna.qua de re etiam atq. etiam deliaberandum censeo. Ab obolo usura instituta ἐφεκτὸι γέλω, tanquam tanus sesquisextum dicas, quia sors cum lucro ad sortem erat, ut I ad 6 accre bat enim sorti obolus unus. contra Latinis usura

centesima, quia centesimo mense sbrtem aequaret. eadem quae apud Graecos drachmalis, sunt enimioo drachmae in mina. Diobolum duos valens obolos. hinc Plauto anus diobolarist Atticum numisma fuit, εχον γλαυκαν ἔν πυπορρέω , noctuae essigie signatum. & hinc prouerbium natum, Noctuas Athenas, tanquam si guttam mari adiiceres: illa enim urbs hoc nummo quam maxime abundabat. Ex argento fuisse, Plutarchus in Lysandro fatis aperte indicare vide-

82쪽

DE RE NUMMARIA. 37turi idque de triobolo & tetrobolo quoque verum crediderim. Triobolum, quod & semidrachma, quia sex oboli drachmam facerent. Plautus Rudente: Non potest hinc abella triobolum.& Poenulo: Homo trioboli. Habebat utrimque insculptam e iugiem Iouis. Tetrobolum,oboli quatuor,drachmae bis. Altera parte Iouis effgie , altera duabus noctuis signa

tum.

Chalcus oboli pars octaua. Obolus chalcos habet octo, inquiunt Hero, Pollux, & Suidas . Atq. ideo octo & quadraginta chalci drachmam, &duodecim chalci sestertium Romanum constituent. Chalcum Plautus Poenulo, actus i scena hobolum aeratum mihi dixisse videtur, ut verbum de verbo exprimeret. Vbi cum Anterastilis prosedasseruiculas appellasset per conuitium, seruulorum sordidulorum scorta diobolaria: utpote quae diobolo sui copiam facerenti indignabundus Milphio seruus, qui eius fastum retunderet, contemptim ei reponit, Qxloius ego obolo arrato septem

noctes non emam. Ergo obolum aeratum, non Atticum obolum, sextam drachmae partem, qu

uis& hunc ex aere suille docuerim ) sed chalcum, hoc est, octauam oboli partem,planissime his verbis significari intelligo. Dichalcum, duo chalci, quarta oboli pars, qua

Semiobolum, chalci quatuor, utpote oboli si missis. AisrΤον, chalci pars septima, obo Ii sexta & quinquagesima, drachmae 336. Suidas ex Diodoro, d s Ο'cελος

83쪽

Ocολος θ παο Α θηναοις οκτω ἔςι χαλκων' οδὲ χαλκῖς λεπτων επια: Obolus Atticus habet chalcos octo: chalcus λεπτά septem. idem iterat in voce Marcus Euangelista similis nummuli meminit,de vidua loquens, quae in gazophylacium proiiciebat πια Notandum tamen hoc illius Attici titille triplum : eo vero nihilominus usum Euangelistam, quod nullum vocabulum inueniret aptius. Hoc enim Modν si denarium statuas

decuilisex ina) fuit denarii τί ἐζ illud autem Suida

Atticum erat, drachmae parS 336. Aureum numisina est stater. Stateres aurei in v fuere varii, Atticus, Det cenus, Philippicus, E lexandrinus, Daricus, Cyα- s. Stater aureus tticus fuit pondere didrach

mi, quod Pollux libri capite 14 his verbis do

cuit: O δὲ χρυσουι ris δυο ειχ'-ΛτΤμας, Atqui drachmam octoginta granorum pondere fuisse,ex uncia planum fit,cuius ipsa pars sit octaua. Et propterea drachmae duae granorum i6o aureo Attico stateri pondere aequabuntur: quo

hoc s.culo, Angsici Rofati nobiles, & Edoardei initituti sunt. Attici stateris valorem quinque& viginti Atticis drachmis definio ex Pollucis

libri 9 capite 6: Ο'δε--τὴρ μυναν έδμα - 19 ὲν Mia ἱ-ένοισ ν μιαν τῆς ροπιῆσ-ο μαζ- Aureus stater minam valebat: nam & in appensis minam pondo staterem vocant. Id enim dicit, minae pondus staterem etiam dici, quia aureus stater argenti mina. vel centum drachmis rependatur. Sed aureum hunc staterem iam non unicum aliquem nummum intelligas oportet, Verum qua

84쪽

. DE RE NUMMARIA. 19 tuor. Nam ut quatuor argenteae drachmae staterdicuntur: ita hic quatuor aurei didrachmi pro statere v su rpantur: hoc est pondus auri drachmarum Atticarum octo, siue unciale, taxatur drachmis argenti ico. Ideoque duarum drachmarum pondeis, quo tinguli Attici aurei signabantur, drachmis quinque ἐς viginti. Nihil hic me hallucinatum, neque verba Pollucis perperam interpretatum, eundem tibi autorem dabo. Ibidem enim, ubi de Cyrenentibus verba facir, non alia mente dixit, HI 5 ἡ δαχυχη ἡ ικονον, D πιν κον τάδειχμον ,-: Drachma vero non solum numismatis nomen erat, sed& quinquaginta drachmae & qui noue drachmae apud Cyrenenses. Et paulo post, Ii'ν G A-u φααν, ἐν

drillater seu tetrastater & tetrastateria, in Cyrene dimidioru staterum aurea numismata. Planc haec, nisi nostram interpretatione admittas, falsa erunt, S pugnantia loquetur Pollux: quae tamen, modo animum aduertas, verissima comperies. Hoc enim sibi vult, a Cyrenensibus aureum quendam nummum signatum, qui tetastater dictus sit, ob eam causam, quod drachmis quatuor aequi ponderetrvidetur autem aureus unius drachmae pondere

apud eosdem aliquando in usu suisse; & cum om.

nes aureos promi scue stateros vocitarent, hos maiores ad distinctionem elestanter tetrastateras

indigitasse: quippe qui illorum essent quadrupli.

quem ex Valore in eadem republica dixit supra vocari mrmia ν αδροχ ιον quinquagintadrachma lem. Cave credas ullum numiuum argenteum tali

85쪽

λεπτων is τά: Obolus Atticus habet chalcos octo: chalcus λεπτα septem. idem iterat in voce

Marcus Euangelista similis nummuli meminit,de vidua loquens, quae in gazophylacium proiiciebat

λεπται si Notandum tamen hoc illius Attici fuisse triplum : eo vero nihilominus usum Euangelistam, quod nullum vocabulum inueniret aptius. Hoc enim λεπτον ssi denarium statuas decui silexim fuit denarii πτῆ rillud autem Suidae Atticum erat, drachmae parS 336. Aureum numisma est stater. Stateres aurei in usu fuere varii, Atticus, Det cenus, Philippicus, Alexandrinus, Daricus, Croesus Stater aureus e sticus fuit pondere didrachmi, quod Pollux libri capite 14 his verbis docuit: Ο'in ,σδε ςατῆ, δυο ΛτΤικάς. Atqui drachmam octoginta granorum pondero fuisse,ex uncia planum fit,cuius ipsa pars sit octaua. Et propterea drachmae duae granorum i6o aureo Attico stateri pondere aequabuntur: quo

hoc culo, Anglici Rofati nobiles, & Edoardei initituti sunt. Attici stateris valorem quinque& viginti Atticis drachmis definio ex Pollucis

libri s capite 6: Ο'δε χρυσους -τὴρ μοῦν εἰ- nisi ἐν nis ἰαμένοις φ ιυαν της ροπης τηρο ονομα Aureus ita ter minam valebat: nam & in appensa minam pondo staterem vocant. Id enim dicit, minae pondus staterem etiam dici, quia aureus stater argenti mina. vel centum drachmis rependatur. Sed aureum hunc staterem iam non unicum aliquem nummum intelligas oporter, verum qua

tuos.

86쪽

. DE RE NUMMARIA. 19 tuor. Nam ut quatuor argentea: drachmae staterdicuntur: ita hic quatuor aurei didrachmi prosta- . tere usurpantur: hoc est pondus auri drachmarum Atticarum octo, siue unciale, taxatur drachmis argenti icio. Ideoque duarum drachmarum ponesis, quo linguli Attici aurei signabantur, drachmis quinque & viginti. Nihil hic me hallucinatum, neque verba Pollucis perperam interpretatum, eundem tibi autorem dabo. Ibidem enim, ubi de Cyrenensibus verba facit, non alia mente dixit, HI σου ἐνόωσμαμ πον, α ψ πιν κονταδρο πιλυ , ψ-: Drachma vero non solum numismatis nomen erat, sed& quinquaginta drachmae & quinque drachmae apud Cyrenen sies. Et paulo post, BI L ωσ Αει τέλης φααν, DΚυρηνη. ψ πιπα τηρ, ψ τεπαμ eat, si in τήρων uυσαῖ νορυσι-α: Erant equidem, Ut Aristoteles ait, quadriitater sesi tetrastater & tetrastateria, in Cyrene dimidioru staterum aurea numismata. Planc haec, nisi nostram interpretatione admittas, falsa erunt,6 pugnantia loquetur Pollux: quae tamen, modo animum aduertas, verissima comperies. Hoc enim sibi vult, a Cyrenensibus aureum quendam nummum signatum, qui tetastater dictus sit, ob eam causam, quod drachmis quatuor aequi ponderetrvidetur autem aureus unius drachmae pondere apud eosdem aliquando in usu suisse; & cum omisnes aureos promiscue stateres vocitarent, hos maiores ad distinctionem elestanter retrastateras

indigitasse: quippe qui illorum essent quadrupli.

quem ex valore in eadem republica dixit se pravocari mντα νΤαδροπον quinquagintadrachma lem. Caue credas ullum nurmuum argenteum. tali

87쪽

tali pondere signatum: certe ipsissimus hic ille aureus fuit. Atqui subiicit,i m ni rωωυσα νομσματα squomodo tetrastater stateris erit dimidium , nisi in ud ad.numisma, hoc vero ad pondus referas,&state rem hunc uncialem constituas. Nam cum stare rem aureum Atticis drachmis ioo rependi dixerit, & hoc in loco tetrastaterem drachmis quinquaginra a Cyrenensibus commutari: consequens

est hunc tetrastateremsignatum pondere illius stateris dimidio, quem uncialem fuisse diximus. Quamobrem, inquam, aureus Atticus stater pondere didrachmi quinque & viginti drachmis a genti valuit. Fuitque ratio auri ad argentum, uras ad a: quam analogiam Romani quoque secuti videntur, cum aureum unum duorum denariorum pondere quinque & viginti argenteis denariis commutauerunt.' Stater Cyrescenus. Huius valorem Demosthenes in Phormionem nominatim expressit:

ψοκτο - ΑτΤικαι : Phormio ait se Lampa-cli in Bosphoro reddidisse centum viginti stateras Cyzicenos; at stater Cyzicenus illic duo de triginta drachmas Atticas valer. Eius quidem pondus nemo expressit: si tamen e valore huius coniecturam capere libeat, in promptu est colligere: cum a s drachmae Atticae rependantur aureo I 6o granorum, tum 28 drachmas valere auri grana 172 .

quo pondere Macedoniae regum aurea Philippi &Alexandri hodieque adhuc extant. Nummum hunc in Ponto, Bithynia & regionibus Euxino mari adiacentibus frequentatum Xenophon indicium

88쪽

cium facit, quiq. in libris de expeditione Cyri eius

. non uno in loco mentionem fecit. lib. 6 ubi milites ab Heracleensibus Ponticis μυειους Κυ κημσ me- struum exercitus stipendium exigunt,decem millia Cyzicenorum faciunt 28oooo drachmas Atticas. Et libro 7 Seuthes militi menstruum se daturum pollicetur Cyzicenum unum, turmae ductori duplum, praesectis exercitus quadruplum. hoc est, drachmas Atticas 18, 36, II 2. Stater Philippicus, quem numisma regale Horatius in Arte vocavit auri bonitate nulli secundus,

ct a scriptoribus passim pro optimo purissimoque usurpatus. Plautus Bacchidibus: Nam istis auro fortassis opus est: re spondet alter) Et Philippeo quidem. Fuit autem nummus iste Philippi essigie, qui pater Alexandri fuerat,expressus. Namque illi ex aurifodinis Crenidis siquae Philippi postea ab

eius nomine dicta) supra Strymonem eruta mille annua talenta, Diodorus Siculus libro is autor est. Philippi nummum unicum , & Alexandri Mace- . donum, solertissi inus veterum nummoru aestimator Nicolaus choxius possidet, utrumque codem pondere granorum i 9. Is haud dubio ab initio paulo grauior fuit, ut pote granorum I 'o aut I 8ς. Vnde ρlanum arbitror nummum hunc non minoris fusse Cyziceno: ideoque etiam 18 drach- - mis, aut non malto pluris commutatum . . Stater Alexandrinus. eum ut pondere Philippeo, ita valore Cyziceno parem, iam fatis arbitror

Stater Daricus, quem auro itidem purissimo S obryzo percussum, praeter Herodotum Pollux quoque libri a carite 3 testatus est: Κω μυι

89쪽

ligentia ab iplo lint facti: Videlicet a Dario primo Hystaspis filio: eosque viginti Atticis drachmis

commutatos, quosdam tradidisse Suidas ait; aliis . contra eundem Attico stateri aureo aequiparant bus. Daricum staterem auri siclo rependit Iose

phus Antiquitatis Iudaicae libri 3 capite s. quod

enim Moses dixerat Numeroru capite 7 commate 86. Acerrae aureae duodecim plenae sumtu denum siclorum unaquaeque, prout est siclus sacer: hoc ille per Daricos effert, εκας γ θυυχην Δαρει- κους δέ et διαα--: Singuli se duodecim tribubus Israelis ) thuribulum afferunt decem Daricorum. Siclus aute, ut eodem capite idem annotauit, pondus habet Atticarum drachmatu quatuor. Quare Daricus fuit semuncialis, si Iosepho credimus, &drachmis Atticis quinquaginta taxandus , atque

valore ηαιμιαι , ut stater Cyrenai S πινγαυντά- Neque Hero meus abludit, qui talentum auri Darico taxer, ut supra annotauimus. Nota

Darici, saltem altera parte. figittarius: Plutarchua i

Vnde urbanum Agesilai dicterium, clim ex Asia in Graecia felicissimo reru succeiIuvsus retiosaretur, Graecia bellis c i ta ilibus flagrante, & ob in viscera sua grassante . Optimatibus diribitore Hermocrate Rhodio a Persia auro circumuentis.ut in Lacedaemonios mouerent,amicis, iam itineri in- tentus, inquit, Asia se triginta millibus sagitta- riorum expelli: tanti enim ea res Artarxerxi con- . stiterat ut Graecorum primates in bella ciuilia concitaret.'quae summa eslet nobilium Anglicorum.

seu f

90쪽

sevirositorum Edoardicorum millia sexaginta: drachmarum Atticarum 38ooo : florenorum Hollandico ru, prouthodie res nummaria obtinet, io 36ooo. Tribus item Daricorum millibus Parysatim matrem Artarxerxis cum ipso in punctum alea lusitIe autor est Plutarchus.

Stater fros s. Et hunc quoque auro obryzo signatum di tertis verbis libro pronuntiat Pol lux, ευδοκιμὸς ο ἰ Γυγάδ; ei οι Κροισειοι mτη ρες, aurum quoquc Gygis probariisimum, saec non, Croesii stateres. Hos Daricis aequales ex Aristo-plianis Commentatore liquere videtur. Numisma Hebraeum ad extremu adhuc saperest. Siclus, dimidius siclus cli pars tertia Hebraeorum nummi sunt argentei.

Sicli pondus Iolephus libro 3. cap. 9 Antiquia

tatum Iudaicarum autor est Attica retradrachmi ponderi par fui iIαο 1 mkλω- νομισμα ἐ2πιον ων μι-κας δέχετου δ', Siclus numisia hebraeum valet Atticas drachmas quatuor. Idem ex

Philone Iudaeo de iis quae legis instar praecipiun

tur, in decalogi praecep um tertium, quartum, quintum, de voti satisfactione:verba Mosis Levitici 17iti habent, Erit autem aestimatio tua maris, anato viginti annos usque ad sexagenarium ι erit inquam, aestimatio tua quinquaginta sicli argentei, prout est siclus facer:& reliqua quae sequuntur. id vero ita reddidit Philo: γυ--οαετίας εξακονταετίας ἀνάλοs Zῖ πιμαν δ διακωσιώνοαι,ματω- ολαργυριου. Iuber a vicenario ad sexage

narium,viii multa esse drachmas ducentas e solido argento. Ergo ducentae drachmae valent siclos

quinquaginta, & quatuor Atticae drachmae singu